II SA/LU 573/23

II SA/Lu 573/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-10-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Brygida Myszyńska-Guziur /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II OSK 419/24 - Wyrok NSA z 2025-02-13
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 5 ust. 1 pkt 4, art. 66 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1225
§ 18
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2023 r. sprawy ze skargi M. S. i P. S. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 12 maja 2023 r. znak: ZOA-XVII.7721.27.2022 w przedmiocie usunięcia nieprawidłowości z miejsca parkingowego oddala skargę.
Uzasadnienie
M. S. i P. S. (dalej również jako "strona", "skarżący"), wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie
z dnia 12 maja 2023 r. w przedmiocie usunięcia nieprawidłowości z miejsca parkingowego.
Zaskarżone do tut. Sądu rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego miasta Lublin (dalej również jako "PINB", "organ I instancji") działając na wniosek M. W., wszczął postępowanie administracyjne w sprawie miejsc parkingowych przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych na terenie działki nr ewid. [...] przy ul. [...] w L..
Podczas czynności kontrolnych ustalono, że na działce znajdują się dwa miejsca parkingowe dla osób niepełnosprawnych oznaczone nr [...] Usytuowanie ww. miejsc parkingowych jest zgodne z planem zagospodarowania terenu, będącym załącznikiem do decyzji Prezydenta Miasta Lublin o pozwoleniu na budowę z 8 grudnia 2017 r. oraz decyzją PINB o pozwoleniu na użytkowanie z 4 października 2019 r. Ponadto ustalono, że miejsca parkingowe są oznaczone znakami poziomymi i pionowymi jako przeznaczone dla osób niepełnosprawnych. Na miejscu nr [...] zamontowana była blokada (w czasie kontroli złożona, w związku z czym uznano, że przedmiotowe miejsce parkingowe jest dostępne), natomiast na miejscu nr [...] zamontowana blokada została uszkodzona (tym samym uznano, że przedmiotowe miejsce parkingowe jest ogólnodostępne). Z wyjaśnień złożonych przez przedstawicieli zarządcy i inwestora wynika, że blokady zostały zamontowane przez inwestora już po otrzymaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, a wszystkie miejsca parkingowe, również miejsca parkingowe dla osób niepełnosprawnych, zostały sprzedane.
W oparciu o powyższe, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego miasta Lublin decyzją z dnia 7 sierpnia 2020 r. umorzył postępowanie administracyjne
w sprawie dotyczącej miejsc parkingowych jako bezprzedmiotowe.
W wyniku rozpatrzenia odwołania M. W., Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej również jako "WINB", "organ II instancji", "organ odwoławczy") decyzją z dnia19 października 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. WINB uznał, że brak jest przepisów prawa materialnego formułujących zakaz instalowania na miejscach postojowych znajdujących się na terenie prywatnym urządzeń pozwalających na użytkowanie tych miejsc jedynie przez ściśle określone, uprawnione do tego osoby, a ponadto, że organy nadzoru budowlanego nie mają kompetencji do badania kto ponosi odpowiedzialność za montaż blokad parkingowych na stanowiskach dla osób niepełnosprawnych.
Na skutek rozpoznania skargi M. W. na ww. decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 806/20 uchylił zaskarżoną decyzję LWINB oraz decyzję PINB z dnia 7 sierpnia 2020 r.
Zdaniem Sądu, skoro realizacja dwóch miejsc parkingowych stanowiła element projektu budowlanego i projekt ten został zatwierdzony ostateczną decyzją w przedmiocie pozwolenia na budowę, istnienie dwóch miejsc parkingowych przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych stanowi przesłankę spełniania przez obiekt budowlany (budynek mieszkalny wielorodzinny) wymagań technicznych wynikających z § 18 Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U z 2022 r. poz. 1225 z późn. zm.).w związku z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm. – dalej jako "P.b."). Tym samym, wymóg istnienia dwóch miejsc parkingowych przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych musi być zachowany przez cały okres użytkowania obiektu budowlanego. Nie jest zatem dopuszczalne wprowadzanie żadnych barier ograniczających dostępność miejsca dla osób niepełnosprawnych. W ocenie WSA, w zaistniałym przypadku, normą prawną pozwalającą na dokonanie przez organy nadzoru budowlanego interwencji w celu przywrócenia stanu obiektu niezbędnego do prawidłowego korzystania będzie art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. Ponadto Sąd zobowiązał organ do ustalenia czy doszło do utworzenia wspólnoty mieszkaniowej i czy został powołany zarządca nieruchomości. Od poczynionych ustaleń dotyczących statusu prawnego parkingu zależeć bowiem będzie prawidłowe ustalenie adresata potencjalnych obowiązków nałożonych w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 3 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 2057/21 oddalił skargę kasacyjną wniesioną od ww. wyroku przez inwestora – C. z/s w L..
Mając powyższe na względzie PINB ponownie rozpoznając sprawę, 4 sierpnia 2022 r., wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej miejsca parkingowego nr [...] przeznaczonego dla osób niepełnosprawnych, na terenie działki nr ewid. [...] przy ul. [...] w L.. Jednocześnie organ I instancji wezwał P. S. do dostarczenia dokumentu potwierdzającego nabycie prawa własności ww. miejsca postojowego.
W toku postępowania ustalono, że na mocy aktu notarialnego z dnia [...] r., Rep. A Nr [...] ustanowiono odrębną własność lokalu mieszkalnego oznaczonego nr [...] wraz z przynależną piwnicą oraz z udziałem wynoszącym [...] części wspólnych budynków i innych urządzeń nie służących do wyłącznego użytku właścicieli poszczególnych lokali oraz takim samym udziałem we własności działek nr [...], [...], [...], [...] i [...], a także sprzedano M. i P. S. przedmiotowy lokal wraz ze związanymi z nimi prawami oraz udział wynoszący [...] części w działce nr [...]. Strony oświadczyły, że w ramach udziału w nieruchomości wspólnej Kupujący korzystać będą samodzielnie z wyłączeniem osób trzecich - z zewnętrznego miejsca postojowego nr [...] - na parkingu zewnętrznym urządzonym na przedmiotowej nieruchomości. Powyższe ustalenia powtórzono w § 11.2 aktu notarialnego (k. 42 akt I instancji). Z ww. aktu notarialnego wynika również, że miejsca postojowe na zewnętrznym parkingu stanowią część nieruchomości wspólnej (§ 11.1, § 11.4 i § 11.5).
PINB ustalił także, że na podstawie umowy o zarządzanie nieruchomością zarządcą budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w L. jest "F. " z siedzibą w L..
W toku przeprowadzonej kontroli w dniu 30 sierpnia 2022 r. ustalono, że przy budynku nr [...], znajduje się miejsce postojowe nr [...] o wymiarach 5,0 m x 3,60 m, oznakowane znakiem pionowym P-18a i oznakowaniem poziomym P-24. Na miejscu parkingowym zainstalowano blokadę zamykaną na klucz, wykonaną z rurek stalowych o konstrukcji typowej. Pod znakiem P-18a została umieszczona tabliczka z napisem "zakaz parkowania miejsce prywatne". Nawierzchnia miejsca parkingowego utwardzona kostką.
W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego miasta Lublin, wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b., decyzją z dnia 7 października 2022 r., nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej R. w L. usunięcie w terminie do 30 listopada 2022 r. z miejsca parkingowego nr [...] zainstalowanej blokady, a także prawidłowe oznakowanie miejsca parkingowego dla osób niepełnosprawnych zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Organ I instancji stwierdził, że stan faktyczny sprawy wypełnia dyspozycję art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b., a wymagania dotyczące miejsc postojowych dla osób niepełnosprawnych wynikają z § 18 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych oraz art. 5 ust. 1 pkt 4 P.b. Zainstalowana blokada na miejscu parkingowym dla niepełnosprawnych powoduje, że przestaje ono być ogólnodostępnym miejscem dla tych osób, a tym samym nie jest spełniony wymóg techniczno - budowlany. W takim przypadku należało nałożyć obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości na Wspólnotę Mieszkaniową, której skład stanowi ogół właścicieli określonej nieruchomości i która posiada zdolność prawną, zdolność do czynności prawnych oraz zdolność sądową.
W wyniku rozpoznania odwołania, Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 29 grudnia 2022 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Organ II instancji stwierdził, że zakres obowiązków nałożonych decyzją organu I instancji z dnia 7 października 2022 r pozostawał w sprzeczności z przepisami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. z 2019 r., poz. 2321 z późn. zm.) wskazując, że o ile cała powierzchnia miejsca parkingowego dla osób niepełnosprawnych nie musi być pokryta chemoutwardzalną farbą w kolorze niebieskim (choć oczywiście nie jest to wykluczone), o tyle znak P-24 obowiązkowo umieścić należy na powierzchni pokrytej farbą w kolorze niebieskim. Wątpliwości organu odwoławczego budziła również kwestia wskazania jako adresata zaskarżonej decyzji Wspólnoty Mieszkaniowej R. w L..
W toku ponownie prowadzonego postępowania, w dniu 7 lutego 2023 r. przeprowadzono oględziny miejsca postojowego nr [...] zlokalizowanego przy ul. [...] w L., w trakcie których ustalono, że ww. miejsce parkingowe oznakowane jest znakiem pionowym D18a i tabliczką T-29, pod którą znajduje się tabliczka z napisem "zakaz parkowania miejsce prywatne", jak również oznakowaniem poziomym P-24. Na miejscu parkingowym zainstalowano blokadę wykonaną z rurek stalowych, która w trakcie kontroli była w pozycji leżącej. Obecny w trakcie oględzin przedstawiciel C. oświadczył, że miejsce parkingowe nr [...] znajduje się poza pasem drogowym ul. [...], na terenie Wspólnoty Mieszkaniowej R. w L..
W wyniku przeprowadzonego postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego miasta Lublin decyzją z dnia 20 marca 2023 r., wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. nakazał F. usunięcie w terminie do dnia 31 maja 2023 r. nieprawidłowości na terenie miejsca parkingowego nr [...] zlokalizowanego przy ul. [...] w L. na działce nr ewid. [...] (ark. [...], obręb ewid. [...] I 0003) poprzez:
1. usunięcie z w/w miejsca parkingowego zainstalowanej tam blokady,
2. prawidłowe oznakowanie miejsca parkingowego dla osób niepełnosprawnych zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. z 2019 r., poz. 2311 – dalej jako "rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków") - w zakresie oznakowania pionowego należy usunąć tabliczkę z napisem "zakaz parkowania miejsce prywatne", w zakresie oznakowania poziomego w/w miejsce parkingowe oznaczyć znakiem poziomym P-18 lub P-20, dodatkowo oznaczyć w/w miejsce parkingowe znakiem P-24 z zastrzeżeniem, że znak ten umieszcza się na nawierzchni barwy niebieskiej.
Odwołanie od ww. decyzji wnieśli skarżący zarzucając naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. w. zw. z art. 201 i art. 206 k.c. poprzez niedopuszczalną administracyjną ingerencję w prawo do wyłącznego korzystania z nieruchomości oddanej do wyłącznego korzystania poprzez nałożenie na podmiot inny niż jedynie uprawniony do wyłącznego korzystania z nieruchomości obowiązku wykonania czynności prowadzących do faktycznego unicestwienia prawnorzeczowego uprawnienia do wyłącznego korzystania z miejsca parkingowego nr [...]. Dodatkowo, skarżący podnieśli, że właściwą normą prawną dla ustalonego w sprawie stanu faktycznego jest art. 66 ust. 1a P.b., a nie art. 66 ust. 1 pkt 3 tej ustawy.
Powołaną na wstępie decyzją Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję w części, zakreślając nowy termin na wykonanie obowiązków do 30 czerwca 2023 r. W pozostały zakresie utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji ustalił w sposób prawidłowy osoby, którym w sprawie przysługuje status strony postępowania oraz zawiadomił strony postępowania, w tym M. S. (dotychczas pozbawioną tego statusu) o terminie i miejscu oględzin dotyczących przedmiotowego miejsca parkingowego nr [...], umożliwiając w ten sposób udział w postępowaniu dowodowym oraz możliwość wypowiedzenia się co do poczynionych w sprawie ustaleń.
WINB stwierdził, że organ I instancji w sposób zgodny z przepisami pkt. 5.2.4, pkt 5.2.6 i pkt 5.2.9.2 załącznika nr 2 do rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków nałożył na adresata zaskarżonej decyzji obowiązek oznaczenia przedmiotowego miejsca parkingowego znakiem poziomym P-18 lub P-20, dodatkowo znakiem P-24 z zastrzeżeniem, że znak ten umieszcza się na nawierzchni barwy niebieskiej. Zgodnie bowiem ze wskazanymi powyżej przepisami znak P-18 ("stanowisko postojowe") stosuje się w celu wyznaczenia miejsc postoju na części jezdni i chodnika oraz na wydzielonych parkingach bez ustalonych konstrukcyjnie stanowisk, przy czym stanowiska postojowe dla pojazdów osób niepełnosprawnych powinny mieć nawierzchnię barwy niebieskiej, znak P-20 (tzw. "koperta") stosuje się w celu oznaczenia stanowiska postojowego przeznaczonego do wyłącznego użytkowania przez niektórych uczestników ruchu, z zastrzeżeniem, że w przypadku przeznaczenia stanowisk postojowych dla osób niepełnosprawnych należy wewnątrz "koperty" umieścić znak P-24, przy czym stanowiska wyznaczone tym znakiem powinny mieć nawierzchnię barwy niebieskiej, zaś znak P-24 ("miejsce dla pojazdu osoby niepełnosprawnej") stosowany do oznakowania stanowiska postojowego przeznaczonego dla osób, o których mowa w art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym umieszcza się na nawierzchni barwy niebieskiej.
WINB podkreślił, że rozstrzygając sprawę organy związane były oceną prawną wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku WSA w Lublinie z 22 kwietnia 2020 r. II SA/Lu 806/20. W orzeczeniu tym Sąd wprost wskazał, że likwidacja miejsca parkingowego przeznaczonego dla osoby niepełnosprawnej oznacza, że obiekt budowlany przestał spełniać jeden z wymogów techniczno-budowlanych, zatem jest w nieodpowiednim stanie technicznym w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. Organ I instancji w zaskarżonej decyzji wykonał wytyczne Sądu i przyjął wskazaną przez niego wykładnie przepisów prawa co skutkowało wydaniem decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b.
W zakresie adresata obowiązków nałożonych zaskarżoną decyzją, organ II instancji odwołując się do wytycznych WSA w Lublinie wskazał, że ogół właścicieli poszczególnych lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym przy ul. [...] w L. utworzył Wspólnotę Mieszkaniową R. w L., która z kolei na podstawie stosownej umowy powierzyła zarząd nieruchomością F. W związku z powyższym decyzja nakazująca określone obowiązki powinna być skierowana do tego podmiotu wymienionego w art. 61 P.b., który - posiadając uprawnienie do władania i zarządzania obiektem - jest w stanie najpełniej ale i najsprawniej, posiadając dostęp do całej dokumentacji obiektu, przywrócić jego prawidłowy stan techniczny i bezpieczne użytkowanie a istotą wspólnoty mieszkaniowej jest ułatwienie właścicielom lokali zarządzania nieruchomością wspólną zaś zadaniem zarządcy jest przejęcie obowiązków związanych z jej prawidłowym utrzymaniem i eksploatacją. W związku z powyższym zdaniem WINB uzasadnione i najbardziej racjonalne jest obciążenie obowiązkiem wynikającym z zaskarżonej decyzji właśnie zarządcę nieruchomości.
Organ odwoławczy za chybiony uznał zarzut odwołania dotyczący nałożenia obowiązków z art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. na podmiot inny niż jedynie uprawniony do wyłącznego korzystania z nieruchomości na podstawie tzw. umowy quoad usum. Wyjaśnił, że podział quoad usum rodzi skutki jedynie w sferze obligacyjnej, nie zmienia stosunków własnościowych. Tym samym, wprowadza faktyczny podział nieruchomości, który wszakże należy odróżnić od podziału prawnego. W związku z powyższym prawidłowo obowiązki z decyzji wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. zostały nałożone na zarządcę nieruchomości sprawującego zarząd w imieniu ogółu właścicieli nieruchomości, a nie na osobę, której miejsce parkingowe zostało oddane jedynie do czasowego używania.
Wskazując na orzecznictwo sadów administracyjnych WINB podkreślił, że organy nadzoru budowlanego nie mają kompetencji do samodzielnego prowadzenia ustaleń w kwestii podziału gruntu quoad usum, umożliwiającego poszczególnym współwłaścicielom na samodzielne rozporządzanie fizycznie wydzielona do odrębnego korzystania częścią nieruchomości. Natomiast kwestie ewentualnych rozliczeń cywilnoprawnych pomiędzy współwłaścicielami lub ich osobistej odpowiedzialności (np. deliktowej lub karnej) nie należą do właściwości organów nadzoru budowlanego i nie stanowią przesłanek wydania rozstrzygnięcia konkretyzującego obowiązki określone w art. 66 ust. 1 w zw. z art. 61 P.b.
Organ odwoławczy nie zgodził się z argumentacją skarżących, że zapadłe wyroki WSA i NSA nie mają charakteru wiążącego, gdyż nie uwzględniały faktu, iż miejsce parkingowe jest przedmiotem umowy o przyznaniu do wyłącznego korzystania. Wyjaśnił, że z uzasadnienia wyroku WSA w Lublinie o sygn. akt II SA/Lu 806/20 wynika, iż na podstawie już wówczas zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, oceniając i argumentując kwestię właściwego wskazania adresata decyzji, Sąd brał pod uwagę fakt przekazania miejsc parkingowych do wyłącznego korzystania przez określone osoby. W związku z powyższym nie sposób, zdaniem WINB uznać, jakoby okoliczność dotycząca umowy quad usum stanowiła o istotnej zmianie stanu faktycznego, na którą powołują się skarżący, a która miałaby wyłączyć moc wiążącą ww. wyroków sądów administracyjnych wydanych w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy podkreślił, że w stanie faktycznym nie nastąpiła istotna zmiana stanu faktycznego uzasadniająca wyłączenie stosowania wytycznych na mocy art. 153 p.p.s.a. Z powyższych względów uznano twierdzenia skarżących jakoby właściwą normą prawną dla ustalonego w sprawie stanu faktycznego był art. 66 ust. 1a P.b., a nie art. 66 ust. 1 pkt 3 tej ustawy uznano za chybione, gdyż zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku WSA w Lublinie normą prawną pozwalającą organom nadzoru budowlanego na dokonanie interwencji w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego przedmiotowego miejsca parkingowego nr [...] jest art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. Natomiast ze względu na krótki termin realizacji obowiązków określonych w zaskarżonej decyzji, WINB ustalił nowy termin ich realizacji.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodzili się skarżący, którzy w skardze do tut. Sądu zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
- art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. w zw. z art. 201 k.c. i art. 206 k.c. z uwagi na niedopuszczalną ingerencję organu administracji w prawo do wyłącznego korzystania z nieruchomość oddanej do wyłącznego korzystania; decyzja bowiem nakazuje podmiotowi (zarządowi wspólnoty), któremu nie przysługuje prawo zarządu nieruchomości oddaną do wyłącznego korzystania, do zaingerowanie w prawo przysługujące podmiotowy dysponującemu prawem wyłącznym; jednocześnie nałożenie administracyjnego obowiązku demontażu blokady oznacza unicestwienie prawno-rzeczowego uprawnienia do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego co jest dopuszczalne jedynie w drodze umowy stron lub orzeczenia sądu powszechnego a nie decyzji administracyjnej;
- art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b., albowiem logicznie poprawna ocena zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że przedmiotem postępowania nie są kwestie techniczne, które usprawiedliwiałyby zastosowanie art. 66 ust.1 pkt 3 P.b., lecz kwestia prawna, tj. prawo do korzystania z tej części nieruchomości na zasadzie wyłączności; faktycznym przedmiotem postępowania jest żądanie, aby miejsce postojowe oddane do wyłącznego użytku jednemu ze współwłaścicieli stało się miejscem ogólnodostępnym, a nie jakaś wyimaginowana kwestia stanu technicznego tego miejsca postojowego. Sens żądania demontażu blokady sprowadza się do nadania temu miejscu charakteru ogólnodostępnego. Biorąc zaś pod uwagę, że z takim żądaniem wystąpił jeden ze współwłaścicieli, będący stroną umowy o oddanie do wyłączonego korzystania to należy takie działanie ocenić jako ukierunkowane na zniweczenie umowy o oddanie nieruchomości do wyłącznego korzystania. To zaś oznacza, że postępowanie administracyjne jest wykorzystywane do celu do jakiego nie jest przeznaczone, albowiem zmiana umowy o oddanie nieruchomości do wyłącznego korzystania nie może odbyć się w trybie decyzji administracyjnej. Nie jest dopuszczalne ukształtowanie w drodze decyzji administracyjnej sposobu korzystania z nieruchomości w sposób odmienny niż to wynika z umowy stron.
Mając powyższe na względzie skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji organów I i II instancji, ewentualnie uchylenie decyzji organu I i II instancji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi, skarżący nie zgodzili się z nałożeniem obowiązku na zarządcę wspólnoty. W ten sposób doszło ich zdaniem do wadliwej oceny stanu prawnego obowiązującego na nieruchomości i w konsekwencji nieuprawnione zastosowanie normy art. 66 ust.1 pkt 3 P.b.
Skarżący wskazali, że nieruchomość objęta jest księgą wieczystą KW nr [...], w której zgodnie z zapisami działu III, przyznano, w drodze umowy, prawo wyłącznego korzystania z miejsc postojowych. Stroną tej umowy jest także inicjator tego postępowania M. W.. Z tego wynikają dwie istotne konsekwencje: z mocy art. 206 k.c. wyłączona jest ingerencja osób trzecich w wyłączenie prawo korzystania z tej części nieruchomości i tym samym nałożenie decyzją administracyjną obowiązku ingerowania przez osobę trzecią (w tym wypadku F. .) w wyłączne prawo korzystania przysługujące skarżącym jest działaniem bez podstawy prawnej, a decyzja jest wydana z rażącym naruszeniem prawa. Rzeczywistym motywem żądania M. W. jest uczynienia z miejsca parkingowego oddanego do wyłącznego korzystania miejsca ogólnodostępnego. Oznacza to, że w postępowaniu administracyjnym podważa umowę o oddanie gruntu do wyłącznego korzystania, czyli używa trybu do tego rodzaju czynności nie przewidzianego.
Podkreślili, że przyznane im prawo do wyłącznego korzystania z nieruchomości (podział quoad usum) oznacza posiadanie prawa do samodzielnego, z wyłączeniem innych współwłaścicieli nieruchomości, korzystania z części wspólnej. Oznacza m.in. iż zarząd tą częścią nieruchomości sprawuje wyłącznie osoba, której takie wyłączne prawo przyznano. Osoba taka dokonuje samodzielnie czynności zwykłego zarządu i przekraczających zwykły zarząd. Nałożenie zatem na inny podmiot administracyjnego obowiązku zaingerowania w to wyłączne prawo rzeczowe narusza art. 201 k.c. i art. 206 k.c. Żaden przepis prawa, zdaniem skarżących nie pozwala na taką ingerencję w przyznane prawo wyłącznego korzystania, a wywodzenie istnienia takiego uprawnienia z art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. jest obejściem art. 201 i art. 206 k.c., albowiem o sposobie korzystania z nieruchomości wspólnej mogą decydować, na zasadzie wyłączności tylko współwłaściciel lub sąd powszechny nie zaś organ administracji. W ocenie skarżących nie wpływa na poprawność tego wniosku fakt, że w obrocie prawnym zaistniały wyroki sądów administracyjnych (wyr. WSA w Lublinie sygn. akt II SA/Lu 806/20 oraz wyr. NSA sygn. akt II OSK 2057/21). Wobec zmiany stanu faktycznego, który dopiero teraz został ustalony w zakresie istnienia umowy quod usum, nie mają one charakteru wiążącego w tej sprawie (art. 153 p.p.s.a. oraz art. 190 p.p.s.a.). Zdaniem skarżących nie ma znaczenia, że Sąd dopuszczał, iż taki może być stan prawny nieruchomości, istotne jest że nie było takiego ustalenia w postępowaniu sądowo-administracyjny. Niewątpliwie oba te wyroki nie uwzględniały faktu, iż miejsce postojowe jest przedmiotem umowy quoad usum.
Wskazano, że stosowanie art. 66 ust. 1 pkt 3 jest nadużyciem, albowiem zestawienie okoliczności, o których w nim mowa z tymi wymienionymi w ust. 1a wskazuje, że ust. 1 pkt 3 odnosi się do sytuacji zmiany stanu technicznego obiektu następującej, bez uprzedniej ingerencji w substancję obiektu (zmiany wynikające z upływu czasu i działania czynników zewnętrznych). Tymczasem ust. 1a odnosi się do zmian będących wynikiem świadomej ingerencji, jaka następuje już po oddaniu obiektu do użytkowania. W konsekwencji oznaczałoby to, że jeśli już poszukiwać podstawy prawnej dla wydania decyzji to bliższa jest norma wynikająca z ust. 1a niż ust. 1 pkt 3.
Skarżący podnieśli, że posłużenie się art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. jest nadużyciem nie tylko dlatego, że nie o takie zmiany w sferze technicznej tu chodzi jakie zostały wymienione w tym przepisie. Przede wszystkim jednak nadużycie polega na tym, że nie o stan techniczny w tym postępowaniu chodzi a o zmianę stanu prawnego, tj. pozbawienie współwłaściciela prawa wyłącznego korzystania, o uczynienie tej części nieruchomości miejscem ogólnodostępnym, a nie oddanym do wyłącznego korzystania jednemu ze współwłaścicieli. Ogólnodostępność nie jest sferą stanu technicznego, lecz stanu prawnego.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
O oddalenie skargi wniósł również biorący udział w postępowaniu prokurator.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna
z prawem.
Na wstępie podkreślić należy, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma wydany prawomocny wyrok tutejszego Sądu z dnia 22 kwietnia 2021 r. II SA/Lu 806/20 oraz zawarta w nim ocena prawa, która w całości została podzielona przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 3 lutego 2023 r. II OSK 2057/21 oddalił skargę kasacyjną uczestnika postępowania - C. s w L. od wskazanego wyroku sądu pierwszej instancji. Wskazane postępowanie dotyczyło miejsc parkingowych przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych na terenie działki nr ewid. [...] przy ul. [...] w L., zarówno miejsca oznaczonego nr [...] jak i [...]
Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela i przyjmuje za własne stanowisko tut. Sądu przyjęte w wyroku z dnia 12 lipca 2023 r. o sygn. akt II SA/Lu 190/23, który dotyczył miejsca parkingowego o nr [...], bowiem zarówno okoliczności sprawy, jak i zarzuty skargi są praktycznie tożsame.
W tym miejscu należy podkreślić, że możliwość odstąpienia przez organy od oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu jest dopuszczalna w przypadku, gdy uległy zmianie przepisy prawa (art. 153 p.p.s.a.). Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 153). W niniejszej sprawie żadna z tych okoliczności nie zaistniała, ponieważ od daty wydania wyroku w sprawie II SA/Lu 806/20 do dnia wydania zaskarżonej decyzji przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie nie uległy zmianie, nie pojawiły się również nowe istotne okoliczności faktyczne, a wyrok wydany w sprawie II SA/Lu 806/20 nie został wzruszony.
Ponadto, w myśl art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W konsekwencji powyższego na obecnym etapie postępowania organ administracji, ale również sąd administracyjny, związane są oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku. Jak podkreśla się w orzecznictwie, użyty w ww. przepisie zwrot "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji administracyjnej. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Obowiązek ten oznacza również brak możliwości formułowania nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym przez sąd poglądem. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią natomiast z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. "Wskazania co do dalszego postępowania zawarte w orzeczeniu sądu administracyjnego podobnie jak ocena prawna zawarta w tym orzeczeniu stanowią postanowienia o wiążącym charakterze" (v. wyrok WSA w Kielcach z 28 lutego 2019 r. I SA/Ke 478/18).
Z tych względów w niniejszej sprawie kluczowa jest ocena czy organy, ponownie rozpoznając sprawę, uwzględniły ocenę prawną i zalecenia zawarte w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Sądu z 22 kwietnia 2021 r. II SA/Lu 806/20.
W ocenie Sądu organy nadzoru budowlanego w całości zastosowały się do otrzymanych od Sądu wskazań, a zaskarżona decyzja WINB jest właśnie skutkiem takiego działania. Natomiast stanowisko strony zawarte w skardze stanowi próbę polemiki z prawomocnymi orzeczeniami sądów administracyjnych WSA i NSA, a przez to jest bezskuteczna w tym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku o sygn. akt II SA/Lu 806/20 przesądził, że w istniejącym w sprawie stanie faktycznym zastosowanie ma art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. W tym zakresie Sąd wprost wskazał, że skoro realizacja miejsc parkingowych dla osób niepełnosprawnych stanowiła element projektu budowlanego i projekt ten został zatwierdzony ostateczną decyzją w przedmiocie pozwolenia na budowę, istnienie dwóch miejsc parkingowych przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych stanowi przesłankę spełniania przez obiekt budowlany (budynek mieszkalny wielorodzinny) wymagań technicznych wynikających z § 18 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 4 P.b. Zatwierdzony ostateczną decyzją projekt budowlany precyzuje w tym zakresie ogólne wymagania techniczne wynikające ze wskazanych przepisów prawa. Wymóg istnienia dwóch miejsc parkingowych przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych musi być zachowany przez cały okres użytkowania obiektu budowlanego. Irracjonalne byłoby stwierdzenie, że wystarczy, aby wymóg był spełniony wyłącznie w dacie wydawania pozwolenia na budowę (ujęty w projekcie), czy nawet w dacie wydania pozwolenia na użytkowanie (gdy projekt został już zrealizowany). Wprost przy tym wskazał, że normą prawa budowlanego pozwalającą na dokonanie przez właściwe organy interwencji w celu przywrócenia stanu obiektu niezbędnego do prawidłowego korzystania z niego jest właśnie art. 66 ust. 1 pkt 3 P.b. W związku z powyższym niezasadne jest twierdzenie skarżących wskazujących jako prawidłową normę prawną mającą zastosowanie w ustalonym w sprawie stanie faktycznym jest art. 66 ust. 1a P.b., a nie art. 66 ust. 1 pkt 3 tej ustawy.
Wskazać również należy, że we powołanym wyroku WSA kategorycznie również zakwestionował stanowisko organów, że sposób użytkowania miejsca przeznaczonego dla osoby niepełnosprawnej na parkingu stanowiącym teren prywatny jest kwestią leżącą poza zakresem ich kompetencji, uzasadniając to bardzo szeroką argumentacją.
Za bezskuteczna należy zatem uznać stanowisko odmienne prezentowane przez skarżących. Bez znaczenie przy tym są ustalenia, że przedmiotowe miejsce parkingowe jest przedmiotem umowy quoad usum. Okoliczność ta w żaden sposób nie wpływa na moc wiążącą wydanych w sprawie wyroków i możliwość odstąpienia od wyrażonych tam stanowisk. Notabene, kwestia ta była również przedmiotem oceny Sądu, który wskazał, że "wykonanie decyzji, z której wynikać będzie konieczność zapewnienia dostępności spornych miejsc parkingowych dla wszystkich osób niepełnoprawnych legitymujących się stosownymi uprawnieniami, będzie w konsekwencji prowadzić do pozbawienia wyłącznych praw do korzystania z miejsca parkingowego przez osobę, która nabyła prawo do korzystania z tego miejsca z wyłączeniem innych osób (quoad usum). Może to oczywiście prowadzić do dalszych sporów prawnych, gdyż osoba, która "wykupiła" miejsce parkingowe może dochodzić roszczeń odszkodowawczych względem dewelopera, jako podmiotu, który udostępnił sporne miejsca do wyłącznego użytku z naruszeniem wymogów technicznych, jakim powinien odpowiadać obiekt budowlany. Takie ewentualne spory pozostają jednak poza zakresem kognicji sądu administracyjnego.".
Z tego względu, podnoszone w tym zakresie zarzuty uznać należało za nietrafne.
Biorąc pod uwagę wskazany wyrok nie można pominąć, że Sąd zawarł w nim również szczegółowe wskazówki, co do ewentualnego adresata nakładanego obowiązku usunięcia blokady parkingowej, przyjmując, że jeśli dla wspólnoty mieszkaniowej został powołany zarządca nieruchomości wspólnej, co jest okolicznością bezsporną, to on powinien zostać adresatem tych obowiązków. Jak podkreślił, odpowiedzialność za stan obiektu nie jest powiązana z prawem własności, ale ze stanem władania i zarządzania danym obiektem. Nie ma zatem znaczenia, kto był stroną umowy, na podstawie której sporne miejsce parkingowe udostępniono do wyłącznego korzystania przez określone osoby.
Przywołane wytyczne prawidłowo uwzględnił organ odwoławczy, dokonując nałożenia obowiązku na zarządcę nieruchomości zgodnie ze wskazaniami Sądu. Z tych przyczyn podnoszoną w tym zakresie argumentację również należało uznać za nieskuteczną.
Podsumowując, jeszcze raz należy podkreślić, że skoro istota sprawy sprowadza się do oceny decyzji WINB, wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organy w związku z wyrokiem WSA z 22 kwietnia 2021 r. II SA/Lu 806/20, to nie mogą podlegać ocenie zarzuty podważające stanowisko Sądu wyrażone w tym orzeczeniu. W świetle powyższego Sąd rozpatrując niniejszą sprawę uznał, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia przez organ przepisów prawa wskazanych w skardze.
W ocenie Sądu organy prawidłowo zinterpretowały i zastosowały w rozpatrywanej sprawie przepisy prawa stanowiące podstawę nałożenia obowiązku usunięcia z miejsca parkingowego zainstalowanej tam blokady. Wskazać należy, że organ odwoławczy odniósł się wnikliwie i trafnie do argumentacji odwołania, w którym podnoszono zarzuty powtórzone następnie w skardze do tut. Sądu.
Podsumowując Sąd wskazuje, że w okolicznościach niniejszej sprawy sformułowane zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku, głównie ze względu na przepis art. 153 p.p.s.a., który jak Sąd wskazał powyżej, wyznaczył granice rozpoznania sprawy po wyroku, który stał się prawomocny. Podkreślić ponownie należy, że sformułowane zarzuty w istocie kwestionują przedstawioną przez Sąd argumentację w prawomocnym wyroku z 22 kwietnia 2021 r. II SA/Lu 806/20.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.