II SA/LU 504/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2007-01-02
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościpostępowanie administracyjnewznowienie postępowaniadecyzja ostatecznaorgan odwoławczysąd administracyjny

WSA w Lublinie uchylił decyzję Wojewody, uznając, że organ odwoławczy błędnie zastosował art. 138 § 2 kpa, gdyż sprawa nie wymagała ponownego postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji.

Sprawa dotyczyła zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, powołując się na naruszenie przepisów postępowania. WSA w Lublinie uznał, że organ odwoławczy błędnie zastosował art. 138 § 2 kpa, ponieważ sprawa nie wymagała ponownego postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji. Sąd wskazał, że organ I instancji prawidłowo wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 7 kpa i wydał decyzję merytorycznie rozstrzygającą sprawę, a organ odwoławczy powinien był orzec co do istoty sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Starosty w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sąd uznał, że Wojewoda błędnie zastosował art. 138 § 2 kpa, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy nie wymagało ponownego postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że organ pierwszej instancji prawidłowo wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 7 kpa, wskazując na odmienne rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego dotyczącego stanu prawnego działki. W ocenie sądu, organ pierwszej instancji wydał decyzję merytorycznie rozstrzygającą sprawę, a organ odwoławczy, nie podzielając tego rozstrzygnięcia, powinien był sam orzec co do istoty sprawy, zamiast przekazywać ją do ponownego rozpoznania. Sąd wskazał również, że przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 kpa (strona nie brała udziału w postępowaniu bez swojej winy) mogła nastąpić tylko na żądanie strony, a nie z urzędu, co było podstawą błędnego zastosowania art. 146 § 1 kpa przez organ odwoławczy. Uchybienie dotyczące braku stwierdzenia w sentencji decyzji organu I instancji naruszenia prawa, zgodnie z art. 151 § 2 kpa, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż wynikało z uzasadnienia i podlegało kontroli odwoławczej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy błędnie zastosował art. 138 § 2 kpa, ponieważ sprawa nie wymagała ponownego postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji, a organ odwoławczy powinien był orzec co do istoty sprawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ I instancji prawidłowo wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 7 kpa i wydał decyzję merytorycznie rozstrzygającą sprawę. Organ odwoławczy, nie podzielając tego rozstrzygnięcia, powinien był sam orzec co do istoty sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

k.p.a. art. 145 § 1 pkt.7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 147

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 150 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

PPSA art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 138 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

k.p.a. art. 151 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

PPSA art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 145 § 1 pkt.1 lit.c

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 100 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 136 § 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

k.p.a. art. 146 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

PPSA art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 223 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy błędnie zastosował art. 138 § 2 kpa, gdyż sprawa nie wymagała ponownego postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa nie może nastąpić z urzędu, a jedynie na żądanie strony.

Godne uwagi sformułowania

organ odwoławczy błędnie zastosował art. 138 § 2 kpa wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa następuje tylko na żądanie strony, a nie z urzędu organ I instancji miał obowiązek rozstrzygnąć sprawę na podstawie art. 151 § 1 kpa

Skład orzekający

Krystyna Sidor

przewodniczący

Jerzy Stelmasiak

sprawozdawca

Jerzy Drwal

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 i 7 kpa) oraz stosowania art. 138 § 2 kpa przez organ odwoławczy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości i skomplikowaną historią prawną działki.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje zawiłości postępowania administracyjnego dotyczącego nieruchomości i błędów popełnianych przez organy, co może być pouczające dla prawników i osób zajmujących się obrotem nieruchomościami.

Błąd organu odwoławczego w sprawie zwrotu nieruchomości – WSA wyjaśnia, kiedy można wznowić postępowanie.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 504/06 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2007-01-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jerzy Drwal
Jerzy Stelmasiak /sprawozdawca/
Krystyna Sidor /przewodniczący/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art.145 par.1 pkt.7, 147, 149 par.1, 150 par.1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.145 par.1 pkt.1 lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (sprawozdawca), Asesor WSA Jerzy Drwal, Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Wojewody z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie ) na rzecz [...] J. Ż. kwotę 292.80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) w tym 22% VAT w wysokości 52,80 ( pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu: III. nakazuje ściągnąć od Wojewody na rzecz Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie ) kwotę 200 (dwieście ) złotych, tytułem nieuiszczonego wpisu sądowego, od którego skarżąca była zwolniona .
Uzasadnienie
Wojewoda decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. (znak[...]) wydaną na podstawie art. 138 § 2 kpa po rozpatrzeniu odwołania M.K. i E.K. od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty przez Dyrektora Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Nieruchomości Starostwa Powiatowego z dnia [...] stycznia 2006 r. (znak: [...]) dotyczącej wskazania okoliczności, z powodu których organ ten nie może uchylić swojej ostatecznej decyzji z dnia [...] września 2000 r. znak: [...] w sprawie zwrotu nieruchomości – uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu stwierdził, że organ I instancji czyli Starosta, postanowieniem z dnia [...]marca 2004 r. (znak:[...]), działając z urzędu, wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 7 kpa postępowanie administracyjne zakończone jego ostateczną decyzją z dnia [...] września 2000 r. (znak[...]) w sprawie zwrotu na rzecz H.K. nieruchomości położonej w T.L. przy ul. [...] oznaczonej jako działki numer: 5/3, 6 i 18/1 ark. ew. 28 oraz 17/20 ark. ew. 29. Ponadto spadkobierców H.K., organ ustalił na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] 2004 r. sygn. akt [...] (sprawa z wniosku Skarbu Państwa – Starosty ).
Następnie, Starosta decyzją z dnia [...]stycznia 2006 r. (znak: [...]) orzekł, że nie może uchylić swojej ostatecznej decyzji z dnia [...] września 2000 r., ponieważ od dnia jej doręczenia upłynęło pięć lat.
W uzasadnieniu stwierdził, że H. z T.K., na podstawie umowy kupna-sprzedaży z dnia 13 sierpnia 1949 r. L. Rep.[...] nabyła nieruchomość położoną w T.L. oznaczona jako działka Nr 18 o pow. 1239m2, zaś w 1967 r. wykonano pomiary do założenia ewidencji gruntów miasta T.L. i działka ta została oznaczona jako działka Nr 2919, ark. ew. 25 i ma pow. 713 m2.
Z kolei, na podstawie zarządzenia Naczelnika Miasta z dnia [...]maja 1978 r. Nr 9/78 w sprawie ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego położonego w południowo-wschodniej części miasta T.L. w obrębie ulic: K. Z., Ż., O.W., P. i M. i jego podziale na działki budowlane (publ. Dz. Urz. WRN Nr 1 z 1979 r., poz. 5) pod roboczą nazwą "[...]" etap II" część w/w nieruchomości H.K. została objęta tym podziałem i przejęta na rzecz Skarbu Państwa. Natomiast teren przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, został ustalony zgodnie z zarządzeniem Naczelnika Powiatu z dnia [...] października 1974 r. Nr [...] w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego osiedla "[...]" w T.L. Jednak odnośnie części dotyczącej przedmiotowej nieruchomości miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewidywał powstanie terenu usług kulturalnych – teren przeznaczony pod rozbudowę istniejącego kina "[...]", poszerzenie ulicy M. (obecnie L) oraz teren budownictwa mieszkaniowego.
Natomiast w dniu 23 lutego 2000 r. H.K. wystąpiła z wnioskiem o zwrot przejętej nieruchomości w granicach sprzed powyższego podziału. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że jednak nie wykonano poszerzenia ul. M. (obecnie L.), a część działki przejęta na rzecz Skarbu Państwa nie została zagospodarowana zgodnie z przeznaczeniem, ponieważ stwierdzono nieważność decyzji o nadaniu jej na własność E. i J.K. i nie rozdysponowano również działki Nr 18. W tym stanie faktycznym i prawnym ostateczną decyzją z dnia [...]września 2000 r. (znak[...]), Starosta dokonał zwrotu na rzecz H.K. działek numer:5/3, 6 i 18/1 ark. ew. 28 oraz 17/20 ark.ew. 29.
Należy podkreślić, że po wydaniu powyższej decyzji nastąpiła zmiana stanu prawnego działki Nr 6287 (obecnie Nr 5) o pow. 682 m2. Działka ta pierwotnie na podstawie decyzji Naczelnika Miasta z dnia [...] września 1979 r. ([...]) stanowiła własność E. i J. małż. K. Następnie, decyzją Wojewody z dnia [...]listopada 1982 r. (znak [...]), na podstawie której została stwierdzona nieważność powyższej decyzji, powróciła do Skarbu Państwa - i w tym stanie prawnym – dokonano zwrotu części tej działki oznaczonej Nr 5/3 na rzecz H.K., podkreślił organ odwoławczy. Jednak przeprowadzone na wniosek E.K., postępowanie wyjaśniające przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta wykazało, że od decyzji Wojewody z dnia [...] listopada 1982 r. (znak. [...]), na podstawie której stwierdzono nieważność decyzji Naczelnika Miasta:
- z dnia [...] września 1979 r.( Nr [...]) stwierdzającej nabycie na własność działki budowlanej Nr 6287 o pow. 682 m2 przez E. i J. małż. K.; z dnia [...] lutego 1980 r. (Nr [...]) ustalającej odszkodowanie za przejętą na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości małż. K. o pow. 26 m2 oraz składniki roślinne i majątkowe; oraz z dnia [...]kwietnia 1980 r. (Nr [...]) ustalającej odszkodowanie za przejętą na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości H.K. o pow. 242 m2 oraz składniki roślinne i majątkowe - E.K. złożył odwołanie do Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska. Zostało ono rozpatrzone decyzją Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 1983 r. (znak: [...]) na podstawie której utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...]listopada 1982 r. (znak: [...]). Jednak w dniu 14 lutego 1983 r. E.K. wniósł, za pośrednictwem Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odpowiedzi na tę skargę udzielił Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast przy piśmie z dnia 9 sierpnia 2001 r. (znak. GN.5.3-ND-567/01). Następnie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 maja 2003 r. (sygn. akt I SA 2356/01) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 1983 r. (znak: [...]. Z tych względów, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast ponownie badając odwołanie E.K. od decyzji Wojewody z dnia [...]listopada 1982 r. (znak: [...]), decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. (znak: [...]) uchylił w całości tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Dlatego też, Wojewoda decyzją z dnia [...]stycznia 2004 r. (znak: [...]) odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Naczelnika Miasta, która stała się ostateczna [...] stycznia 2004 r. Oznacza to, że działki Nr 6287 (obecnie Nr 5) o pow. 682 m2 stanowią własność spadkobierców E. i J. i .K. .
Z tych względów, Starosta postanowieniem dnia [...]marca 2004 r. (znak: [...]) działając z urzędu, wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 7 kpa postępowanie administracyjne zakończone jego ostateczną decyzją z dnia [...] września 2000 r. (znak: [...]) w sprawie zwrotu na rzecz H.K. nieruchomości położonej w T.L. przy ul. [...]oznaczonej jako działki numer: 5/3, 6 i 18/1 ark. ew. 28 oraz 17/20 ark. ew. 29. Ponadto ustalił, że decyzja ta została doręczona stronom w dniu 10 października 2000 r., a więc od tego dnia upłynęło pięć lat. Jednocześnie organ I instancji stwierdził, że nie mógł orzec o zwrocie działki Nr 5/3 , gdyż stanowi ona własność spadkobierców E. i J. K., jak i nie było postaw prawnych do orzekania o zwrocie działki Nr 6, ark. 28. Przeprowadzone po wznowieniu postępowanie wykazało zatem, że przedmiotowa działka nigdy nie przeszła na rzecz Skarbu Państwa i cały czas stanowiła własność H.K. Dlatego też, organ I instancji uznał, że w tej sprawie nie wystąpiły inne przyczyny uzasadniające jego wznowienie i działając na podstawie art. 151 § 2 kpa, odstąpił od uchylenia własnej decyzji z dnia [...] września 2000 r. z tego powodu, że od dnia jej doręczenia upłynęło pięć lat.
Następnie, od powyższej decyzji odwołanie złożyły M.K. i E. K. (A.K. nie podpisał odwołania). Podnoszą zarzut, że w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja, która narusza ich prawo własności, gdyż decyzja nadająca własność E. i J.małż. K. działki Nr 6287 o pow. 682 m2 jest ostateczna i nie można cofnąć skutków prawnych jakie wywołało zarządzenie Nr 9/78 Naczelnika Miasta z dnia 26 maja 1978 r. Ponadto podnoszą, że organ I instancji błędnymi decyzjami spowodował , że ta sama działka Nr 5/3 jest własnością zarówno spadkobierców E. i J. małż. K. jak i spadkobierców H. K. Ponadto dodatkowo podnoszą zarzut, że nie chcą by sprawę rozpatrywała Delegatura Urzędu Wojewódzkiego .
Rozpatrując powyższe odwołanie, organ II instancji podkreślił, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową , która pozwala na ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w odpowiednich przepisach prawa procesowego. Natomiast art. 145 § 1 pkt 7 kpa stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli zagadnienia wstępne zostały rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2). W tej sprawie takim "zagadnieniem wstępnym" jest po pierwsze stan prawny działki Nr 6287 (obecnie Nr 5) o pow. 682 m2 , a po drugie ustalenie jaka powierzchnia z działki Nr 2919 (obecnie część działki Nr 6) o pow. 713 m2 stanowiącej własność H.K., została objęta w/w zarządzeniem Nr 9/78 Naczelnika Miasta z dnia 26 maja 1978 r. ( właścicielka kwestionowała fakt przejścia na rzecz Skarbu Państwa części jej działki o pow. 242 m2 oraz wyznaczenia działki Nr 6287). Dlatego też podkreślił organ odwoławczy, Starosta decyzją ostateczną z dnia [...]września 2000 r. (znak: [...]) ustalił, że działka Nr 5 (odpowiadająca działce Nr 6287) o pow. 682 m2 stanowi własność Skarbu Państwa (por. k.6). Z tej przyczyny dokonano jej podziału na działki Nr 5/1 o pow. 13 m2 , Nr 5/2 o pow. 591 m2 i Nr 5/3 o pow. 78 m2 (por. k.7 , decyzja ostateczna Burmistrza Miasta z dnia [...] czerwca 2000 r. znak[...]), a następnie zwrotu działki Nr 5/3 na rzecz H.K.. Zwrotu działki Nr 5/3 na rzecz H.K., na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 534) organ I instancji mógł tylko i wyłącznie dokonać jeżeli zwracana nieruchomość stanowiła własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. W związku z tym, że Wojewoda swoją decyzją z dnia [...]stycznia 2004 r. (znak: [...] ostatecznie zakończył sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie której małż. K. nadano na własność działkę Nr 6287 (obecnie działka Nr 5), należy stwierdzić, że E. i J. małż. K. są właścicielami tej działki na podstawie decyzji Naczelnika Miasta z dnia [...] września 1979 r. (Nr [...]). Oznacza to, że w tym stanie prawnym część działki Nr 6287 (obecnie działka Nr 5) nie mogła być przedmiotem zwrotu na rzecz H. K., a jej właściciele (spadkobiercy) mieli status strony w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty z dnia [...] września 2000 r. Jednak, podkreślił organ odwoławczy E.K. jak i spadkobiercy J.K. nie uczestniczyli w tym postępowaniu, a zatem nie ma podstaw prawnych do przyjęcia, że w sprawie ma zastosowanie art. 146 § 1 kpa, i że od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Ponadto brak jest ustaleń, kiedy strony te dowiedziały się o decyzji z dnia [...]września 2000 r. Z akt sprawy wynika, że taką datą może być dzień doręczenia im postanowienia Starosty z dnia [...]marca 2004 r. (znak: [...]) o wznowieniu z urzędu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 7 kpa, postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z dnia [...]września 2000 r. (znak: [...]). Dlatego też, podkreślił organ II instancji błędne jest założenie organu I instancji, że od daty doręczenia stronom decyzji z dnia [...] września 2000 r. upłynęło pięć lat, gdyż w tym stanie prawnym i faktycznym organ I instancji miał obowiązek rozstrzygnąć sprawę na podstawie art. 151 § 1 kpa. Rozstrzygnięcie to musi zapaść przed organem I instancji, gdyż ten organ musi wykazać jakie fakty uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, orzekł organ odwoławczy.
Ponadto zgodnie z art. 151 § 2 kpa, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, z art. 146 kpa, to organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Natomiast w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji organ I instancji nie stwierdził, że decyzja z dnia [...]września 2000 r. została wydana z naruszeniem prawa. Jednocześnie dodał, że Delegatura w Z. Urzędu Wojewódzkiego nie działała w imieniu własnym i na swoją rzecz, ale jest komórką organizacyjną, która składa się z oddziałów i stanowisk pracy będących częściami wydziałów Urzędu Wojewódzkiego. Z kolei zakresy działania oddziałów i stanowisk pracy w Delegaturach Urzędu Wojewódzkiego reguluje regulamin Urzędu Wojewódzkiego i w tym zakresie brak jest podstaw prawnych do wyłączenia delegatury od udziału w postępowaniu administracyjnym.
Z tych względów, dodał organ odwoławczy, organ I instancji ponownie badając sprawę, powinien uwzględnić powyższe okoliczności oraz ustalić spadkobierców E. i J.K.
W skardze do sądu zatytułowanej "odwołanie", skarżąca H.W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody oraz utrzymanie w mocy decyzji Starosty. W tym zakresie stwierdza, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan prawny i faktyczny w tej sprawie jak i powołał odpowiednie przepisy prawa materialnego i procesowego oraz zastosował właściwą ich wykładnię.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami ze skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W tej sprawie, w pierwszej kolejności należy bowiem ocenić, czy organ II instancji prawidłowo powołał w tej sprawie art. 138 § 2 kpa i orzekł, że nastąpiło naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższy przepis stanowi bowiem, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Ponadto, przekazując sprawę, organ odwoławczy może wskazać, które okoliczności należy wziąć pod uwagę podczas ponownego rozpatrzenia danej sprawy. Natomiast w przedmiotowej sprawie postępowanie zostało wznowione z urzędu w drodze postanowienia Starosty z dnia [...] marca 2004 roku (Nr [...]) na podstawie art. 145 § 1 pkt 7, art. 147, art. 149 § 1 i art. 150 § 1 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] września 2000 r. (znak: [...]) wydaną z upoważnienia Starosty przez Kierownika Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Nieruchomości w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w T.L. przy ul. [...] oznaczonej numerami działek 5/3 , 6 i 18/1 ark. ew. 28 oraz 17/20 ark. ew. 29 na rzecz H.K.
Oznacza to, że wznowienie postępowania nastąpiło tylko z tej przyczyny, że zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2 kpa). Wynikało to z tego, że organ I instancji decyzją z dnia 29 września 2000 r. przyjął , że zwracana nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa, ponieważ została objęta zarządzeniem Nr 9/78 Naczelnika Miasta z dnia 26 maja 1978 r., w sprawie ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego położonego w południowo-wschodniej części miasta T.L. w obrębie ulic: K.Z., Ż., O.W., P. i M. i jego podziale na działki budowlane. Natomiast już Wojewoda decyzją z dnia [...] listopada 1982 r. stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Miasta o nadaniu na własność małż. K. działki budowlanej Nr 6287. Zwrócona H.K. działka Nr 5/3 stanowi część działki Nr 6287. Z kolei decyzja Wojewody została utrzymana w mocy przez Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] stycznia 1983 r. (znak: [...]). Dlatego też w tym stanie prawnym część zwróconej nieruchomości tj. działka Nr 5/3 stanowi własność E. i J. małż. K., ponieważ w wyniku postępowania odwoławczego powyższa decyzja Wojewody została uchylona, a ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. (znak: [...]) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta z dnia [...] września 1979 r. (Nr [...]) o nadaniu na własność małż. K. działki budowlanej. Z tych względów , organ I instancji powołał art. 145 § 1 pkt 7 kpa jako podstawę wznowienia postępowania.
Z kolei, organ odwoławczy powołał w tej sprawie art. 138 §2 kpa wydając tzw. decyzję kasacyjną i uchylił decyzję organu I instancji przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, chociaż organ I instancji stwierdził, że nie mógł orzec o zwrocie działki Nr 5/3, ponieważ stanowi ona własność spadkobierców E. i J.K. Ponadto stwierdził, że nie było też podstaw prawnych do orzekania o zwrocie działki Nr 6, ark. 28, gdyż jak wykazało przeprowadzone po wznowieniu postępowanie działka ta nigdy nie przeszła na rzecz Skarbu Państwa i cały czas stanowiła własność H.K. Oznacza to, że organ I instancji uznał, że w tej sprawie nie wystąpiły inne przyczyny uzasadniające jego wznowienie i działając na podstawie art. 151 § 2 kpa, odstąpił od uchylenia własnej decyzji z dnia [...]września 2000 r. (znak: [...]), ponieważ od dnia jej doręczenia upłynęło pięć lat, gdyż zostały doręczone stronom 10 października 2000 roku.
Natomiast przesłanki wydania powyższej decyzji kasacyjnej wynikały w istocie z braku wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, czyli odrębnej przesłanki , która stanowi o tym, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym.
Organ II instancji stwierdza bowiem jednoznacznie, że E. K. (czyli w istocie jego spadkobiercy, gdyż zmarł w 2005 roku) jak i spadkobiercy J.K. nie uczestniczyli w tym postępowaniu, czyli brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że w sprawie ma zastosowanie art. 146 § 1 kpa, a więc, że od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat jak i w sprawie brak jest ustaleń , kiedy strony te dowiedziały się o decyzji z dnia [...]września 2000 r. Organ odwoławczy stwierdza także, że z akt sprawy wynika, że taką datą może być dzień doręczenia im postanowienia Starosty z dnia [...] marca 2004 r. (znak: [...]) o wznowieniu z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 7 kpa, postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] września 2000 r. (znak: [...]). Ma to stanowić, zdaniem organu odwoławczego, o błędnym założeniu organu I instancji, że od daty doręczenia stronom decyzji z dnia [...] września 2000 r., upłynęło pięć lat, czyli to organ I instancji miał obowiązek rozstrzygnąć sprawę na podstawie art. 151 § 1 kpa, ponieważ musi wykazać jakie fakty uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Ponadto w świetle art. 151 § 2 kpa, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności , o których mowa w art. 146 kpa , to organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności , z powodu których nie uchylił tej decyzji. Natomiast w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji organ I instancji nie stwierdził, że decyzja z dnia [...] września 2000 r. została wydana z naruszeniem prawa, podkreślił organ II instancji.
Jednak dyspozycja art. 147 kpa jednoznacznie stanowi, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, następuje tylko na żądanie strony, a nie z urzędu. W tej sprawie brak jest w aktach sprawy takiego wniosku. Natomiast w tym stanie prawnym i faktycznym wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, organ I instancji po wznowieniu postępowania lecz na podstawie art. 145 § 1 pkt 7 kpa , wydał decyzję, która merytorycznie rozstrzygnęła przedmiotową sprawę. Oznacza to, że jeżeli organ II instancji nie podziela powyższego rozstrzygnięcia, to powinien także orzec co do istoty sprawy wydając tzw. decyzję reformacyjną i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy.
Brak jest bowiem przesłanek do zastosowania w tej sprawie dyspozycji art. 138 § 2 kpa, gdyż nie zachodzi konieczność przeprowadzenia w tej sprawie postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części przez organ I instancji, którego nie mógłby przeprowadzić organ odwoławczy. Ponadto, organ I instancji nie mógł wbrew twierdzeniom organu II instancji błędnie orzec w świetle dyspozycji art. 146 §1 kpa, że od daty doręczenia stronom decyzji z dnia [...]września 2000 r. upłynęło już pięć lat, ponieważ o wznowienie postępowania - na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa czyli z tej przesłanki, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu - nie występował zarówno E. K. jak i jego spadkobiercy czy też spadkobiercy J. i K. Mogło to nastąpić bowiem z tej przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, w związku z art. 147 kpa tylko na żądanie tych stron, a nie z urzędu. W tym zakresie właściwy organ nie może w żadnym przypadku domniemywać woli stron, wznawiając na tej podstawie postępowanie z urzędu. Ponadto celem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy jak i ocena prawidłowości zaskarżonej decyzji.
Natomiast uchybienie podniesione przez organ odwoławczy, dotyczące pominięcia w sentencji decyzji organu I instancji, zgodnie z dyspozycją art. 151 § 2 kpa w związku z art. 146 kpa – stwierdzenia, że decyzja została wydana z naruszaniem prawa, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż jednoznacznie to wynika z uzasadnienia prawnego decyzji jak i podlega to kontroli w postępowaniu odwoławczym.
Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 223 § 2 powołanej wyżej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI