II SA/Lu 502/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2006-09-19
NSAnieruchomościŚredniawsa
wywłaszczenienieruchomościzwrotgospodarka nieruchomościamicel wywłaszczeniaodszkodowaniedecyzja administracyjnasąd administracyjnynieruchomość zbędna

WSA w Lublinie oddalił skargę na decyzję Wojewody o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że nie została ona wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości (działka nr 59/20) na rzecz byłej właścicielki D. Z. Skarżąca Spółka Akcyjna argumentowała, że zwrot uniemożliwi realizację celu wywłaszczenia na sąsiedniej działce (nr 59/22) i naruszy interes społeczny. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że działka nr 59/20 nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia (budowa biurowca KW PZPR) i podlega zwrotowi na podstawie art. 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwłaszcza że przylega do innych działek należących do byłej właścicielki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę [...] Spółki Akcyjnej Pion Administracji Region Wschodni w L. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości (działka nr 59/20) na rzecz D. Z. oraz o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania. Skarżąca spółka zarzucała, że zwrot nieruchomości uniemożliwi realizację celu wywłaszczenia na sąsiedniej działce nr 59/22 (gdzie rozpoczęto budowę fundamentów i podpiwniczenia pod garaże i parkingi), naruszy interes społeczny oraz spowoduje dezorganizację procesu budowlanego. Sąd oddalił skargę, uznając, że działka nr 59/20, wywłaszczona pod budowę biurowca KW PZPR, nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia i nie podjęto na niej żadnych prac inwestycyjnych. Zgodnie z art. 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, działka ta podlega zwrotowi, ponieważ nie zrealizowano celu wywłaszczenia w terminie 10 lat, a także przylega do innych działek należących do byłej właścicielki. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości nie uzależniają go od interesów dotychczasowych użytkowników ani osób trzecich, a kwestia poniesionych nakładów finansowych lub przydatności planowanego obiektu jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia w ciągu 7 lat lub cel nie został zrealizowany w ciągu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że działka nr 59/20 nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia (budowa biurowca KW PZPR) i nie podjęto na niej żadnych prac inwestycyjnych. Spełnione zostały przesłanki z art. 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co uzasadnia zwrot nieruchomości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (5)

Główne

u.g.n. art. 136 § ust. 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 137 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § §1 pkt.1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa utrzymania w mocy decyzji organu I instancji.

p.u.s.a. art. 1 § ust.1i2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Podstawa kontroli sądowej decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 31 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezrealizowanie celu wywłaszczenia w terminie 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Działka nr 59/20 nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia i nie podjęto na niej żadnych prac inwestycyjnych. Działka nr 59/20 przylega do innych działek należących do byłej właścicielki D. Z.

Odrzucone argumenty

Zwrot nieruchomości uniemożliwi realizację celu wywłaszczenia na sąsiedniej działce nr 59/22 (budowa garaży i parkingów). Zwrot naruszy uzasadniony interes społeczny. Zwrot spowoduje dezorganizację procesu budowlanego, zmianę projektów technicznych i wzrost kosztów inwestora. Organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu braku możliwości dokończenia budowy na działce nr 59/22. Organ odwoławczy nie zbadał, czy jest możliwe zagospodarowanie działki podlegającej zwrotowi zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Godne uwagi sformułowania

nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo gdy pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany nie uzależniają go od interesów dotychczasowych użytkowników lub osób trzecich, które mogą być zrealizowane w inny, prawnie dopuszczalny sposób Bez znaczenia zatem dla rozstrzygnięcia wniosku zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest kwestia poniesionych przez skarżących ewentualnych nakładów finansowych na planowane prace budowlane, a także przydatność obiektu, którego realizację skarżący zamierzali podjąć.

Skład orzekający

Leszek Leszczyński

przewodniczący

Krystyna Sidor

sprawozdawca

Bogusław Wiśniewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w szczególności przesłanek niezrealizowania celu wywłaszczenia i możliwości zwrotu części nieruchomości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niezrealizowania celu wywłaszczenia i przylegania zwracanej działki do nieruchomości właściciela. Nie dotyczy sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został częściowo zrealizowany na zwracanej części nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa nieruchomości – zwrotu wywłaszczonych gruntów, co jest istotne dla właścicieli i inwestorów. Pokazuje, jak sąd interpretuje przepisy dotyczące niezrealizowania celu wywłaszczenia.

Kiedy wywłaszczona nieruchomość wraca do właściciela? Sąd wyjaśnia kluczowe przesłanki.

Dane finansowe

WPS: 8110,17 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 502/06 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2006-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bogusław Wiśniewski
Krystyna Sidor /sprawozdawca/
Leszek Leszczyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca),, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 września 2006 r. sprawy ze skargi [...] Spółki Akcyjnej Pion Administracji Region Wschodni w L. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 138§1pkt.1 kpa działający z upoważnienia Wojewody Kierownik Oddziału Rozwoju Regionalnego po rozpoznaniu odwołania [...] Spółki Akcyjnej Region Wschodni Pion Administracji w L. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] znak: [...] o zwrocie na rzecz D. Z. wywłaszczonej działki nr 59/20 o pow.0,0605m2 położonej w Z. przy ul. P., odmawiając jednocześnie zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości wchodzącej w skład działki oznaczonej nr 59/22 i zobowiązując D. Z. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 8110,17zł na rzecz Skarbu Państwa.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że wniosek D.Z. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dotyczył części dawnej działki nr 98/2, która stanowiła własność S. K., a następnie jego spadkobierców, po których spadek odziedziczyła w całości D. Z. (postanowienie Sądu Rejonowego w Gdańsku z dnia 29 marca 2001r., sygn. akt II Ns 1885/98).
Odjęcie prawa własności przedmiotowej działki nr 98/2 nastąpiło na mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 1977r., nr [...] w celu budowy biurowca Komitetu Wojewódzkiego PZPR. Tą samą decyzją została również wywłaszczona działka nr 98/1, ale działka ta wraz z częścią działki nr 98/2 została zwrócona byłym właścicielom w 1997r.
Rozpatrując po raz kolejny wniosek organ I instancji związany był wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 marca 2004r., sygn. akt II SA/Lu 163/03, który wyraził pogląd, że część działki, na której znajdują się fundamenty budynku wraz z terenem niezbędnym do jego budowy określonym w prawie budowlanym i rozporządzeniu o warunkach technicznych w budownictwie nie jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i wobec tej części nie ma zastosowania art.137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, należy natomiast rozważyć możliwość zwrotu pozostałej części.
W wykonaniu powyższych zaleceń Wojewoda uchylając decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2002r. stwierdził, że brak jest przeszkód do zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, co oznacza, że należy wydzielić działkę do zwrotu i sporządzić operat szacunkowy.
Organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę zlecił zatem dokonanie podziału działki nr 59/7, w wyniku czego do zwrotu została wydzielona działka nr 59/20 o pow. 0,0605ha, której w ocenie tegoż organu nie wykorzystano zgodnie z celem wywłaszczenia i nie podjęto żadnych prac zmierzających do realizacji tego celu. Jednocześnie organ odmówił zwrotu pozostałej części dawnej działki nr 98/2, wchodzącej w skład działki nr 59/22 wyjaśniając, że nie został na niej zrealizowany cel wywłaszczenia, bowiem wybudowano na niej wyłącznie fundamenty i podpiwniczenie budynku KW PZPR.
Od decyzji organu I instancji odwołali się "[...]" Centrum Infrastruktury Oddział Regionalny w L. i [...] Spółka Akcyjna Region Wschodni Pion Administracji w L., wyjaśniając że od dnia 2 września 1985r.oba te podmioty sprawują trwały zarząd przedmiotową nieruchomością, zapewniając realizację celów wywłaszczenia, które dotychczas nie mogły być w pełni zrealizowane ze względu na prowadzone od 1993r. postępowanie sądowe i administracyjne. "[...]." oraz [...] Spółka Akcyjna podniosły, że zwrot działki nr 59/20 na rzecz byłej właścicielki uniemożliwi wykorzystanie pozostałej działki nr 59/22 zgodnie ze sporządzoną już dokumentacją projektową pod budowę garaży i parkingów. Zwrot przedmiotowej działki spowoduje, iż pozostała w zarządzie nieruchomość będzie miała nieregularny kształt i korzystanie z niej będzie utrudnione, a nadto uniemożliwi korzystanie z działki nr 59/22.
Wojewoda nie uwzględnił odwołań, stwierdzając na podstawie art. 136 ust. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, że na działce oznaczonej obecnie nr 59/20, stanowiącej część wywłaszczonej nieruchomości nr 98/2 nie został zrealizowany cel wywłaszczenia w terminie 10 lat od dnia, kiedy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, dlatego działka ta podlega zwrotowi.
Skargę do sądu administracyjnego wniosła [...] Spółka Akcyjna Pion Administracji Region Wschodni w L. domagając się uchylenia powyższej decyzji.
Skarżąca wyjaśniając, że nadal jest zarządcą przedmiotowej nieruchomości zarzuciła, że zarówno postępowanie w niniejszej sprawie, jak i inne toczące się równolegle postępowania o zwrot sąsiednich nieruchomości objętych zarządem skarżącej uniemożliwiają zrealizowanie w pełni celu wywłaszczenia, a nadto powodują dezorganizację procesu budowlanego, zmianę projektów technicznych i wzrost kosztów inwestora. Skarżąca podniosła, że na przedmiotowej działce nr 59/20 została rozpoczęta inwestycja budowlana (początkowo przez Urząd Wojewódzki, a następnie Dyrekcję Okręgu [...] w L), która została przerwana w 1992r. ze względu na trwające postępowania sądowe i administracyjne o zwrot nieruchomości. Obecnie inwestycja ta ma stanowić obiekt użyteczności publicznej, dlatego zwrot działki nr 59/20 na rzecz byłej właścicielki naruszy uzasadniony interes społeczny. Ponadto zdaniem skarżącej organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu, iż w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie będzie możliwe dokończenie budowy rozpoczętej na wywłaszczonej działce nr 59/22, a nadto nie zbadał czy jest możliwe zagospodarowanie działki podlegającej zwrotowi zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując obszerną argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1§1i2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem.
Zaskarżona decyzja prawa nie narusza.
W świetle przepisu art. 136ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004r.,Nr 261, poz.2603 ze zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, przy czym nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo gdy pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (art. 137ust.1). W przypadku, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot. (art.137ust.2).
Prawidłowe jest stanowisko organów wyrażone w zaskarżonej decyzji, że w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające zwrot części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr 59/20 o pow. 0,0605m2 wyodrębnionej z działki nr 59/7 położonej w Z. przy ul. P. na rzecz jej poprzedniej właścicielki – D. Z..
Działka ta została wywłaszczona pod budowę gmachu Komitetu Wojewódzkiego PZPR ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 1977r., Nr [...], jednak - jak wynika z akt sprawy - nie została wykorzystana na cele wywłaszczenia, a nawet nie podjęto na niej żadnych prac inwestycyjnych związanych z realizacją tego celu. Jedynie na części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej nr 59/7 stanowiącej działkę nr 59/22 zostały wykonane fundamenty i podpiwniczenie, dlatego w tej części nieruchomość zwrotowi nie podlegała.
W sprawie została również spełniona przesłanka określona w art. 137ust.2 cyt. ustawy, uzasadniająca zwrot tylko tej części wywłaszczonej nieruchomości, która nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Przedmiotowa działka nr 59/20 przylega bowiem do dwóch innych działek oznaczonych nr 59/13 i 59/18 stanowiących własność D. Z. i dlatego - wbrew zarzutom skargi - już sama ta okoliczność jest wystarczająca do orzeczenia zwrotu przedmiotowej działki. W tej sytuacji nie zachodzi natomiast konieczność badania pozostałych przesłanek wymienionych w powołanym przepisie, w tym w szczególności czy istnieje możliwość zagospodarowania tej działki zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Nietrafny jest również zarzut skargi, iż zwrot przedmiotowej nieruchomości oznaczonej nr 59/20 uniemożliwi prawidłowe zagospodarowanie sąsiedniej działki skarżącej oznaczonej nr 59/22, na której rozpoczęta jest budowa na cele wywłaszczenia. Obowiązujące przepisy przewidują zwrot wywłaszczonej nieruchomości w sytuacji, gdy zachodzą warunki określone w art. 137ust.1 i 2 (co następuje w sprawie niniejszej), natomiast nie uzależniają go od interesów dotychczasowych użytkowników lub osób trzecich, które mogą być zrealizowane w inny, prawnie dopuszczalny sposób. Bez znaczenia zatem dla rozstrzygnięcia wniosku zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest kwestia poniesionych przez skarżących ewentualnych nakładów finansowych na planowane prace budowlane, a także przydatność obiektu, którego realizację skarżący zamierzali podjąć.
Ubocznie należy zauważyć, że nie jest uregulowany tytuł prawny skarżących do posiadania przedmiotowej nieruchomości, wobec tego że decyzja Wojewody z dnia [...] kwietnia 1992r. w przedmiocie uwłaszczenia byłego przedsiębiorstwa " P. P. T. i T." – uznana została za nieważną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 1998r., zaś postępowanie dotyczące nabycia prawa użytkowania wieczystego zostało zawieszone do czasu zakończenia postępowania o zwrot nieruchomości.
W sprawie zachodzą zatem okoliczności, o których mowa w art. 137ust.1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzasadniające orzeczenia zwrotu przedmiotowej działki na rzecz jej poprzedniej właścicielki.
Z tych względów skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw należało oddalić na mocy art. 151 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270)..

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI