II SA/Lu 582/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2022-12-20
NSAinneŚredniawsa
świadczenie pielęgnacyjnerenta socjalnaniepełnosprawnośćopiekazdolność do pracyustawa o świadczeniach rodzinnychprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie pobierającej rentę socjalną z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

Skarga dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem, w sytuacji gdy skarżąca pobierała rentę socjalną z powodu całkowitej niezdolności do pracy. Sądy administracyjne uznały, że świadczenie pielęgnacyjne jest formą pomocy dla osób zdolnych do pracy, które rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Ponieważ skarżąca była całkowicie niezdolna do pracy, nie spełniała podstawowej przesłanki świadczenia pielęgnacyjnego, a dodatkowo istniała negatywna przesłanka w postaci pobierania renty socjalnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca ubiegała się o świadczenie z tytułu opieki nad mężem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Główną przeszkodą w przyznaniu świadczenia było to, że skarżąca pobierała rentę socjalną z tytułu okresowej całkowitej niezdolności do pracy. Organy administracji oraz sąd administracyjny uznały, że świadczenie pielęgnacyjne jest przeznaczone dla osób zdolnych do pracy, które rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Ponieważ skarżąca była całkowicie niezdolna do pracy, nie spełniała tej podstawowej przesłanki. Dodatkowo, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie, która ma ustalone prawo do renty socjalnej. Sąd podkreślił, że brak zdolności do pracy wyklucza możliwość rezygnacji z zatrudnienia, która jest kluczowym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z tym skarga została oddalona jako niezasadna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ponieważ świadczenie pielęgnacyjne jest przeznaczone dla osób zdolnych do pracy, które rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, a pobieranie renty socjalnej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wyklucza spełnienie tej przesłanki.

Uzasadnienie

Świadczenie pielęgnacyjne jest formą pomocy państwa dla osób zdolnych do pracy, które rezygnują z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Osoba całkowicie niezdolna do pracy, której przyznano rentę socjalną, nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, a ponadto istnieje negatywna przesłanka w postaci pobierania renty socjalnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.ś.r. art. 17 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.r.s. art. 4 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej

Renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed ukończeniem 18. roku życia, w trakcie nauki lub przed ukończeniem 25. roku życia, lub w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pobieranie renty socjalnej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne jest przeznaczone dla osób zdolnych do pracy, które rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki.

Odrzucone argumenty

Skarżąca nie została poinformowana o konieczności zawieszenia renty socjalnej w sposób umożliwiający płynne przejście do systemu świadczeń rodzinnych. Organ I instancji błędnie uznał, że pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia.

Godne uwagi sformułowania

Istotę sporu stanowi kwestia, czy skarżąca, jako osoba mająca przyznaną rentę socjalną z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. O rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia.

Skład orzekający

Bogusław Wiśniewski

przewodniczący

Brygida Myszyńska-Guziur

sprawozdawca

Grzegorz Grymuza

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego w kontekście pobierania renty socjalnej oraz wymogu zdolności do pracy opiekuna."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby całkowicie niezdolnej do pracy pobierającej rentę socjalną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i jego relacji z innymi świadczeniami, co jest istotne dla wielu osób w podobnej sytuacji życiowej.

Czy pobieranie renty socjalnej pozbawia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego? Wyjaśnia WSA.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 582/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bogusław Wiśniewski /przewodniczący/
Brygida Myszyńska-Guziur /sprawozdawca/
Grzegorz Grymuza
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 4, art. 17
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 6 czerwca 2022 r., nr SKO.1440/21 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
E. B. (dalej jako "strona", "skarżąca", "wnioskodawczyni"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 6 czerwca 2022 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem złożonym w dniu 22 czerwca 2021 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem – J. B., legitymującym się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności
[...] z dnia [...] 2014 r. o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności, od dnia 1 maja 2004 r. Wniosek zawierał także informację
o pobieraniu przez wnioskodawczynię renty.
Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Miasta [...], odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. Wskazując na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm. - dalej: "u.ś.r.") organ I instancji stwierdził, że strona ma ustalone prawo do renty socjalnej z tytułu okresowej całkowitej niezdolności do pracy do dnia 31 grudnia 2021 r., co wyklucza uzyskanie prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji stwierdził, że nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b, ze względu na moment powstania niepełnosprawności J. B.. Zdaniem Burmistrza także okoliczność pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia, o której mowa w art. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła wnioskodawczyni.
W toku postępowania odwoławczego Kolegium, mając na uwadze ustalone wobec strony decyzją ZUS z dnia 8 lutego 2019 r. prawo do renty socjalnej (do dnia 31.12.2021 r.) oraz brzmienie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., pismem z dnia 3 grudnia 2021 r. poinformowało stronę oraz jej pełnomocnika o możliwości pobierania jednego świadczenia (świadczenia pielęgnacyjnego lub renty socjalnej) i wystąpiło z zapytanie dotyczącym kontynuacji prawa do renty socjalnej. Kolegium wskazało, że dostrzega możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 stycznia 2022 r., to jest po wygaśnięciu uprawnienia do renty socjalnej.
W odpowiedzi na powyższe, w dniu 10 stycznia 2022 r. do Kolegium wpłynęło pismo pełnomocnika strony informujące, że skarżąca wystąpiła do ZUS z wnioskiem
o ustalenie prawa do renty socjalnej i oczekuje na komisję oraz wydanie decyzji
w sprawie renty socjalnej.
W dniu 24 maja 2022 r., w odpowiedzi na pismo Kolegium z dnia 14 stycznia 2022 r., wpłynęła informacja ZUS z dnia 19 maja 2022 r. o przyznaniu E. B. - wobec orzeczenia lekarza orzecznika okresowej całkowitej niezdolności do pracy - renty socjalnej od dnia 1 stycznia 2022 r. tj. od dnia, w którym ustało prawo do świadczenia. Pismo zawiera informację, że renta socjalna przysługuje do 31 stycznia 2025 r., a świadczenie było wypłacane bez przerw. Brak wniosku o zawieszenie wypłaty świadczenia.
W wyniku rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia 6 czerwca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy przytoczył mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz zwrócił uwagę na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym stwierdzono, że przepis art. 17 ust.1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę na osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności - został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.). Okoliczność powstania niepełnosprawności po okresach wymienionych w art. 17 ust. 1b ustawy, zdaniem Kolegium, wbrew stanowisku organu pierwszej instancji, nie powinna skutkować pozbawieniem opiekuna osoby niepełnosprawnej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Kolegium nie podzieliło także stanowiska organu I instancji, że okoliczność pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim stanowiła negatywną przesłankę przyznania świadczenia, o której mowa w art. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., skutkującą w konsekwencji odmową przyznania wnioskowanego świadczenia. Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, negatywna przesłanka, ujęta w ww. przepisie, nie dotyczy małżonka osoby wymagającej opieki, spełniającego wymogi do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., ale odnosi się do krewnych osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, którzy ubiegaliby się o świadczenie pielęgnacyjne (lub już je otrzymują) w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.
Natomiast, Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji, że ustalone wobec strony prawo do renty socjalnej wpisuje się w negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w przytoczonym wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. W ocenie Kolegium, brzmienie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w sposób bezpośredni i jednoznaczny wyłącza możliwość przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej ustalone prawo do renty. Wskazano także, że strona - reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zainicjowała postępowania w sprawie zawieszenia prawa do ustalonej renty socjalnej, przeciwnie aktywnie zabiegała o kontynuację wypłat. Podkreślić należy, iż z treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) i art. 27 ust. 5 u.ś.r. wynika zasada wypłaty jednego świadczenia, wybranego przez osobę uprawnioną w razie zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych. Zwrócono uwagę, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego aktualnie ugruntowany pozostaje pogląd, iż osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalno-rentowe, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Kolegium wskazało także, że strona, nie podjęła żadnych faktycznych czynności zmierzających do usunięcia przeszkody w postaci pobieranej renty. Nie przedłożono decyzji o zawieszeniu prawa do - przyznanej stronie renty socjalnej.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w piśmie ZUS z dnia 19 maja 2022 r. wskazano, że podstawę przyznania renty socjalnej stanowiło orzeczenie lekarza orzecznika o okresowej całkowitej niezdolności do pracy, co potwierdza, że nie została spełniona podstawowa - wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r., przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W skardze do tut. Sądu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Skarżąca zarzuciła naruszenie:
- prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji tj. art. 17 ust. 5 lit. a w zw. z art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. poprzez uznanie, że fakt nabycia przez skarżącą prawa do renty socjalnej jest negatywną przesłanką do przyznania świadczenia, w sytuacji gdy nie została ona poinformowana o konieczności zawieszenia renty socjalnej w ten sposób, że okoliczność pobierania renty jest to jedyna przesłanka negatywna do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;
- przepisów postępowania, które ma istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 9 i 79a k.p.a. poprzez nieudzielenie stronie informacji, że pobieranie przez skarżącą renty socjalnej jest jedyną przesłanką uniemożliwiającą przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu podniesiono m.in., że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy, gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. 2018, poz. 1270, dalej u.e.r.f.u.s.), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 u.e.r.f.u.s.) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy.
Strona podkreśliła, że informacja o możliwości zawieszenia renty winna być udzielona stronie tylko wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie renty. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia emerytury możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Skarżąca wskazała, że nawet w sytuacji gdyby skarżąca zawiesiła prawo do pobierania świadczenia przedemerytalnego w trakcie postępowania przed organem I instancji, to i tak prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie zostałoby jej przyznane, bowiem organ uznał że nie spełnia ona przesłanki wskazanej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., a więc jej obawy były słuszne.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja odmawiająca skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, legitymującym się orzeczeniem o zaliczeniu do osób niepełnosprawnych.
Istotę sporu stanowi kwestia, czy skarżąca, jako osoba mająca przyznaną rentę socjalną z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 17 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.w., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że podstawową przesłanką pozytywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. jest "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", z czym wiąże się obiektywną zdolność do wykonywania pracy zawodowej lub zarobkowej (możliwość podejmowania zatrudnienia) i wolę jej wykonywania (gotowość do podjęcia pracy). Osoba, która z przyczyn od niej niezależnych (wyłączających pracę zawodową/zarobkową) nie może podjąć zatrudnienia, jak i też nie pozostaje w gotowości do podjęcia pracy/zatrudnienia nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub pracy zarobkowej, nie posiada ona bowiem naturalnej zdolności do pracy zawodowej lub zarobkowej. Nie może ona w konsekwencji ani zrezygnować z pracy zawodowej ani z podejmowania zatrudnienia.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osobie sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny rezygnacji albo niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. O rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (nie podejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r. (por. m.in. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. akt I OSK 237/20).
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżąca pobiera rentę socjalną i jest okresowo całkowicie niezdolna do pracy. Świadczy o tym znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy decyzja o ustaleniu prawa do renty socjalnej z dnia 8 lutego 2019 r., z której wynika, że Lekarz Orzecznik ZUS stwierdził okresową całkowitą niezdolność do pracy do 31 grudnia 2021 r. Natomiast z pisma ZUS z dnia 19 maja 2022 r. wynika, że skarżąca ma przyznane prawo do renty socjalnej do 31 stycznia 2025 r. wobec orzeczenia lekarza orzecznika okresowej całkowitej niezdolności do pracy. Ponadto z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności Powyższe oznacza, że z przyczyn zdrowotnych skarżąca nie posiada zdolności do pracy zawodowej lub zarobkowej, a wiec nie może podjąć zatrudnienia, jak i też nie pozostaje w gotowości do podjęcia pracy/zatrudnienia.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że z uwagi na orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy, z powodu której skarżącej przyznano rentę, skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania pracy zarobkowej wymaganej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Rozstrzygnięcie organu jest prawidłowe.
Podkreślić także należy, że skarżąca nie może być traktowana jako osoba potencjalnie zdolna do świadczenia pracy (tj. podjęcia zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej), a tym samym posiadająca możliwość wyboru, tj. rezygnacji z wykonywania pracy czy też jej niepodejmowania. W takim kontekście normatywnym należało ocenić brak po stronie skarżącej zdolności do pracy w ramach odpowiedniego zatrudnienia i związaną z nią przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. O rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (nie podejmowania przez niego pracy), a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r. Brak jest takiego związku przyczynowego w przypadku osób, które zostały uznane za całkowicie niezdolne do pracy (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2020 r., I OSK 237/20).
W tym miejscu należy zwrócić uwagę także uwagę na regulacje ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej. Stosownie do art. 4 ust. 1 tej ustawy renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało: 1) przed ukończeniem 18. roku życia; 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25. roku życia; 3) w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. Zestawienie przywołanej treści art. 4 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej z wcześniej poczynionymi uwagami ogólnymi do art. 17 ust. 1 u.ś.r, prowadzi do wniosku, iż renta socjalna jako dedykowana osobom całkowicie niezdolnym do pracy i które co do zasady, ze względu na wskazany w przepisach wiek powstania niezdolności do pracy, nigdy nie pozostawały w zatrudnieniu, pozostaje w sprzeczności z wymogiem rezygnacji z zatrudnienia bądź niepodejmowania zatrudnienia jako przesłanką przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2019 r. I OSK 940/19, z dnia 5 czerwca 2007 r. I OSK 1411/06, iż istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sprawowanie opieki jest zatem wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia, rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy.
W związku z powyższym, w przypadku skarżącej nie została wykazana przesłanka rezygnacji z zatrudnienia bądź niepodejmowania zatrudnia lub innej pracy zarobkowej. Istnieje także negatywna przesłanka – ustalone prawo do renty socjalnej oraz fakt, że skarżąca jest osobą okresowo całkowicie niezdolną do pracy.
Reasumując, Sąd w oparciu o załączone akta administracyjne nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa materialnego i procesowego, które skutkowałoby uwzględnieniem skargi.
W tych okolicznościach skargę, jako niezasadną, Sąd oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, wniosek taki został złożony przez skarżącą i organ.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI