II SA/LU 508/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2023-10-04
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek celowyzasiłek okresowykryterium dochodoweszczególnie uzasadniony przypadekniepełnosprawnośćopiekawydatkidecyzja administracyjnaprawo administracyjne

WSA w Lublinie oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku celowego i okresowego z powodu niespełnienia kryterium dochodowego oraz braku szczególnie uzasadnionego przypadku.

Skarżąca T. W. domagała się przyznania specjalnego zasiłku celowego i zasiłku okresowego na opłacenie opieki, jednak organy obu instancji odmówiły, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego oraz brak szczególnie uzasadnionego przypadku. Sąd administracyjny uznał te decyzje za prawidłowe, podkreślając, że sytuacja skarżącej, mimo problemów zdrowotnych, nie miała charakteru nadzwyczajnego, a przyznane jej usługi opiekuńcze nie były przez nią wykorzystywane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku celowego i zasiłku okresowego na opłacenie opieki. Organy administracji uznały, że skarżąca, mimo znacznego stopnia niepełnosprawności i przewlekłej choroby, przekroczyła kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej. Dodatkowo, sąd uznał, że nie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, który pozwalałby na przyznanie świadczenia mimo niespełnienia kryteriów dochodowych. Sąd podkreślił, że skarżąca miała przyznane usługi opiekuńcze, z których nie korzystała, a jej wydatki na bieżące utrzymanie i leki nie miały charakteru nadzwyczajnego. Sąd zwrócił również uwagę na fakt, że skarżąca nie udokumentowała twierdzeń o ponoszeniu wysokich kosztów prywatnej opieki. W konsekwencji, skarga została oddalona jako bezzasadna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, ustawa o pomocy społecznej przewiduje możliwość przyznania takich świadczeń w szczególnie uzasadnionych przypadkach, nawet jeśli dochód przekracza ustalone kryterium.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że art. 41 ustawy o pomocy społecznej dopuszcza przyznanie świadczeń mimo przekroczenia kryterium dochodowego, jednak wymaga to zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", który musi mieć charakter wyjątkowy, drastyczny i głęboko ingerujący w plany życiowe, a nie wynikać z codziennych czy przewidywalnych trudności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.s. art. 41 § pkt 1 i 2

Ustawa o pomocy społecznej

Przewiduje możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku okresowego w szczególnie uzasadnionych przypadkach, nawet przy dochodach przekraczających kryterium.

Pomocnicze

u.p.s. art. 8 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o pomocy społecznej

Określa kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej.

u.p.s. art. 39 § ust. 1 i 2

Ustawa o pomocy społecznej

Określa zasady przyznawania zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, uzależnione od kryterium dochodowego.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stanowi podstawę do oddalenia skargi.

p.p.s.a. art. 250 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje zasady przyznawania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu

Określa zasady ustalania wynagrodzenia radcy prawnego z urzędu.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Określa stawki minimalne opłat za czynności radców prawnych.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej § § 1 pkt 1 lit. a/

Określa kwotę kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przekroczenie kryterium dochodowego przez skarżącą. Brak wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 41 u.p.s. Skarżąca nie korzystała z przyznanych jej usług opiekuńczych. Skarżąca nie udokumentowała ponoszonych wydatków na prywatną opiekę. Wydatki na bieżące utrzymanie i leki nie mają charakteru nadzwyczajnego.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącej dotyczące błędów w ustaleniach faktycznych i niewłaściwego zastosowania przepisów. Zarzuty pełnomocnika skarżącej dotyczące braku ustalenia rzeczywistej sytuacji i potrzeb skarżącej oraz braku aktualnego wywiadu środowiskowego.

Godne uwagi sformułowania

"szczególnie uzasadniony przypadek" należy rozumieć sytuację zupełnie wyjątkową sytuacja taka ma miejsce wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych, pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych środki finansowe z pomocy społecznej są środkami publicznymi, co nie pozwala na dowolność w ich wydatkowaniu

Skład orzekający

Ewa Ibrom

sędzia

Maciej Gapski

sprawozdawca

Marta Laskowska-Pietrzak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"szczególnie uzasadniony przypadek\" w kontekście świadczeń z pomocy społecznej dla osób przekraczających kryterium dochodowe, zwłaszcza w przypadku problemów zdrowotnych i braku dokumentacji wydatków."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach bez uwzględnienia indywidualnych okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje trudności w uzyskaniu świadczeń z pomocy społecznej przez osoby, które formalnie nie spełniają kryteriów dochodowych, mimo istniejących potrzeb. Pokazuje, jak sąd interpretuje pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" i jakie dowody są wymagane.

Czy choroba i niepełnosprawność wystarczą, by dostać zasiłek? Sąd wyjaśnia, kiedy pomoc społeczna powie "tak".

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 508/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-10-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Ibrom
Maciej Gapski /sprawozdawca/
Marta Laskowska-Pietrzak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 600/24 - Wyrok NSA z 2025-03-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 28 kwietnia 2023 r., znak: SKO.41/359/OS/2023 w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego i zasiłku okresowego I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu M. K. R. od Skarbu Państwa -Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych czterdzieści groszy) podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu.
Uzasadnienie
Decyzją z 28 kwietnia 2023 r., znak: SKO.41/359/OS/2023, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), oraz art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej: u.p.s.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej jako: Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Niemce z 27 grudnia 2022 r., znak: OPS.450.710.2022 odmawiającą T. W. (dalej jako: skarżąca) przyznania specjalnego zasiłku celowego oraz zasiłku okresowego z przeznaczeniem na opłacanie opieki.
Organy obu instancji opisały sytuację osobistą, zdrowotną i finansową strony podkreślając, że skarżąca pozostaje w separacji z mężem i prowadzi oddzielne od niego gospodarstwo domowe, dochód z miesiąca października 2022 r. ustalono na kwotę 1474,42 zł (z czego 1217,98 zł stanowi emerytura, a 256,44 zł dodatek pielęgnacyjny), ponadto w październiku uzyskiwała również świadczenie uzupełniające w wysokości 500 zł. W sprawie wyjaśniono również, że skarżąca jest osobą przewlekle chorą, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, systematycznie przyjmuje lekarstwa i znajduje się pod stałą opieką lekarską. Kolegium wskazało, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przysługują osobie samotnie gospodarującej, której dochód liczony w sposób określony w ustawie o pomoc społecznej (art. 8 ust. 3 u.p.s.) nie przekracza 776 zł. Zdaniem organów z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego skarżącej nie przysługuje prawo do zasiłku celowego określonego w art. 39 u.p.s., a sprawę należy rozpatrzyć w świetle art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s., który przewiduje możliwość pomocy celowej lub okresowej w sytuacjach szczególnych.
Kolegium wyjaśniło, że pomoc w postaci przyznania specjalnego zasiłku celowego lub okresowego może mieć miejsce w sytuacji, gdy zaistnieje szczególnie uzasadniony przypadek. Przez "szczególnie uzasadniony przypadek" należy rozumieć sytuację zupełnie wyjątkową, na którą wpływ ma nie tyle uzyskiwany przez stronę dochód, co sytuacja życiowa, w której strona się znalazła. Sytuacja taka ma miejsce wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych, pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Oceniana jest ona na podstawie kryteriów obiektywnych, a znalezienie się strony w tak dotkliwej i drastycznej sytuacji życiowej najczęściej musi wynikać z czynników zewnętrznych, a nie być konsekwencją działania czy też zaniechania strony. Przez "szczególnie uzasadniony przypadek" należy zatem rozumieć sytuację zupełnie wyjątkową, bowiem o możliwości przyznania tego świadczenia nie decyduje dochód strony, lecz sytuacja życiowa, w której się znalazła.
Kolegium zauważyło, że w sprawie nie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek usprawiedliwiający zastosowanie pomocy, o której mowa w art. 41 pkt 1 lub 2 u.p.s. Kolegium podniosło, że skarżąca nie wskazała ponoszonych przez nią wydatków, ani nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających ponoszenie wydatków z tytułu opłacania opieki prywatnej w wysokości 1200 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wyjaśniono, że stronie przyznawane są usługi opiekuńcze w związku z jej trudną sytuacją zdrowotną, jednakże nie są one świadczone z uwagi na postawę skarżącej w tym brak współpracy z Ośrodkiem Pomocy Społecznej [...]. Organy stwierdziły, że strona obiektywnie kwalifikuje się do przyznania usług opiekuńczych i uzyskuje je na podstawie odrębnych decyzji, a następie uniemożliwia ich wykonania. Dlatego też nie ma podstaw, aby na podstawie odrębnych decyzji przyznawać jej pomoc pieniężną, gdyż świadczyłoby to o niewłaściwym wydatkowaniu środków publicznych.
Kolegium wyjaśniło, że decyzją z 5 września 2022 r., znak: SKO.41/3639/OS/2022 przyznano T. W. częściowo odpłatne usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania w wymiarze 5 dni w tygodniu, z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych w liczbie 4 godzin dziennie od 24 sierpnia 2022 r. do 23 września 2022 r. oraz 8 godzin dziennie od 26 września 2022 r. do 30 czerwca 2023 r. Ponadto strona uzyskała na podstawie decyzji z dnia 16 listopada 2022 r. nr OPS.4523.770.2022 specjalistyczne usługi opiekuńcze w wymiarze 10 godzin miesięcznie w okresie od 30 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r.
Kolegium stanęło na stanowisku, że w realiach przedmiotowej sprawy nie można zakwalifikować sytuacji, w której znajduje się skarżąca, jako szczególnie uzasadniony przypadek, który umożliwiałby przyznanie pomocy na podstawie art. 41 u.p.s. Skarżąca ma bowiem przyznane usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze i z tego powodu brak jest podstaw do domagania się świadczenia na opłacanie dodatkowej opieki. Ponadto środki finansowe jakimi dysponuje skarżąca mogą służyć opłaceniu opieki prywatnej, a przeznaczenie części uzyskiwanych dochodów na utrzymanie siebie w tym opłatę za mieszkanie, czy leki nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku. Również pogarszający się stan zdrowia nie może być podstawą do przyznania wnioskowanego świadczenia. Zdaniem Kolegium ustalone w sprawie okoliczności nie mają charakteru nagłego, niecodziennego, czy też nadzwyczajnego i nie mogą stać się podstawą przyznania specjalnych świadczeń pieniężnych.
W skardze na decyzję Kolegium T. W. zarzuciła organom błędy w ustalenia faktycznych oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o pomocy społecznej. Skarżąca podkreśliła, że organ z urzędu powinien ustalić sytuację życiową, a także wydatki jaki stale ponosi. Zdaniem skarżącej błędnej ustalono jej dochód oraz niewłaściwie odniesiono się do jej złego stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności.
W dniu 29 września 2023 r. ustanowiony w ramach pomocy prawnej pełnomocnik skarżącej sprecyzował dodatkowe zarzuty wskazując na brak ustalenia rzeczywistej sytuacji skarżącej oraz jej potrzeb. W szczególności podkreślono brak aktualnego wywiadu środowiskowego oraz nie dokonanie ustaleń z urzędu. Zdaniem pełnomocnika skarżącej organy błędnie uznały, że w sprawie nie ma zastosowania art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz zawnioskował o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wskazać, że na wniosek organu i wobec niezgłoszenia sprzeciwu przez stronę skarżącą sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzje organów obu instancji w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego i zasiłku okresowego z przeznaczeniem na opłacenie opieki nie naruszają obowiązujących przepisów.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie takiego świadczenia uzależnione jest od wysokości dochodu, który nie może przekroczyć ustalonej przez ustawodawcę kwoty tzw. kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.). W dacie orzekania w niniejszej sprawie w przypadku skarżącej, która jest osobą samotnie gospodarującą, wynosiło ono 776 zł (stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia Rady Ministrów z 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej; Dz. U. poz. 1296). Dochód skarżącej z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, tj. z października 2022 r., który według niewadliwych ustaleń organów stanowi kwota 1.474,42 zł, znacząco przekracza wynikające z przepisów kryterium dochodowe uprawniające zasadniczo do uzyskania prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Organ odwoławczy prawidłowo nie zaliczył do dochodu uzyskanego w październiku świadczenia uzupełniającego w kwocie 500 zł, gdyż został on utracony. Nie było zatem podstaw do przyznania skarżącej zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 u.p.s. W tej sytuacji organy rozważyły możliwość przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego i okresowego, niezależnego od dochodu i spełnienia kryterium dochodowego, zgodnie z art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s.
Stosownie do art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s., w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany (1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; (2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Decyzja wydawana na podstawie art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. jest decyzją uznaniową. Ustawodawca pozostawił organowi ocenę, czy w danej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, uzasadniający udzielenie jednej z przewidzianych w tym przepisie form pomocy. Rozstrzygając w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego lub okresowego, organ musi zatem wziąć pod uwagę wszelkie istotne okoliczności dotyczące sytuacji osobistej i majątkowej danej osoby, a także mieć na względzie zupełnie wyjątkowy charakter pomocy udzielanej na podstawie art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s., ponieważ beneficjenci nie spełniają ogólnych kryteriów otrzymania pomocy - ich sytuacja materialna jest na tyle dobra, że powinni oni samodzielnie przezwyciężyć trudności. Przyznanie pomocy takim osobom w sytuacji ograniczonych środków finansowych i znacznej liczby osób oczekujących na wsparcie wymaga zaistnienia absolutnie wyjątkowych okoliczności. Wprawdzie użyty przez ustawodawcę zwrot "szczególne przypadki" jest pojęciem nieostrym, jednakże pod pojęciem tym należy rozumieć przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Chodzi o sytuacje drastyczne, dotkliwe w skutkach i głęboko ingerujące w plany życiowe osoby, wynikające ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (zob. zamiast wielu: wyrok NSA z 23 marca 2021 r., I OSK 269/20; wyrok WSA w Krakowie z 14 lutego 2023 r., II SA/Kr 707/22, CBOSA). Za szczególne przypadki uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego nie zostały uznane: spłata zadłużenia, opłacenie rachunków za prąd czy gaz, brak środków na bieżące wydatki, uregulowanie opłat za pobyt w domu studenckim, zapłata kary za przejazd środkami komunikacji, a nawet zakup leków zażywanych w związku z przewlekłą chorobą. W wyroku z 19 lutego 2015 r. (I SA/Wa 1427/14) WSA w Warszawie wyraził pogląd, że "nie można potrzeby w postaci zakupu leków zażywanych w związku z przewlekłą chorobą uznać za mającą charakter nadzwyczajny, wyjątkowy i nieprzewidywalny. Taka potrzeba nie jest konsekwencją niefortunnych zbiegów okoliczności i wydarzeń wykraczających poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania". Ten pogląd należy odnieść wprost do sytuacji skarżącej, która szczególnie uzasadnionych okoliczności usprawiedliwiających przyznanie jej specjalnego zasiłku celowego i okresowego upatruje w przewlekłych, stałych problemach zdrowotnych (znacznym stopniu niepełnosprawności) oraz konieczności wydatkowania środków na bieżące utrzymanie.
Sądowi jest wiadome z urzędu, że skarżąca od kilkudziesięciu lat systematycznie korzysta z wielu form pomocy społecznej. W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma okoliczność, że z uwagi na stwierdzony znaczny stopnień niepełnosprawności organy przyznawały jej i nadal przyznają świadczenia w postaci usług opiekuńczych oraz specjalistycznych usług opiekuńczych. W dacie wydania zaskarżonej decyzji skarżącej przysługiwały częściowo odpłatne usługi opiekuńcze, przyznane decyzją Kolegium 5 września 2022 r., znak: SKO.41/3639/OS/2022 na okres od dnia 24 sierpnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r., a także specjalistyczne usługi opiekuńcze przyznanie przez organ I instancji decyzją z dnia 16 listopada 2022 r. w wymiarze 10 godzin miesięcznie w okresie od 30 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. (k. 6 i 9 akt adm. II inst.)
Wiarygodne są ustalenia organów, że skarżąca nie chciała korzystać z przyznanych usług, co zresztą sama przyznała w treści skargi, nie przedstawiając przy tym racjonalnych powodów odmowy przyjęcia udzielonej jej pomocy. Okoliczność ta jest o tyle istotna, że skarżąca konsekwentnie deklaruje, że ponosi wydatki na opiekę, przy czym tego twierdzenia nie popiera żadnym dowodem. W treści formularza dotyczącego aktualnej sytuacji osobistej, zdrowotnej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżąca wskazała jedynie ogólnie na swoje wydatki w tym przede wszystkim na opał, prąd i opiekę, pogarszający się stan zdrowia oraz na niekompetencję pracowników OPS-u. Wydatki wnioskodawczyni, w tym na zakup opału, są stałymi miesięcznymi lub sezonowymi wydatkami, których ponoszenie nie kwalifikuje się jako szczególnie uzasadniony przypadek. Poza tym Sądowi z urzędu wiadome jest, że skarżąca i jej mąż na sezon 2022/2023 otrzymali w grudniu 2022 r. dodatki węglowe w łącznej kwocie 6 tys. zł, a dodatkowo skarżąca zakupiła 1,5 tony węgla po niższej preferencyjnej cenie (wyrok WSA w Lublinie z 4 lipca 2023 r., II SA/Lu 245/23,a także notatka służbowa k. 10 akt adm. II inst.). Również pogorszenie stanu zdrowia skarżącej następujące stopniowo nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. Okoliczności te nie mają bowiem charakteru nagłego ani nadzwyczajnego.
T. W. przy składaniu wniosków o pomoc każdorazowo akcentuje brak świadczenia usług opiekuńczych z winy organu i z tego powodu twierdzi, że sama opłaca prywatnie opiekę i pielęgnację, podając różne kwoty (obecnie 1200 zł). Oświadczenia i informacje o opłacaniu prywatnie opieki i pielęgnacji wykonywanej przez bliżej nieokreślone osoby i podawanie wysokości ponoszonych kosztów opieki nie są wiarygodne i nie są poparte żadnym dokumentem. Środki finansowe z pomocy społecznej są środkami publicznymi, co nie pozwala na dowolność w ich wydatkowaniu. Dlatego twierdzenia o poniesionych dużych wydatkach, np. na opiekę i pielęgnację nie mogą być przez organy przyjmowane bezrefleksyjnie. Ich poniesienie powinno być co najmniej uwiarygodnione.
W ocenie Sądu, organy zasadnie przyjęły, że w sprawie nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. Dokonując ważenia interesów, organy miały na uwadze potrzeby wnioskodawczyni, ale także ograniczone środki, jakimi dysponują i konieczność zaspokojenia potrzeb innych podmiotów ubiegających się o wsparcie z pomocy społecznej. W sytuacji skarżącej nie wystąpiło żadne nadzwyczajne zdarzenie, które pogorszyłoby jej sytuację bytową, w tym zdrowotną. Potrzeby, na które wskazuje, nie mają charakteru nadzwyczajnego, są przewidywalne, wydatki na te cele trzeba i można zaplanować, zaś kwota, jaką skarżąca realnie dysponuje miesięcznie, jest około dwukrotnie wyższa od kryterium dochodowego. Sąd nie znajduje zatem podstaw, aby kwestionować legalność zaskarżonej decyzji.
W sprawie nie doszło do naruszenia przepisów procesowych, w tym art. 77 § 1 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stan faktyczny został ustalony prawidłowo, a rozstrzygnięcia organów w konkretnych uwarunkowaniach tej indywidualnej sprawy nie mogą być potraktowane jako arbitralne, wykraczające poza granice przyznanego ustawą luzu decyzyjnego. Podejmowano próby skontaktowania się bezpośredniego ze skarżącą, co okazało się jednak niemożliwe. Organ uprawniony był w tej sytuacji do skorzystania z trybu ustawy covidowej, która umożliwia ustalenie stanu faktycznego bez konieczności przeprowadzania wywiadu środowiskowego, na podstawie złożonych na piśmie oświadczeń i dokumentów. Sąd nie stwierdził naruszeń w zakresie postępowania wyjaśniającego zmierzającego do wydania decyzji na podstawie art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s.
Wbrew zarzutom podniesionym w piśmie pełnomocnika skarżącej z dnia 29 września 2023 r. sprawa została prawidłowo rozpatrzona, a nie ustalenie wszystkich szczegółowych comiesięcznych wydatków strony nie może być podstawą do uchylenia decyzji. Skarżąca sama nie wykazała, jakie wydatki ponosi i w żadnej sposób ich nie udokumentowała pomimo wystosowanego do niej wezwania z dnia 30 listopada 2022 r. Ponoszenie stałych wydatków na jedzenie, leki, środki higieniczne i lekarstwa nie świadczy o znajdowaniu się strony w sytuacji nadzwyczajnej, czy szczególnej, która pozwalałaby skorzystać z instytucji określonej w art. 41 u.p.s. Dlatego też zarzuty przedstawione w powyższym piśmie nie zmieniając pozytywnej oceny działania organów i wydanych w sprawie decyzji.
W świetle powyższego skarga podlega oddaleniu jako bezzasadna na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Natomiast w zakresie wniosku ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika skarżącej, Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2019 r. poz. 68 ze zm., dalej: rozporządzenie). Zgodnie z § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia (pkt 1) oraz niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu (pkt 2). Stosownie zaś do § 4 ust. 1 - opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4 (...) i zgodnie z § 21 ust. 1 lit. c - opłaty w postępowaniu przed sądami administracyjnymi "w innej sprawie" (do takiej należy niniejsza sprawa) wynoszą 240 zł. Należy podnieść, że wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2023r. (SK 53/22) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 4 ust. 1 rozporządzenia w zakresie, w jakim przewiduje wysokość opłaty stanowiącej koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszonej przez Skarb Państwa udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w wysokości niższej, niż stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm., dalej: rozporządzenie z 22 października 2015 r.), wydanym na podstawie art. 225 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1166), dotyczącym stawek minimalnych w sprawach prowadzonych z wyboru, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Wyrok ten wszedł w życie z dniem ogłoszenia, czyli 4 maja 2023 r. Jego konsekwencją jest przyznawanie - od tego dnia - radcom prawnym, ustanowionym w ramach prawa pomocy, wynagrodzenia w minimalnej wysokości przewidzianej dla tego samego rodzaju spraw dla radców prawnych ustanowionych z wyboru (we własnym zakresie), a więc na podstawie rozporządzenia z 22 października 2015 r. Zgodnie zaś z § 14 ust. 1 lit. c/ tego rozporządzenia, stawka minimalna dla radcy prawnego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w I instancji "w innej sprawie" wynosi 480 zł. Kwota ta, powiększona – zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r., o stawkę należnego podatku od towarów i usług (23%), wynosi 590,40 zł.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI