II SA/Lu 5/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M. K. i B. K. na czynność Burmistrza Miasta Międzyrzec Podlaski z dnia 18 grudnia 2018 r. polegającą na ujęciu ich nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków. Skarżący zarzucili organowi arbitralność i brak oceny wartości zabytkowych nieruchomości, wskazując, że wpis nastąpił bez należytego uzasadnienia i analizy. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko skarżących. Stwierdził, że czynność ujęcia nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków została dokonana z naruszeniem prawa, ponieważ organ nie wykazał, że nieruchomość posiada walory zabytkowe w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ponadto, sąd podkreślił, że naruszono konstytucyjne gwarancje ochrony prawa własności, ponieważ właścicielom nie zapewniono możliwości wypowiedzenia się co do planowanego wpisu ani nie przedstawiono im materiału dowodowego stanowiącego podstawę decyzji. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, które podkreślają konieczność zapewnienia właścicielom odpowiednich gwarancji proceduralnych w takich przypadkach. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności i zasądził od Gminy Międzyrzec Podlaski solidarnie na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie konieczności rzetelnej oceny wartości zabytkowych przy wpisie do gminnej ewidencji zabytków oraz znaczenie ochrony prawa własności i gwarancji proceduralnych dla właścicieli nieruchomości.
Dotyczy specyficznej sytuacji ujęcia nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków, ale stanowi ważny głos w sprawie ochrony praw właścicieli przed arbitralnymi działaniami administracji w zakresie ochrony dziedzictwa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków, potwierdzone zarządzeniem Burmistrza, stanowi czynność podlegającą kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd uznał, że przedmiotem skargi powinna być czynność w przedmiocie ujęcia obiektu w gminnej ewidencji zabytków, a nie samo zarządzenie potwierdzające tę czynność, co kwalifikuje sprawę do kontroli na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd podzielił linię orzecznictwa wskazującą, że w sprawach dotyczących ujęcia obiektu w gminnej ewidencji zabytków, przedmiotem skargi jest czynność materialno-techniczna organu, a nie akt organu jednostki samorządu terytorialnego.
Czy ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków nastąpiło z naruszeniem prawa, w szczególności poprzez brak należytej oceny wartości zabytkowych obiektu i naruszenie praw właściciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności, uznając, że organ nie dokonał rzetelnej i udokumentowanej oceny wartości zabytkowych nieruchomości, a także nie zapewnił właścicielom gwarancji ochrony prawnej przed ingerencją w ich prawo własności, co jest sprzeczne z Konstytucją RP.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że wpis do ewidencji musi być poprzedzony oceną wartości zabytkowych obiektu, która powinna być udokumentowana. Ponadto, powołując się na orzecznictwo TK i NSA, podkreślił konieczność zapewnienia właścicielom możliwości wypowiedzenia się co do planowanego wpisu i przedstawienia materiału dowodowego, co stanowi gwarancję ochrony prawa własności.
Czy skarżący dochowali terminu do wniesienia skargi na czynność ujęcia nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd uznał, że skarga została wniesiona z zachowaniem terminu, który rozpoczął bieg od daty doręczenia skarżącym decyzji odmawiającej wykreślenia nieruchomości z ewidencji.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że skarżący dowiedzieli się o zaskarżonej czynności dopiero z treści decyzji z dnia 15 listopada 2024 r., a nie wcześniej, jak twierdził organ. Nawet gdyby przyjąć wcześniejszą datę, brak informacji o podstawie wpisu w dokumentach otrzymanych przez skarżących uzasadniałby rozpoznanie skargi bez przywracania terminu.
Przepisy (10)
Główne
p.p.s.a. art. 146 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności.
u.o.z. art. 22 § 5
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Prowadzenie gminnej ewidencji zabytków. Sąd uznał stosowanie tego przepisu bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej za niezgodne z Konstytucją RP.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uznał, że przedmiotem skargi jest czynność z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a nie akt organu jednostki samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.).
p.p.s.a. art. 53 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Termin do wniesienia skargi na czynności z zakresu administracji publicznej.
u.o.z. art. 3 § 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Definicja zabytku.
u.o.z. art. 22 § 4
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Konstytucja RP art. 64 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona prawa własności.
Konstytucja RP art. 64 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona prawa własności.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia prawa własności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak należytej oceny wartości zabytkowych nieruchomości. • Ujęcie nieruchomości w ewidencji zabytków nastąpiło arbitralnie i bez podstawy prawnej. • Naruszenie konstytucyjnych gwarancji ochrony prawa własności poprzez brak możliwości wypowiedzenia się przez właściciela i przedstawienia materiału dowodowego. • Skarga wniesiona z zachowaniem terminu.
Odrzucone argumenty
Organ twierdził, że skarga została wniesiona po terminie. • Organ powoływał się na opinię konserwatora zabytków jako wystarczającą podstawę. • Organ twierdził, że wypis z planu miejscowego z 2021 r. informował skarżącego o wpisie do ewidencji.
Godne uwagi sformułowania
"zupełnie arbitralnie i dowolnie" • "próżno szukać jakichkolwiek rozważań odnoszących się do wartości historycznej, artystycznej lub naukowej" • "organ niejako 'obchodzi' przedmiotowe zagadnienie, na zasadzie argumentum ad auctoritatem" • "wpisanie przedmiotowej nieruchomości do Gminnej Ewidencji Zabytków nastąpiło zupełnie bezrefleksyjnie i zupełnie arbitralnie" • "nie został wyposażony w żadne narzędzia prawne, które pozwoliłyby mu samodzielnie dokonywać oceny, czy dany obiekt jest zabytkiem" • "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi" • "nie sposób uznać za wystarczającą podstawę uzasadniającą objęcie przedmiotowego budynku Gminną Ewidencją Zabytków lakonicznych informacji zawartych w karcie adresowej" • "wpis do ewidencji nie może być natomiast arbitralny i dokonany bez zbadania wartości zabytkowych nieruchomości" • "art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z. w zakresie, w jakim ogranicza prawo własności nieruchomości przez dopuszczenie ujęcia nieruchomości jako zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji zabytków, bez zapewnienia właścicielowi gwarancji ochrony prawnej przed dokonaniem takiego ograniczenia, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej."
Skład orzekający
Joanna Cylc-Malec
przewodniczący
Jerzy Parchomiuk
sędzia
Bartłomiej Pastucha
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie konieczności rzetelnej oceny wartości zabytkowych przy wpisie do gminnej ewidencji zabytków oraz znaczenie ochrony prawa własności i gwarancji proceduralnych dla właścicieli nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ujęcia nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków, ale stanowi ważny głos w sprawie ochrony praw właścicieli przed arbitralnymi działaniami administracji w zakresie ochrony dziedzictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ochrony prawa własności przed potencjalnie arbitralnymi działaniami administracji w zakresie ochrony zabytków, co jest tematem istotnym dla wielu właścicieli nieruchomości i prawników.
“Czy Twój dom może zostać uznany za zabytek bez Twojej wiedzy? Sąd wyjaśnia, jak chronić swoje prawa.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.