II SA/Lu 548/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym bratem nie wymagał rezygnacji z zatrudnienia.
Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad bratem z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że zakres pomocy świadczonej przez skarżącą nie wymagał rezygnacji z zatrudnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów i podkreślając, że świadczenie pielęgnacyjne jest rekompensatą za rezygnację z pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki, a zakres tej opieki musi obiektywnie wykluczać możliwość zarobkowania.
Sprawa dotyczyła skargi G. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza J. L. odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wnioskowała o świadczenie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad bratem, R. K., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy uznały, że mimo niepełnosprawności brata, zakres pomocy świadczonej przez skarżącą (pomoc w codziennych czynnościach, pranie, sprzątanie, towarzyszenie w wizytach lekarskich) nie wymagał rezygnacji z pracy zarobkowej, zwłaszcza że brat uczęszczał na Warsztaty Terapii Zajęciowej i wykazywał pewien stopień samodzielności. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych, w tym sposobu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, oraz przepisów materialnych dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że choć doszło do pewnych uchybień proceduralnych w zakresie wywiadu środowiskowego, nie miały one wpływu na wynik sprawy. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że zakres sprawowanej opieki nie był na tyle intensywny, aby obiektywnie uniemożliwiać podjęcie zatrudnienia, co jest podstawową przesłanką do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zakres sprawowanej opieki nad bratem, mimo jego znacznego stopnia niepełnosprawności, nie był na tyle intensywny, aby obiektywnie wykluczać możliwość podjęcia zatrudnienia przez skarżącą.
Uzasadnienie
Świadczenie pielęgnacyjne jest rekompensatą za rezygnację z pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki. W analizowanej sprawie, mimo pewnych ograniczeń w samodzielności brata, skarżąca mogła nadal podejmować zatrudnienie, gdyż czynności opiekuńcze miały charakter uniwersalny i mogły być wykonywane równolegle z obowiązkami domowymi i zawodowymi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności z odpowiednimi wskazaniami, a zakres sprawowanej opieki obiektywnie wyklucza możliwość zarobkowania.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 23 § 4aa
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Organ może zwrócić się o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu weryfikacji wątpliwości dotyczących sprawowania opieki.
u.ś.r. art. 107 § 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Określa okoliczności, w związku z którymi może być przeprowadzony wywiad środowiskowy.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada budzenia zaufania obywateli do organów państwa.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.
k.p.a. art. 79a § § 1 i § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy przeprowadzania wywiadu środowiskowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie sądu.
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym art. 63 § ust. 1
Stosowanie przepisów dotychczasowych do spraw o świadczenie pielęgnacyjne, których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r.
Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego § § 7 ust 3
Określa sposób przeprowadzania wywiadu środowiskowego.
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Podstawa prawna dotycząca rodzinnego wywiadu środowiskowego.
k.r.o.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym bratem nie wymagał rezygnacji z zatrudnienia. Świadczenie pielęgnacyjne jest rekompensatą za rezygnację z pracy zarobkowej, a nie za sam fakt sprawowania opieki. Nawet codzienne czynności opiekuńcze nie wykluczają możliwości podjęcia zatrudnienia, jeśli mają charakter uniwersalny i mogą być wykonywane równolegle z obowiązkami domowymi i zawodowymi.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, w tym sposobu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, nie miały wpływu na wynik sprawy. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów materialnych (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.) nie znalazły potwierdzenia.
Godne uwagi sformułowania
Świadczenie stanowi zaś rekompensatę za rezygnację z aktywności zawodowej na rzecz opieki. Zakres sprawowanej opieki musi być tego rodzaju, że obiektywnie wyklucza możliwość jakiegokolwiek zarobkowania. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie powinno, a wręcz nie może być okazją do zwiększenia dochodu w sytuacji, gdy rezygnacja z pracy nie jest ściśle powiązana z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Stałość" opieki warunkującą świadczenie pielęgnacyjne musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie.
Skład orzekający
Jerzy Parchomiuk
przewodniczący
Maciej Gapski
sprawozdawca
Grzegorz Grymuza
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności wymogu rezygnacji z zatrudnienia i obiektywnego wykluczenia możliwości zarobkowania z powodu sprawowanej opieki."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2023 r. i specyficznego stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego i jego interpretacji, co jest istotne dla wielu osób. Pokazuje, jak sąd ocenia zakres opieki w kontekście prawa do świadczenia.
“Czy pomoc bratu z niepełnosprawnością oznacza rezygnację z pracy? Sąd wyjaśnia, kiedy przysługuje świadczenie pielęgnacyjne.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 548/24 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2024-11-13 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-07-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Grzegorz Grymuza Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/ Maciej Gapski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 390 art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 23 ust. 4aa, art. 107 ust. 1 pkt 1 i 2 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Protokolant Referent Kinga Kościejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi G. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 12 kwietnia 2024 r., znak: SKO.PS/40/114/2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia 12 kwietnia 2024 r. znak: SKO.PS/40/114/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu (dalej jako: Kolegium lub organ), po rozpatrzeniu odwołania G. O. (dalej jako: skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza J. L. (dalej jako: Burmistrz) z dnia 3 stycznia 2024 r., znak: 000097/SP/01/2024 odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na R. K.. Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 8 grudnia 2023 r. skarżąca wniosła do Ośrodka Pomocy Społecznej w J. L. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad bratem R. K., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe z dnia 17 listopada 2023 r. wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. L.. Z orzeczenia tego wynika, że niepełnosprawność istnieje od 17 roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się na 29 maja 2005 r. Do wniosku skarżąca dołączyła oświadczenie o rezygnacji z zatrudnienia od 1 grudnia 2023 r. oraz zaświadczenie z KRUS stwierdzające, że nie figuruje ona w ewidencji osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników. W dniu 20 grudnia 2023 r. przeprowadzono w sprawie wywiad środowiskowy z osobą niepełnosprawną w siedzibie OPS w J. L.. Decyzją z dnia 3 stycznia 2024 r. Burmistrz odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji powołał się na art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390; dalej jako: u.ś.r.) i podniósł, że zakres sprawowania opieki przez G. O., siostrę osoby niepełnosprawnej, nad R. K. nie wymaga rezygnacji z podejmowania zatrudniania. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu powołaną powyżej decyzją z dnia 12 kwietnia 2024 r., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. Kolegium wyjaśniło, że R. K. w wieku 17 lat uległ wypadkowi i od tego czasu ma porażenie prawostronne ciała. Niepełnosprawny porusza się samodzielnie, niekiedy przy pomocy laski. R. K. mieszka w domu rodzinnym na parterze, a na piętrze mieszka jego siostra ze swoją rodziną. Skarżąca pomaga bratu w codziennym funkcjonowaniu - pomaga niepełnosprawnemu przy zapięciu kurtki, pierze ubrania, sprząta, gotuje i pomaga w czynnościach w których niepełnosprawny sobie nie radzi. Nadto uczestniczy w wizytach lekarskich i dozuje leki. R. K. stara się być samodzielny, jest uczestnikiem Warsztatów Terapii Zajęciowej w J. L. (zajęcia trwają od poniedziałku do piątku przez około 7-8 godzin dziennie). Niepełnosprawny sam dojeżdża na zajęcia za pomocą transportu publicznego. Po zajęciach spotyka się ze znajomymi. W ocenie pracownika socjalnego pomoc świadczona niepełnosprawnemu nie wymaga rezygnacji z pracy zarobkowej przez skarżącą. Pomoc może być świadczona przed lub po pracy. Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Zdaniem organu odwoławczego nie można na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uznać, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy brakiem zatrudnienia wnioskodawczyni a sprawowaniem przez nią opieki. Brak takiego związku przesądza o niespełnieniu przesłanki pozytywnej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 u.ś.r.). W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium pełnomocnik skarżące zażądał uchylenia wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego z uwzględnieniem trzykrotnej stawki minimalnej wynikającej ze stosownych przepisów. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1. prawa procesowego: a) art. 7, art. 77 i art. 79a § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 2 u.ś.r.; b/ § 7 ust 3 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 893) w zw. z art. 23 ust. 4aa u.ś.r. poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego tylko z osobą , nad którą jest sprawowana opieka, czyli z R. K., a bez obecności osoby sprawującej faktyczną opiekę, czyli G. O. i poprzez przeprowadzenie wywiadu w J. L., a nie w miejscu sprawowania tej opieki, czyli w M. G.; c) art. 6, art. 8. art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady działania zgodnie z prawem i zasady zaufania, gdyż nie rozpatrzono całego materiału dowodowego, tj. pominięto dowody znajdujące się w aktach sprawy, które potwierdzały zaistnienie okoliczności faktycznych wypełniających przesłanki przyznania wyżej wymienionego świadczenia, a także: 2. przepisów materialnych, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. o treści obowiązującej do dnia 31 grudnia 2023 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z tego przepisu, gdy tymczasem z zebranego materiału dowodowego wynika, że strona nie podjęła lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad bratem R. K., względem którego orzeczono konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumenty świadczące, zdaniem pełnomocnika skarżącej, o zasadności złożonego środka zaskarżenia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego. Materialnoprawną podstawą niniejszej sprawy są przepisy ww. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Stosownie bowiem do art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 ze zm.) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Należy podkreślić, że ustawodawca ustanowił instytucję świadczenia pielęgnacyjnego, jako wyraz pomocy dla osób z niepełnosprawnościami oraz członków ich rodzin w związku z sytuacjami życiowymi, które wymagają podjęcia się opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Istota świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwość przyznanie go wyłącznie osobom najbliżej spokrewnionym, na których ciąży obowiązek alimentacyjny nad osobą niepełnosprawną wymagającą opieki. Dodatkowym wymogiem jest rezygnacja przez opiekunów osób niepełnosprawnych z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie stanowi zaś rekompensatę za rezygnację z aktywności zawodowej na rzecz opieki. Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do jednej negatywnej przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. braku związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem. Organ wskazał przy tym, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad bratem nie uzasadnia przyznania świadczenia. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Literalne brzmienie przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jak i cel świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do stwierdzenia, że z założenia miało ono stanowić pomoc "ze strony państwa dla osoby zdolnej do pracy, lecz niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki" nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (zob. uzasadnienie wyroku TK z 18 lipca 2008 r. w sprawie P 27/07). Ten kluczowy cel świadczenia pielęgnacyjnego, czyli rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie stracił na aktualności. Świadczenie pielęgnacyjne niezmiennie jest formą rekompensaty osobie zobowiązanej do alimentacji, sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – za rezygnację z zatrudnienia albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania tej opieki. Niezbędne zatem dla uzyskania świadczenia, jest niebudzące wątpliwości ustalenie zakresu sprawowanej opieki oraz związku rezygnacji z zatrudnienia z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sam fakt legitymowania się przez członka rodziny orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nie gwarantuje automatycznie uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakres sprawowanej opieki musi być tego rodzaju, że obiektywnie wyklucza możliwość jakiegokolwiek zarobkowania (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20, CBOSA). Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie powinno, a wręcz nie może być okazją do zwiększenia dochodu w sytuacji, gdy rezygnacja z pracy nie jest ściśle powiązana z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, należy zatem rozważyć czy ustalenia organu co do zakresu sprawowanej przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym bratem były prawidłowe. Wprawdzie organy orzekające w sprawach świadczeń pielęgnacyjnych nie posiadają medycznej wiedzy specjalistycznej uprawniającej do kwestionowania orzeczeń innych organów orzekających w przedmiocie stopnia niepełnosprawności, jednakże mają obowiązek dokonać oceny określonej przesłanki przyznania świadczenia w kontekście wszystkich okoliczności sprawy. Zgodnie bowiem z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jak wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji, skarżąca wraz z własną rodziną oraz niepełnosprawnym bratem mieszkają wspólnie w domu w M. G.. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego z dnia 21 grudnia 2023 r. (k. 17-18 akt. adm. I inst.) wynika, że G. O. pomaga swemu bratu w czynnościach życia codziennego. Zgodnie z twierdzeniem skarżącej zawartym w wywiadzie środowiskowym – sprząta w pokoju brata, pierze, uczestniczy w wizytach lekarskich i dozuje leki. Opieka, według R. K., sprowadza się do pomocy w ubieraniu, sprzątaniu mieszkania, praniu i gotowaniu. Osoba niepełnosprawna stara się być samodzielna, codziennie (od poniedziałku do piątku) uczęszcza na zajęcia w ramach Warsztatów Terapii Zajęciowej w J. L., gdzie samodzielnie dojeżdża transportem publicznym i przebywa około 7-8 godzin. Z uwagi na prawostronne porażenia ciała, spowodowane wypadkiem, któremu uległ R. K. w wieku 17 lat niewątpliwe konieczne jest codzienne wspieranie go w niektórych czynnościach życia codziennego. Sam fakt konieczności asysty skarżącej przy wykonywaniu niektórych czynności życia codziennego przez brata nie świadczy o takim zaangażowaniu w opiekę skarżącej, które uniemożliwiałoby podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Faktem jest, że brat skarżącej wymaga stałego wsparcia, ale intensywność bezpośrednio świadczonej i niezbędnej pomocy jest ograniczona. Dodatkowo należy podkreślić, że w związku z zamieszkaniem w tym samym domu czynności związane ze sprzątaniem, gotowaniem i praniem skarżąca może wykonywać łącznie z własnymi obowiązkami domowymi. Takie nawet codzienne, czy też cyklicznie wykonywane czynności nie świadczą o konieczności rezygnacji z zatrudniania lub jego niepodejmowania. Dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, należy uznać, że ocena dokonana przez organ była prawidłowa. Pomimo posiadania przez brata skarżącej orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, skarżąca nie wykazała, aby zakres sprawowanej przez nią opieki wykluczał podjęcie zatrudnienia (chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy). Jest to tym bardziej zasadne, że skarżąca z jednej strony wskazuje, że jej pomoc i obecność przy bracie jest niezbędna, a z drugiej z akt sprawy wynika, że osoba niepełnosprawna część dnia spędza na Warsztatach Terapii Zajęciowej w J. L., a ponadto zakres jej samodzielności nie wymaga stałej obecności opiekuna. Na podstawie powyższego należy uznać, że zakres czynności wykonywanych przez skarżącą, w rzeczywistości nie powoduje konieczności rezygnacji z zatrudnienia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że czynności opiekuńcze nad R. K. mogą być realizowane także przez osobę aktywną zawodowo, gdyż mają one charakter uniwersalny, tzn. nie dotyczą tylko grona osób, co do których istnieje konieczność zapewnienia opieki i pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W orzecznictwie odróżnia się świadczenie stałej pomocy osobie bliskiej, będące elementem obowiązku alimentacyjnego, stanowiące element tradycji, więzi rodzinnych i obowiązku moralnego od stałego świadczenia czynności opiekuńczych wymuszonych stanem niepełnosprawności, bez wykonania których zagrożona byłaby egzystencja niepełnosprawnego i godne funkcjonowanie. "Stałość" opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie. Nie spełnia tego warunku pomoc przy czynnościach związanych przede wszystkim z prowadzeniem gospodarstwa domowego, załatwianiem czynności urzędowych, czy robieniem zakupów. W sytuacji występującej w rozpatrywanej sprawie, mając na uwadze rodzaj i zakres opieki, można dojść do przekonania, że skarżąca nie musi rezygnować z podjęcia zatrudnienia, gdyż nie jest to bezwzględnie potrzebne dla zaspokojenia podstawowych życiowych potrzeb jej niepełnosprawnego brata. Skarżąca nie wykazała przy tym jakie dowody czy okoliczności w sprawie pozwalałyby dojść do konkluzji odmiennej od tej, jaką przyjęło Kolegium i Burmistrz. Należy ponadto zauważyć, że wypadek brata skarżącej, który spowodował prawostronne porażenie ciała miał miejsce kilkadziesiąt lat temu (obecnie R. K. ma 54 lata, a uległ wypadkowi w wieku 17 lat) i przez ten czas osoba niepełnosprawna funkcjonowała samodzielnie przy asyście najbliższej rodziny Podsumowując, pomimo, że zakres samodzielności brata skarżącej jest ograniczony, to jednak nie wyklucza podjęcia przez skarżącą zatrudnienia (chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy). Sąd zaznacza, że powyższe stwierdzenie nie umniejsza roli i wysiłku, jaki podejmuje skarżąca sprawując opiekę nad niepełnosprawnym bratem, niemniej jednak, przepis art. 7 k.p.a. wyrażający zasadę prawdy obiektywnej nakazuje badać nie tylko słuszny interes obywatela (skarżącej), ale także interes społeczny. W tym ostatnim zaś jest, aby orzekając w przedmiocie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego mieć na uwadze cel tego świadczenia, jakim jest z jednej strony, zapewnienie chociażby częściowej rekompensaty osobom niemającym szans na podjęcie zatrudnienia z uwagi na przyjęcie na siebie obowiązku stałej i długotrwałej opieki nad bliskim niepełnosprawnym w stopniu znacznym, co wiąże się z ograniczeniem własnej swobody w wyborze zatrudnienia, a z drugiej, odmienne potraktowanie osób, które w takiej sytuacji z przyczyn obiektywnych się nie znajdują. Sąd zauważyć, co podnoszono również w skardze, że przeprowadzony w sprawie wywiad środowiskowy nie był zgodny z regulacją zawartą w rozporządzeniu Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. poz. 893 ze zm.) w szczególności z § 7 ust. 3. Przepis ten stanowi, że: w przypadku przeprowadzania wywiadu w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 107 ust. 1a pkt 1 i 2 ustawy, wywiad przeprowadza się z osobą deklarującą sprawowanie faktycznej opieki nad osobą, na którą ubiega się lub pobiera świadczenie, w miejscu sprawowania tej opieki, w obecności osoby, nad którą jest sprawowana faktyczna opieka. Wywiad w niniejszej sprawie nie został przeprowadzony w miejscu zamieszkania skarżącej oraz jej brata oraz został podpisany jedynie przez osobę niepełnosprawną. Jednakże naruszenie powyższe należy uznać za naruszenie przepisów postępowania odnoszących się do postępowania dowodowego, które nie miało wpływu na wynik sprawy. Należy bowiem zauważyć, że stosownie do art. 23 ust. 4aa u.ś.r. jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz wojewoda mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - do dyrektora centrum usług społecznych, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, 1693, 1938 i 2760), w celu weryfikacji tych wątpliwości. Zgodnie z tym przepisem wywiad środowiskowy służy wyjaśnieniu wątpliwości, co do sprawowania opieki. W przedmiotowej sprawie zebrany materiał dowodowy oraz wyjaśnienia osoby niepełnosprawnej, które zostały zawarte w protokole (kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego, k. 17-18, akt adm. I inst.) dały pełne podstawy do wydania zaskarżonej decyzji. Należy dodatkowo podkreślić, że R. K. nie jest osobą ubezwłasnowolnioną i organ mógł dokonywać czynności postępowania dowodowego z jego udziałem. Okoliczności sprawy wskazują, że organy nie miały wątpliwości, co do zakresu sprawowanej opieki przez skarżącą. Zakres opieki okazała się jednak niewystarczający, żeby uzasadnić przyznanie wnioskowanego świadczenia. W rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ani art. 6 k.p.a. (zasada legalizmu) czy też art. 8 k.p.a. (zasada budzenia zaufania obywateli do organów państwa). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wyczerpującą argumentację zajętego przez organ stanowiska, w tym analizę stanu faktycznego (zakresu sprawowanej opieki) oraz prawnego (podstaw prawnych rozstrzygnięcia), a więc nie narusza art. 107 § 3 k.p.a. Nie został również naruszony obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron postępowania (art. 9 k.p.a.). Okoliczność, że wydana decyzja nie spełnia oczekiwań skarżącej nie oznacza, że decyzja narusza prawo. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI