II SA/Lu 581/22

II SA/Lu 581/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Grymuza /sprawozdawca/
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Marcin Małek
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 712/23 - Wyrok NSA z 2024-04-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 60-62, art. 106
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), Asesor sądowy Marcin Małek Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi R. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 27 czerwca 2022 r. nr SKO.41/1907/OS/2022 w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 27 czerwca 2022 r., znak: SKO.41/1907/OS/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania R. I. (dalej także jako: "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję z dnia 4 marca 2022 r., Nr MOPR.D-DPS-OW.4072.3.17.6.2022 wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublin przez Kierownika Działu ds. domów pomocy społecznej i ośrodków wsparcia Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Lublinie w przedmiocie: 1) zmiany decyzji z dnia 28 września 2018 r. Nr MOPR.D-DPS- OW.4072.3.17.2.2018 w ten sposób, że wobec R. I. ustalona została odpłatność za pobyt Z. I. w Domu Pomocy Społecznej [...]" przy ul. [...] w L., w wysokości: 775,57 zł za okres od 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r., 858,34 zł za okres od 1 kwietnia 2020 r. do 31 marca 2021 r., 898,64 zł za okres od 1 kwietnia 2021 r. do 30 września, 2021 r., 839,84 zł za okres od 1 października 2021 r. do 29 października 2021 r. a łączna kwota odpłatności za okres od 1 grudnia 2019 r. do 29 października 2021 r. wynosi 19 627,90 zł, 2) zaliczenia na poczet ustalonej w pkt 1 wysokości opłat kwoty wpłaconej przez R. I. na rachunek bankowy jednostki budżetowej gminy L. , tj. Domu Pomocy Społecznej "[...]" w L. w wysokości 5 750,00 zł, w konsekwencji czego winien wpłacić do dnia 31 grudnia 2022 r. na rachunek bankowy ww. jednostki kwotę 13 878,04 zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą łączną ustalona w pkt 1, a dokonaną wpłatą.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:
Organ pierwszej instancji zmienił decyzję z dnia 28 września 2018 r. Nr MOPR.D-DPS-OW.4072.3.17.2.2018 w ten sposób, że ustalił wobec R. I. odpłatność za pobyt Z. I. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" przy ul. [...] w L. w wysokości: 775,57 zł miesięcznie od 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r., 858,34 zł miesięcznie w okresie od 1 kwietnia 2020 r. do 31 marca 2021 r., 897,64 zł miesięcznie w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 30 września 2021 r., 839,84 zł za okres od 1 października 2021 r. do 29 października 2021 r., w łącznej kwocie odpłatności za okres od 1 grudnia 2019 r. do 29 października 2021 r. 19 627,90 zł. Organ zaliczył na poczet ustalonej w pkt 1 wysokości opłat kwoty wpłacone przez R. I. na rachunek bankowy jednostki budżetowej gminy L., tj. Domu Pomocy Społecznej "[...]" w L. w wysokości 5750,00 zł, w konsekwencji czego zobowiązał do wpłaty do dnia 31 października 2022 r. na wskazany rachunek bankowy ww. jednostki kwoty w wysokości różnicy pomiędzy kwotą łączną ustalona w pkt 1 a dokonaną wpłatą, tj. 13878,04 zł. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał przepisy ustawy o pomocy społecznej regulujące zasady wnoszenia opłat z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej. Wskazał, że miesięczny koszt utrzymania w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w L. wynosił od 1 kwietnia 2019 r. do 31 marca 2020 r. - 4225,00 zł, od 1 kwietnia 2020 r. do 2 marca 2020 r. - 4623,01 zł, a od 1 kwietnia 2021 r. jest to kwota 4780,19 zł. Różnica między miesięcznym kosztem pobytu mieszkańca w domu pomocy społecznej, a opłatą mieszkańca jest kwotą jaką winien uregulować zobowiązany. Mieszkaniec domu wnosi opłatę w wysokości 70 % swego dochodu netto, zaś pozostałą kwotę wnoszą w pierwszej kolejności małżonek, zstępni przed wstępnymi. Wysokość różnicy między średnim miesięcznym kosztem utrzymania w DPS, a opłatami wnoszonymi przez mieszkańca i osoby zobowiązane wnosi gmina z której osoba została skierowana. Z. I. była mieszkanką DPS "[...]" w L. w okresie od 22 maja 2013 r. do dnia 29 października 2021 r. W okresie od 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r. wnosiła opłatę w wysokości 1122,72 zł miesięcznie, od dnia 1 kwietnia 2020 r. do 30 września 2021 r. w wysokości 1189,64 zł miesięcznie, a od 1 października 2021 r. do 29 października 2021 r. w kwocie 1113,02 zł. Różnica pomiędzy kosztem utrzymania, a odpłatnością mieszkańca wynosiła 3102,28 zł miesięcznie od dnia 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r., 3 33,37 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2020 r. do 31 marca 2021 r., 3590,55 zł miesięcznie za okres od 1 kwietnia 2021 r. do 30 września 2021 r. oraz 3358,78 zł za okres od 1 października 2021 r. do 29 października 2021 r. i stanowi kwotę podlegającą uregulowaniu przez osoby zobowiązane. Do wnoszenia opłaty za pobyt Z. I. zobowiązani są zstępni, do których należy czworo jej dzieci. W związku z tym wysokość zobowiązania strony stanowi 1/4 kwoty 3102,28 zł, tj. 775,57 zł miesięcznie za okres od 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r., 1/4 kwoty 3433,37 zł, tj. 858,34 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2020 r. do 31 marca 2021 r., 1/4 kwoty 3590,55 zł tj. 897,64 zł od dnia 1 kwietnia 2021 r. do 30 września 2021 r. oraz 1/4 kwoty 3358,78 zł, tj. 839,70 zł za okres od 1 października 2021 r. do 29 października 2021 r. Decyzją Nr MOPR.D-DPS-OW.4072.3.17.2.2018 z dnia 28 września 2018 r. organ zwolnił częściowo stronę z ponoszenia ww. odpłatności, ustalając zobowiązanie na kwotę 250,00 zł miesięcznie od 1 czerwca 2018 r. W dniu 26 stycznia 2021 r. organ powziął informacje o uzyskaniu przez R. I. zachowku po zmarłym ojcu, który otrzymał w grudniu 2020 r. oraz styczniu 2021 r. Skutkiem tego doszło do zmiany jego sytuacji dochodowej. W oparciu o wywiad środowiskowy cześć III przeprowadzony w dniu 24 listopada 2021 r. oraz załączoną w dokumentację ustalono, że R. I. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Dochód za miesiąc październik 2021 r. wyniósł 10637,67 zł. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosiło w tym okresie 2103,00 zł (701,00 zł x 300%). Uzyskany dochód przewyższa ww. kryterium o kwotę 8534,57 zł. Ustalając wysokość dochodu organ stosownie do art. 8 ust. 11 ustawy uwzględnił zachowek wypłacony stronie w grudniu 2019 r. w kwocie 12000,00 zł oraz w styczniu 2020 r. w kwocie 31250,00 zł. Kwota 12000,00 zł podzielona przez 12 miesięcy wliczona została do dochodu w okresie od dnia 1 grudnia 2019 r. do 30 listopada 2020 r., a kwota 31250,00 zł w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 21 grudnia 2020 r.
Dochód do którego uwzględniony został zachowek jest wyższy od kryterium dochodowego:
- w okresie grudzień 2019 r. o kwotę 4 53,84 zł (7056,84 zł, tj. 6056,84 zł dochód z działalności gospodarczej + 1000,00 zł - 2103,00 zł),
- w okresie od stycznia 2020 r. do lipca 2020 r. o kwotę 10626,32 zł (12729,32 zł, tj. 9125,15 zł dochód z działalności gospodarczej + 1000,00 zł + 2604,17 zł - 2103,00 zł),
- w okresie od sierpnia 2020 r. do 30 listopada 2020 r. o kwotę 12326,39 zł (14429,39 zł, tj. 9125,15 zł dochód z działalności gospodarczej + 1000,00 zł + 2604,17 zł + 1700,07 zł dochód z emerytury - 2103,00 zł)
- w grudniu 2020 r. o kwotę 11326,39 zł (13429,39 zł, tj. 9125,15 zł dochód z działalności gospodarczej + 2064,17 zł + 1700,07 zł dochód z emerytury - 2103,00 zł),
- w okresie styczeń 2021 r. - luty 2021 r. o kwotę 6779,39 zł (8882,74 zł, tj. 7182 zł dochód z działalności gospodarczej + 1700,07 zł dochód z emerytury),
- od marca 2021 r. o kwotę 6849,93zł (8952,93 zł, tj. 7182,67 zł dochód z działalności gospodarczej + 1770,26 zł dochód z emerytury - 2103,00 zł).
Jak stwierdził organ I Instancji w związku z powyższym strona kwalifikowała się do ponoszenia odpłatności za pobyt Z. I. w wysokości 775,57 zł miesięcznie od 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r., od 1 kwietnia 2020 r. do 31 marca 2021 r. w wysokości 858,34 zł miesięcznie, w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 30 września 2021 r. w wysokości 897,64 zł miesięcznie, a od 1 października 2021 r. do 29 października 2021 r. w kwocie 839,84 zł. Odpłatność za okres od 1 października 2021 r. do 29 października 2021 r., tj. do daty zgonu Z. I. została wyliczona proporcjonalnie do ilości dni pobytu w ww. domu pomocy społecznej. Łączna kwota odpłatności za pobyt Z. I. w DPS za okres od 1 grudnia 2019 r. do dnia 29 października 2021 r. wynosi 19628,04 zł. Organ stwierdził, że w okresie od grudnia 2019 r. do września 2021 r. R. I. dokonał wpłat na konto bankowe Domu Pomocy Społecznej [...]" w L. w miesięcznej wysokości 250,00 zł, z wyjątkiem miesiąca czerwca 2021 r., lipca 2021 r. i sierpnia 2021 w których wpłacił miesięcznie po 500,00 zł. Łączna kwota wpłat w tym okresie wyniosła 5750,00 zł. Wpłata z dnia 20 grudnia 2019 r. w wysokości 250,00 zł została zaliczona na poczet odpłatności za miesiąc listopad 2019 r. Również wpłata dokona w dniu 29 grudnia 2020 w wysokości 250,00 zł została zaliczona na poczet miesiąca listopada 2020 r. Kwota dokonanych wpłat 5750,00 zł zaliczona została na poczet odpłatności za pobyt Z. I. w DPS, a tym samym pozostała kwota odpłatności, która winna być uiszczona wynosi 13 878,04 zł, stanowiąc różnicę pomiędzy sumą dokonanych wpłat, a łączną kwotą odpłatności. Organ zobowiązał do wpłaty kwoty 13878,04 zł do dnia 31 grudnia 2022 r. na wskazany rachunek bankowy.
W wyniku odwołania wniesionego przez R. I. w sprawie orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, które utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o zmianie decyzji ustalającej odpłatność za pobyt Z. I. w Domu Pomocy Społecznej "[...]".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przywołując treść art. 61 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, wyjaśniło, że Z. I. umieszczona została na stałe do Domu Pomocy Społecznej "[...]" przy ul. [...] w L. podstawie decyzji z dnia 14 lutego 2013 r. Nr MOPR.DPSiOW/IX/40713/40713/40723/9/13 ponosząc z tego tytułu odpłatność w wysokości 70 % dochodu. Z uwagi na fakt, iż wnoszona przez Z. I. opłata ta nie pokrywała kosztów pobytu w DPS, do osób zobowiązanych do ponoszenia opłat ze względu na stopień pokrewieństwa należą zstępni. Zgodnie z ustaleniami Z. I., posiadała czworo dzieci: R. I., J. I., K. W., H. R.. Ponieważ R. I., jako zstępny Z. I. należy do osób zobowiązanych wymienionych w art. 61 ustawy o pomocy społecznej, ciąży na nim obowiązek ponoszenia opłat za pobyt matki w DPS.
Jak wskazywało Kolegium wysokość zobowiązania strony w tym przedmiocie ustalona została decyzją z dnia 5 sierpnia 2013 r. Nr MOPR.DPS-OW/IX/40723/9-11/13 na mocy której R. I. zwolniony został częściowo z wnoszenia opłat za matki ww. placówce, a wysokość zobowiązania z tego tytułu od dnia 1 sierpnia 2013 r. ustalona została na kwotę 250,00 zł miesięcznie. Decyzja ta uchylona została decyzją z dnia 14 kwietnia 2016 r. Nr MOPR.D-DPS-OW/4072/3/17-4/16. Na podstawie decyzji z dnia 15 kwietnia 2016 r. Nr MOPR.D-DPS-OW/4072/3/17-5/16 ponownie ustalona została odpłatność z ww. tytułu. Decyzją Nr MOPR.D-DPS- OW.4072.3.17.2.2018 z dnia 28 września 2018 r. organ zwolnił częściowo stronę z ponoszenia ww. odpłatności, ustalając zobowiązanie na kwotę 250,00 zł miesięcznie od 1 czerwca 2018 r.
W wyniku podjętych przez organ czynności zmierzających do aktualizacji sytuacji dochodowej strony, na podstawie informacji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie zawartych w piśmie z dnia 1 grudnia 2021 r. oraz złożonych przez stronę oświadczeń, organ ustalił, że w grudniu 2019 r. R. I. uzyskał zachowek po zmarłym ojcu w wysokości 12000,00 zł, a styczniu 2020 r. w kwocie 31250,00 zł. Oznacza to, że jego sytuacja dochodowa uległa zmianie, co uzasadniało wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia wysokości opłaty za pobyt Z. I. w DPS. Ustalając wysokość zobowiązania obciążającego R. I. stosownie do przytoczonych regulacji organ ustalił różnicę między miesięcznym kosztem pobytu mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w L. wynoszącym od 1 kwietnia 2019 r. do 31 marca 2020 r. - 4225,00 zł, od 1 kwietnia 2020 r. do 2 marca 2020 r.- 4 623,01 zł, a od 1 kwietnia 2021 r. jest to kwota 4 80,19 zł, a opłatą wniesioną przez Z. I. w okresie od 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r. w kwocie 1122,72 zł miesięcznie, od 1 kwietnia 2020 r. do 30 września 2021 r. w kwocie 1189,64 zł miesięcznie, a od 1 października 2021 r. do 29 października 2021 r. 1113,02 zł. Różnica ta wynosiła 3102,28 zł od dnia 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r. oraz 3433,37 zł od 1 kwietnia 2020 r. do 31 marca 2021 r., 3590,55 zł miesięcznie za okres od 1 kwietnia 2021 r. do 30 września 2021 r. oraz 3358,78 zł za okres od 1 października 2021 r. do 29 października 2021 r. i stanowi kwotę podlegającą uregulowaniu przez osoby zobowiązane, tj. zstępnych Z. I..
Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji stosowne do unormowań wynikających z art. 8 ustawy o pomocy społecznej ustalił wysokość dochodu skarżącego, uwzględniając fakt uzyskania przez niego zachowku w miesiącu grudniu 2019 r. i styczniu 2020 r. W tych okolicznościach sprawy kwotę tego jednorazowego dochodu należało w zgodzie z normami art. 8 ust. 11 ustawy, rozliczyć w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony, tj. od grudnia 2019 r. do listopada 2020 r. oraz od stycznia 2020 r. do grudnia 2020 r. Oznacza to, że w grudniu 2019 r. R. I. uzyskał dochód w kwocie 7056,86 zł, który o kwotę 4953,84 zł przekroczył kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, w okresie od stycznia 2020 r. do lipca 2020 r. w wysokości 12729,32 zł przekraczający kryterium dochodowe o kwotę 10626,32 zł, w okresie od sierpnia 2020 r. do listopada 2020 r. w kwocie 14429,39 zł przekraczający kryterium dochodowe o kwotę 12326,39 zł, w grudniu 2020 r. w wysokości 13429,39 zł przekraczając kryterium dochodowe o kwotę 11326,39 zł, w okresie styczeń 2021 r. - luty 2021 r. w kwocie 7182,67 zł, przekraczając kryterium dochodowe o kwotę 6779,39 zł, a od marca 2021 w wysokości 8952,93 zł przekraczając kryterium dochodowe o kwotę 6849,93 zł. Mając na względzie sytuację dochodową strony w okresie od grudnia 2019 r. do października 2021 r. stosownie do art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej organ ustalił wysokość opłat proporcjonalnie do liczby osób zobowiązanych w wysokości: 775,57 zł od 1 grudnia 2019 r. do 31 marca 2020 r., 858,34 zł od 1 kwietnia 2020 r. do 30 września 2021 r., 898,64 zł od 1 kwietnia 2021 r. do 30 września, 2021 r. oraz 839,84 zł od 1 października 2021 r. do 29 października 2021 r.
Kolegium podkreśliło przy tym, że wszelkie ustalenia organu pierwszej instancji co do wysokości uzyskanego dochodu oraz wysokości opłaty za pobyt Z. I. w Domu Pomocy Społecznej "[...] w L. znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Ponieważ przeprowadzone postępowanie wykazało, że dochód skarżącego przekraczał 300 % kryterium dochodowego o którym mowa z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasadnym stało się ustalenie przedmiotowych opłat.
Ustosunkowując się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, co do tego, że w okresie od stycznia 2014 r. do października 2021 r. skarżący wnosił opłaty z tytułu pobytu matki w Domu Pomocy Społecznej w gotówce w kwocie 31769 zł., z których 1/4, tj. 7940 zł winna być uwzględniona przez organ jako już uiszczona Kolegium stwierdza, iż w piśmie Domu Pomocy Społecznej "[...]" w L. z dnia 10 stycznia 2022 r. wyjaśniona została ta kwestia. Wskazano, że płatności z tytułu pobytu Z. I. w ww. placówce dokonywane były przez R. I. w okresie od grudnia 2019 r. do sierpnia 2021 r. wpłaty po 250,00 zł, z wyjątkiem miesiąca czerwca 2021 r., lipca 2021 r. i sierpnia 2021 w których strona wpłaciła miesięcznie po 500,00 zł. Łączna kwota wpłat w tym okresie wyniosła 5750,00 zł. Wpłata z dnia 20 grudnia 2019 r. w wysokości 250,00 zł została zaliczona na poczet odpłatności za miesiąc listopad 2019 r. a wpłata z dnia 29 grudnia 2020 r. w kwocie 250,00 zł zaliczona na miesiąc listopada 2022 r. Do pisma dołączony został wykaz wszystkich wpłat dotyczących R. I. obejmujących okres od stycznia 2018 r. do sierpnia 2021 r. z wyszczególnieniem daty uiszczenia opłaty. Z wykazu tego wynika, że w okresie od grudnia 2019 r. wniesione zostały przez skarżącego opłaty w kwocie po 250,00 zł miesięcznie, tj. zgodnej z wysokością opłat ustalonych decyzją Nr MOPR.D-DPS-OW.4072.3.17.2.2018 z dnia 28 września 2018 r. w łącznej wysokości 5750,00 zł. W związku z tym prawidłowo organ pierwszej instancji na poczet zobowiązania ustalonego zaskarżoną decyzją w łącznej wysokości 19627,90 zł zaliczył ww. kwotę, w konsekwencji czego R. I. zobowiązany został do wniesienia opłat w wysokości stanowiącej różnicę, tj. 13878,04 zł.
Odnosząc się do twierdzeń, iż pracownicy DPS pobierali opłaty "na kajet" bez wydawania pokwitowań i bez ich ewidencjonowania, Kolegium wskazało, że o ile skarżący posiada wiedzę wskazującą na możliwość popełnienia nadużyć w tym zakresie, uprawniony jest do złożenia stosownego zawiadomienia do organów ścigania.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie została zaskarżona przez R. I. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
W skardze decyzji zarzucono naruszenie:
1. naruszenie art. 7 art. w zw. z art. 8 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.)/dalej: k.p.a./ poprzez niepodjęcie przez organ czynności mających na celu wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy w przedmiocie wysokości wpłat dokonanych przez Skarżącego R. I. na poczet opłat za pobyt Z. I. w DPS "[...]";
2. naruszenie art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie tym samym, iż wysokość wpłat dokonanych przez Skarżącego na poczet opłat za pobyt Z. I. w DPS "[...]" wyniosła jedynie wskazaną przez DPS "[...]" kwotę 5750 zł;
3. naruszenie art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w postaci pisma MOPR w Lublinie z dnia 6 kwietnia 2022 roku, z którego wynika, iż na skutek kontroli dokonanej w DPS "[...]" w L. stwierdzono nieprawidłowości w prowadzonej przez placówkę rachunkowości, co skutkowało złożeniem zawiadomienia o możliwości popełnienia przez placówkę przestępstwa, podczas gdy dowód ten ma bezpośredni wpływ na wynik sprawy, potwierdzając nierzetelne określenie przez placówkę wysokości wpłat dokonanych przez Skarżącego.
Wskazując na takie zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, jego zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie postanowienia następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Skarga w sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego.
Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.
Organ administracji dokonał także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosował normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.
W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).
Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona.
W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie naruszył wskazanych reguł postępowania. Organ zebrał wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważył go i poddał ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.
Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i dowody zgromadzone w aktach sprawy, w tym także te dotyczące wpłat dokonywanych przez skarżącego tytułem odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.
Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia te wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów, w tym w szczególności ze złożonego projektu budowlanego i załączonych do niego dokumentów. Większość dowodów, które stanowiły podstawę ustaleń dokonanych w sprawie, to dowody w postaci dokumentów urzędowych, których prawdziwość w żaden sposób nie została podważona.
Podkreślić należy również, że także sam skarżący nie wskazuje takich środków dowodowych, które będąc pominięte przez organ, miałyby znaczenie dla ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Organ nie naruszył także dyspozycji art. 6 k.p.a.
Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa.
W sprawie organ działał na podstawie przepisów obowiązującego prawa.
Nie ma podstaw do podzielenia zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane powyższym przepisem, co umożliwia przeprowadzenie kontroli sądowej wydanego przez organ rozstrzygnięcia. W motywach zaskarżonej decyzji organ odwoławczy rzeczowo i z poszanowaniem reguł określonych w art. 107 § 3 k.p.a. wyjaśnił przesłanki natury faktycznej i prawnej podjętego rozstrzygnięcia.
Brak jest również podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego.
Prawnomaterialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm. - dalej jako: "u.p.s."). oraz przywoływane przez organy przepisy wykonawcze dotyczące ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej funkcjonujących na terenie Miasta Lublina.
Przedmiotową decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie zmieniające wcześniej wydaną decyzję w przedmiocie ustalenia odpłatność za pobyt Z. I. w domu pomocy społecznej oraz ustalającą wobec skarżącego odpłatność za pobyt Z. I. w domu pomocy społecznej w nowej, wyższej wysokości.
W realiach sprawy brak jest podstaw do tego, by zakwestionować zgodność z prawem przedmiotowej decyzji.
Skarżący jest zstępnym (synem) Z. I..
Z. I. była w okresie objętym decyzją mieszkańcem Domu Pomocy Społecznej "[...]" przy ul. [...] w L..
Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, przy czym średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym (art. 60 ust. 1 i 2 u.p.s.).
Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:
1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej
- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
Z. I. nie ponosiła pełnej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, w związku z czym do wnoszenia opłaty w części nie pokrytej przez mieszkańca domu opieki, zobowiązani byli zstępni Z. I., w tym także skarżący R. I..
W sprawie nie budzi zatem wątpliwości to, że R. I., jako zstępny Z. I., należał do osób zobowiązanych wymienionych w art. 61 u.p.s., w związku z czym ciążył na nim obowiązek ponoszenia opłat za pobyt matki w domu pomocy społecznej.
Skarżący ponosił opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej, z tym, że nie ponosił ich w pełnej przypadającej na niego wysokości, albowiem wysokość zobowiązania strony w tym przedmiocie ustalona została wcześniej wydanymi decyzjami, w tym decyzją z dnia 28 września 2018 r., Nr MOPR.D-DPS- OW.4072.3.17.2.2018, na mocy której R. I. został częściowo zwolniony z wnoszenia opłat za matki w placówce, a wysokość zobowiązania z tego tytułu od dnia 1 czerwca 2018 r. ustalona została na kwotę 250 zł miesięcznie.
Jak wynika z akt sprawy w wyniku podjętych przez organ czynności zmierzających do aktualizacji sytuacji dochodowej strony, w tym na podstawie złożonego przez R. I. oświadczenia, organ ustalił, że w grudniu 2019 r. skarżący uzyskał zachowek w wysokości 12.000 zł, a styczniu 2020 r. w kwocie 31.250 zł.
Powyższe oznaczało, że uległa zmianie sytuacja dochodowa skarżącego, co uzasadniało wszczęcie postępowania w sprawie oraz ustalenie nowej wysokości opłaty za pobyt Z. I. w domu pomocy społecznej.
W tego rodzaju przypadku zastosowanie znajduje art. 106 ust. 5 u.p.s., który stanowi, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
Uzyskanie przez skarżącego przychodów z tytułu zachowku w wysokości 12.000 zł i 31.250 zł sprawiło, że tym samym zmieniła się sytuacja dochodowa skarżącego, co w myśl art. 106 ust. 5 u.p.s. obligowało organ do zmiany wcześniej wydanej decyzji z dnia 11 lipca 2013 r. i ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, w nowej wysokości, dostosowanej do zmienionej sytuacji dochodowej skarżącego.
Oparte na takich ustaleniach rozstrzygnięcie organu uznać należy za prawidłowe albowiem opiera się ono bezpośrednio na ustaleniach wynikających z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowodów.
Co więcej powyższych ustaleń nie kwestionuje w istocie także sam skarżący, którego skarga koncentruje się na zarzutach dotyczących nienależytego wyjaśnienia kwestii wysokości wpłat dokonanych przez skarżącego R. I. i jego rodzeństwo na poczet opłat za pobyt Z. I. w DPS "[...]", bezpodstawnym przyjęcie, że wysokość wpłat dokonanych przez skarżącego na poczet opłat za pobyt Z. I. w DPS "[...]" wyniosła jedynie wskazaną przez DPS "[...]" kwotę 5.250 zł oraz pominięciu przez organ wpłat gotówkowych dokonywanych przez skarżącego oraz jego rodzeństwo bezpośrednio do rąk pracowników DPS "[...]
W kwestii tej Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zagadnienie to została wyjaśnione w piśmie Domu Pomocy Społecznej "[...]" w L. z dnia 10 stycznia 2022 r., w którym wskazano, że płatności z tytułu pobytu Z. I. w ww. placówce dokonywane były przez R. I. w okresie od grudnia 2019 r. do sierpnia 2021 r. wpłaty po 250,00 zł, z wyjątkiem miesiąca czerwca 2021 r., lipca 2021 r. i sierpnia 2021 w których strona wpłaciła miesięcznie po 500,00 zł. Łączna kwota wpłat w tym okresie wyniosła 5.750,00 zł. Wpłata z dnia 20 grudnia 2019 r. w wysokości 250,00 zł została zaliczona na poczet odpłatności za miesiąc listopad 2019 r. a wpłata z dnia 29 grudnia 2020 r. w kwocie 250,00 zł zaliczona na miesiąc listopada 2022 r. Do pisma dołączony został wykaz wszystkich wpłat dotyczących R. I. obejmujących okres od stycznia 2018 r. do sierpnia 2021 r. z wyszczególnieniem daty uiszczenia opłaty. Z wykazu tego wynika, że w okresie od grudnia 2019 r. wniesione zostały przez skarżącego opłaty w kwocie po 250,00 zł miesięcznie, tj. zgodnej z wysokością opłat ustalonych decyzją Nr MOPR.D-DPS-OW.4072.3.17.2.2018 z dnia 28 września 2018 r. w łącznej wysokości 5.750,00 zł. W związku z tym Kolegium stwierdziło, że prawidłowo organ pierwszej instancji na poczet zobowiązania ustalonego zaskarżoną decyzją w łącznej wysokości 19.627,90 zł zaliczył ww. kwotę, w konsekwencji czego R. I. zobowiązany został do wniesienia opłat w wysokości stanowiącej różnicę, tj. 13.878,04 zł.
W ocenie Sądu brak jest podstaw do podważenie takich ustaleń i ocen organu.
Zarzuty i twierdzenia skarżącego jakoby na poczet opłaty za pobyt Z. I. w domu pomocy społecznej wpłacał także inne kwoty bezpośrednio do rąk pracowników DPS "[...]" są nie tylko gołosłowne, a więc nie poparte żadnymi dowodami, ale również uznać należy je za sprzeczne z logiką i zasadami doświadczenia życiowego.
Tytułem wstępu należy zauważyć, że ustawa o pomocy społecznej wprost określa to w jaki sposób należy wnosić opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej.
Zagadnienie to reguluje art. 62 ust. 2 u.p.s., który stanowi, że osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2a, wnoszą opłatę ustaloną zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 i ust. 2c do kasy lub na rachunek bankowy gminy, z której mieszkaniec domu został skierowany; opłatę tę gmina wraz z opłatą, o której mowa w art. 61 ust. 2 pkt 3, przekazuje na rachunek bankowy właściwego domu pomocy społecznej.
Z powyższego jasno wynika, że zstępni mieszkańca domu pomocy społecznej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej powinni wnosić bądź do kasy, bądź na rachunek bankowy.
Gdyby skarżący dodatkowych wpłat dokonywał w taki sposób to oczywiste jest, że posiadałby bądź pokwitowania wpłaty z kasy, bądź potwierdzenie wykonania przelewu na rachunek bankowy.
Skarżący nie przedstawił tego rodzaju dowodów co w pełni uzasadnia przyjęcie, że skarżący nie udowodnił w żaden sposób, by dokonywał jakichkolwiek dodatkowych wpłat tytułem opłaty za pobyt Z. I. w domu pomocy społecznej w sposób, o którym mowa w art. 62 ust. 2 u.p.s., tj. do kasy lub na rachunek bankowy.
Co więcej jak wynika z ustaleń organów wpłaty takie dokonywane były przez R. I., który wnosił opłatę za siebie, J. I. i H. R..
R. I. do pisma z dnia 28 października 2021 r. dołączył wydruk przelewów wykonywanych na rzecz Domu Pomocy Społecznej K. (k.286 akt administracyjnych).
Z wydruku tego wynika, że wysokość przelewów wykonywanych "Za pobyt Z. I." wynosiła 700 zł. Powyższe przy uwzględnieniu, że były to opłata za trojkę rodzeństwa, tj. R. I., J. I. i H. R., jasno wskazuje, że uiszczone kwoty w odniesieniu do R. I. i J. I. nie przekraczały 250 zł. Na podstawie powyższego dokumentu nie sposób więc przyjąć, że skarżący uiszczał na poczet opłaty za pobyt Z. I. w domu pomocy społecznej kwoty wyższe niż przyjęte przez organ 250 zł miesięcznie.
Twierdzenia skarżącego jakoby na poczet opłaty za pobyt Z. I. w domu pomocy społecznej uiścił on wraz z rodzeństwem dodatkowe kwoty, przekraczające kwotę 30.000 zł, nie zostały w żaden sposób wykazane.
Co więcej twierdzenia takie należy uznać za sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
O ile bowiem można by przyjąć, że w taki sposób, czy to z uwagi na pośpiech, czy ze względu na inne powody, skarżący wpłacił bez otrzymania pokwitowania jakieś pojedyncze należności, to nie sposób uznać, że dorosły i doświadczony życiowo człowiek w taki sposób, a więc z pominięciem rachunku bankowego lub kasy i pokwitowania, wpłaciłby należności o wysokości przekraczającej 30.000 zł.
W tym miejscu należy podkreślić, że z uwagi na przedmiot zaskarżonej decyzji, którym pozostawało ustalenie wysokości opłaty za pobyt Z. I. w domu pomocy społecznej, w sprawie relewantne, a więc prawnie istotne były tylko te wpłaty, które skarżący i jego rodzeństwo dokonywali na poczet opłaty za pobyt Z. I. w domu pomocy społecznej
Wszelkie wpłaty dokonywane przez skarżącego i jego rodzeństwo innym tytułem, w tym w szczególności wpłaty na rzecz wydatków samej Z. I., czy też wpłaty za wykonanie jakiś dodatkowych usług lub czynności przy Z. I., są w sprawie irrelewantne, a więc prawnie nieistotne.
W sprawie nie sposób wykluczyć, że skarżący i jego rodzeństwo istotnie dokonywali do rąk pracowników domu pomocy społecznej jakiś dodatkowych wpłat, czy to w postaci wpłat gotówkowych z przeznaczeniem dla samej Z. I., czy też wpłat będących zapłatą za wykonanie dodatkowych usług lub czynności przy Z. I..
Potwierdza to częściowo przywoływany wyżej wydruk przelewów wykonywanych na rzecz Domu Pomocy Społecznej K. (k.286 akt administracyjnych), z którego wynika, że oprócz szeregu wpłat opisanych jako "Za pobyt Z. I." znajduje się jedna wpłata w kwocie 390 zł z tytułem: "Na wydatki dla Z. I.".
Wpłata taka nie mogła być zaliczona na poczet opłat za pobyt Z. I. w domu pomocy społecznej albowiem z jej tytułu jasno wynika, że nie była to opłata za pobyt w domu pomocy społecznej, ale wpłata dokonywana na rzecz samej Z. I., na jej wydatki.
Jak wskazano już wyżej zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy rozstrzygnięcie ustalające wobec skarżącego odpłatność za pobyt Z. I. w domu pomocy społecznej w nowej wysokości.
Z uwagi na powyższe na poczet ustalonej na nowo opłaty za pobyt Z. I. w domu pomocy społecznej mogły być zaliczone tylko te wpłaty, które skarżący i jego rodzeństwo uiszczali tytułem opłaty za pobyt Z. I. w domu pomocy społecznej.
Wszelkie inne wpłaty, w tym także wpłaty dokonywane na rzecz samej Z. I., w tym te na poczet wydatków Z. I., nie mogły zostać tu zaliczone albowiem nie były to wpłaty dokonywane na poczet opłaty za pobyt Z. I. w domu pomocy społecznej.
Z tych też względów brak było podstaw do zawieszenia postępowania, czy też uzależniania wydania rozstrzygnięcia w sprawie, od zakończenia postępowania przygotowawczego prowadzonego przez prokuraturę.
Z twierdzeń zawartych w skardze wynika, że postępowanie przygotowawcze prowadzone przez Prokuraturę Rejonową [...] jest postępowaniem w przedmiocie zaniechania prowadzenia wymaganych ksiąg rachunkowych w zakresie kont depozytowych mieszkańców przez DPS "[...]" w L..
Z powyższego wynika, że leżące u podstaw wszczęcia tego postępowania nieprawidłowości dotyczą zaniechania prowadzenia wymaganych ksiąg rachunkowych w zakresie kont depozytowych mieszkańców domu pomocy społecznej.
Oznacza to, że dotyczy to należności wpłacanych na rzecz samych mieszkańców domu opieki społecznej, albowiem tego właśnie dotyczą konta depozytowe. Konta depozytowe dotyczą bowiem środków pieniężnych posiadanych przez samego mieszkańca.
Należności takie, tj. należności wpłacane na rzecz samego mieszkańca domu pomocy społecznej nie mogą zaś zostać zaliczone na poczet opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej albowiem są to należności świadczone innym tytułem niż na kwoty świadczone na poczet opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.
Z tych też względów brak było podstaw do przesłuchiwania na takie okoliczności świadków albowiem ewentualne wpłaty dokonywane na przez skarżącego i jego rodzeństwo na rzecz Z. I. nie mogły zostać zaliczone na poczet opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.
Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.