II SA/Lu 552/24

II SA/Lu 552/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Ostrowska /sprawozdawca/
Jacek Czaja
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1478
art. 389 pkt 1, 6, art. 396 ust.1, art. 399 ust. 1 pkt 1, ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2024 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 28 maja 2024 r. znak L.RUZ.4219.2.2024.TK w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 28 maja 2024 r., znak: L.RUZ.4219.2.2024.TK, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.), art. 389 pkt 1 i 6 i art. 14 ust. 4 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 ze zm., dalej: Prawo wodne) Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie po rozpatrzeniu odwołania P. Z.:
I. uchylił pkt IV.3 decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 31 stycznia 2024 r., Nr 15/D/ZUZ/2024 (znak: LU.ZUZ.1.4210.235.2023.AH) udzielającej Gminie Rossosz pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie na działce nr [...] urządzenia wodnego - wylotu w formie studni ściekowych oraz usługę wodną polegającą na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych projektowanym do wykonania wylotem do urządzenia melioracji wodnych - rowu melioracyjnego M-6 w miejscowości R.;
II. w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy.
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z 19 października 2022 r. Gmina Rossosz złożyła wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie wyżej opisanego urządzenia wodnego - wylotów do rowu melioracyjnego M-6 oraz wyżej opisaną usługę wodną. Do wniosku dołączono: operat wodnoprawny, opis prowadzenia zamierzonej działalności niezawierający określeń specjalistycznych, wersję elektroniczną na płycie CD i dowód uiszczenia dwóch opłat za wydanie pozwolenia wodnoprawnego.
W piśmie z 21 listopada 2022 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej wezwał Gminę Rossosz do uzupełnienia wniosku i operatu wodnoprawnego przez: poprawne określenie odbiornika wód opadowych lub roztopowych (w operacie równolegle funkcjonowały dwie nazwy), wskazanie parametrów technicznych rowu melioracyjnego o nazwie M-6 zlokalizowanego na działce [...] w miejscowości R., określenie długości rury kamionkowej, którą ma odbywać się zrzut wód ze studzienki do przepustu, wskazanie zasięgu oddziaływania projektowanego do wykonania urządzenia wodnego wraz ze sposobem jego określenia. W tym celu należało dostarczyć operat wodnoprawny, który będzie zawierał żądane informacje i uzupełnienia.
Przy piśmie z dnia 6 grudnia 2022 r. wnioskodawca przekazał uzupełniony operat wodnoprawny.
Dyrektor Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej pismem z dnia 8 grudnia 2022 r. wezwał Gminę Rossosz do przekazania: mapy sytuacyjno-wysokościowej terenu z oznaczeniem nieruchomości i zaznaczonym zasięgiem oddziaływania urządzenia wodnego, oryginałów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem wypisów z rejestru gruntów dla działek w zasięgu oddziaływania urządzenia wodnego, oryginału lub poświadczonego za zgodność wypisu z rejestru gruntów dla działki [...] w miejscowości R., wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku - decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla działki nr [...] w miejscowości R. albo zaświadczenia o braku konieczności wydania takiej decyzji.
Żądane dokumenty zostały przekazane przy piśmie z 16 grudnia 2022 r.
W piśmie z 13 stycznia 2023 r. właściciel działki nr [...] P. Z. nie wyraził zgody na wprowadzanie do urządzenia wodnego - rowu melioracyjnego M-6 ścieków oraz wód opadowych i roztopowych z powierzchni drogi gminnej oraz utwardzonego terenu działek przyległych. W ocenie P. Z. ogromne ilości ścieków oraz wód opadowych i roztopowych (nawet po niewielkim opadzie atmosferycznym) przelewają się przez krawężnik i uchodzą bezpośrednio na działkę stanowiącą jego własność. Jego zdaniem, działania Wójta Gminy Rossosz doprowadziły do dekapitalizacji działki nr [...]. Dodatkowo stwierdził, że operat wodnoprawny jest materiałem bez żadnej wartości dla skutecznego procedowania w sprawie. Nie podjęto działań w celu likwidacji stanu faktycznego, który ingeruje w jego własność. Przed przystąpieniem do sporządzenia operatu nie wystąpiono o jego opinię, co jest konieczne, ponieważ ingeruje we własność. Wyraził swój kategoryczny sprzeciw wobec udzielenia wójtowi pozwolenia wodnoprawnego.
Podczas oględzin w dniu 31 stycznia 2023 r. stwierdzono, że rów melioracyjny M-6 jest porośnięty roślinnością trawiastą, trzcinami, nie jest konserwowany, ale prowadzi wodę. Woda w rowie melioracyjnym płynie jednak w utrudniony sposób z powodu braku konserwacji. W dniu przeprowadzenia oględzin, mimo że było po dużych opadach deszczu oraz roztopach, rów nie był zapełniony i nie powodował podtopienia działki nr [...]. Po oględzinach Wójt Gminy Rossosz wystąpił z propozycją możliwości konserwowania rowu M-6 od strony działki P. Z.. P. Z. wyraził wolę zawarcia w tym przedmiocie umowy cywilnoprawnej. Przed zakończeniem sporządzania protokołu P. Z. i B. M. opuścili spotkanie, gdy przewodnicząca komisji nie uwzględniła ich żądań wpisania do protokołu uwag niezwiązanych z wnioskiem. Do sporządzonego podczas oględzin protokołu dołączono wykonaną dokumentację fotograficzną.
Dnia 5 kwietnia 2023 r. do Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej wpłynęło pismo Gminy Rossosz, w którym ponownie zadeklarowano wolę dokonywania okresowych konserwacji rowu melioracyjnego M-6 na długości 154 m.
Decyzją z dnia 6 kwietnia 2023 r., Nr 65/D/ZUZ/2023 (znak: LU.ZUZ.1.4210.3.2022.EP) Dyrektor Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej udzielił Gminie Rossosz wnioskowanego pozwolenia wodnoprawnego.
P. Z. wniósł odwołanie od tej decyzji.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie decyzją z dnia 26 lipca 2023 r., znak: LU.RUZ.4219.5.2023.TK uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Podstawę do wydania takiego rozstrzygnięcia stanowiła wątpliwość, jakich urządzeń wodnych - wylotów (istniejących, czy też planowanych do wykonania) dotyczy złożony przez Gminę Rossosz wniosek. W aktach sprawy bowiem jako załącznik do operatu wodnoprawnego znajdowało się wydane dnia 22 lipca 2021 r. przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Lublinie zarządzenie pokontrolne Nr [...] Jak wynika z jego treści na Gminę Rossosz został nałożony obowiązek prawnego uregulowania: sprawy wykonanych urządzeń wodnych, tj. wylotów urządzeń kanalizacyjnych służących do wprowadzania ścieków do urządzenia wodnego - rowu melioracyjnego M6 oraz usługi wodnej polegającej na odprowadzaniu do urządzenia wodnego - rowu melioracyjnego M6 - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarty system kanalizacji deszczowej służącej do odprowadzania opadów atmosferycznych w terminie do 31 grudnia 2021 r.
Decyzją z 31 stycznia 2024 r. Nr 15/D/ZUZ/2024 (znak: LU.ZUZ.1.4210.235.2023.AH), wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej:
- w pkt. I udzielił Gminie Rossosz pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego tj. wylotu w formie studni ściekowych nad przepustem zlokalizowanym na działce nr ewid.[...] w m. R. , gm. R. oraz wskazał współrzędne wylotów w geodezyjnym układzie odniesienia;
- w pkt. II udzielił Gminie Rossosz pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną w zakresie odprowadzania wód opadowych lub roztopowych projektowanym wylotem w formie studni ściekowych nad przepustem do urządzenia wodnego - rowu melioracyjnego M-6 z terenu ul. [...] w miejscowości R., wskazał ilości odprowadzanych wód, powierzchnię zlewni całkowitą i zredukowaną oraz dopuszczalne wskaźniki zanieczyszczeń;
- w pkt. III ustalił termin obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego w zakresie usługi wodnej na okres 30 lat;
- w pkt. IV zobowiązał Gminę Rossosz do:
1. konserwacji raz w roku projektowanych urządzeń wodnych i utrzymania ich w należytym stanie technicznym,
2. utrzymania i konserwacji raz w roku przepustu, na którym zlokalizowane będą wyloty w formie studni ściekowych nad przepustem,
3. utrzymania i konserwacji raz w roku urządzenia wodnego - rowu melioracyjnego M-6 na długości 154 m, do którego odprowadzane będą wody opadowe lub roztopowe z terenu ul. [...] w R. ,
4. zachowania określonych parametrów wód opadowych i roztopowych zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1311),
5. przestrzegania warunków określonych w niniejszym pozwoleniu wodnoprawnym.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że 20 maja 2022 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej wydał decyzję nr 118/D/ZUZ/2022 (znak: LU.ZUZ.1.534.2.2022.MU), którą nałożył na Gminę Rossosz obowiązek likwidacji urządzeń wodnych, tj. wylotów kanalizacji deszczowej wykonanych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, służących do odprowadzania do rowu melioracyjnego M-6 wód opadowych i roztopowych z drogi gminnej ul. [...] (dz. nr [...]). Pismem z dnia 3 sierpnia 2022 r. Gmina Rossosz poinformowała o wykonaniu decyzji nakładającej ten obowiązek i dołączyła dokumentację fotograficzną. Dnia 18 sierpnia 2022 r. zostały przeprowadzone oględziny terenu z udziałem pracowników Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej, Nadzoru Wodnego w Białej Podlaskiej i pracowników Urzędu Gminy Rossosz. Czynności te potwierdziły wykonanie nałożonego obowiązku. Wyloty kanalizacji deszczowej zostały zlikwidowane i w związku z tym nie odprowadzają wód opadowych i roztopowych z drogi gminnej do rowu melioracyjnego M-6. Oznacza to, że Gmina Rossosz zastosowała się do zarządzenia pokontrolnego z 22 lipca 2021 r. wydanego przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Lublinie. W konsekwencji nie ma zatem wątpliwości, że wniosek Gminy Rossosz z 20 października 2022 r. dotyczy planowanego do wykonania urządzenia wodnego, a nie urządzenia już istniejącego, które powinno wtedy podlegać procedurze legalizacji.
Odwołanie od tej decyzji wniósł P. Z., w którego ocenie wydana decyzja z uwagi na brak wcześniejszego doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem w zakresie kwestii poruszonych we wcześniejszych pismach jest w całości nieważna, niebyła i niewiążąca. Ponadto stanowi ona czynność prawną pozorną, mającą ukryć wieloletnie i świadome łamanie prawa przez wójta Gminy Rossosz, a skutki łamania prawa mają być niwelowane kosztem skarżącego i dalszymi działaniami na jego szkodę.
Dnia 5 lutego 2024 r. na adres poczty mailowej RZGW w Lublinie wpłynęła korespondencja przesłana przez P. Z.. Było to 6 maili, które, według nadawcy, stanowiły materiał do wykorzystania w postępowaniu skargowym na decyzję Nr 15/D/ZUZ/2024 z dnia 31 stycznia 2024 r. wydaną przez Dyrektora Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej. Zawierały 24 fotografie oraz 4 pliki pdf. Były to fotografie działek: [...], [...], [...], [...], stanu przepustu drogi gminnej po opadach atmosferycznych, stanu działki [...]. Przesłano również skany: protokołów z dnia 23 czerwca i 14 września 2021 r. sporządzone przez pracowników RZGW w Lublinie oraz decyzji Nr 15/D/ZUZ/2024 i skargi na decyzję. Kolejna korespondencja mailowa wpłynęła do RZGW w Lublinie dnia 6 i 13 lutego 2024 r.
Po przeprowadzeniu postępowania Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie wydał wskazaną na wstępie decyzję z 28 maja 2024 r. uznając, że postępowanie organu pierwszej instancji było poprawne od strony formalnej, a treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia jest w podstawowym zakresie prawidłowa. Wystąpiła jedynie konieczność uchylenia pkt IV.3 zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Co do pozostałej części decyzji Dyrektor RZGW w Lublinie zgodził się z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej.
Organ podniósł, że w sprawie nie występuje żadna z przesłanek odmowy udzielenia pozwolenia wodnoprawnego wymienionych w art. 399 Prawa wodnego. Wskazał następnie, że znaczna część argumentacji podnoszonej przez skarżącego dotyczy kwestii naruszenia prawa własności w stosunku do działki nr [...]. Tymczasem, zgodnie z regulacją zawartą w art. 393 ust. 4 Prawa wodnego, pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń. Informacja tej treści została zamieszczona przez Dyrektora Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej w uzasadnieniu decyzji udzielającej pozwoleń wodnoprawnych. Wydanie pozwolenia wodnoprawnego uprawnia jedynie do korzystania z wód w sposób i na warunkach określonych w pozwoleniu. Kwestia prawa własności nie stanowi zatem przedmiotu oceny w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego, jako że pozwolenie wodnoprawne nie dotyczy tego prawa. Możliwość korzystania z nieruchomości i urządzeń wodnych potrzebnych do wykonywania przyznanych w pozwoleniu wodnoprawnym uprawnień w zakresie prawa własności zależy od woli stron i podlega regulacjom z zakresu prawa cywilnego.
Organ odwoławczy wskazał następnie, że brak jest podstaw do ustalenia przez organ Wód Polskich obowiązku uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzeń wodnych stosownie do odnoszonych lub prognozowanych korzyści w sytuacji, gdy żądanie w tym zakresie nie zostanie zgłoszone. Organ administracji posiada wprawdzie możliwość określenia w decyzji udzielającej pozwolenie wodnoprawne wielkości udziału podmiotu korzystającego z urządzenia wodnego w kosztach jego utrzymania, ale udział ten może być ustalony wyłącznie na wniosek właściciela urządzenia wodnego (urządzenia melioracji wodnych). Taki wniosek nie został zgłoszony w ramach przedmiotowego postępowania, zatem zobowiązanie przez Dyrektora Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej Gminy Rossosz w pkt. IV.3 zaskarżonej decyzji do utrzymania i konserwacji raz w roku urządzenia wodnego - rowu melioracyjnego M-6 na długości 154 m, do którego odprowadzane będą wody opadowe lub roztopowe z terenu ul. [...] w R. , nastąpiło bezpodstawnie. Do zawarcia porozumienia cywilnoprawnego pomiędzy beneficjentem pozwolenia wodnoprawnego a właścicielem nieruchomości powinno dojść po tym, jak pozwolenie wodnoprawne stanie się ostateczne.
Organ podkreślił, że treść pozwolenia wodnoprawnego powinna być zgodna z wymaganiami określonymi w art. 403 Prawa wodnego, w którym wskazano, że decyzja powinna określać co najmniej cel projektowanych do wykonania urządzeń wodnych i innych robót, cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Ponadto zgodnie z art. 403 ust. 6 Prawa wodnego w przypadku, gdy to jest konieczne dla szczegółowego określenia warunków i zakresu korzystania z wód, utrzymywania wód lub projektowania, wykonywania lub utrzymywania urządzeń wodnych, lub uprawnień osób trzecich, w pozwoleniu wodnoprawnym można dodatkowo ustalić obowiązek m.in. wykonania robót lub uczestniczenia w kosztach projektowania, wykonywania lub utrzymania urządzeń wodnych stosownie do odnoszonych lub prognozowanych korzyści.
Organ wskazał, że z brzmienia art. 188 ust. 1 Prawa wodnego wynika, że utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji. Obowiązek utrzymywania urządzeń wodnych, w tym ponoszenia na ten cel wymaganych nakładów, w 100% ciąży na ich właścicielu lub zarządcy, a przepis art. 403 ust. 6 pkt 2 Prawa wodnego daje jedynie możliwość orzeczenia, aby część tych kosztów pokrywał podmiot odnoszący korzyści z urządzenia wodnego poprzez wykonywanie określonych robót lub uczestniczenie w tych kosztach w odpowiedniej części. W toku prowadzonego postępowania organ analizuje nie tylko wniosek właściciela urządzenia wodnego, ale również stanowisko podmiotu, który ma zostać zobowiązany do partycypacji w kosztach utrzymania tego urządzenia, ustosunkowuje się do tych materiałów, a następnie, w zależności od zajętego stanowiska, w decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego ustala podział kosztów.
Reasumując, organ udzielający pozwolenia wodnoprawnego jest władny, o ile ma to uzasadnienie, do nałożenia w tym pozwoleniu stosownych warunków i obowiązków związanych z partycypacją w kosztach utrzymania urządzenia wodnego, po rozpoznaniu konkretnego wniosku zawierającego wyszczególnienie urządzeń, w utrzymaniu których ma uczestniczyć podmiot odnoszący z nich korzyści oraz propozycję podziału kosztów utrzymania wraz z uzasadnieniem wielkości proponowanego udziału. Zgłoszenie wniosku w tym zakresie jedynie przez podmiot ubiegający się o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego nie jest zatem wystarczające dla zamieszczenia takiego rozstrzygnięcia w decyzji.
Dodatkowo organ podniósł, że właściciel urządzenia wodnego (urządzenia melioracji wodnych) ma możliwość w odrębnym postępowaniu na podstawie art. 188 ust. 3 Prawa wodnego wnieść o dokonanie przez organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych w drodze decyzji podziału kosztów utrzymania tego urządzenia. W takim wniosku należy wskazać: podmioty odnoszące korzyści, określić zakres odnoszonych korzyści oraz proponowaną wielkość udziału w kosztach utrzymywania urządzenia. Jest to odrębne postępowanie, prowadzone po uzyskaniu przez beneficjenta uprawnień wynikających z udzielonego pozwolenia wodnoprawnego.
Organ wyjaśnił, że w myśl art. 205 Prawa wodnego utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych (takim jest rów M-6 zlokalizowany na działce [...] stanowiącej własność P. Z.) należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej działającej na terenie gminy lub związku spółek wodnych, w którym jest zrzeszona spółka wodna działająca na terenie gminy - do tej spółki lub tego związku spółek wodnych. W przypadku, gdy obowiązek, o którym mowa w art. 205, nie jest wykonywany, właściwy organ Wód Polskich ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntów, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania. Taka kwestia jest przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego, prowadzonego niezależnie od procedury uzyskania przez wnioskodawcę pozwolenia wodnoprawnego.
Odnosząc się do zastrzeżeń skarżącego w stosunku do okoliczności sporządzenia i treści protokołu oględzin, które miały miejsce dnia 31 stycznia 2023 r., organ odwoławczy zgodził się z przywołanym w treści pisma Dyrektora Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej z dnia 2 lutego 2023 r. fragmentem uzasadnienia orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22 marca 2018 r. (sygn. akt II SA/Ke 93/18), że to prowadzący oględziny decyduje, co jest przedmiotem oględzin, gdzie konkretnie i kiedy oględziny kończą się.
Odnośnie do kierowania wód opadowych i roztopowych oraz ścieków z terenu działek stanowiących własność Gminy Rossosz do rowu, to właściciel gruntu nie może odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Zgodnie z regulacją zawartą w ust. 3 art. 234 Prawa wodnego, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
Dodatkowo organ zaznaczył, że art. 469 Prawa wodnego reguluje kwestie odpowiedzialności odszkodowawczej w sytuacji, gdy szkoda jest następstwem wykonywania pozwolenia wodnoprawnego oraz jeżeli szkoda nie jest następstwem wykonywania pozwolenia wodnoprawnego. Podmiot, który uważa się za poszkodowanego w związku z takimi okolicznościami ma możliwość wystąpienia z wnioskiem o odszkodowanie do organu właściwego w sprawie pozwolenia wodnoprawnego, gdy dotyczy to takiego rozstrzygnięcia albo do właściwego miejscowo wojewody, jeżeli szkoda nie jest następstwem wykonywania pozwolenia wodnoprawnego.
W skardze na decyzję Dyrektora RZGW, P. Z. zażądał jej unieważnienia jako bezprawnej, zarzucając naruszenie art. 7, 8, 10, 80, 84 § 1 k.p.a., a w konsekwencji art. 77, 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. oraz art. 396 ust. 1 pkt 8 i art. 399 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego. Skarżący podniósł, że w obecnym stanie ścieki o nieustalonej ilości i składzie odprowadzane są z działek gminnych i prywatnych o nr: [...], [...], [...], [...] w obręb drogi gminnej - "ul. T. ", co skutkuje nie tylko naruszeniem przez Wójta Gminy Rossosz art. 234 ust 1 w pkt 1 i 2 Prawa wodnego, ale przede wszystkim powoduje, że niezgodne z prawdą są dane zawarte w dołączonym do wniosku operacie wodnoprawnym, w ten sposób, że znacznie niedoszacowanie są parametry zarówno w zakresie odwadnianej powierzchni, jak i ilości ścieków, które Gmina odprowadza na działkę [...] i do rowu M-6. Wójt Gminy Rossosz, będąc zarządcą drogi gminnej, nie przestrzega warunków określonych w pkt. IV.4,5 decyzji z 31 stycznia 2024 r.
Według skarżącego kwestia udzielenia Gminie Rossosz pozwolenia wodnoprawnego na działce [...] z drogą gminną nie może być procedowana w oderwaniu od wskazywanych i udokumentowanych w jego pismach okoliczności naruszania stosunków wodnych na działce nr [...].
Skarżący zaznaczył, że już w sierpniu 2022 r. informował Dyrektora RZGW w Lublinie o tym, że Dyrektor Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej poświadczył nieprawdę, twierdząc, że nałożony na gminę obowiązek likwidacji bezprawnie wykonanych urządzeń został wykonany. Jednak Dyrektor RZGW, pomimo że był wnioskodawcą, stroną i organem nadrzędnym względem Dyrektora Zarządu Zlewni, nie podjął żadnych działań w celu weryfikacji wykonania nałożonego na gminę obowiązku.
Skarżący podniósł, że w dniach 5, 6 i 13 lutego 2024 r. przesłał drogą elektroniczną Dyrektorowi RZGW w Lublinie łącznie 8 wiadomości, do których dołączona została jako dowód obszerna dokumentacja fotograficzna, dotycząca stanu faktycznego istniejącego w terenie, gdzie znaczne ilości ścieków o nieustalonej ilości i składzie z działek gminnych i prywatnych nr: [...], [...], [...], [...], które ze względu na wybetonowanie ich powierzchni pozbawione są naturalnej retencji, wprowadzane są bezpośrednio w obręb wybetonowanej drogi gminnej ul. [...] z naruszeniem przez Wójta Gminy Rossosz i właścicieli prywatnych gruntów art. 234 ust. 1 w pkt 1 i 2 Prawa wodnego.
Zdaniem skarżącego, w tym stanie faktycznym, który istnieje w terenie i który powstał z naruszeniem prawa, niedopuszczalnym jest już samo sporządzenie operatu wodnoprawnego, a tym bardziej procedowanie i wydawanie decyzji administracyjnych celem udzielenia Gminie Rossosz pozwolenia wodnoprawnego, gdyż stanowi ono czynność prawną pozorną, mającą w swej istocie na celu likwidację skutków naruszeń prawa dokonanych przez Wójta Gminy Rossosz.
Według skarżącego, Dyrektor RZGW Lublinie przed wydaniem decyzji z dnia 28 maja 2024 r. nie tylko miał świadomość tego, że istniejący w terenie stan faktyczny oraz stan prawny, w oparciu o który proceduje, jest niezgodny z prawem, ale również - do czego był zobligowany - precyzyjnie nie ustalił:
- faktycznej ilości ścieków, na odprowadzanie których udzielił Gminie Rossosz pozwolenia wodnoprawnego,
- faktycznych dopuszczalnych wskaźników poszczególnych zanieczyszczeń,
- faktycznej powierzchni odwadnianej zlewni.
W wyniku bezprawnej ingerencji w środowisko dokonanej przez Wójta Gminy Rossosz rów M-6 narusza stosunki wodne i powoduje zalewanie wyłącznie nieruchomości skarżącego (dokumentacja fotograficzna).
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 19 września 2024 r. Sąd, w oparciu o dyspozycję art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), oddalił wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z uwagi na niedopuszczalność przeprowadzenia takiego dowodu w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem sporu jest udzielenie Gminie Rossosz pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie na działce nr [...] urządzenia wodnego - wylotu w formie studni ściekowych oraz na usługę wodną polegającą na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych projektowanym do wykonania wylotem do urządzenia melioracji wodnych - rowu melioracyjnego M-6 w miejscowości R..
Bezsporne jest natomiast, że zarówno na wykonanie wymienionego urządzenia, jak i na tę usługę wodną wymagane jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego (art. 389 pkt 1 i 6 Prawa wodnego).
Materialnoprawne podstawy wydania kwestionowanego pozwolenia wodnoprawnego stanowią art. 396 ust. 1 oraz art. 399 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 Prawa wodnego. W myśl art. 396 ust. 1 tej ustawy, pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać:
1) ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, z wyłączeniem okoliczności, o których mowa w art. 66;
2) ustaleń planów ochrony i planów zadań ochronnych dla obszarów chronionych;
3) ustaleń planu zarządzania ryzykiem powodziowym;
4) ustaleń planu przeciwdziałania skutkom suszy;
5) ustaleń programu ochrony wód morskich;
6) ustaleń krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych;
7) ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego;
8) wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z przepisów ustawy oraz przepisów odrębnych.
Z kolei, stosownie do treści art. 399 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, wydania pozwolenia wodnoprawnego odmawia się, jeżeli projektowany sposób korzystania z wód narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1-7, lub nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8. W myśl art. 399 ust. 2 Prawa wodnego, wydania pozwolenia wodnoprawnego odmawia się, jeżeli zakład planujący korzystanie z wód lub wykonanie urządzeń wodnych albo inne działania wymagające pozwolenia wodnoprawnego nie wywiązuje się z wynikających z dotychczas wydanych pozwoleń wodnoprawnych obowiązków.
Konstrukcja przepisów zawartych w Dziale IX ustawy Prawo wodne nie budzi wątpliwości co do tego, że pozwolenie wodnoprawne jest decyzją związaną. Oznacza to, że przesłanki udzielenia oraz odmowy udzielenia pozwolenia zostały ściśle określone w przepisach ustawy. Organ nie ma żadnej swobody decyzyjnej w tym zakresie, w konsekwencji czego, jeżeli wnioskodawca spełni warunki określone w art. 396 Prawa wodnego i nie zajdzie żadna z negatywnych przesłanek udzielenia pozwolenia wymienionych w art. 399 tej ustawy, wówczas organ jest zobligowany wydać decyzję pozytywną dla wnioskodawcy.
Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, ponieważ zostały spełnione wszystkie przesłanki uzyskania pozwolenia wodnoprawnego i nie wystąpiła żadna z okoliczności wyłączających udzielenie tego pozwolenia, wymienionych w art. 399 Prawa wodnego.
Organ odwoławczy przeanalizował zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci: uzupełnionego operatu wodnoprawnego z 19 października 2022 r., mapy sytuacyjno-wysokościowej terenu z oznaczeniem nieruchomości i zaznaczonym zasięgiem oddziaływania urządzenia wodnego, wypisów z rejestru gruntów dla działek w zasięgu oddziaływania urządzenia wodnego, w tym dla działki [...] w miejscowości R. oraz zaświadczenia o braku konieczności uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla planowanej inwestycji, a także protokołu oględzin działek nr [...] i [...] i pisma Dyrektora Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej z 2 lutego 2023 r.
W wyniku tej analizy organ dokonał oceny, którą Sąd podziela, że planowana inwestycja nie narusza: ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza W. (art. 396 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego - pkt 11 operatu), ustaleń planu zarządzania ryzykiem powodziowym (art. 396 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego – pkt 12 operatu), a także ustaleń planu przeciwdziałania skutkom suszy (art. 396 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego – pkt 13 operatu). Organ ustalił jednocześnie, że wnioskowanej inwestycji nie dotyczy wymóg niesprzeczności z ustaleniami: planów ochrony i planów zadań ochronnych dla obszarów chronionych, ponieważ teren inwestycji nie jest objęty żadną formą ochrony (art. 396 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego – pkt 29 operatu), programu ochrony wód morskich (art. 396 ust. 1 pkt 5 Prawa wodnego – pkt 14 operatu), krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych (art. 396 ust. 1 pkt 6 Prawa wodnego – pkt 15 operatu) oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (art. 396 ust. 1 pkt 7 Prawa wodnego – zaświadczenie Wójta Gminy Rossosz z 16 grudnia 2022 r.).
Niewadliwa jest również ocena organu, że wnioskowana inwestycja nie narusza wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z przepisów ustawy oraz przepisów odrębnych (art. 396 ust. 1 pkt 8 Prawa wodnego). Organ wziął przy tym pod uwagę średnioroczną i średniodobową ilość odprowadzanych wód opadowych, jakość wód opadowych odprowadzanych objętym wnioskiem urządzeniem, w tym wskaźniki potencjalnych zanieczyszczeń tych wód, wymagany stopień oczyszczenia i zasady gospodarki osadowej (dane te ustalono na podstawie operatu wodnoprawnego – s. 14-23).
Sąd podzielił ocenę zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którą projektowany przez wnioskodawcę sposób korzystania z wód nie narusza ustaleń dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1-7 i spełnia wymagania, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8 Prawa wodnego.
W sprawie nie zachodzi również negatywna przesłanka udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, o której mowa w art. 399 ust. 2 Prawa wodnego, tj. przesłanka niewywiązywania się przez zakład planujący korzystanie z wód lub wykonanie urządzeń wodnych albo inne działania wymagające pozwolenia wodnoprawnego z wynikających z dotychczas wydanych pozwoleń wodnoprawnych obowiązków. Wprawdzie skarżący w licznych pismach konsekwentnie zarzuca Gminie naruszenie stosunków wodnych na należącej do niego działce i działce nr [...], jednak naruszenie stosunków wodnych nie jest równoznaczne z niewywiązywaniem się z wcześniej udzielonego i istniejącego w obrocie prawnym pozwoleniu wodnoprawnemu.
W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z niewywiązywaniem się Gminy z pozwolenia wodnoprawnego, ale z sytuacją, w której na działce nr [...] urządzenia wodne (wyloty kanalizacji deszczowej do odprowadzania wód opadowych i roztopowych z drogi gminnej do rowu M-6) zostały uprzednio zrealizowane przez Gminę bez uzyskania tego pozwolenia i w związku z tym Dyrektor Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej ostateczną decyzją z 20 maja 2022 r. nakazał Gminie ich likwidację. Z zamieszczonego w aktach sprawy protokołu oględzin z 18 sierpnia 2022 r. wynika, że decyzja ta została wykonana (wyloty kanalizacji deszczowej zostały zlikwidowane). Wprawdzie skarżący kwestionuje wykonanie przez Gminę tego obowiązku, podważając treść protokołu, ale ta okoliczność nie może być brana pod uwagę w sprawie o pozwolenie wodnoprawne.
Podnoszony w licznych pismach skarżącego zarzut wieloletniego naruszania przez Gminę stosunków wodnych na należącej do niego działce nr [...] również nie jest przedmiotem oceny w sprawie o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego.
Nie istnieje przepis prawa, który uzależniałby udzielenie pozwolenia wodnoprawnego od rozstrzygnięcia kwestii dotyczącej naruszenia stosunków wodnych na gruncie (o ile nie dotyczy niewywiązywania się przez zakład planujący korzystanie z wód lub wykonanie urządzeń wodnych albo inne działania wymagające pozwolenia wodnoprawnego z obowiązków wynikających z dotychczas wydanych pozwoleń wodnoprawnych, co w niniejszej sprawie nie występuje). Kwestia realizacji inwestycji zgodnie z warunkami pozwolenia wodnoprawnego i kwestia ewentualnego naruszenia stosunków wodnych na gruncie nie wykluczają się wzajemnie i są badane w odrębnych trybach postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2022 r., III OSK 671/21). O naruszeniu stosunków wodnych na gruncie rozstrzyga organ inny niż właściwy w sprawie pozwolenia wodnoprawnego w odrębnej procedurze (w myśl powołanego wyżej art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności). Jeżeli zatem skarżący uważa, że nie podjęto działań w celu likwidacji stanu wody na gruncie, który ingeruje w jego własność, to powinien wystąpić w z wnioskiem do właściwego organu o nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Ta kwestia nie podlega badaniu w sprawie o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. Nie sposób zatem podzielić stanowiska skarżącego, że kwestia udzielenia Gminie Rossosz pozwolenia wodnoprawnego na działce [...] z drogą gminną nie może być procedowana w oderwaniu od wskazywanych i udokumentowanych w jego pismach okoliczności naruszania stosunków wodnych na działce nr [...].
Wbrew stanowisku skarżącego, żaden przepis prawa nie wymaga uzyskania jego zgody na wprowadzanie do urządzenia wodnego - rowu melioracyjnego M-6 ścieków oraz wód opadowych i roztopowych z powierzchni drogi gminnej oraz utwardzonego terenu działek przyległych.
Nie sposób również podzielić zarzutu skarżącego, że operat wodnoprawny jest materiałem bez żadnej wartości dla skutecznego procedowania w sprawie, ponieważ przed przystąpieniem do jego sporządzenia nie wystąpiono o opinię skarżącego, co jest konieczne, ponieważ ingeruje w jego własność. Żaden przepis prawa nie wymaga uzyskania przez biegłego sporządzającego operat wodnoprawny stanowiska właścicieli nieruchomości sąsiednich. Skarżący jako strona postępowania brał udział w oględzinach przeprowadzonych 31 stycznia 2023 r. w toku postępowania administracyjnego i wielokrotnie w toku tego postępowania przedstawiał swoje stanowisko w sprawie. Wprawdzie zgłosił zastrzeżenie również co do utrwalenia przebiegu tych oględzin, zarzucając niewpisanie przez przewodniczącą komisji uczestniczącej w oględzinach do protokołu uwag jego i B. M., jednak zarówno w treści protokołu, jak i w piśmie Dyrektora Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej z 2 lutego 2023 r. wyjaśniono, że powodem odmowy wpisania do protokołu tych uwag było to, że nie dotyczyły one przedmiotu postępowania w sprawie o udzielnie pozwolenia wodnoprawnego. Sąd uznaje tę argumentację za przekonującą. Ponadto stanowisko skarżącego w sprawie wyrażone w licznych pismach było znane organom obu instancji.
Sąd nie miał ponadto żadnych podstaw, aby podzielić zarzut skarżącego, że w obecnym stanie ścieki o nieustalonej ilości i składzie odprowadzane są z działek gminnych i prywatnych o nr: [...], [...], [...], [...] w obręb drogi gminnej - ul. [...]. Jak już wspomniano, ta okoliczność nie może być wzięta pod uwagę w sprawie z wniosku o pozwolenie wodnoprawne. Ponadto gołosłowne są twierdzenia skarżącego, że dane zawarte w operacie wodnoprawnym są niezgodne z prawdą w ten sposób, że znacznie niedoszacowanie są parametry zarówno w zakresie odwadnianej powierzchni, jak i ilości ścieków, które gmina odprowadza na działkę [...] i do rowu M-6.
Jeżeli, jak twierdzi skarżący, wykonywanie spornego pozwolenia wodnoprawnego doprowadzi do powstania szkody na należącej do niego działce nr [...], wówczas ma prawo wystąpić o odszkodowanie. W myśl art. 469 ust. 3 Prawa wodnego na żądanie poszkodowanego organ właściwy w sprawie pozwolenia wodnoprawnego, którego następstwem jest szkoda, a jeżeli szkoda nie jest następstwem wykonywania pozwolenia wodnoprawnego - właściwy wojewoda, ustala wysokość odszkodowania, w formie pieniężnej, w drodze decyzji.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postepowania, ani przepisów prawa materialnego. Organ odwoławczy właściwie, w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu, ocenił, że wystąpiły przesłanki udzielenia Gminie Rossosz wnioskowanego pozwolenia wodnoprawnego. Wydana decyzja zawiera wymagane prawem elementy, tj. cel projektowanych do wykonania urządzeń wodnych i innych robót, cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych (art. 403 ust. 1 Prawa wodnego). Organ odwoławczy zasadnie uchylił pkt IV.3 decyzji pierwszoinstancyjnej, prawidłowo oceniając, że żaden przepis prawa nie dawał podstawy do nałożenia na Gminę Rossosz w spornym pozwoleniu wodnoprawnym obowiązku utrzymania i konserwacji urządzenia wodnego – rowu melioracyjnego M-6 na długości 154 m.
W treści decyzji zamieszczono wymagany opis urządzenia wodnego, w tym podstawowe parametry charakteryzujące to urządzenie i warunki jego wykonania oraz jego lokalizację za pomocą informacji o nazwie i numerze obrębu ewidencyjnego z numerem działki ewidencyjnej oraz współrzędnych, a także ilość wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód lub do ziemi, w tym maksymalną ilość m3 na sekundę i średnią ilość m3 na rok, oraz powierzchnię rzeczywistą i zredukowaną zlewni odwadnianej przez każdy wylot (art. 403 ust. 2 pkt 2 i 12 Prawa wodnego).
Ponadto, stosownie do treści art. 403 ust. 6 pkt 2 Prawa wodnego, organ w pozwoleniu wodnoprawnym dodatkowo nałożył na Gminę Rossosz obowiązek wykonania robót lub uczestniczenia w kosztach projektowania, wykonywania lub utrzymania urządzeń wodnych stosownie do odnoszonych lub prognozowanych korzyści (pkt IV.1 i 2 pozwolenia).
Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.