II SA/Lu 562/24

II SA/Lu 562/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Grymuza
Jacek Czaja /przewodniczący sprawozdawca/
Maciej Gapski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 48, art. 51 ust. 1 pkt 3 i ust. 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca) Sędziowie Asesor sądowy Maciej Gapski Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Gminy Czemierniki na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 16 maja 2024 r. znak: ZOA-VII.7721.5.2021 w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Radzyniu Podlaskim z 28 marca 2024 r. znak: PINB.5120.27.2019; II. umarza postępowanie administracyjne.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzją z 16 maja 2024 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie (dalej także jako: LWINB) uchylił w całości zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Radzyniu Podlaskim (dalej także jako: PINB) z 28 marca 2024 r. i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.; dalej jako: p.b.) w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471; dalej jako ustawa z 13 lutego 2020 r.) nałożył na Gminę C. (dalej także jako: Gmina, inwestor) obowiązek sporządzenia i przedstawienia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych w celu doprowadzenia budowy sieci kanalizacji sanitarnej z przykanalikami — etap I w C., przebiegającej przez działki nr ewid. [...], położonych przy ul. R. w C. — do stanu zgodnego z prawem, określając termin – do 31 grudnia 2024 r.
Zaskarżona decyzja wydana została w sprawie, w której PINB w Radzyniu Podlaskim wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyłącza kanalizacji sanitarnej, położonej na działce nr ewid. [...] w miejscowości C., ul. R. w C. W toku postępowania pracownicy PINB przeprowadzili 5 listopada 2019 r. kontrolę, w wyniku której ustalono, że kanalizacja sanitarna z przykanalikami - etap I w C. została wykonana na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z 23 maja 1996 r., nr NB.7351/13/Cz/96, wydanej przez Urząd Rejonowy w Radzyniu Podlaskim Wójtowi Gminy Czemierniki.
Zgodnie z projektem budowlanym, sieć kanalizacyjna miała zostać wykonana od studzienki oznaczonej na rysunku jako D-6, o długości ok. 53 m + 18 m + 14,12 m, do budynku mieszkalnego jednorodzinnego (53 m do drugiej studzienki przykanalika) przez działkę nr ewid. [...], następnie od drugiej studzienki do studzienki na działce nr ewid. [...]. Projekt uwzględniał wykonanie przyłącza do budynku mieszkalnego przy ul. R. w miejscowości C. Od studzienki oznaczonej nr 2 przykanalik miał prowadzić przez działkę nr ewid. [...] do budynku mieszkalnego J. K. przy ul. R. w miejscowości C. Sieć kanalizacji sanitarnej została przeprowadzona na odcinku (D-6 do studzienki oznaczonej nr 2) o długości 63 m na działce nr ewid. [...], przy ul. R. w miejscowości C.
Decyzją z 28 listopada 2019 r. PINB, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 p.b., nakazał Wójtowi Gminy Czemierniki, w terminie sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji, doprowadzić sieć kanalizacji sanitarnej z przykanalikami – etap I w C., przebiegającej przez działkę nr ewid. [...], na odcinku oznaczonej kserokopii mapy do studzienki oznaczonej nr D-6 do studzienki oznaczonej nr 2 (o długości 63 m), położonej przy ul. R. w C. do stanu zgodnego z projektem budowlanym i wydanym pozwoleniem na budowę. W ocenie PINB, sieć kanalizacji sanitarnej wraz z przykanalikami, przebiegająca przez działkę nr ewid. [...], została wykonana niezgodnie z projektem budowlanym, będącym załącznikiem do pozwolenia na budowę.
Organ wskazał, że ze złożonej do akt sprawy mapy do celów projektowych wynika, że sieć kanalizacji sanitarnej wykonano w ten sposób, że studzienkę D-6 usytuowano na działce nr ewid. [...] i rurą PCV o długości ok. 63 m poprowadzono do studzienki, a następnie przyłączem doprowadzono do budynku mieszkalnego jednorodzinnego o numerze [...], położonego przy ul. R. w C. Budynek mieszkalny jednorodzinny, zlokalizowany na działce nr ewid. [...], położony przy ul. R. nr [...] w C. nie został przyłączony do sieci kanalizacyjnej. W ocenie PINB wskazane zmiany dotyczyły warunków pozwolenia na budowę w zakresie lokalizacji obiektu budowlanego, a ściślej wskazywały fragment na odcinku od studzienki D-6 (wraz ze studzienką) do studzienki oznaczonej na rys. nr 2, jako odstępstwa kwalifikowane do istotnych. Powyższa decyzja PINB z 28 listopada 2019 r. była zmieniana dwukrotnie w części dotyczącej zrealizowania nałożonego obowiązku – decyzją z 16 czerwca 2020 r. oraz decyzją z 2 września 2020 r.
Do Starostwa Powiatowego w Radzyniu Podlaskim wpłynęło zgłoszenie budowy z 16 października 2020 r., wniesione przez inwestora – Gminę C. dotyczące przebudowy sieci kanalizacji sanitarnej na działkach [...] (k. 178 akt admin. I inst.). Organ nie wniósł sprzeciwu.
Pismem z 30 listopada 2020 r. Wójt Gminy Czemierniki, zawiadomił PINB o zrealizowaniu nałożonego decyzją z 28 listopada 2019 r. obowiązku, w oparciu o nowy projekt budowalny zatwierdzony przez Starostwo Powiatowe – bez sprzeciwu.
Kolejną kontrolę PINB przeprowadził 8 stycznia 2021 r. Organ stwierdził wówczas, że dokonano przebudowy sieci kanalizacji sanitarnej z przykanalikami - etap I C. na podstawie projektu budowlanego "przebudowa sieci kanalizacji sanitarnej na działkach [...] w miejscowości C., gmina C.", który stanowił załącznik do zgłoszenia wykonania robót budowlanych z 16 października 2020 r.
Decyzją z 21 stycznia 2021 r., na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 p.b., PINB stwierdził wykonanie obowiązku przebudowy sieci kanalizacji sanitarnej z przykanalikami - etap I C., przebiegającej przez działkę nr ewid. [...] na odcinku oznaczonym na kserokopii mapy od studzienki oznaczonej nr D-6 do studzienki oznaczonej nr 2, położonej przy ul. R. w C., której inwestorem był Wójt Gminy C. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli I. i P. S. (dalej także jako: uczestnicy).
Decyzją z 26 kwietnia 2021 r. LWINB stwierdził nieważność decyzji PINB z 28 listopada 2019 r. – uznając, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: GINB) decyzją z 21 października 2021 r., nie podzielając w pełni uzasadnienia LWINB, utrzymał w mocy powyższą decyzję organu z 26 kwietnia 2021 r. Następnie decyzją z 21 stycznia 2022 r. LWINB stwierdził nieważność decyzji PINB z 16 czerwca 2020 r., natomiast kolejną decyzją z tej daty stwierdził nieważność decyzji PINB z 2 września 2020 r.
Ponowną kontrolę przeprowadzono 7 marca 2023 r., w trakcie której pracownicy PINB stwierdzili, że kanalizacja sanitarna przebiega przez działkę nr ewid. [...], a następnie do niej przyłączony jest budynek mieszkalny jednorodzinny, zlokalizowany na działce nr ewid. [...], położony przy ul. R. w C.
Decyzją z 21 sierpnia 2023 r. PINB umorzył postępowanie administracyjne w sprawie sieci kanalizacji sanitarnej z przykanalikami - etap I w C., przebiegającej przez działki nr ewid. [...], położone przy ul. R. w C. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że Gmina C. złożyła zgłoszenie na przebudowę sieci kanalizacji sanitarnej na działkach nr ewid. [...]. Do zgłoszenia z 16 października 2020 r. organ administracji publicznej nie wniósł sprzeciwu. Załącznikiem do ww. zgłoszenia jest projekt budowlany, który obejmuje przebudowę sieci kanalizacji sanitarnej na działach nr ewid. [...]. PINB uznał, że na skutek przyjętego przez Starostwo zgłoszenia przebudowy i zrealizowania robót budowlanych zmienił się stan faktyczny, a nakazanie inwestorowi złożenia projektu budowlanego zamiennego w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. prowadzić będzie do złożenia projektu identycznego, jak projekt budowlany stanowiący załącznik do zgłoszenia na przebudowę.
LWINB decyzją z 17 października 2023 r. uchylił powyższą decyzję. Organ odwoławczy uznał, że umorzenie postępowania nie usuwa nieprawidłowości zaistniałych w trakcie procesu inwestycyjnego. Postępowanie naprawcze powinno być prowadzone w celu wyeliminowania odstępstw od warunków zatwierdzonych w decyzji o pozwoleniu na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokami z 13 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 1027/23 i II SA/Lu 1028/23 oddalił sprzeciwy od powyższej decyzji.
PINB decyzją z 28 marca 2024 r. nakazał Burmistrzowi Miasta Czemierniki podjęcie czynności w celu doprowadzenia sieci kanalizacji sanitarnej z przykanalikami – etap I w C. przebiegającej przez działki nr ewid. [...], położonych przy ul. R. w C. – do stanu zgodnego z prawem budowlanym poprzez opracowanie projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych.
Zaskarżoną decyzją LWINB uchylił powyższą decyzję PINB i nałożył na Gminę C. obowiązek sporządzenia i przedstawienia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych w celu doprowadzenia budowy sieci kanalizacji sanitarnej z przykanalikami - etap I w C., przebiegającej przez działki nr ewid. [...], położonych przy ul. R. w C. - do stanu zgodnego z prawem, w terminie do 31 grudnia 2024 r.
Uzasadniając powyższą decyzję organ drugiej instancji wskazał, że w sprawie zastosowanie mają przepisy prawa budowlanego obowiązujące przed wejściem w życie ustawy z 13 lutego 2020 r. Zgodnie z treścią art. 25 ustawy z 13 lutego 2020 r. do spraw uregulowanych ustawą zmienioną w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienionej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte 4 października 2019 r. oraz nie zostało zakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy – 19 września 2020 r.
LWINB podkreślił, że w obrocie prawnym jest decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim z 23 maja 1996 r., która określa, że sporny odcinek sieci sanitarnej miał być poprowadzony na działce nr ewid. [...] (obecnie działka nr ewid. [...]), od studzienki D-6 do studzienki oznaczonej nr 2, a następnie przyłączami do budynków nr [...], położonych na sąsiednich działkach. Tymczasem sporna inwestycja została zrealizowana w sposób istotnie odbiegający od udzielonego pozwolenia na budowę.
Wobec następczych robót budowlanych inwestora przeprowadzonych na podstawie zgłoszenia budowy - rozbiórki z 16 października 2020 r. (przyjętego bez sprzeciwu Starosty Powiatowego w Radzyniu Podlaskim), stan niezgodności z pozwoleniem na budowę – zdaniem LWINB – pogłębił się. Organ pierwszej instancji nie nakazał doprowadzenia do stanu zgodnego z pozwoleniem wszystkich robót budowlanych wykonanych z odstępstwem. Doprowadziło to od sytuacji, w której budynek przy ul. R. w C. nadal nie ma przyłącza do sieci kanalizacyjnej, wbrew pozwoleniu na budowę.
Organ odwoławczy wskazał, że stan faktyczny sprawy w trakcie trwania postępowania zmienił się, ponieważ na skutek wykonanych prac budowlanych sieć kanalizacji została usunięta z działki nr ewid. [...] i posadowiona na działce nr ewid. [...] w C. Uczestnicy zostali zatem pozbawieni podłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej, pomimo że istniejące w obrocie prawnym pozwolenie na budowę przewiduje wykonanie takiego przyłącza.
LWINB uznał, że w niniejszej sprawie należało przeanalizować wykonane przez inwestora, na podstawie zgłoszenia z 16 października 2020 r. roboty budowlane, pod kątem ich zgodności z decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Radzyniu Podlaski z dnia 23 maja 1996 r. i zastosować taki tryb przewidziany w p.b., który pozwoli na dostosowanie inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Organ drugiej instancji wskazał, że na działce nr ewid. [...] w C. nie ma studzienki i rurociągu, który stanowiłby łącznik pomiędzy obiektem budowlanym i studzienką na działce nr ewid. [...] z studzienką zlokalizowaną na dz. nr ewid. [...] w C.
Organ drugiej instancji stwierdził, że w sprawie doszło do istotnego odstępstwa od projektu budowlanego z 1996 r., co uzasadniało wszczęcie postępowania naprawczego. LWINB przywołał treści art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. Projekt budowlany zamienny powinien uwzględniać zmiany wynikające z wykonanych już robót budowlanych i wskazywać zakres prac pozostających do wykonania. Wzorcem (punktem odniesienia) służącym określeniu istotnego odstąpienia - jest pozwolenie na budowę (projekt budowlany). To względem pozwolenia na budowę (projektu budowlanego) bada się zaistnienie sytuacji istotnego odstąpienia od projektu budowlanego.
LWINB podzielił ocenę inwestora, że obowiązki powinny zostać nałożone na gminę, nie zaś na podmiot ją reprezentujący tj. burmistrza.
Skargę na powyższą decyzję wniosła Gmina C., zaskarżając ją w całości i podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej jako: k.p.a.) poprzez jego niezastosowanie i nie umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego z uwagi na okoliczność, że Gmina C. doprowadziła sieć kanalizacji sanitarnej z przykanalikami, przebiegającą przez działkę [...] na odcinku oznaczonym na kserokopii mapy zasadniczej od studzienki oznaczonej D-6 do studzienki oznaczonej nr 2, na długości 63 metrów, do stanu zgodnego z projektem budowlanym tj. usytuowała sieć na działce 2786/2;
2. art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na Gminę C. obowiązku sporządzenia i przedstawienia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych w celu doprowadzenia budowy sieci kanalizacji sanitarnej z przykanalikami - etap I w C., przebiegającej przez działki nr ewid. [...], położonych przy ul. R. w C. - do stanu zgodnego z prawem w terminie do 31 grudnia 2024 r., w sytuacji, gdy:
a. Gmina C. doprowadziła sieć kanalizacji sanitarnej z przykanalikami, przebiegającą przez działkę [...] na odcinku oznaczonym na kserokopii mapy zasadniczej od studzienki oznaczonej D-6 do studzienki oznaczonej nr 2, na długości 63 metrów, do stanu zgodnego z projektem budowlanym tj. usytuował sieć na działce [...];
b. brak jest zgody właścicieli działki [...] na przebieg sieci przez ich działkę, co skutkowało jej przebudową, a właściciel działki [...] nie wyraża zgody na poprowadzenie sieci na swojej działce w kierunku działki [...].
W związku z powyższym skarżąca Gmina wniosła o uchylenie w całości decyzji organu drugiej instancji.
W odpowiedzi na skargę LWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: p.p.s.a.). Sąd w pełnym zakresie bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji (z zastrzeżeniem art. 134 § 2 p.p.s.a.) i może uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, na które wskazuje skarżący.
Wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 p.b. poprzedza stwierdzenie, że na skutek działań inwestora zaistniał stan niezgodności z prawem, który wymaga interwencji organu nadzoru budowlanego. Przez pojęcie działań niezgodnych z prawem należy rozumieć prowadzenie robót budowlanych niegodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym lub innymi warunkami pozwolenia na budowę albo niezgodnie z przepisami, czyli w istocie w sytuacjach określonych w art. 50 ust. 1 p.b.
Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. organ nadzoru budowlanego, w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz – w razie potrzeby – wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Konstrukcja omawianego przepisu daje organowi dwa uprawnienia: pierwsze – do nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, jak też drugie – do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych. Nałożenie pierwszego obowiązku jest obligatoryjne, natomiast zastosowanie drugiego ma charakter fakultatywny, albowiem jest uzależnione od potrzeb konkretnej sprawy.
Projekt budowlany zamienny uwzględnia zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz, w razie potrzeby, wskazuje na konieczność wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Zobowiązanie do złożenia projektu budowlanego zamiennego jest konsekwencją stwierdzenia, że zostały wykonane prace budowlane, które nie zostały przewidziane w pozwoleniu na budowę.
Wydanie decyzji opartej na podstawie określonej w art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. jest uzależnione od stwierdzenia przez organ, że wystąpiło istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, zatem okoliczność ta podlega weryfikacji w toku tego postępowania.
W pierwszej kolejności należało zatem rozważyć, czy zaistniał stan niezgodności z zatwierdzonym projektem budowalnym, a następnie czy ewentualna niezgodność ma charakter istotnego odstępstwa.
W niniejszej sprawie organy porównywały stan faktyczny ze stanem, który powinien zostać zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę – wzór kontroli stanowiły zatem warunki określone w decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę z 23 maja 1996 r.
Decyzją z 23 maja 1996 r. udzielono pozwolenia na budowę kanalizacji sanitarnej z przykanalikami w C. na działkach wskazanych w wykazie, w tym m. in. na dz. nr [...]. Jest niekwestionowane w sprawie, że wskazane pozwolenie na budowę przewidywało lokalizację części sieci kanalizacji sanitarnej na działce nr [...] (obecnie działka nr [...]), natomiast w trakcie realizacji tej inwestycji doszło do zmiany przebiegu spornego fragmentu sieci poprzez jego usytuowanie na działce [...].
Co jednak istotne, w toku postępowania zakończonego wydaniem na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. decyzji z 16 maja 2024 r. nie uwzględniono zmiany w sprawie sytuacji prawnej - w stosunku do stanu określonego w decyzji o pozwoleniu na budowę z 23 maja 1996 r., nr NB.7351/13/Cz/96 - która to sytuacja prawna została ukształtowana w sposób odmienny na skutek zrealizowania przez Gminę robót budowlanych, wykonanych na podstawie dokonanego 16 października 2020 r. zgłoszenia dotyczącego "budowy – rozbiórki", jak i demontażu w całości tego fragmentu sieci kanalizacyjnej, który wykonany został na działce nr [...], czego nie przewidywało pozwoleniu na budowę z 23 maja 1996 r. Jest bezsporne, że zgłoszenie z 16 października 2020 r. skutecznie zostało złożone w Starostwie Powiatowym (k. 178 akt admin. I inst.) i organ ten nie wniósł wobec tego zgłoszenia sprzeciwu. Bezsporna jest również okoliczność usunięcia przez Gminę w całości spornego fragmentu sieci kanalizacyjnej, który wykonano na działce nr [...].
Podkreślić należy, że skuteczne dokonanie zgłoszenia wykonania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu, wyłączają - co do zasady - możliwość uznania, że przeprowadzone na tej podstawie roboty zostały wykonywane bez wymaganego pozwolenia na budowę lub bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy (art. 48 p.b.), o ile nie doszło tą drogą do obejście przepisów prawa, w tym norm określających obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Ewentualne skuteczne zakwestionowanie zgodności z prawem zgłoszenia dokonuje się jednak w odrębnym postępowaniu, które nie ma związku z postępowaniem będącym przedmiotem sporu w niniejszej sprawie.
W odniesieniu do stanu prawnego i faktycznego rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że omawiane zgłoszenie wykreowało nową sytuację prawną, w której wykonanie określonych robót budowlanych - zgodnie z zgłoszeniem - uznać należy za działanie legalne, jako niesprzeczne z prawem. Zgłoszenie inwestora z 16 października 2020 r. obejmowało następujące (planowane) roboty budowlane: (1.) demontaż istniejącej sieci kanalizacji z działki [...] ks200 o łącznej długości ok. 25 m wraz ze studnią z kręgów betonowych; (2.) demontaż istniejących przewodów ks150 o łącznej długości ok. 67 m razem ze studnią; (3.) budowa nowego odcinka sieci kanalizacji PCV200 SN8 o łącznej długości ok. 30 m oraz studni kanalizacyjnych z kręgów betonowych DN1000 w ilości 3 kpl; (4.) budowa nowego odcinka PCV 160 SN8 o łącznej długości ok. 70 m wraz ze studniami PE425 w ilości 2 kpl; (5.) wykonanie pod budynkiem gospodarczym przewiertu rurą osłonową PE250 o długości 10 m (w rurze osłonowej miały zostać przeciągnięte przewody kanalizacyjne PCV160).
Wykonanie robót wskazanych w zgłoszeniu i przeprowadzonych w jego granicach ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie w trzech jej aspektach. Po pierwsze, w dacie rozstrzygania sprawy zaskarżoną decyzją nieaktualne już były ustalenia organów w zakresie lokalizacji fragmentu sieci kanalizacyjnej - na odcinku D-6 do studzienki nr 2 - w sposób niezgodny z projektem, a mianowicie na działce nr [...]. Było to konsekwencją demontażu tej części sieci na podstawie i w zakresie objętym wskazanym zgłoszeniem. Po drugie, nowe odcinki sieci kanalizacyjnej zostały wykonane zgodnie z tym samym zgłoszeniem i projektem budowlanym stanowiącym załącznik do tego zgłoszenia (k. 168-152 akt sprawy). Po trzecie, Gmina nie objęła zgłoszeniem z 16 października 2020 r. wykonania przyłącza wraz z studzienką w celu podłączenia do sieci budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...] (ul. R.), przy czym przyłącze to nie było również wykonane jako element zdemontowanego fragmentu sieci, pomimo tego, że było przewidziane w pozwoleniu na budowę z 1996 r. Podkreślić przy tym należy, że zgłoszeniem z 16 października 2020 r. objęty był demontaż "istniejącej sieci kanalizacji z działki [...]".
W tym stanie rzeczy okoliczność, zrealizowania prac budowlanych w sposób niezgodny z pozwoleniem na budowę z 1996 r. - w zakresie fragmentu sieci ulokowanej na działce nr [...], zamiast na działce [...]- musi być oceniana przy uwzględnieniu demontażu całego fragmentu sieci z działki nr [...]. Skoro bowiem zgłoszenie z 16 października 2020 r. obejmowało rozbiórkę spornego fragmentu istniejącej sieci i prowadzenie robót budowlanych w ramach większego odcinka sieci kanalizacyjnej, to okoliczność ta ma kluczowe znaczenie przy ustaleniu, czy ten stan faktyczny jest zgodny z prawem.
Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie istotne znaczenie mają prace budowlane przeprowadzone na dz. nr ewid. [...], czyli objętych zgłoszeniem inwestora z 2020 r., to właśnie to zgłoszenie powinno stanowić punkt odniesienia dla ustalenia czy zachodzi konieczność wszczęcia postępowania naprawczego. Niedopuszczalne bowiem byłoby pominięcie tego, że inwestor – wobec braku sprzeciwu – legalnie przeprowadził określone prace budowlane na podstawie zgłoszenia zgodnego z prawem. Pozwolenie na budowę z 1996 r. nie może w tej sytuacji stanowić wyłącznego wzorca kontroli w odniesieniu do aktualnego stanu faktycznego.
Błędnie więc organ drugiej instancji dążył do zweryfikowania robót budowlanych dokonanych na skutek zgłoszenia pod kątem ich zgodności z pozwoleniem na budowę. Chociaż zgłoszenie zostało dokonane w toku postępowania naprawczego, to ma charakter samodzielny i wobec niewniesienia sprzeciwu wywołuje wszystkie skutki prawne przewidziane dla skutecznie dokonanego zgłoszenia. Ustalenie, czy prace budowlane przeprowadzono legalnie wymagało uwzględnienia dokonanego skutecznie zgłoszenia, nie zaś ustalenia, czy zgłoszenie było zgodne z pozwoleniem na budowę. Nieprawidłowe jest stwierdzenie, że na skutek dokonania zgłoszenia stan niezgodności z prawem pogłębił się. Zgłoszenie kreuje bowiem nową sytuację prawną w odniesieniu do inwestycji objętej zgłoszeniem i legalność takiej inwestycji musi być oceniana w granicach określonych zgłoszeniem.
W tym miejscu trzeba zauważyć, że w zakresie zasadności dalszego prowadzenia postępowania naprawczego trafny pogląd wyraził PINB w decyzji z 21 sierpnia 2023 r., którą umorzył postępowanie. Jakkolwiek LWINB uchylił tę decyzję, a sprzeciwy wniesione od decyzji kasacyjnej zostały oddalone, jednakże przypomnieć należy, że sąd rozstrzygał wyłącznie zasadność wydania decyzji kasacyjnej, gdyż w świetle art. 64e p.p.s.a. nie mógł - co do zasady - zweryfikować oceny prawnej wyrażonej w zaskarżonej decyzji (do wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 13 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 1028/23 i II SA/Lu 1027/23, nie było sporządzane uzasadnienie).
Należy także podkreślić, że przedmiotem niniejszego postępowanie nie jest wyegzekwowanie od Gminy przyłączenia budynku uczestników do sieci kanalizacji sanitarnej, lecz zgodność z prawem przeprowadzonych prac budowlanych. W tym zakresie wskazać należy na stanowisko Gminy, która w uzasadnieniu skargi podniosła nie tylko fakt niewyrażenia zgody przez właścicieli działki [...]na przebieg sieci przez ich działkę - co istotne, nieprzewidziany w projekcie z 1996 r. - co wiązało się z koniecznością demontażu tego fragmentu sieci, ale i brak zgody właściciela działki nr [...] na wykonanie przyłącza przez tę działkę do działki nr [...]. Zmiana przebiegu sieci kanalizacji w drodze zgłoszenia z 16 października 2020 r. była więc konsekwencją zarówno działań właścicieli działki nr [...], których nieruchomość nie została podłączona do sieci, jak i braku wspomnianej zgody właściciela działki nr [...].
Reasumując powyższe rozważania należało stwierdzić, że w toku postępowania zweryfikowano stan faktyczny na dz. nr ewid. [...], który odpowiada stanowi wynikającemu ze zgłoszenia dokonanego przez inwestora 16 października 2020 r. Do zgłoszenia nie wniesiono sprzeciwu. Tak wskazany stan faktyczny jest zatem legalny. Prowadzenie postępowania naprawczego w celu przedstawienia projektu zamiennego uwzględniającego prace wykonane na podstawie zgłoszenia, nastąpiłoby z niedopuszczalnym pominięciem legalności dokonanego zgłoszenia. Skoro prowadzone prace budowlane zostały przeprowadzone legalnie, na podstawie zgłoszenia, które nie zostało zakwestionowane w drodze sprzeciwu i jest z tej racji wiążące, to nie ma podstawy prawnej do nakazania przez organy objęcia tych prac projektem budowlanym zamiennym. Zmiana stanu faktycznego w zakresie przebiegi sieci kanalizacji, która nastąpiła na podstawie skutecznie dokonanego zgłoszenia z 16 października 2020 r., powoduje, że inwestycja w części objętej tym zgłoszeniem została zmodyfikowana - w określonym w nim zakresie - zgodnie z wolą inwestora i wobec tego błędne było pominięcie przez organy zmiany stanu prawnego będącego bezpośrednim skutkiem skutecznie dokonanego zgłoszenia. Prawidłowa ocena tej okoliczności powinna prowadzić do stwierdzenia przez organy, że decyzja z 1996 r. w przedmiocie pozwolenia na budowę przestała być, na skutek wskazanego zgłoszenia, jedynym wzorcem kontroli w odniesieniu do spornego fragmentu sieci kanalizacji.
W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c i art. 135 p.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję i decyzję PINB z 28 marca 2024 r.
Na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie administracyjne. Przepis ten przewiduje możliwość definitywnego załatwienia sprawy administracyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji, jedynie w celu wydania decyzji o umorzeniu postępowania, w sytuacji obiektywnej bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Jak wynika z art. 105 § 1 k.p.a., sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu – pozytywne, czy negatywne – staje się prawnie niedopuszczalne. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W wyniku dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że organ niezasadnie nałożył na stronę obowiązki wynikające z art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 p.b., w sytuacji, gdy pierwotnie wykonane przez inwestora prace budowlane doprowadziły do niezgodności spornej części inwestycji z postanowieniami pozwolenia na budowę, jednakże w dacie orzekania przez organy administracji zmiany w tym zakresie były skutkiem wykonania prac na podstawie zgłoszenia z 16 października 2020 r. - prawidłowo dokonanego i przyjętego bez sprzeciwu. Nie było zatem podstaw do prowadzenia postępowania naprawczego. Mając na uwadze powyższe należało orzec jak w punkcie drugim sentencji wyroku.