II SA/Lu 500/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że nie została ona wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia.
Sprawa dotyczyła zwrotu nieruchomości wywłaszczonej pod budowę osiedla mieszkaniowego i ulicy. Wojewoda odmówił zwrotu, uznając, że nieruchomość została zagospodarowana jako infrastruktura osiedla. Sąd uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a obecne zagospodarowanie (chodnik, trawnik, droga dojazdowa, plac zabaw) nie odpowiada pierwotnemu przeznaczeniu nieruchomości zgodnie z planem miejscowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę T. M. na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Starosty o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości i odmówiła jej zwrotu. Nieruchomość została wywłaszczona w 1975 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego i ulicy. Spadkobierczynie poprzedniej właścicielki wystąpiły o zwrot części nieruchomości. Starosta orzekł o zwrocie, jednak Wojewoda uchylił tę decyzję, uznając, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, a jej obecne zagospodarowanie (chodnik, trawnik, droga dojazdowa) stanowi infrastrukturę osiedla. Sąd uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając, że cel wywłaszczenia (budowa osiedla mieszkaniowego, ulicy, ośrodka usług, przedszkola) nie został zrealizowany zgodnie z planem miejscowym z 1973 r. Sąd podkreślił, że obecne zagospodarowanie terenu nie odpowiada pierwotnemu przeznaczeniu, a planowana budowa placu zabaw nie może być uznana za realizację celu wywłaszczenia. Sąd wskazał również na naruszenie przez Wojewodę zasad trwałości decyzji ostatecznych i dwuinstancyjności postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nieruchomość nie może być uznana za zbędną, jeśli jej zagospodarowanie nie odpowiada celowi wywłaszczenia określonemu w decyzji i planach miejscowych, nawet jeśli stanowi elementy infrastruktury osiedla.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że obecne zagospodarowanie terenu (chodnik, trawnik, droga dojazdowa) nie odpowiada pierwotnemu celowi wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego, ulicy, ośrodka usług czy przedszkola, zgodnie z planem miejscowym. Planowana budowa placu zabaw również nie może być uznana za realizację celu wywłaszczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.g.n. art. 136 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji i planach miejscowych. Obecne zagospodarowanie terenu (chodnik, trawnik, droga dojazdowa) nie odpowiada pierwotnemu przeznaczeniu. Organ odwoławczy naruszył zasady trwałości decyzji ostatecznych i dwuinstancyjności postępowania.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Gminy L., że nieruchomość została zagospodarowana pod elementy infrastruktury osiedla mieszkaniowego i tym samym cel wywłaszczenia został zrealizowany.
Godne uwagi sformułowania
dyrektywa ścisłego wykładania celu wywłaszczenia wystąpienie jednej z przesłanek zbędności (...) nakazuje organowi administracji publicznej uznać tę nieruchomość za zbędną nie jest dopuszczalnym uznanie, jak tego domaga się Gmina L., że istniejąca na gruncie "infrastruktura osiedla mieszkaniowego" stanowi w istocie realizację celu wywłaszczenia.
Skład orzekający
Maria Wieczorek-Zalewska
przewodniczący
Witold Falczyński
sędzia
Grażyna Pawlos-Janusz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w szczególności definicji 'zbędności' nieruchomości na cel wywłaszczenia oraz znaczenia planów miejscowych i celu wywłaszczenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod budowę osiedla mieszkaniowego i ulicy, a jego zastosowanie do innych celów wywłaszczenia może wymagać analizy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest ścisłe przestrzeganie celu wywłaszczenia i jak sądy administracyjne interpretują przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości, gdy cel ten nie został zrealizowany.
“Nieruchomość wywłaszczona pod osiedle, a sąd mówi: to nie infrastruktura, to zwrot!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 500/15 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2015-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-07-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grażyna Pawlos-Janusz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1150/16 - Wyrok NSA z 2018-03-22
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 518
art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
Dz.U. 2013 poz 267
art. 15, art. 16 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...]na rzecz T. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewoda decyzją z dnia 8 maja 2015 r., znak: [...], po rozpoznaniu odwołania Gminy L. od decyzji Starosty L. z dnia 29 grudnia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości, położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej dawniej nr [...], w części wchodzącej w skład działek ewidencyjnych oznaczonych numerami [...], orzekł:
1. uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zwrotu nieruchomości oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej jako projektowane działki nr [...] o pow. 0,0971 ha, [...] o pow. 0,0013 ha i [...] o pow. 0,0005 ha oraz rozliczeń z nim związanych i odmówić zwrotu przedmiotowych działek,
2. w pozostałej części, tj. pkt II - utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał następujący stan sprawy.
Decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia 26 sierpnia 1975 r., znak: [...], wywłaszczona została nieruchomość położona w L., w rejonie obecnej ul. [...], o łącznej pow. 0,3369 ha, składająca się z działek nr [...], stanowiąca w dacie wywłaszczenia własność A. C.. Wywłaszczenia dokonano z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego i ulicy [...] przy ul. [...] na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, za odszkodowaniem w wysokości [...] zł.
Wnioskiem z dnia 28 czerwca 2011 r. spadkobierczynie poprzedniej właścicielki wystąpiły do Prezydenta Miasta L. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w L. II Wydział Cywilny z dnia 5 stycznia 1989 r., sygn. [...] spadek po A. C. nabyli: S. J. C., K. S. i T. M. po 1/3 części każde z nich. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w L. I Wydział Cywilny z dnia 6 lipca 2009 r., sygn. [...] spadek po S. J. C. nabyły: żona Z. C. i córka A. C. po 1/2 części.
Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2011 r., znak: [...], Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta L. od prowadzenia postępowania w sprawie zwrotu ww. nieruchomości w części wchodzącej obecnie w obszar aktualnych działek ewidencyjnych o numerach: [...] oraz wyznaczył do prowadzenia tej sprawy Starostę L..
W toku postępowania przed Starostą uprawniony geodeta sporządził dokumentację geodezyjno-prawną wywłaszczonej nieruchomości. Według rozliczenia powierzchni oraz mapy gruntów projektowanego zwrotu nieruchomości wywłaszczona nieruchomość w części wchodzącej w obszar działki nr [...] oznaczona została jako działka nr [...] o pow. 0,0662 ha, w części wchodzącej w obszar działki nr [...] – jako działka nr [...] o pow. 0,0971 ha (projektowana działka nr [...]) i nr [...] o pow. 0,0013 ha, natomiast w części wchodzącej w obszar działki ewidencyjnej nr [...] – jako działka nr [...] o pow. 0,0005 ha.
W dniu 5 listopada 2013 r. przeprowadzone zostały oględziny przedmiotowej nieruchomości, podczas których geodeta okazał granice wywłaszczonej nieruchomości w części objętej prowadzonym przed Starostą L. postępowaniem, w wyniku których stwierdzono, że teren oznaczony w dokumentacji numerem [...] (projektowana działka nr [...]) zajęty jest w części pod chodnik z kostki, znajduje się na nim ponadto koszony trawnik, siedem drzew oraz latarnia. Teren oznaczony numerem [...] stanowi fragment asfaltowej drogi dojazdowej do terenu Parafii Rzymskokatolickiej pw. [...]. Teren oznaczony nr [...] stanowi trawnik przy ogrodzeniu Parafii i garaży. Natomiast teren oznaczony nr [...] pozostaje w użytkowaniu wieczystym wskazanej Parafii.
Organ pierwszej instancji w dniu 7 listopada 2013 r. przeprowadził rozprawę administracyjną, podczas której pełnomocnik Gminy sprzeciwił się zwrotowi z uwagi na stan zagospodarowania nieruchomości objętej żądaniem, załączając jednocześnie do akt sprawy kserokopię ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 3 października 2013 r. nr [...] o ustaleniu na działce nr [...] warunków zabudowy dla inwestycji w postaci ogrodzonego placu zabaw, która jego zdaniem ma stanowić kolejny etap rozbudowy infrastruktury osiedla mieszkaniowego wpisujący się w realizację celu wywłaszczenia.
W oparciu o przekazane w dniu 20 stycznia 2014 r. przez Wydział Planowania Urzędu Miasta L. kopie fragmentu archiwalnego rysunku planu "[...] Miejscowy Plan Szczegółowy" - plansza podstawowa, zatwierdzonego uchwałą Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. Nr [...] z dnia 28 listopada 1973 r. oraz kopie fragmentów tekstu tego planu organ następnie ustalił, że w dacie wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość położona była w obszarze:
- 21 KX o pow. 1,14 ha -przeznaczonym pod plac w ośrodku usług dla przemysłu i wejścia wyprowadzonych z niego dwóch ciągów pieszych: na zachód do rejonu M. W. i na południe do wnętrza osiedla,
- 25 Uop o pow. 0,60 ha - pod przedszkole na 120 miejsc.
W toku postępowania wnioskodawcy w piśmie z dnia 14 maja 2014 r. ograniczyli wniosek o zwrot do żądania części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej: nr [...] o pow. 0,0971 ha (projektowana dz. nr [...]), nr [...] o pow. 0,0013 ha i nr [...] o pow. 0,0005 ha, w następstwie czego uprawniony geodeta wykonał nową dokumentację ("Wersja 2"), w której teren wnioskowany do zwrotu oznaczony został numerami:
- [...] - jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0971 ha w areale działki ewidencyjnej nr [...]
- [...] - jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0013 ha w areale działki ewidencyjnej nr [...]
- [...] - jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0005 ha w areale działki ewidencyjnej nr [...]
W tak ustalonym stanie faktycznym Starosta L. decyzją z dnia 29 grudnia 2014 r., znak: [...], orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej zarejestrowanej w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej UM L. pod nr [...] jako projektowane działki nr: [...] o pow. 0,0971 ha, [...] o pow. 0,0013 ha i [...] o pow. 0,0005 ha, wchodzących w działki o nr [...] (uregulowanych w księdze wieczystej KW Nr [...]), na rzecz K. S., T. M. - w udziałach po 1/3 części, Z. C. i A. C. - w udziałach po 1/6 części.
Wobec rezygnacji pełnomocnika wnioskodawców z dochodzenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w części wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...], Starosta L. umorzył postępowanie w tym zakresie. Jednocześnie organ pierwszej instancji zobowiązał wnioskodawców do zwrotu, stosownie do wielkości przypadających im udziałów w nieruchomości, kwoty [...]zł, tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Kwota ustalona została w odniesieniu do wskazanego w decyzji Prezydenta Miasta L. z 26 sierpnia 1975 r. odszkodowania w wysokości [...] zł za grunt o łącznej pow. 0,3369 ha, co proporcjonalnie do zwracanej powierzchni 0,0989 ha dało [...] zł. Po zwaloryzowaniu powyższej sumy przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego i uwzględnieniu denominacji otrzymano kwotę [...]zł, tj. w przybliżeniu [...] zł za 1 m2.
Od decyzji Starosty odwołanie wniosła Gmina L., zarzucając organowi naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.; dalej także: "ustawa"), przez ich niewłaściwą wykładnię.
Rozpatrując złożone odwołanie Wojewoda stwierdził, że zasługuje ono na uwzględnienie. Organ odwoławczy wskazał, że Starosta L. wadliwie ocenił zgromadzony materiał dowodowy i dokonał błędnego rozstrzygnięcia. Zdaniem Wojewody, ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji wywłaszczeniowej wynika, że celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego i ulicy [...]. Jak wykazały oględziny część wywłaszczonego gruntu stanowi fragment drogi publicznej, funkcjonującej obecnie pod nazwą ul. [...], wzdłuż której biegnie chodnik wraz z niezbędną infrastrukturą drogową. Pozostała natomiast część zagospodarowana jest pod urządzone i pielęgnowane trawniki z nasadzeniami, chodnik, latarnię i asfaltową drogę dojazdową do terenu Parafii pw. [...]. W ocenie organu odwoławczego, stan obecnego zagospodarowania terenu potwierdza, że jest to teren infrastruktury osiedla, w skład którego wchodzą nie tylko budynki mieszkalne, lecz także jego infrastruktura i urządzenia służące jego mieszkańcom, więc to niewątpliwie tereny zielone, ciągi piesze, drogi dojazdowe do budynków kościoła, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania osiedla.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, iż zawnioskowane do zwrotu działki zostały w całości wykorzystane w ramach osiedla, a znajdujące się na tym terenie elementy są z nim funkcjonalnie powiązane. Niewątpliwie bowiem, jak wskazał Wojewoda, istniejąca na gruncie infrastruktura mieści się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego i ulicy [...]. Organ podniósł, iż należy pamiętać, że budowa osiedla mieszkaniowego jest zjawiskiem dynamicznym, i wymaga ciągłego modernizowania jego elementów. Potwierdza to zaplanowane przez Gminę L. do realizacji zagospodarowanie terenu w postaci budowy ogrodzonego placu zabaw wyposażonego w urządzenia zabawowe, ławki, kosze oraz skwery. Nie może być zatem mowy o zbędności przedmiotowej nieruchomości, w rozumieniu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Skargę na decyzję Wojewody złożyła T. M., wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca zarzuciła organowi drugiej instancji naruszenie: art. 7, art. 8, art. 77, art. 107 § 3 K.p.a., a także art. 136 i art. 137 ustawy, wskutek błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym pominięcia dowodów w postaci Miejscowego Planu Szczegółowego, mapy zasadniczej i zdjęć archiwalnych, a w konsekwencji błędnego uznania, że w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Sąd uwzględnił skargę również z przyczyn w niej niewskazanych, a które to przyczyny Sąd miał obowiązek uwzględnić z urzędu, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.").
W pierwszej kolejności wskazać należy, że prawnie wadliwe jest rozstrzygnięcie zawarte w sentencji zaskarżonej decyzji. Podkreślenia wymaga, że organ pierwszej instancji w swej decyzji z dnia 29 grudnia 2014 r., znak: [...], orzekł:
"I. Zwrot nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej zarejestrowanej w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Urzędu Miasta L. pod nr [...] jako projektowane działki:
- nr [...] o pow. 0,0971 ha w areale działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 43, ark. 7),
- nr [...] o pow. 0,0013 ha w areale działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 43, ark. 7),
- nr [...] o pow. 0,0005 ha w areale działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 43, ark. 7), będącej własnością Gminy L., uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...].
II. Umorzyć, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w części wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...] [...]
III. Zwrot nieruchomości następuje na rzecz:
K. S., c. J. i A. - w udziale 1/3 części, T. M., c. J. i A. - w udziale 1/3 części, Z. C., c. J. i S. - w udziale 1/6 części, A. C., c. Z. i S. - w udziale 1/6 części.
IV. Przejście prawa własności zwróconej nieruchomości następuje z dniem, kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
V. Nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu.
VI. Jednocześnie zobowiązuję wnioskodawców co zwrotu kwoty ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, zwaloryzowanej według wskaźników wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, ustalonej na dzień wydania niniejszej decyzji na kwotę: [...] zł (słownie: [...] zł), proporcjonalnie do udziałów w zwracanej nieruchomości.
VII. Spłata ustalonego w pkt VI odszkodowania zwracanego na rzecz Gminy L. podlega rozłożeniu na okres 10 (dziesięciu) lat, w równych rocznych ratach. Pierwsza rata płatna jest w terminie 14 dni od daty, kiedy niniejsza decyzja podlega wykonaniu. Następne raty płatne są do ostatniego dnia każdego kolejnego roku. Raty podlegają oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski. W razie zwłoki lub opóźnienia w uiszczaniu którejkolwiek z rat należności, naliczane będą odsetki na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym.
VIII. Wpłat z tytułu zapłaty ustalonego w pkt VI odszkodowania należy dokonywać na rachunek Urzędu Miasta L., Wydział Budżetu i Księgowości, Bank [...] S.A. Oddział L. [...].
IX. Wierzytelność Gminy L. wynikająca z pkt VI niniejszej decyzji podlega zabezpieczeniu, które polega na ustanowieniu hipoteki na zwracanej nieruchomości.
X. Ostateczna decyzja o zwrocie nieruchomości stanowi podstawę do ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej" (k. 102-102v akt adm. I inst.).
Odwołanie od tej decyzji w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w punktach I, III, IV, V, VI, VII, VIII i X sentencji, złożyła Gmina L.. Podkreślenia wymaga, iż rozstrzygnięcie zawarte w punkcie IX sentencji pozostaje w ścisłym związku z rozstrzygnięciem wynikającym z punktu VI, a zatem wobec zaskarżenia przez Gminę decyzji organu pierwszej instancji wyraźnie w części dotyczącej punktu VI sentencji, uznać trzeba, że jej odwołanie w istocie dotyczyło również tej części, to jest punktu IX sentencji decyzji Starosty L.. Nie budzi natomiast wątpliwości, że Gmina nie złożyła odwołania od decyzji organu pierwszej instancji w części rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II sentencji. W tym zakresie zatem decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna.
Wojewoda, po rozpoznaniu tego odwołania, orzekł:
"1. uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zwrotu nieruchomości oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej jako projektowane działki nr [...] o pow. 0,0971 ha, [...] o pow. 0,0013 ha i [...] o pow. 0,0005 ha oraz rozliczeń z nim związanych i odmówić zwrotu przedmiotowych działek,
2. w pozostałej części, tj. pkt II - utrzymać w mocy" decyzję organu pierwszej instancji (k. 21 akt adm. II inst.).
Z powyższego wynika, że Wojewoda przedmiotem rozpoznania uczynił również decyzję organu pierwszej instancji w części, w jakiej korzystała ona z ochrony trwałości jako decyzja ostateczna (art. 16 § 1 K.p.a.). Nie budzi zaś wątpliwości, że w tym zakresie organ odwoławczy nie może działać z urzędu. Tym samym organ odwoławczy dopuścił się naruszenia nie tylko wspomnianej zasady trwałości decyzji ostatecznych, ale również zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.).
Niezależnie od tego wskazać trzeba, że sentencja zaskarżonej decyzji została sformułowana w sposób nieprecyzyjny, albowiem nie wskazuje jednoznacznie części decyzji organu pierwszej instancji, która została uchylona. Dopiero z lektury uzasadnienia decyzji Wojewody wynika, że intencją tego organu było utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w części obejmującej rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II sentencji tej decyzji oraz uchylenie jej w pozostałej części.
Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu również w pozostałym zakresie, w jakim organ drugiej instancji orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w części objętej wnioskiem skarżącej oraz pozostałych spadkobierczyń byłej właścicielki tej nieruchomości.
Zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości.
Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca, zgodnie z ust. 3 art. 136 ustawy, mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.
Nieruchomość, stosownie do art. 137 ust. 1 ustawy, uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
W przypadku, gdy pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2).
W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, że wystąpienie jednej z przesłanek zbędności, o których mowa w art. 137 ustawy, nakazuje organowi administracji publicznej uznać tę nieruchomość za zbędną na cel wywłaszczenia, co w konsekwencji winno skutkować jej zwrotem. Powołany przepis, zawierający ustawową definicję pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, nakłada na organy administracji publicznej obowiązek ścisłej wykładni, bez możliwości dokonywania jakichkolwiek odstępstw od jego treści (przykładowo wyroki NSA z dnia: 22 czerwca 2001 r., I SA 241/00, LEX nr 54436, 22 sierpnia 2003 r., I SA 2622/01, LEX nr 149521, 4 września 2003 r., II SA/Gd 1552/00, LEX nr 298527, 16 kwietnia 2009 r., I OSK 581/08, LEX nr 555628, 1 października 2010 r., I OSK 1612/09, LEX nr 745102).
W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że wywłaszczenia nieruchomości, której zwrotu domaga się skarżąca oraz pozostałe spadkobierczynie poprzedniej właścicielki, dokonano decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia 26 sierpnia 1975 r., znak: [...], na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. nr 18, poz. 84). W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że wywłaszczenie nastąpiło z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego i ul. [...] przy ul. [...].
Nie budzi również wątpliwości, że w świetle obowiązujących w dacie wywłaszczenia dokumentów planistycznych, przedmiotowa nieruchomość była przeznaczona pod plac w ośrodku usług dla przemysłu oraz pod wejścia wyprowadzonych z niego dwóch ciągów pieszych: na zachód do rejonu M. W. oraz na południe do wnętrza osiedla, a także pod przedszkole na 120 miejsc.
Niewątpliwie również, przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie dowodowe wykazało, iż na wspomnianym gruncie nie doszło do realizacji wskazanych wyżej obiektów. Jak wynika z oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu 5 listopada 2013 r., teren projektowanej działki nr [...] zajęty jest w części pod chodnik z kostki, ponadto koszony trawnik, siedem drzew, na działce znajduje się również latarnia. Ustalono także, iż na obszarze projektowanej działki nr [...] znajduje się fragment asfaltowej drogi dojazdowej do terenu Parafii Rzymskokatolickiej pw. [...], zaś teren projektowanej działki nr [...] zagospodarowany jest jako trawnik przy ogrodzeniu Parafii i garaży. Oczywistym jest przy tym, że na terenie wywłaszczonej nieruchomości nie powstał ośrodek usług dla przemysłu ani nie powstało przedszkole.
W ocenie Sądu nie można podzielić prezentowanego w toku postępowania stanowiska Gminy L., która sprzeciwia się zwrotowi nieruchomości, argumentując, iż została ona zagospodarowana w całości pod elementy infrastruktury osiedla mieszkaniowego. Podkreślić trzeba, że przyjęcie takiego stanowiska byłoby sprzeczne z dyrektywą ścisłego wykładania celu wywłaszczenia. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest bowiem stanowisko, że doprecyzowanie celu wywłaszczenia, określonego ogólnie w decyzji wywłaszczeniowej, możliwe jest w oparciu o archiwalne materiały planistyczne. Ponownie wskazać należy, iż na podstawie znajdujących się w aktach kopii fragmentu archiwalnego rysunku planu "[...] Miejscowy Plan Szczegółowy" - plansza podstawowa, zatwierdzonego uchwałą Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. Nr [...] z dnia 28 listopada 1973 r. oraz kopii fragmentów tekstu tego planu, wynika, że w dacie wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość położona była w obszarze:
- 21 KX o pow. 1,14 ha – przeznaczonym pod plac w ośrodku usług dla przemysłu i wejścia wyprowadzonych z niego dwóch ciągów pieszych: na zachód do rejonu M. W. i na południe do wnętrza osiedla,
- 25 Uop o pow. 0,60 ha - pod przedszkole na 120 miejsc.
Skoro zaś nieruchomość nie została zagospodarowana w sposób zgodny z określonym w opisanych dokumentach planistycznych, nie jest dopuszczalnym uznanie, jak tego domaga się Gmina L., że istniejąca na gruncie "infrastruktura osiedla mieszkaniowego" stanowi w istocie realizację celu wywłaszczenia. W ocenie Sądu zasadne są zarzuty skarżącej, że istniejące na gruncie elementy infrastruktury powstały w sposób dowolny i przypadkowy, w oderwaniu od pierwotnego celu wywłaszczenia. Potwierdzeniem powyższego, jak również tymczasowego i prowizorycznego charakteru zagospodarowania terenu, jest zamiar przeznaczenia działki ewidencyjnej nr [...] na budowę ogrodzonego placu zabaw, wyposażonego w urządzenia do zabawy, ławki, kosze oraz skwery, uzewnętrzniony przez wydanie dnia 3 października 2013 r. decyzji nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy dla tejże inwestycji. Podkreślenia przy tym wymaga, że takie działania, podjęte kilkadziesiąt lat po dokonaniu wywłaszczenia nie mogą świadczyć o realizacji celu wywłaszczenia, nawet gdyby były z nim zgodne, co jednak – jak wskazano wyżej – nie ma miejsca w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy, stosownie do art. 153 P.p.s.a., uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 205 § 1 w związku z art. 200 P.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI