II SA/LU 538/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzje Prezesa ZUS i ZUS dotyczące zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko. Skarżąca wniosła o świadczenie, które zostało jej przyznane, jednak po wyroku rozwodowym ustalającym miejsce zamieszkania dziecka przy ojcu, ZUS uznał świadczenie za nienależnie pobrane od stycznia 2025 r. Sąd zgodził się z kwalifikacją świadczenia jako nienależnie pobranego, ponieważ skarżąca nie spełniała podstawowej przesłanki zamieszkiwania z dzieckiem. Jednakże, sąd dopatrzył się błędów w decyzjach organów. Po pierwsze, organy błędnie naliczyły odsetki ustawowe za cały okres, podczas gdy wypłata świadczeń za marzec i kwiecień 2025 r. była wynikiem błędu organu, który powinien był wstrzymać wypłatę po otrzymaniu informacji o zmianie sytuacji. Po drugie, Prezes ZUS pominął całkowicie przepis art. 25 ust. 10 ustawy, który pozwala na odstąpienie od żądania zwrotu świadczenia w całości lub części, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty w przypadku szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny. Skarżąca podniosła argumenty wskazujące na jej trudną sytuację (opieka nad niepełnosprawną córką, stan zdrowia po wypadku), które powinny zostać rozważone przez organ. Sąd uchylił obie decyzje, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu, w szczególności w zakresie naliczania odsetek i możliwości zastosowania ulg.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych, w szczególności w kontekście błędów organu w naliczaniu odsetek oraz obowiązku rozważenia ulg w spłacie w przypadku trudnej sytuacji rodzinnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zmiany miejsca zamieszkania dziecka po wyroku rozwodowym i błędów proceduralnych ZUS. Interpretacja art. 25 ust. 10 u.p.p.w.d. może być szersza, ale wymaga oceny indywidualnej sytuacji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy świadczenie wychowawcze wypłacone osobie, z którą dziecko nie zamieszkuje zgodnie z wyrokiem sądu, stanowi świadczenie nienależnie pobrane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenie wychowawcze wypłacone osobie, która nie spełnia podstawowej przesłanki zamieszkiwania z dzieckiem, jest świadczeniem nienależnie pobranym.
Uzasadnienie
Sąd potwierdził, że brak zamieszkiwania z dzieckiem, zgodnie z wyrokiem sądu, jest podstawą do uznania świadczenia za nienależnie pobrane.
Czy odsetki od nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego powinny być naliczane, jeśli dalsza wypłata świadczenia była wynikiem błędu organu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odsetki nie powinny być naliczane od świadczeń, których wypłata była wynikiem błędu organu, nawet jeśli świadczenie zostało ostatecznie uznane za nienależnie pobrane.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że jeśli organ po otrzymaniu informacji o zmianie sytuacji powinien był wstrzymać wypłatę, a tego nie zrobił, to dalsza wypłata stanowi błąd organu, od którego nie należą się odsetki.
Czy organ ma obowiązek rozważyć możliwość odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w przypadku szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ ma obowiązek rozważyć zastosowanie art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jeśli strona podniesie argumenty wskazujące na trudną sytuację rodzinną.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że pominięcie przez organ argumentów strony dotyczących trudnej sytuacji rodzinnej i nie rozważenie możliwości zastosowania ulg stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.p.w.d. art. 4 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 5 § ust. 2a
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 25 § ust.1 i ust.3 i ust. 10
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 25 § ust. 2 pkt 6
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 25 § ust. 3
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 25 § ust. 9 zd. 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 25 § ust. 10
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 84 § ust. 8a-8e
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błąd organu w naliczaniu odsetek od świadczenia nienależnie pobranego za marzec i kwiecień 2025 r. • Pominięcie przez organ rozważenia możliwości zastosowania ulg (art. 25 ust. 10 u.p.p.w.d.) w sytuacji trudnej sytuacji rodzinnej skarżącej.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącej dotyczące przekazywania świadczenia byłemu mężowi nie mają znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonych decyzji w zakresie kwalifikacji świadczenia jako nienależnie pobranego.
Godne uwagi sformułowania
Wypłata dalszych świadczeń powinna zostać wstrzymana do czasu rozpoznania wniosku z 5 lutego 2025 r. – poprzez uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego. W konsekwencji dalsza wypłata świadczeń – w miesiącach kwietniu i maju 2025 r. była wynikiem błędu organu. • Żaden przepis ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie pozwala na uwzględnienie okoliczności wzajemnych, nieformalnych rozliczeń między rodzicami przy kwalifikacji świadczeń jako nienależnie pobranych. • Obowiązkiem organów, rozstrzygających w zakresie drugiego ze wskazanych elementów jest zatem rozważenie, czy należy zobowiązać stronę do zwrotu świadczeń, czy jednak zachodzą uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny, co uzasadniałoby zastosowanie jednego z instrumentów określonych w art. 25 ust. 10 u.p.p.w.d.
Skład orzekający
Jerzy Parchomiuk
przewodniczący-sprawozdawca
Grzegorz Grymuza
sędzia
Maciej Gapski
asesor sądowy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych, w szczególności w kontekście błędów organu w naliczaniu odsetek oraz obowiązku rozważenia ulg w spłacie w przypadku trudnej sytuacji rodzinnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zmiany miejsca zamieszkania dziecka po wyroku rozwodowym i błędów proceduralnych ZUS. Interpretacja art. 25 ust. 10 u.p.p.w.d. może być szersza, ale wymaga oceny indywidualnej sytuacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne organu mogą wpłynąć na rozstrzygnięcie, nawet jeśli pierwotne świadczenie było nienależnie pobrane. Podkreśla również znaczenie sytuacji rodzinnej przy egzekwowaniu należności.
“ZUS żądał zwrotu świadczenia, ale sąd wskazał na błędy urzędników i trudną sytuację matki.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.