II SA/Gd 1076/23

II SA/Gd 1076/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/
Katarzyna Krzysztofowicz /przewodniczący/
Krzysztof Kaszubowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 października 2023 r. nr SKO Gd/3597/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
J. P. (dalej: strona, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej: organ odwoławczy, Kolegium) z dnia 9 października 2023 r. nr SKO Gd/3597/23, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Skórcz z dnia 27 kwietnia 2023 r., którą odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem A.P.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 3 kwietnia 2023 r. skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy Skórcz z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem A. P.
Organ I instancji w dniu 4 kwietnia 2022r. przeprowadził wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącej i ustalił, że opiekuje się ona na co dzień niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem i nie pracuje zawodowo.
Decyzją z dnia 27 kwietnia 2023 r. organ I instancji odmówił przyznania J. P. świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując na niespełnienie kryterium wieku, w którym powstała niepełnosprawność u A. P., czyli na warunek wskazany w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 390), dalej "ustawa" lub "u.ś.r.". Organ I instancji zwrócił również uwagę na pozostawanie A. P. w związku małżeńskim, pobieranie przez wnioskodawczynię specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz okoliczność, że ojciec osoby niepełnosprawnej żyje, co w myśl art. 17 ust. 1a pkt 1, ust. 5 pkt 1 lit.b), ust. 5 pkt 2 lita) u.ś.r. uniemożliwia przyznanie świadczenia. Nadto organ I instancji uznał, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem, a zatem nie została spełniona przesłanka przewidziana przepisem art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Pismem z dnia 5 maja 2023 r. pełnomocnik skarżącej adwokat M. Ż. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez zastosowanie w sprawie art. 17 ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lita) u.ś.r. oraz poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium w uzasadnieniu decyzji wskazało na następujące ustalenia faktyczne. Skarżąca zamieszkuje wraz niepełnosprawnym małżonkiem oraz trójką małoletnich dzieci i nie pracuje. Podała, że małżonkiem opiekuje się od około 15 lat (czyli od 2008 r.). Od 27 maja 2011 r. do 30 czerwca 2013 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne. Od 1 marca 2016 r. do 31 grudnia 2018 r. pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy. W 2019 r. pobierała świadczenie rodzicielskie w związku z urodzeniem dziecka. Od stycznia 2020 r. ma prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na męża. Składając wniosek o świadczenie pielęgnacyjne, oświadczyła, że w razie jego przyznania rezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ze świadectw pracy wynika, że pracowała zarobkowo od 2 do 5 lipca 2013 r. (na pół etatu jako pracownik biurowy, zwróciła się o rozwiązanie umowy o pracę w związku z chorobą męża) oraz od 1 stycznia 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. (na cały etat jako specjalista ds pozyskiwania funduszy europejskich, umowę o pracę rozwiązano za porozumieniem stron). Skarżąca podała, że zakres opieki sprawowanej nad mężem uniemożliwia jej podjęcie pracy zarobkowej.
W trakcie wywiadu skarżąca podała, że 3 razy dziennie podaje mężowi leki przeciwbólowe, 3 razy dziennie mierzy mu ciśnienie, pomaga w toalecie i myciu (w razie potrzeby także w nocy), pomaga przy wymianie wkładek urologicznych (5-6 razy dziennie). Łazienka nie jest dostosowana do potrzeb osoby niepełnosprawnej. W domu nie ma również łóżka rehabilitacyjnego. Z załączonych kopii dokumentów medycznych wynika, że A. P. rehabilituje się w specjalistycznych placówkach. Na zakupy skarżąca jeździ razem z mężem, przy czym mąż prowadzi samochód. Czasem skarżąca jedzie na zakupy ze swoim ojcem albo bratem - wówczas małżonek zostaje w domu na około półtorej godziny z dwójką 14 - letnich dzieci. Najmłodsze dziecko w wieku 4 lat jedzie na zakupy ze skarżącą. Skarżąca podała, że wychodzi z mężem na spacery w zależności od jego samopoczucia.
Osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności jest A. P. Urodził się w 1980 r. (zatem aktualnie ma 43 lata). Legitymuje się wydanym dnia 6 kwietnia 2020 r. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie wydano do dnia 30 kwietnia 2023 r. Wskazano w nim, że znaczny stopień niepełnosprawności powstał u A.P. dnia 26 stycznia 2009 r., niepełnosprawność powstała natomiast u niego w wieku 20 lat, czyli w 2000 r. Wedle orzeczenia A. P. wymaga stałej lub długotrwałej pomocy i opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z wywiadu środowiskowego wynika, że A. P. w dniu 6 listopada 2000 r. uległ wypadkowi. Aktualnie ma częściowy niedowład lewej strony ciała, zaś prawa strona jest w pełni sprawna. Musi korzystać z ortezy nakładanej na lewą nogę z powodu uszkodzenia nerwu strzałkowego i piszczelowego. Ma także niesprawne trzy palce lewej dłoni oraz problem ze zwieraczami. Po zdjęciu ortezy porusza się przy pomocy kul albo sporadycznie wózka inwalidzkiego. Potrzebuje pomocy przy siadaniu na wózek inwalidzki i przy poruszaniu się po schodach. Dalej ustalono, że A. P. nie jest osobą leżącą, pampersowaną, cewnikowaną, samodzielnie spożywa posiłki i napoje, zażywa lekarstwa, samodzielnie goli się, myje zęby. Skarżąca podała, że potrzebuje pomocy przy ubieraniu się, kąpieli pod prysznicem, korzystaniu z toalety, wymianie wkładek urologicznych, zażywaniu leków, wstawaniu z łóżka, masażach (wykonywanych w dzień i w nocy). W trakcie wywiadu wypowiadał się zrozumiale i nie miał problemów z komunikacją. Pracownik socjalny zanotował także, że po przyjściu do miejsca zamieszkania zastał A. P. przed domem, zaś skarżąca była w domu. Pracownik zauważył również, że A. P. może poruszać się samodzielnie, bez korzystania z kul.
Wedle załączonego do akt sprawy dokumentu oceny stanu pacjenta w skali Barthel z dnia 10 października 2022 r. A. P. nie potrzebuje pomocy przy jedzeniu, jednak pomoc potrzebna jest przy krojeniu lub smarowaniu masłem. Przy przemieszczaniu się z łóżka na krzesło i z powrotem wymaga większej pomocy. Potrzebuje pomocy przy utrzymywaniu higieny osobistej. Przy korzystaniu z toalety i kąpieli jest zależny od pomocy innej osoby. Przy poruszaniu się powierzchniach płaskich wymaga pomocy słownej lub fizycznej jednej osoby. Nie jest w stanie samodzielnie poruszać się po schodach. Przy ubieraniu się i rozbieraniu potrzebuje pomocy, ale połowę czynności może wykonać bez pomocy. W zakresie kontroli moczu i stolca przypadkowo zdarzają się popuszczenia. Razem pacjent uzyskał 35 punktów, co kwalifikowało go na dzień 10 października 2022 r. do stanu średnio ciężkiego. Z kolei ocena wykonana dnia 2 marca 2021 r. wykazała, że uzyskał 30 punktów z powodu gorszych możliwości poruszania się po powierzchniach płaskich. Skarżąca nie przedstawiła dokumentów medycznych określających stan zdrowia A. P. na dzień złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia, czyli na dzień 3 kwietnia 2023 r.
Nadto w decyzji organu I instancji zawarto informację, że po dniu 4 kwietnia 2023 r. pracownicy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Skórczu z siedzibą w P. widzieli A. P. stojącego samodzielnie na szczycie schodów prowadzących do sklepu. Schody te nie miały poręczy. Nadto w mediach społecznościowych znajdują się zdjęcia A. P. stojącego bez niczyjej pomocy w tracie nabożeństwa w kościele. Powyższe informacje nie zostały w żaden sposób zakwestionowane w odwołaniu od decyzji.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zasadnie odmówił skarżącej ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad mężem. Natomiast, zdaniem Kolegium, błędne jest stanowisko organu I instancji co do pozostałych podstaw odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.
Kolegium wskazało, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które zmuszone zostały do zrezygnowania z pracy zarobkowej, jak również nie są w stanie jej podjąć, ponieważ zakres sprawowanej przez nie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny jest tak rozległy, że pogodzenie pracy zarobkowej ze sprawowaniem opieki jest całkowicie niemożliwe. Innymi słowy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje nie w związku ze sprawowaniem opieki, ale w związku z koniecznością rezygnacji z aktywności zawodowej z uwagi na sprawowaną opiekę. O bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym pomiędzy koniecznością sprawowania opieki a rezygnacją z aktywności zawodowej można zatem mówić wówczas, gdy zachodzi korelacja czasowa pomiędzy rezygnacją opiekuna z pracy zarobkowej, ewentualnie rezygnacją z prób podjęcia aktywności zawodowej, a datą uznania członka rodziny za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, względnie datą, od której nastąpiło znaczące pogorszenie się stanu zdrowia członka rodziny legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Rozpatrując niniejszą sprawę Kolegium doszło natomiast do wniosku, że bierność zawodowa J. P. nie ma żadnego związku z niepełnosprawnością jej małżonka i zapewnianiem mu właściwej opieki. A.P. w listopadzie 2000 r. doznał poważnego wypadku, co spowodowało u niego komplikacje zdrowotne. Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności uznał A. P. za niepełnosprawnego w stopniu znacznym od dnia 26 stycznia 2009 r. Natomiast w 2014 r. skarżąca wykonywała pracę zarobkową na pełen etat. Odejście z tej pracy nie mogło mieć związku z koniecznością zapewnienia całodziennej opieki małżonkowi, skoro załamanie zdrowia tegoż miało miejsce 5 lat wcześniej. Dokumenty medyczne wskazują natomiast na stopniową poprawę stanu zdrowia A. P., co uprawnia do wniosku, że zakres pomocy, jakiej wymaga on ze strony innych osób, systematycznie zmniejsza się. Informacja o ocenie stanu A. P. w skali Barthel z października 2022 r. mogłaby wprawdzie sugerować, że stan jego zdrowia w dalszym ciągu uznać należy za poważny, niemniej jednak informacje o tym, że w kwietniu 2023 r. A.P. był w stanie samodzielnie poruszać się koło domu oraz po schodach prowadzących do sklepu, które nie miały poręczy, jak również stać bez niczyjej pomocy w trakcie nabożeństwa poddają w wątpliwość podane przez skarżącą informacje o aktualnym stanie zdrowia małżonka, jego potrzebach koniecznych do zaspokojenia przez inne osoby oraz zakresie sprawowanej przez siebie opieki. Skarżąca w jakimś zakresie wspiera małżonka w codziennym funkcjonowaniu, jednakże z całą pewnością nie jest to opieka wykluczająca podjęcie przez nią zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Skoro bowiem A. P. jest w stanie samodzielnie poruszać się, nie ma przeszkód, by pozostawał sam w domu bez niczyjej opieki przez dłuższy czas. Być może nie potrafiłby poradzić sobie z czynnościami takimi jak kąpiel, czy masaże, pełne ubranie się, gotowanie posiłków lub pełna dbałość o gospodarstwo domowe, jednak tego rodzaju problemy nie wymagają rezygnacji z aktywności zawodowej przez współmałżonka. Stosowną pomoc w podanym wyżej zakresie można zapewnić w czasie przed pracą i po pracy oraz poprzez właściwą organizację obowiązków domowych w ciągu tygodnia.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji. Zarzuciła Kolegium naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy poprzez uznanie, iż w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 16 września 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 577/21 wskazał, jak należy rozumieć zawarte przez ustawodawcę w ustawie o świadczeniach rodzinnych zwrot stałej oraz długotrwałej opieki. W judykacie tym Sąd zważył że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Istotą opieki, o której mowa wart. 17 ust. 1 u.ś.r. jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad która jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) – zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z uwagi na zaistnienie sytuacji określonej wskazanym przepisem sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Celem tego przepisu było częściowe wynagrodzenie - poprzez ww. świadczenie - osobom zdolnym do pracy - faktu rezygnacji z tego zatrudnienia (lub niepodejmowania zatrudnienia), z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu wskazanym w ustawie. Nie jest to zatem świadczenie adresowane do osoby niepełnosprawnej ale do podmiotu sprawującego opiekę. Nie chodzi tu także o jakąkolwiek opiekę ale taką, której zakres, natężenie wykluczy możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia.
Z powyższego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Tym samym analiza istnienia związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją (niepodejmowaniem zatrudnienia) wymaga oceny i zbadania kilku obszarów. Po pierwsze istotny jest stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w tym szczególności ocena zakresu czynności, które jest w stanie wykonać samodzielnie a w jakim wymaga stałej i długotrwałej opieki. Przy czym ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza w żadnej mierze kwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21).
W świetle utrwalonego orzecznictwa opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nie dotyczy tylko i wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gdańsku z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 996/21; w Lublinie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 795/20). Zatem organy są nie tylko uprawnione, ale i zobowiązane do przeprowadzania takich analiz, a umocowanie to wynika z art. 17 ust. 1 ustawy.
Najistotniejszym jednak i najbardziej ważącym elementem podlegającym ocenie na gruncie ww. przepisu jest zakres czynności faktycznie realizowanych przez opiekuna w relacji do możliwości wykonywania pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w każdym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Przy czym zaznaczyć należy, że miarodajny dla rozstrzygnięcia jest aktualny stan faktyczny, a nie historyczny. Oznacza to, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest to, z jakich powodów skarżąca w latach wcześniejszych poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie świadczenia nie podejmowała zatrudnienia.
Z ustaleń faktycznych wynika, że mąż skarżącej w dniu 6 listopada 2000 r. uległ wypadkowi. Wedle załączonego do akt sprawy dokumentu oceny stanu pacjenta w skali Barthel z dnia 10 października 2022 r. A. P. nie potrzebuje pomocy przy jedzeniu, jednak pomoc potrzebna jest przy krojeniu lub smarowaniu masłem. Przy przemieszczaniu się z łóżka na krzesło i z powrotem wymaga większej pomocy. Potrzebuje pomocy przy utrzymywaniu higieny osobistej. Przy korzystaniu z toalety i kąpieli jest zależny od pomocy innej osoby. Przy poruszaniu się powierzchniach płaskich wymaga pomocy słownej lub fizycznej jednej osoby. Nie jest w stanie samodzielnie poruszać się po schodach. Przy ubieraniu się i rozbieraniu potrzebuje pomocy, ale połowę czynności może wykonać bez pomocy. W zakresie kontroli moczu i stolca przypadkowo zdarzają się popuszczenia. Razem pacjent uzyskał 35 punktów, co kwalifikowało go na dzień 10 października 2022 r. do stanu średnio ciężkiego.
Natomiast najbardziej aktualne informacje o stanie zdrowia A. P. wynikają z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Z ustaleń pracownika socjalnego wynika, że A. P. aktualnie ma częściowy niedowład lewej strony ciała, zaś prawa strona jest w pełni sprawna. Musi korzystać z ortezy nakładanej na lewą nogę z powodu uszkodzenia nerwu strzałkowego i piszczelowego. Ma także niesprawne trzy palce lewej dłoni oraz problem ze zwieraczami. A. P. nie jest osobą leżącą, pampersowaną, cewnikowaną, samodzielnie spożywa posiłki i napoje, zażywa lekarstwa, samodzielnie goli się, myje zęby. W trakcie wywiadu wypowiadał się zrozumiale i nie miał problemów z komunikacją. Pracownik socjalny zanotował także, że po przyjściu do miejsca zamieszkania skarżącej zastał A. P. przed domem, zaś skarżąca była w domu. Pracownik zauważył również, że A. P. może poruszać się samodzielnie, bez korzystania z kul. Prowadzi również samochód m.in. wożąc żonę na zakupy.
Sąd pominął informacje zawarte w decyzji organu I instancji i przytoczone przez Kolegium, jakoby pracownicy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Skórczu widzieli A. P. stojącego samodzielnie na szczycie schodów prowadzących do sklepu oraz odnoszące się do zdjęć w mediach społecznościowych – jako nieutrwalonych w materiale dowodowym sprawy w formie prawem przewidzianej.
W realiach rozpoznawanej sprawy zasadnie wywodzi Kolegium, że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające ustalenie prawa do wnioskowanego przez stronę skarżącą świadczenia. Zebrany materiał dowodowy nie potwierdza, że zakres czynności podejmowanych przez skarżącą względem męża wpisuje się w zakres stałej lub długotrwałej opieki, która spowodowała, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia (nie podejmuje pracy).
Słusznie Kolegium zauważa, że A. P. mimo swojej niepełnosprawności jest w znacznym stopniu samodzielny – wymaga pomocy przy ubraniu się, udaniu się do lekarza, przygotowaniu posiłków i leków. Z akt nie wynika, aby nie mógł on pozostawać w domu sam i wymagał stałego czuwania osoby drugiej. W ocenie Sądu prawidłowe są wnioski organu administracji, wyprowadzane z zebranego materiału dowodowego, stwierdzające, że znaczna część z opisanych przez skarżącą czynności jakie wykonuje w związku z opieką nad mężem wpisuje się w normalne działania związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Są one charakterystyczne dla większości osób, które są aktywne zawodowo, prowadzą gospodarstwo domowe i mają pod opieką osoby wymagające wsparcia, a nie legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności. Pranie, sprzątanie, gotowanie, prasowanie, podawanie posiłków, ścielenie łóżka, robienie zakupów, opłacanie rachunków są czynnościami, które mogą być przy odpowiedniej organizacji wykonywane przed lub po pracy. Pozostałe zaś czynności opisane przez skarżącą nie absorbują jej w takim zakresie aby wykluczało to podjęcie zatrudnienia. Pomoc świadczona mężowi dotyczy czynności, które zasadniczo podejmowane są rano i wieczorem (pomoc w ubraniu się, podanie leków) lub też nie są wykonywane codziennie. Trudno też w świetle informacji o stosunkowo niewielkich ograniczeniach ruchowych A. P. sprowadzających się do częściowego niedowładu lewej strony ciała dać wiarę twierdzeniom skarżącej, że mąż wymaga jej pomocy przy wymianie wkładek urologicznych.
Akta sprawy nie potwierdzają również, aby A. P. potrzebował w związku ze swoimi schorzeniami nieustannej pomocy lub dozoru ze strony osoby drugiej. Z akt sprawy nie wynika, aby wymagał on pomocy w spożywaniu posiłków, korzystaniu z toalety, czy przyjmowaniu przygotowanych dla niego leków.
Słusznie w tej sytuacji stwierdziło Kolegium, że mimo ograniczeń ruchowych wynikających z niedowładu A. P. jest wystarczająco samodzielny, aby pozostawać w domu sam w czasie, który skarżąca może przeznaczyć na wykonywanie pracy. Należy zatem zgodzić się z oceną organów, że zakres koniecznej opieki wyznaczonej potrzebami osoby niepełnosprawnej nie wymaga od skarżącej całkowitej rezygnacji z zatrudnienia. Czynności jakie skarżąca wykonuje w ramach sprawowanej opieki nie są na tyle absorbujące, aby uniemożliwiały jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Należy zatem zaaprobować wyrażany w zaskarżonej decyzji pogląd, że skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, bowiem sprawowana opieka, jej zakres i natężenie nie wyklucza rezygnacji czy niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która jak już wskazano nie musi być realizowana w pełnym wymiarze czasu pracy.
Raz jeszcze należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane w sytuacji, gdy czas poświęcany na czynności opiekuńcze nad niepełnosprawnym członkiem rodziny absorbuje jedynie część dnia, gdyż stan taki umożliwia podjęcie zatrudnienia. Nie zachodzi bowiem wówczas wymagana ustawą przesłanka przyznania świadczenia, jaką jest rezygnacja z pracy lub niepodejmowanie pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki. Opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a jej zakres wykluczać możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, tak więc związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być rzeczywisty. W niniejszej sprawie organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że zakres deklarowanych przez skarżącą czynności związanych ze sprawowaną, wymaganą i konieczną – z uwagi na niepełnosprawność męża – opieką nie stanowi sam w sobie podstawy do powstrzymywania się od aktywności zawodowej przez skarżącą.
Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).