II SA/Lu 601/24

II SA/Lu 601/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-06-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Grymuza /sprawozdawca/
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Robert Hałabis
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2001 nr 63 poz 639
art. 11, art. 19, art. 17, art. 16, art. 12, art. 4
Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i  opłacie depozytowej.
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 70
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
art. 60, art. 67
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędzia WSA Robert Hałabis Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego Lublin-Północ w Lublinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 13 lutego 2024 r., znak: SKO.41/6182/OD/2023 w przedmiocie opłaty produktowej uchyla zaskarżoną decyzję w punkcie 2 w zakresie dotyczącym umorzenia postępowania w sprawie nieuiszczonej opłaty produktowej za 2018 r.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 13 lutego 2024 r., znak: SKO.41/6182/OD/2024, po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Ł. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] od decyzji Marszałka Województwa Lubelskiego z dnia 16 października 2023 r., znak: DŚ-I.7250.26.2022.URP w przedmiocie określenia wysokości nieuiszczonej opłaty produktowej za lata 2017-2019 w łącznej wysokości 519 094 zł, orzekło:
1. uchylić zaskarżoną decyzję w całości
2. umorzyć postępowanie w sprawie nieuiszczonej opłaty produktowej za 2017 r. w wysokości 206 275 zł i za 2018 r. w wysokości 206 275 zł
3. określić dla [...] Ł. K. wysokość nieuiszczonej opłaty produktowej za 2019 r. w wysokości 107 354 zł.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy.
Decyzją z dnia 16 października 2023 r., znak: DŚ-I.7250.26.2022.URP Marszałek Województwa Lubelskiego, na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej, określił dla [...] Ł. K.
1) wysokość nieuiszczonej opłaty produktowej za 2017 r. w kwocie: 206 275,00 zł
2) wysokość nieuiszczonej opłaty produktowej za 2018 r. w kwocie: 206 275,00 zł
3) wysokość nieuiszczonej opłaty produktowej za 2019 r. w kwocie: 107 354,00 zł.
W wyniku odwołania wniesionego przez Ł. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] w sprawie orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, które decyzją z dnia 13 lutego 2024 r., znak: SKO.41/6182/OD/2024 orzekło:
1. uchylić zaskarżoną decyzję w całości
2. umorzyć postępowanie w sprawie nieuiszczonej opłaty produktowej za 2017 r. w wysokości 206.275 zł i za 2018 r. w wysokości 206.275 zł
3. określić dla [...] Ł. K. wysokość nieuiszczonej opłaty produktowej za 2019 r. w wysokości 107.354 zł.
W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że przedsiębiorca, zgodnie z art. 3 ust. 1 u.g.o.p. jest obowiązany do zapewnienia odzysku, a w szczególności recyklingu, odpadów takiego samego rodzaju jak odpady powstałe z produktów, wymienionych w załączniku nr 4a do ustawy, wprowadzonych przez tegoż przedsiębiorcę do obrotu. Przepis art. 4 ust. 1 cyt. ustawy definiuje sposób wywiązania się z realizacji przedmiotowego obowiązku tj. samodzielnie lub za pośrednictwem organizacji odzysku. W przypadku samodzielnego wywiązywania się z tegoż obowiązku, zgodnie z art. 11 ust. 2 pkt. 1 ustawy, masa poddanych odzyskowi i recyklingowi odpadów powstałych z produktów ustalana jest wyłącznie na podstawie dokumentu potwierdzającego recykling.
Zasady wystawiania oraz przekazywania dokumentów potwierdzających recykling określają przepisy u.g.o.p. oraz akt wykonawczy do niej, jakim jest rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 lutego 2015 r. w sprawie dokumentów potwierdzających odrębnie odzysk i odrębnie recykling.
Z dokumentów, w tym protokołu kontroli przeprowadzonej 14 listopada 2022 r., że przedsiębiorca wprowadził na rynek krajowy w latach 2017 - 2021 m.in. oleje smarowe otrzymane z ropy naftowej, preparaty z ciężkich frakcji, gdzie indziej nie sklasyfikowane oraz preparaty smarowe, dodatki zapobiegające zamarzaniu (kody CN 27101981, 27101983, 27101987, 27101999, 27101225, 27101221, 34039900, 34031980) o łącznej masie 440,5802 Mg, w tym w latach 2017- 2019 - 243,8883 Mg. W trakcie kontroli ustalono, że przedsiębiorca w latach 2017-2019 nie posiadał umowy z organizacją odzysku, o której mowa w art. 5 u.g.o.p. Należy więc wskazać, że realizacja ustawowego obowiązku ciążyła na skarżącym, który był zobowiązany do samodzielnego wywiązania się z obowiązku zapewnienia odzysku, w tym recyklingu. Z przedłożonych organowi I instancji dokumentach DPR (egzemplarz B - egzemplarz, który powinien być w posiadaniu prowadzącego recykling, a nie podmiotu wprowadzającego produkty) jako prowadzący recykling figuruje spółka [...] sp. z o.o. ul. U. [...], [...] K. (NIP: [...]). Z kolei wskazany przez skarżącego podmiot realizujący w jego imieniu obowiązek zapewnienia recyklingu - PPHU "[...]" C. B. nie widnieje na dokumentach DPR i tym samym podzielić należy stanowisko organu I instancji, że w świetle ustawy nie może być uwzględniony jako podmiot realizujący recykling.
W związku z ujawnionymi wątpliwościami odnośnie do wiarygodności przedłożonych przez skarżącego dokumentów DPR o nr [...], [...] i [...], organ I instancji, w oparciu o przepis art. 11 ust. 6 u.o.p. zwrócił się do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K. jako organu właściwego z uwagi na siedzibę podmiotu wpisanego jako prowadzący recykling tj. [...] Sp. z o.o., o przesłanie informacji dotyczących rzetelności wystawionych dokumentów DPR. W odpowiedzi z dnia 30 marca 2023 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w K. poinformował, że po przeprowadzonej kontroli w dniach 16-23 marca 2023 r. w zakresie zweryfikowania poprawności wystawianych przez recyklera [...] Sp. z o.o. w K. dokumentów DPR o nr [...], [...] i [...] stwierdzono, iż ww. dokumenty nie zostały wystawione przez [...] Sp. z o.o. Stwierdzono następujące nieprawidłowości w wystawionych dokumentach:
- na dokumencie [...] umieszczona jest pieczątka [...] Sp. z o.o. z numer BDO co jest niemożliwe, gdyż spółce nr BDO został nadany 28 lutego 2018 r.;
- dokumenty [...], [...] oraz [...] są podpisane w sposób nieczytelny, uniemożliwiający identyfikację popisu - żaden z podpisów nie został rozpoznany przez pracowników spółki. Spółka [...] sygnowała swoje DPR i DPO pieczątkami imiennymi (zwykle Dyrektora Handlowego) i firmowymi;
- spółka [...] w 2017 r. wystawiła 5 dokumentów DPR, w 2018 r. - 15 i w 2019 r. - 6 dokumentów. Spółka nie wystawiła dokumentów o numerach [...] i [...]. Z kolei dokument [...] jest różny od faktycznego dokumentu jaki wystawiła Spółka i przedstawiła go podczas kontroli. Prawdziwy DPR Spółki o nr [...] potwierdza recykling na rzecz innego podmiotu;
- żaden z wystawionych przez [...] dokumentów nie był wystawiony na rzecz PPHU "[...]" C. B. w imieniu [...] Ł. K.;
- spółka [...] w kontrolowanym okresie eksploatowała instalację do recyklingu w [...] i posiadała decyzję jedynie wydaną przez Marszałka Województwa P., natomiast na dokumentach DPR wpisano decyzję wydaną przez Marszałka Województwa L..
Z powyższej informacji wynika również, że w związku z ujawnionymi nieprawidłowościami Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w K. zawiadomił Prokuratura Rejonowego [...] o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez skarżącego. Przy czym z uwagi na niewykrycie sprawcy zostało ono umorzone 13 października 2023 r. przez Prokuratora Rejonowego [...] w K. (vide informacja w sprawie [...] [...]). Niemniej jednak w kwestii ustalenia odpowiedzialności skarżącego w odniesieniu do sankcji administracyjnoprawnej nie ma to znaczenia.
Przechodząc do oceny zgromadzonego materiału dowodowego Kolegium wskazało, iż wszystkie zgromadzone w niniejszej sprawie dokumenty zostały obdarzone walorem wiarygodności. Na tym tle szczególnego znaczenia nabierają dowody pochodzące od Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K. tj. Protokół przyjęcia informacji z dnia 16 marca 2023 r. Nie ulega wątpliwości, iż zostały one sporządzone przez organ wyspecjalizowany w dziedzinie kontroli podmiotów korzystających ze środowiska - art. 2 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1070, z późn. zm.) (por. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2007 r., IV SA/Wa 2016/06, CBOSA). Bezsprzecznie dokumenty te stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone - art. 76 § 1 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1Mnia 14 marca 2008 r. (I OSK 389/07, CBOSA) zasygnalizował, że "dokumenty urzędowe korzystają z dwojakiego rodzaju domniemań: domniemania prawdziwości, tzn., że dokument pochodzi od organu, który go wystawił, a także z domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego dokument pochodzi. Kodeks postępowania administracyjnego w art. 76 § 3 przyjął, iż domniemanie to może być obalone jedynie przez przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu".
W ocenie Kolegium mając powyższe na uwadze należy jednoznacznie stwierdzić, że przedstawione przez [...] Ł. K. dokumenty DPR nie potwierdzają zapewnienia obowiązku recyklingu/odzysku, a co za tym idzie nie mogą być uznane za dokumenty potwierdzające wywiązanie się z ustawowego obowiązku zapewnienia recyklingu. W konsekwencji należy stwierdzić, że skoro przedsiębiorca, pomimo ciążącego obowiązku, nie dokonał wpłaty opłaty produktowej lub dokonała wpłaty w wysokości niższej od należnej, zasadne było wydanie decyzji, w której określona została wysokość zaległości z tytułu tej opłaty.
W przypadku skarżącego dotyczy to aktualnie opłaty za rok 2019, z uwagi na wystąpienia przesłanek przedawnienia zobowiązania w odniesieniu do 2017 i 2018 roku.
W kwestii przedawnienia zobowiązania Kolegium wskazało, że stosownie do treści art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej jako u.f.p.), środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności wymienione dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego, w tym m. in. dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Zgodnie z art. 67 ust. 1 u.f.p., do spraw dotyczących należności, których mowa w art. 60, nieuregulowanych ustawą o finansach publicznych, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. W myśl art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Kolegium ocenia, że treść przepisu art. 70 § 1 O.p. uniemożliwia merytoryczne zakończenie sprawy, z uwagi na upływ 5 letniego terminu przedawnienia zobowiązania z tytułu opłaty produktowej - z dniem 31 grudnia 2022 r. za rok 2017 i z dniem 31 grudnia 2023 r. za rok 2018. Merytoryczne rozpatrzenie odwołania od decyzji organu I instancji nie jest więc możliwe z uwagi na upływ terminu przedawnienia, co wyłącza dalsze procedowanie w sprawie w przedmiotowej części.
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części.
Wmyśl art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla decyzję organu pierwszej instancji w całości lub w części - i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub uchylając tę decyzję - umarza postępowanie w sprawie. W przedmiotowej sprawie istnieje negatywna przesłanka prowadzenia merytorycznego postępowania administracyjnego sensu largo (a nie tylko postępowania odwoławczego) w zakresie należności za 2017 i 2018 r., stąd decyzja I instancji podlega uchyleniu w całości, a postępowanie administracyjne pierwszej instancji należy umorzyć w części, wobec której zachodzi przesłanka przedawnienia. W konsekwencji przedmiot postępowania odwoławczego mogła stanowić jedynie kwestia określenia wysokości nieuiszczonej opłaty produktowej za rok 2019.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 13 lutego 2024 r., znak: SKO.41/6182/OD/2024 została zaskarżona skargą przez Prokuratora Rejonowego [...] w L. , w części uchylającej decyzję Marszałka Województwa Lubelskiego z dnia 16 października 2023 r., znak: OŚ-I.7250.26.2022.URP i umarzającej postępowanie w sprawie nieuiszczonej opłaty produktowej za 2018 rok w wysokości 206275 złotych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie nie przekazało skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, lecz rozpoznało ją w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie decyzją z dnia 23 lipca 2024r., znak: SKO.41/2981/OD/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu skargi Prokuratora Rejonowego [...] od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 13 lutego 2024 r. SKO.41/6182/0D/2023 w sprawie określenia wysokości nieuiszczonej opłaty produktowej dla [...] Ł. K., orzekło:
1. uchylić zaskarżoną decyzję w pkt 2 i 3;
2. umorzyć postępowanie w sprawie nieuiszczonej opłaty produktowej za 2017 r. w wysokości 206 275 zł;
3. określić dla [...] Ł. K. wysokość nieuiszczonej opłaty produktowej za 2018 r. w wysokości 206 275 z1 i za rok 2019 r. w wysokości 107 354 zł.
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 23 lipca 2024 r., znak: SKO.41/2981/OD/2024, została zaskarżona przez Ł. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Skarga ta została zarejestrowana pod sygnaturą akt: II SA/Lu 718/24.
W wyniku rozpoznania przedmiotowej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 18 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 718/24 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 23 lipca 2024r., znak: SKO.41/2981/OD/2024. Wyrok ten, wobec niezaskarżenia, uprawomocnił się.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu wadliwość orzekania w sprawie polegała na nieprawidłowym uznaniu, że w sprawie doszło do przedawnienia zobowiązania do uiszczenia opłaty produktowej za rok 2018.
Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 18 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 718/24 decyzji autokontrolnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 23 lipca 2024r., znak: SKO.41/2981/OD/2024 przedmiotem zaskarżenia pozostaje obecnie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 13 lutego 2024 r., znak: SKO.41/6182/OD/2024.
Mając przy tym na uwadze, że decyzja Kolegium z dnia 13 lutego 2024 r., znak: SKO.41/6182/OD/2024 została zaskarżona skargą przez Prokuratora Rejonowego [...] w L. w części uchylającej decyzję Marszałka Województwa Lubelskiego z dnia 16 października 2023 r., znak: OŚ-I.7250.26.2022.URP i umarzającej postępowanie w sprawie nieuiszczonej opłaty produktowej za 2018 rok w wysokości 206.275 zł (k.2v i 78 akt sądowych), przedmiotem zaskarżenia w sprawie pozostaje wyłącznie rozstrzygnięcie w części dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie nieuiszczonej opłaty produktowej za 2018 rok.
Jak trafnie przyjmuje się w orzecznictwie zaskarżenie decyzji administracyjnej w części jest możliwe, o ile decyzja zawiera samodzielne rozstrzygnięcia, które mogą być odrębnie zaskarżone.
Częściowe zaskarżenie decyzji administracyjnej jest więc możliwe, gdy decyzja zawiera wyodrębnione, samodzielne rozstrzygnięcia, mogące samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. W przypadku częściowego zaskarżenia decyzji rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji, od którego strona nie wniosła skutecznie odwołania, staje się ostateczne.
Analogicznie możliwe jest częściowe zaskarżenie do sądu administracyjnego decyzji organu II instancji, o ile decyzja ta zawiera samodzielne rozstrzygnięcia, które mogą być odrębnie zaskarżone.
W przedmiotowej sprawie decyzja organu I instancji zawierała trzy odrębne i niezależne od siebie rozstrzygnięcia o ustaleniu wysokości nieuiszczonych opłat produktowych za lata: 2017, 2018 i 2019.
Ustalenie wysokości nieuiszczonych opłat produktowych za każde z tych lat stanowi przedmiot samodzielnych i niezależnych od siebie rozstrzygnięć organu, choć zawarte zostały one w tej samej decyzji. Są to rozstrzygnięcie odrębne, które jak najbardziej mogą być odrębnie zaskarżone. Co więcej strona w ogóle może nie być zainteresowana zaskarżeniem rozstrzygnięcia za określony rok z uwagi na to, że jest ono dla niej korzystne (vide umorzenie postępowania w sprawie nieuiszczonej opłaty produktowej za 2017 r.).
Zawarte w decyzji z dnia 13 lutego 2024 r., znak: SKO.41/6182/OD/2024 rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania w sprawie nieuiszczonej opłaty produktowej za 2018 rok jest nieprawidłowe albowiem, jak już wyżej wskazano, Kolegium błędnie przyjęło, że w sprawie doszło do przedawnienia zobowiązania do uiszczenia opłaty produktowej za rok 2018.
W uzasadnieniu skargi Prokurator negując stanowisko organu II instancji wskazał, że zgodnie bowiem z art. 70 §1 ustawy Ordynacja podatkowa zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. Zgodnie natomiast z art. 16 ust. 2 ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz opłacie produktowej, opłata produktowa wpłacana jest na odrębny rachunek urzędu marszałkowskiego do dni 31 marca roku kalendarzowego następującego po roku, którego opłata dotyczy. Zgodnie z art. 19 cyt. ustawy do opłat produktowych w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Działu III ustawy - Ordynacja podatkowa. W związku z art. 67 ust. 1 ustawy - finanse publiczne - do spraw dotyczący należności nieobjętych cyt. ustawą stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy Działu III Ordynacji podatkowej. W przedmiotowej sprawie opłata produktowa za 2018 rok winna zostać wpłacona przez podmiot do dnia 31 marca 2019 roku, a zatem jej przedawnienie nastąpi dopiero w dniu 31 grudnia 2024 roku. Rozstrzygnięcie organu II instancji uznać zatem należy jako wydane z rażącym naruszaniem prawa, poprzez nieprawidłowe wyliczenie terminu przedawnienia.
Stanowisko takie należy uznać za trafne.
Z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 433 ze zm. – dalej także jako "u.o.p.o.p.") w brzemieniu obowiązującym w 2018 r. wynika, że przedsiębiorca był obowiązany zapewnić odzysk, a w szczególności recykling, odpadów takiego samego rodzaju jak odpady powstałe z produktów wprowadzonych przez niego na terytorium kraju.
Przedmiotowy obowiązek mógł być realizowany przez przedsiębiorcę: samodzielnie albo za pośrednictwem organizacji odzysku (art. 4 ust. 1 u.o.p.o.p.), przy czym masa odpadów poddanych odzyskowi i recyklingowi ustalana była na podstawie dokumentów potwierdzających odrębnie odzysk i odrębnie recykling (art. 11 ust. 3 u.o.p.o.p.).
Przedsiębiorca, który nie wykonał obowiązków, o których mowa w art. 3, był obowiązany do wniesienia opłaty produktowej, obliczonej oddzielnie w przypadku nieosiągnięcia odpowiednio wymaganego poziomu: odzysku i recyklingu (art. 12 ust. 2 u.o.p.o.p.).
Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.o.p.o.p. obowiązek wpłacenia opłaty produktowej, obliczonej w sposób określony w art. 12, powstawał na koniec roku kalendarzowego, przy czym płata produktowa była wpłacana na odrębny rachunek bankowy urzędu marszałkowskiego do dnia 31 marca roku kalendarzowego następującego po roku, którego opłata dotyczy (art. 16 ust. 2 u.o.p.o.p.).
W razie stwierdzenia, że przedsiębiorca lub organizacja, pomimo ciążącego obowiązku, nie dokonała wpłaty opłaty produktowej lub dokonała wpłaty w wysokości niższej od należnej, marszałek województwa wydawał decyzję, w której określa wysokość zaległości z tytułu opłaty produktowej (art. 17 ust. 1 u.o.p.o.p.).
Z art. 19 u.o.p.o.p. oraz przepisów art. 60 ust. 7 i art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych wynika, że do opłat produktowych w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
W przepisie tym początek biegu przedawnienia zobowiązania w sposób wyraźny i jednoznaczny powiązano nie z datą powstania zobowiązania podatkowego, lecz z terminem płatności podatku.
W przypadku opłaty produktowej termin jej płatności został określony na dzień 31 marca roku kalendarzowego następującego po roku, którego opłata dotyczy.
W konsekwencji też terminem płatności opłaty produktowej za rok 2018 był dzień 31 marca 2019 r.
Licząc zatem od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności opłaty produktowej za rok 2018, tj. od dnia 31 grudnia 2019 r., pięcioletni termin przedawnienia zobowiązania podatkowego, o którym mowa art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, upływała dopiero z dniem 31 grudnia 2024 r.
W dacie wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji o umorzeniu postępowanie w sprawie nieuiszczonej opłaty produktowej za 2018 r. (13 luty 2024 r.) nie doszło więc jeszcze do przedawnienia zobowiązania z tego tytułu, co oznacza, że decyzja taka była nieprawidłowa.
Do przedawnienia zobowiązania nie doszło także i po tej dacie albowiem z uwagi na treść art. 70 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej wniesienia przez prokuratora skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania. Bieg terminu przedawnienia będzie biegł dalej dopiero po doręczenia organowi odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności (art. 70 § 7 pkt 2 Ordynacji podatkowej).
Organ odwoławczy, umarzając postępowanie w sprawie nieuiszczonej opłaty produktowej za 2018 r. naruszył zatem przepis prawa materialnego - art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Naruszenie to dotyczyło okoliczności, które warunkowały możność umorzenia postępowania administracyjnego. Powyższe oznacza, że naruszenie to kwalifikować należało jako mające istotny wpływ na wynik sprawy i skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.
Decyzję uchylono w części zaskarżonej, a więc w części dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie nieuiszczonej opłaty produktowej za 2018 rok.
Przedmiotem orzekania Sądu była kwestia zasadności umorzenia postępowania administracyjnego, a więc kwestia o charakterze formalnym, w związku z czym jedynie na marginesie, a więc obiter dicta, należy wskazać, że z przepisów ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 lutego 2015 r. w sprawie dokumentów potwierdzających odrębnie odzysk i odrębnie recykling, w tym w szczególności z art. 11 ust. 3 u.o.p.o.p. w brzmieniu obwiązującym w latach 2017-2019, wynikało, że masę odpadów poddanych odzyskowi i recyklingowi ustala się na podstawie dokumentów potwierdzających odrębnie odzysk i odrębnie recykling, a których wzór określało rozporządzenie wykonawcze. Dotyczącej tej kwestii dokumenty przedstawione przez przedsiębiorcę zostały sfałszowane i nie potwierdzają faktu poddania odpadów wymaganemu odzyskowi i recyklingowi. Kwestia dobrej, czy też złej wiary po stronie przedsiębiorcy nie ma tu żadnego znaczenia, podobnie jak to, że przedsiębiorca poniósł szkodę w związku z ewentualnym wprowadzeniem go w błąd przez inny podmiot.
Skutkiem wyroku Sądu będzie powrót sprawy do etapu postępowania przed organem II instancji, celem jej ponownego rozpatrzenia.
Obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę będzie ponowne rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wyżej oceny prawnej (art. 153 p.p.s.a.).
Organ ponownie powinien więc ocenić kwestię określenia wysokości zaległości z tytułu opłaty produktowej za rok 2018.
Organ rozpatrzy w tym celu cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i uwzględni przy rozstrzyganiu sprawy wszystkie przeprowadzone dowody, dbając o to, by dokonane ustalenia faktyczne wynikały z przeprowadzonych w postępowaniu środków dowodowych.
Sporządzając uzasadnienie decyzji organ zadba o to, by należycie i wyczerpująco wyjaśnić podstawę faktyczna i prawną rozstrzygnięcia.
W przypadku wydawania decyzji określającej wysokość zaległości z tytułu opłaty produktowej organ w sposób wyraźny i jednoznaczny powinien wyjaśnić sposób wyliczenia wysokości opłaty produktowej za rok 2018, czego zabrakło w decyzjach dotychczas wydawanych w sprawie.
W tym kontekście zwrócić należy uwagę, że organy ustaliły wysokość opłat produktowych za lata 2017 i 2018 w tej samej wysokości 206.275 zł, pomimo, że latach tych różna była masa odpadów wprowadzanych na rynek. Jak można wnioskować z pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 grudnia 2024 r., złożonego w sprawie sygn. akt II SA/Lu 718/24, najprawdopodobniej organ przy określaniu wysokości opłaty produktowej za 2018 r. błędnie przyjął masę odpadów wprowadzanych na rynek w 2017 r. (115,56 Mg) albowiem z dokumentów przestawionych w trakcie kontroli przez przedsiębiorcę oraz z samego protokołu z kontroli wynikało, że w 2018 masa ta wynosiła 60,1425 Mg.
Okoliczność ta musi zostać wyjaśniona przez organ.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.