II SA/Lu 57/25

II SA/Lu 57/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Ostrowska /sprawozdawca/
Grzegorz Grymuza
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1405
art. 66 ust. 1 pkt 5, art. 81 ust.3, ust.1 pkt 1-3, ust.2, art. 75 ust. 1pkt 4, art. 59, art. 71 ust.1, 2 pkt 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par 1 pkt 1 lit.a, c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Natalia Kondraciuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2024 r., znak: [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] października 2024 r., znak: [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz [...] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w L. kwotę [...](sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 12 grudnia 2024 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) oraz art. 59, art. 63 ust. 1, art. 64, art. 71 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 77 ust. 1, art. 80 ust. 2, art. 81, art. 82, art. 85 ust. 1 i art. 87 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2024 r. poz. 1112, dalej: u.i.o.ś.) i § 3 ust. 1 pkt 56b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 71) w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839), po rozpoznaniu odwołania G. R. Sp. z o.o. Sp. k., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] października 2024 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "Budowa budynku usługowo-biurowego na działkach nr [...], [...] i [...] wraz z budową drogi dojazdowej do terenu inwestycji przy ul. [...] w L.".
Decyzja te zostały wydane po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek uchylenia przez tutejszy Sąd wyrokiem z 6 czerwca 2023 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 285/23, decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2023 r., znak: [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] października 2022 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia pn. "Budowa budynku usługowo-biurowego na działkach nr [...], [...] i [...] wraz z budową drogi dojazdowej do terenu inwestycji przy ul. [...] w L.". Wyrok ten uprawomocnił się.
Sąd w uzasadnieniu tego wyroku dokonał oceny prawnej, którą zarówno organy ponownie rozpoznające sprawę, jak i Sąd są związane na zasadzie art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Ocena ta obejmuje następujące wnioski.
Po pierwsze, planowane przedsięwzięcie nie wpływa negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, w związku z czym brak jest podstaw do przyjęcia, że w sprawie zaistniała przeszkoda do wydania decyzji na podstawie art. 81 ust. 3 u.i.o.ś. Analogicznie należy ocenić przesłankę z 81 ust. 2 ustawy u.i.o.ś. z tej przyczyny, że przedsięwzięcie nie leży na obszarze Natura 2000 i nie oddziaływane na obszar Natura 2000.
Po drugie, organ nie skorzystał z możliwości wskazania jako wariantu dopuszczonego do realizacji innego wariantu dopuszczonego do realizacji niż wariant proponowany przez wnioskodawcę, w związku z czym wydania decyzji odmownej nie mogła uzasadniać treść art. 81 ust. 1 u.i.o.ś.
Po trzecie, spełniony został również warunek z art. 80 ust. 2 u.i.o.ś., tj. zgodność lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Lokalizacja jest wprawdzie sprzeczna ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania gminy, jednak sprzeczność ta nie może stanowić podstawy do odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia.
Po czwarte, nie wykazano, aby w sprawie miały zastosowanie jakiegokolwiek przepisy szczególne, które zakazują lokalizacji lub nie dopuszczają realizacji przedsięwzięcia objętego wnioskiem. Niewątpliwie planowane przedsięwzięcie będzie negatywnie oddziaływać na środowisko, w tym przede wszystkim na krajobraz istniejącej tam suchej doliny, jednak okoliczność ta sama w sobie nie stanowi podstawy do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Także sama nieodwracalność, czy też trwałość negatywnego oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko, nie jest okolicznością, która uzasadnia wydanie decyzji odmownej.
W ocenie Sądu organy w sprawie nie wykazały istnienia okoliczności tego rodzaju, które w myśl art. 80 i 81 u.i.o.ś. lub przepisów szczególnych, uprawniałyby organ do wydania decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań. Oceny takiej nie zmienia także wywołana przez organ I instancji kontrekspertyza opracowana przez Towarzystwo Urbanistów Polskich, w której również nie wykazano istnienia takich okoliczności, które w świetle art. 80 i 81 u.i.o.ś. lub przepisów szczególnych, uzasadniałyby wydanie decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań.
Uchylając z powyższych względów decyzje organów obu instancji, Sąd wskazał, że obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie uwzględnienie, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma charakter związany, co oznacza że odmowa ustalenia środowiskowych uwarunkowań może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie, a więc w przypadkach, o których mowa w art. 80 ust. 2 i art. 81 u.i.o.ś., bądź też w sytuacji, gdy przepisy szczególne zakazują lokalizacji lub nie dopuszczają realizacji danego przedsięwzięcia na określonym obszarze. Sąd uznał, że organy obu instancji w sposób niedostateczny wyjaśniły i rozpatrzyły kwestię wypełnienia przez wnioskodawcę obowiązku rzetelnego przedstawienia analizy wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś., a więc wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Organy całkowicie pominęły tę istotną kwestię, co jest o tyle istotne, że warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych instrumentów prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Wydając powołaną na wstępie uzasadnienia decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji, Kolegium, w konsekwencji realizacji powyższych wytycznych Sądu, analizowało kwestię wypełnienia przez wnioskodawcę obowiązku rzetelnego przedstawienia analizy wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w raporcie przedstawiono następujące warianty:
1) wariant proponowany przez wnioskodawcę, polegający na budowie wielokondygnacyjnego budynku usługowo-biurowego wraz z infrastrukturą techniczną oraz drogą dojazdową. Obiekt podzielony będzie na 3 sekcje o 6 kondygnacjach naziemnych (z uwagi na usytuowanie na zboczu wąwozu sekcje te będą zróżnicowane pod względem wysokości nad poziomem terenu) oraz następujących ilości kondygnacji podziemnych: Sekcja A - 1 kondygnacja podziemna, Sekcja B - 2 kondygnacje podziemne, Sekcja C - 3 kondygnacje podziemne, a także
2) wariant alternatywny do planowanego przez inwestora zakładający realizację obiektu o funkcji mieszkalnej, wielorodzinnej z dodatkową częścią usługową zlokalizowaną w kondygnacji +1 segmentu "C" oraz w kondygnacji -3, segmentu "A". Według raportu struktura funkcjonalna budynku zakłada rozmieszczenie poszczególnych funkcji na 11 kondygnacjach (trzech podziemnych oraz ośmiu nadziemnych). Kondygnacje powyżej kondygnacji +1 przeznaczono wyłącznie na lokale mieszkalne. Ilość lokali mieszkalnych w całym budynku to ok. 210. Wysokość zabudowy obiektu w wariancie alternatywnym ok. 30 m (maksymalnie do 8 kondygnacji nadziemnych).
Kolegium wyjaśniło, że w odniesieniu do konieczności opisu wariantu najkorzystniejszego dla środowiska nie przedstawiono w raporcie jego szczegółowej analizy, a wnioskodawca zrównał ten wariant z wariantem preferowanym przez siebie. Opisując ten wariant, stwierdzono w raporcie, że wszystkie zastosowane w projekcie rozwiązania zostały dobrane tak, aby w jak najmniejszy sposób wpływały na środowisko (ogrzewanie z wykorzystaniem gazu z miejskiej sieci, podczyszczanie ścieków, selektywna zbiórka powstających odpadów i inne).
Kolegium wskazało, że jako wariant najkorzystniejszy dla środowiska zaproponowano rozwiązanie w wersji preferowanej przez wnioskodawcę wykorzystujące zamiast własnych źródeł grzewczych ciepło pochodzące z miejskiej sieci ciepłowniczej. Wskazany wariant nie jest jednak możliwy do zrealizowania z uwagi na brak odpowiedniej infrastruktury na terenie inwestycji, tj. przyłącza infrastruktury miejskiej sieci ciepłowniczej. Faktycznie nie jest to wariant racjonalny, który byłby możliwy do realizacji jako spełniający kryteria wynikające z art. 5 ust. 1 lit. d/ dyrektywy 2011/92/UE. Przy tym z całą pewnością także ze względów ekonomicznych nie byłby nigdy dopuszczony do realizacji.
Organ odwoławczy podkreślił, że w uzupełnieniu do raportu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko z sierpnia 2020 r. wnioskodawca przedstawił wielokryterialną analizę dla każdego z wariantów z uwzględnieniem oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko na poszczególnych fazach jego budowy i eksploatacji. Analiza ta została wykonana w oparciu o przyjęte przez samego wnioskodawcę kryteria. Z przedstawionej analizy wynika, że oddziaływanie poszczególnych wariantów na środowisko, na etapie realizacji przedsięwzięcia będzie w każdym aspekcie identyczne, natomiast na etapie eksploatacji oddziaływania różnią się nieznacznie. Zgodnie z treścią raportu oddziaływania na środowisko wariant preferowany przez inwestora oraz wskazany wariant alternatywny będą miały bardzo zbliżone oddziaływania, a różnica dotyczy wyłącznie oddziaływania na krajobraz, jest minimalna i w świetle dotychczasowych ustaleń i stanowiska wynikającego z orzecznictwa sądowego ma znaczenie nieistotne.
W ocenie Kolegium, wskazanie różnic między wariantami ma zatem charakter jedynie pozorny i ma na celu wykazanie spełnienia wymogu wariantowości, co w rzeczywistości należy uznać za warunek niedochowany w treści przedłożonego przez wnioskodawcę raportu. Z analizy raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko wynika, wbrew stanowisku skarżącej spółki, że pomiędzy wariantami wskazane są jedynie nieznaczne różnice, które w rzeczywistości nie różnicują istotnie ich oddziaływania na poszczególne komponenty środowiska, w tym krajobraz. Wyklucza to przy tym możliwość wyboru wariantu najkorzystniejszego pod względem oddziaływań na środowisko przez organ decyzyjny.
Kolegium podkreśliło, że wnioskodawca został wezwany w toku postępowania pierwszej instancji do uzupełnienia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie przedstawienia właściwego opisu wariantów przedsięwzięcia oraz przedstawienia wariantów, które będą się rzeczywiście różnić w zakresie oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, ze szczególnym uwzględnieniem oddziaływania na krajobraz. Wnioskodawca nie uzupełnił raportu zgodnie z wezwaniami organu. W opinii Kolegium wezwanie do uzupełnienia raportu przez organ I instancji było w pełni uzasadnione. W konsekwencji powyższego Kolegium wskazało, że w związku z brakiem spełnienia przez raport wymogów z art. 66 u.i.o.ś. należało odmówić ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.
W skardze na decyzję Kolegium Spółka [...] zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:
a/ art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego sprawy, w szczególności raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz oceny oddziaływania na krajobraz, a w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że "pomiędzy wariantami wskazane są jedynie nieznaczne różnice, które w rzeczywistości nie różnicują istotnie ich oddziaływania na poszczególne komponenty środowiska, w tym krajobraz. Wyklucza to przy tym możliwość wyboru wariantu najkorzystniejszego pod względem oddziaływań na środowisko przez organ decyzyjny",
b/ art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego sprawy, w szczególności raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz oceny odziaływania na krajobraz, a w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że zachodziły podstawy do uzupełnienia raportu w zakresie rzetelnego przedstawiania wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ustawy u.i.o.ś., mimo że te dokumenty zawierały wyczerpujący opis zarówno racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, który w rozpoznawanej sprawie jest tożsamy z wariantem wybranym przez wnioskodawcę do realizacji, jak i racjonalnego wariantu alternatywnego, z uwzględnieniem zarówno podobieństw, jak i różnic przedstawionych wariantów zarówno na etapie ich realizacji, jak i na etapie eksploatacji;
c/ art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego sprawy w szczególności raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz oceny odziaływania na krajobraz, a w konsekwencji błędne ustalenie, że "wariant preferowany przez inwestora oraz wskazany wariant alternatywny będą miały zbliżone oddziaływania, a różnica dotyczy wyłącznie oddziaływania na krajobraz, która jest też minimalna i która w świetle dotychczasowych ustaleń i stanowiska wynikającego z orzecznictwa sądowego ma znaczenie nieistotne", podczas gdy wariant wybrany do realizacji, a jednocześnie najkorzystniejszy dla środowiska oraz racjonalny wariant alternatywny różnią się m.in. funkcją, liczbą kondygnacji, a w konsekwencji także wysokością budynków, kubaturą, powierzchnią użytkową itp., przy czym wszystkie wskazane różnice mają bezpośredni wpływ na przewidywane oddziaływanie analizowanych wariantów na środowisko i krajobraz;
2) naruszenie prawa materialnego, tj.:
a/ art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do bezpodstawnego uznania, że "wskazanie różnic miedzy wariantami ma charakter jedynie pozorny i ma na celu wykazanie spełnienia wymogu wariantowości, co w rzeczywistości należy uznać za warunek niedochowany w treści przedłożonego przez wnioskodawcę raportu", co rzekomo nie pozwala organowi drugiej instancji na wartościowanie zaproponowanych wariantów, podczas gdy zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem "wariant przedsięwzięcia nie musi oznaczać całkowicie odrębnej inwestycji o zupełnie odmiennych parametrach i warunkach realizacji, lecz wariant to także inna wersja, modyfikacja dotychczasowego wariantu", co niewątpliwie ma miejsce w rozpoznawanej sprawie;
b/ art. 80 ust. 1 pkt 1-3 i ust. 2 u.i.o.ś. poprzez oparcie rozstrzygnięcia odmawiającego określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia o uznanie organu, mimo że przepisy prawa określają zamknięty katalog przesłanek wydania decyzji środowiskowej, która z tego powodu nie jest decyzją uznaniową, ale jej wydanie lub odmowa jej wydania może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w tych przepisach, zaś w stanie faktycznym sprawy nie zaistniały przesłanki odmowy wydania decyzji środowiskowej.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Na wstępie należy podkreślić, że wydając zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, organy obu instancji były związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z 6 czerwca 2023 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 285/23.
W związku z powyższym organom pozostało jedynie zbadać i ocenić kwestię wypełnienia przez wnioskodawcę obowiązku rzetelnego przedstawienia analizy wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. Z tego obowiązku organy nie wywiązały się prawidłowo.
Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis wariantów przedsięwzięcia uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania na środowisko, ze wskazaniem wariantu wybranego do realizacji, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, przy czym ustawodawca zezwala, aby racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska mógł być tożsamy z wariantem wybranym do realizacji albo racjonalnym wariantem alternatywnym.
Z tej możliwości skorzystał wnioskodawca, przedstawiając jako racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska wariant wybrany do realizacji.
Zamieszczony w aktach sprawy raport zawiera opis obu wariantów, uwzględniający ich szczególne cechy i oddziaływania na środowisko z podziałem na etap realizacji oraz etap eksploatacji (s. 75-88 raportu). Porównanie wariantów w kontekście oddziaływania na krajobraz zostało zawarte na s. 22-24 oceny odziaływania na krajobraz.
Kolegium zarzuciło, że analiza wariantów została wykonana w oparciu o przyjęte przez samego wnioskodawcę kryteria i że wynika z niej, że oddziaływanie poszczególnych wariantów na środowisko na etapie realizacji przedsięwzięcia będzie w każdym aspekcie identyczne, natomiast na etapie eksploatacji oddziaływania różnią się nieznacznie.
Tymczasem Sąd stoi na stanowisku, że z uwagi na charakter inwestycji polegający na budowie budynku kubaturowego na terenie niezabudowanym, na etapie realizacji inwestycji oddziaływanie przedsięwzięcia na poszczególne elementy środowiska będzie analogiczne bez względu na przyjęty wariant. Zasadnicze znaczenie ma jednak odziaływanie na poszczególne elementy środowiska na etapie eksploatacji planowanej inwestycji.
W ocenie Kolegium wariant preferowany przez inwestora oraz wariant alternatywny będą miały bardzo zbliżone oddziaływania, a różnica dotyczy wyłącznie oddziaływania na krajobraz, jest minimalna i w świetle dotychczasowych ustaleń i stanowiska wynikającego z orzecznictwa sądowego ma znaczenie nieistotne.
Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić.
Wymóg wariantowości uznaje się za spełniony, jeżeli wnioskodawca proponuje opcje przedsięwzięcia różniące się pod względem kryteriów przestrzennych (jak np. lokalizacja, rozmiar inwestycji) lub technologicznych (jak np. rodzaj użytych materiałów), ewentualnie kryteriów ekonomicznych lub społecznych. Te różnice nie mogą być jednak tak daleko idące, aby obejmowały w istocie różne inwestycje. Należy zachować tożsamość proponowanego przedsięwzięcia. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Pierwszy z wariantów (proponowany przez wnioskodawcę) obejmuje budowę wielokondygnacyjnego budynku usługowo-biurowego wraz z infrastrukturą techniczną oraz drogą dojazdową. Obiekt podzielony będzie na 3 sekcje o 6 kondygnacjach nadziemnych (z uwagi na usytuowanie na zboczu wąwozu sekcje te będą zróżnicowane pod względem wysokości nad poziomem terenu) oraz od 1 do 3 kondygnacji podziemnych. Natomiast drugi z wariantów (wariant alternatywny do planowanego) zakłada realizację obiektu o funkcji mieszkalnej wielorodzinnej z dodatkową częścią usługową o 11 kondygnacjach, w tym 8 nadziemnych i 3 podziemnych. Kondygnacje powyżej kondygnacji +1 przeznaczono wyłącznie na lokale mieszkalne w ilości ok. 210.
Zmiany między zaproponowanymi wariantami w zakresie funkcji (w pierwszym wariancie: biurowo-usługowej, w drugim – mieszkaniowej wielorodzinnej z dodatkowymi usługami) oraz ilości kondygnacji nadziemnych (w pierwszym wariancie – 6, w drugim – 8), nie mogą być uznane za minimalne i nieistotne z punktu widzenia oddziaływania na środowisko. Różnica pomiędzy wariantami w zakresie funkcji i ilości kondygnacji wpływa m.in. na wysokość budynku, powierzchnię, czy kubaturę budynku, co z kolei wywiera wpływ na takie elementy, jak powietrze atmosferyczne, klimat akustyczny (intensywność eksploatacji różna w zależności od funkcji przewidzianych lokali jako usługowych bądź mieszkaniowych, czy też wielkość powierzchni użytkowej przekładają się na zwiększony ruch samochodowy w obszarze planowanej inwestycji oraz emisyjność spalin) oraz krajobraz.
Sąd podziela przy tym ugruntowaną linię orzeczniczą, z której wynika, że nie można oczekiwać od inwestora, że przedstawi wariant przedsięwzięcia odbiegający od wersji bazowej na tyle, że nie można go będzie uznać za wariant tej samej inwestycji, lecz za odrębną inwestycję. Innymi słowy, warianty przedsięwzięcia nie mogą odbiegać od siebie w takim stopniu, który oznaczałby swoistą zmianę tożsamości tego przedsięwzięcia poprzez przekształcenie jego konstytutywnych, fundamentalnych parametrów i prowadziłby w rezultacie do zaproponowania do realizacji kilku różnych przedsięwzięć tego samego rodzaju. Powinny one poprzestać na korekcie parametrów dokonywanych w ramach jednego przedsięwzięcia (zob. zamiast wielu wyrok NSA z 29 stycznia 2015 r., II OSK 1605/13). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Zmiana funkcji i skali przedsięwzięcia ewidentnie powoduje, że dane przedsięwzięcie zmienia swoje cechy, a tym samym oddziaływanie na środowisko.
Sąd zgadza się ze skarżącą, że w pewnych sytuacjach zmiana skali przedsięwzięcia i jego funkcji jest jedynym technicznie możliwym sposobem wariantowania, które jest obowiązkowo wymagane przez ustawę o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Organy obu instancji nie przedstawiły przekonującej argumentacji na potwierdzanie tezy, że wskazanie w raporcie różnic między wariantami ma charakter jedynie pozorny, mający na celu wykazanie spełnienia wymogu wariantowości.
Kolejnym wskazanym przez organy argumentem za odmową ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla opisanej na wstępie uzasadnienia inwestycji jest okoliczność, że "jako wariant najkorzystniejszy dla środowiska zaproponowano rozwiązanie w wersji preferowanej przez wnioskodawcę, wykorzystujące zamiast własnych źródeł grzewczych ciepło pochodzące z miejskiej sieci ciepłowniczej. Jednak wskazany wariant nie jest możliwy do zrealizowania z uwagi na brak odpowiedniej infrastruktury na terenie inwestycji, tj. przyłącza infrastruktury miejskiej sieci ciepłowniczej". Przy tym – zdaniem Kolegium – z całą pewnością także ze względów ekonomicznych nie byłby nigdy dopuszczony do realizacji.
W istocie "racjonalność" wariantu oznacza, że wariant taki faktycznie mógłby zostać wybrany przez organ dokonujący oceny raportu zamiast wariantu zaproponowanego przez inwestora. Racjonalny wariant alternatywny nie może mieć charakteru abstrakcyjnego, czy też jedynie teoretycznego. Nie należy zatem przedstawiać wariantu, którego faktyczna realizacja jest technicznie lub faktycznie niemożliwa albo jego realizacja jest skazana na niepowodzenie (np. ze względów finansowych).
W rozpoznawanej sprawie tak ogólnikowo sformułowany argument, jak "brak przyłącza infrastruktury miejskiej sieci ciepłowniczej", nie może przemawiać za odmową ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia. Kolegium musiałoby wykazać, że nie ma w przyszłości technicznej możliwości przyłączenia inwestycji do miejskiej sieci ciepłowniczej, czego jednak nie uczyniło. Argumentem za brakiem możliwości realizacji inwestycji nie mogą być również powołane bez żadnego głębszego uzasadniania "względy ekonomiczne".
Wnioskodawca nie odpowiedział na wezwanie organu pierwszej instancji do uzupełnienia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie przedstawienia właściwego opisu wariantów przedsięwzięcia oraz przedstawienia wariantów, które będą się rzeczywiście różnić w zakresie oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, ze szczególnym uwzględnieniem oddziaływania na krajobraz. Jednak, jak wyżej wskazano, organy nie wykazały zasadności tego wezwania.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. jako naruszające w sposób istotny normy art. 80 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.i.o.ś.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu skarżącej od organu kosztów postępowania sądowego, obejmujących wpis od skargi w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie [...]zł i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł (łącznie [...] zł), zostało wydane na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).
Rozpoznając sprawę ponownie, organ pierwszej instancji – w przypadku uprawomocnienia się niniejszego wyroku, rozstrzygnie w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji wskazanego na wstępie przedsięwzięcia, uwzględniając dokonaną przez Sąd ocenę prawną (art. 153 p.p.s.a.).
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji.