II SA/Lu 489/23

II SA/Lu 489/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-08-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Maciej Gapski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 64a, art. 64b § 1, art. 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 sierpnia 2023 r. sprawy ze sprzeciwu D. G. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 27 marca 2023 r., znak: SKO.4002.OP/1034/22/23 w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala sprzeciw. II. przyznaje radcy prawnemu G. S. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych czterdzieści groszy) z tytułu podatku od towarów i usług.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej (dalej jako: Kolegium lub organ) decyzją z dnia 27 marca 2023 r. znak: SKO.4002.OP/1034/22/23 po rozpatrzeniu odwołania D. G. (dalej jako: skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta Biała Podlaska z dnia 6 września 2022 r. nr DS.KR.5102.417.2022 w sprawie przyznania zasiłku celowego w wysokości 200 zł na zakup leków na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 r., poz. 775, dalej jako: k.p.a.), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniesiono, że organ I instancji nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego i nie ustalił w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy. Organ odwoławczy wskazał, że nie ustalono jednoznacznie, czy skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe – jest osobą samotnie gospodarującą, ponadto organ nie zweryfikował potrzeb skarżącego w zakresie konieczności zakupu leków. Zdaniem Kolegium uzasadnienie decyzji organu I instancji jest lakoniczne i nie spełnia kryteriów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Z uwagi na liczne uchybienia, braki w ustaleniach faktycznych i ocenie sprawy wiążące się z naruszeniem prawa procesowego uchylono decyzję do ponownego rozpatrzenia.
Od powyższej decyzji sprzeciw wniósł D. G. Skarżący wyraził swoje niezadowolenie z działania organu odwoławczego podkreślając, że jest wrogo nastawiony do jego osoby. W uzasadnieniu podkreślił, że jest osobą niepełnosprawną oraz nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną.
W odpowiedzi na sprzeciw, Kolegium wniosło o jego oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że instytucja sprzeciwu od decyzji administracyjnej, o której stanowi art. 138 § 2 k.p.a., została wprowadzona do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na mocy ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) i obowiązuje od dnia 1 czerwca 2017 r. Uregulowania dotyczące sprzeciwu zawarte zostały w dziale III, rozdziale 3a p.p.s.a. (art. 64a-64e p.p.s.a.).
Według art. 64a p.p.s.a., sprzeciw przysługuje od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., to jest od decyzji organu odwoławczego uchylającej w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Zgodnie z art. 64b § 1 p.p.s.a., do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Szczególną cechą odróżniającą sprzeciw od skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ograniczony zakres kontroli sądu dotyczący decyzji objętej sprzeciwem. Analiza przepisów działu III i rozdziału 3a p.p.s.a. wskazuje, że wprowadzenie instytucji sprzeciwu do procedury sądowoadministracyjnej miało na celu uproszczenie postępowania przed sądami administracyjnymi i przyspieszenie kontroli sądowoadministracyjnej decyzji, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (tzw. decyzji kasacyjnych).
Zgodnie z niebudzącym wątpliwości brzmieniem art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej, o której stanowi art. 138 § 2 k.p.a. (por. m. in. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 2345/21, wyrok NSA z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 959/21, CBOSA). Oznacza to, że sąd ocenia jedynie, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Taką wykładnię przepisu wspiera również art. 151a § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.
Decyzja kasacyjna wydana w tym trybie jest rozstrzygnięciem procesowym, nie kształtuje stosunku materialnoprawnego i stanowi przeszkodę do jego kształtowania, gdyż następstwem wydania decyzji kasacyjnej jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem I instancji. Stwierdzenie braku istotnych ustaleń faktycznych uniemożliwia jakikolwiek akt subsumpcji do konkretnego przepisu prawa materialnego określającego prawa i obowiązki stron postępowania (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. I OSK 707/18 i cytowane tam orzecznictwo, CBOSA).
W konsekwencji powyższych rozważań należy stwierdzić, że sąd dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie jest władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia. Jedynie skarga otwiera postępowanie sądowoadministracyjne prowadzące do kontroli legalności decyzji administracyjnej pod kątem prawidłowej wykładni i zastosowania przez organ zarówno prawa materialnego, jak i norm o charakterze proceduralnym.
Wymaga zatem podkreślenia, że art. 64e p.p.s.a. w istotnym zakresie zawęża zakres kontroli sądowoadministracyjnej jedynie do badania przesłanek warunkujących wydanie decyzji zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. (por. wyrok z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 509/19, CBOSA). Skoro Sąd bada wyłącznie, czy zaszły podstawy do wydania decyzji kasacyjnej, to może ona zostać uchylona tylko wówczas, gdy nie istniały podstawy do wydania decyzji w trybie art. 138 § 2 k.p.a. Sprzeciw jest środkiem zaskarżenia skierowanym ściśle przeciwko uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
Rozpoznając sprzeciw według powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że nie jest uzasadniony, gdyż zaskarżona decyzja jest prawidłowo w świetle art. 138 § 2 k.p.a.
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Sąd zgadza się ze stanowiskiem Kolegium, że organ I instancji nie dokonał rzetelnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, co umożliwiłoby prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego w tym przede wszystkim art. 39 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.). Przyznając zasiłek celowy organ powinien w sposób jednoznaczny ustalić nie tylko kwestie wysokości dochodów i samotnego gospodarowania, ale także odnoszące się do konkretnej potrzeby bytowej zgłoszonej przez wnioskodawcę. Organ I instancji przyznając zasiłek celowy na zakup leków nie ustalił, jakie są potrzeby skarżącego w tym zakresie. Wydając decyzję w ramach uznania administracyjnego organ powinien ją rzetelnie uzasadnić opierając się na prawidłowo zebranym materialne dowodowym, czego jednak nie uczynił.
W rozpatrywanej w wyniku wniesionego sprzeciwu sprawie organ I instancji nie przeprowadził prawidłowo postępowania dowodowego, nie dokonał wszystkich istotnych dla sprawy ustaleń, a także nie uzasadnił należycie wydanej decyzji. Chociaż Prezydent Miasta Biała Podlaska ostatecznie przyznał skarżącemu zasiłek celowy w wysokości 200 zł, to jednak nie wiadomo, czy wobec sytuacji skarżącego i jego potrzeb w tym zakresie decyzja jest prawidłowa.
W związku z naruszeniem przez organ I instancji przepisów postępowania odnoszących się do postępowania dowodowego – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. – oraz uzasadnienia decyzji – art. 107 § 3 k.p.a. – Kolegium prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 k.p.a.
Konkludując powyższe rozważania, należy jeszcze raz podkreślić, że zakres badania sprawy przez sąd w trybie rozpoznawania sprzeciwu od decyzji kasacyjnej jest ograniczony. Rolą Sądu nie było kompleksowe rozważanie wszystkich kwestii prowadzenia postępowania związanych z przyznaniem zasiłku celowego, a jedynie ocena, czy argumenty podane przez organ odwoławczy uzasadniały wydanie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Skoro z przedstawionych wyżej rozważań wynika powyższa konkluzja, należało oddalić sprzeciw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.