II SA/Lu 476/24

II SA/Lu 476/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Ostrowska /sprawozdawca/
Jerzy Parchomiuk
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 2860/24 - Wyrok NSA z 2025-10-24
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 154, art. 149 par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 września 2024 r. sprawy ze skargi F. L. o wymierzenie Miejskiemu Przedsiębiorstwu Komunikacyjnemu – Lublin spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Lublinie grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawie II SAB/Lu 90/21 I. wymierza Miejskiemu Przedsiębiorstwu Komunikacyjnemu – Lublin spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Lublinie grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; II. stwierdza, że niewykonanie wyroku miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałym zakresie; IV. zasądza od Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego – Lublin spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Lublinie na rzecz F. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
F. L. wniosła skargę na niewykonanie przez Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne - Lublin - spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w Lublinie (dalej: MPK) wyroku tutejszego Sądu z dnia 12 października 2021 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 90/21 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Fundacja wniosła o wymierzenie organowi grzywny lub orzeczenie sumy pieniężnej na jej rzecz, stwierdzenie, że niewykonanie wyroku miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
F. L. w dniu 26 kwietnia 2021 r. wysłała do spółki MPK wniosek o udostępnienie informacji publicznej obejmującej treść umowy z firmą A., w której zawarto zapisy uniemożliwiające spółce MPK zatrudnianie pracowników pracujących u podwykonawcy.
Wyrokiem z dnia 12 października 2021 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 90/21, tutejszy Sąd, uwzględniając skargę Fundacji na bezczynność MPK, zobowiązał spółkę do rozpatrzenia wniosku Fundacji z 26 kwietnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku.
MPK wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, która została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2024 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III OSK 315/22.
MPK otrzymała akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem w dniu 30 kwietnia 2024 r.
W dniu 15 maja 2024 r. Fundacja wezwała MPK do wykonania wyroku w terminie 7 dni.
W dniu 29 maja 2024 r. spółka wezwała Fundację do doprecyzowania, o jaką umowę chodzi we wniosku z 26 kwietnia 2021 r.
Wnosząc wskazaną na wstępie skargę na niewykonanie wyroku sądu z dnia 12 października 2021 r., wydanego w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 90/21, skarżąca wskazała, że nie sprecyzowała wniosku na wezwanie MPK, ponieważ był on dostatecznie sprecyzowany, co potwierdzono w uzasadnieniu tego wyroku.
W odpowiedzi na skargę MPK wniosła o jej oddalenie, wyjaśniając, że skarżąca pomija, że w dniu 14 maja 2024 r. została wezwana przez MPK do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie brakującego w aktach sprawy upoważnienia dla K. K., co uczyniła w dniu 15 maja 2024 r. Następnie w dniu 29 maja 2024 r. spółka wezwała skarżącą do wykazania, jakiej dokładnie umowy żąda, bowiem MPK zawarła z firmą A. kilka umów. W odpowiedzi na powyższe skarżąca zamiast wykazać, o którą umowę chodzi, złożyła przedmiotową skargę, próbując wykazać, że MPK wyroku nie wykonuje.
W ocenie MPK spółka nie uchybiła zobowiązaniu wynikającemu z wyroku, ponieważ dokonała płatności zasądzonych na rzecz skarżącej kosztów postępowania oraz czternastego dnia od daty otrzymania prawomocnego wyroku rozpoznała - zgodnie z zobowiązaniem z pkt I wyroku - wniosek skarżącej, wzywając ją do jego uzupełnienia. "Rozpoznanie" wniosku, o jakim stanowi powołany wyrok, nie oznacza bowiem "udzielenia" informacji. Rozpoznanie wniosku to również wezwanie do jego sprecyzowania czy przedłożenia upoważnienia dla osoby, która występuje w imieniu żądającego. W ocenie MPK skarżąca mija się z prawdą, twierdząc, że spółka przez całe postępowanie sądowe nie miała wątpliwości, o jaką umowę chodzi, bowiem to nie było przedmiotem sporu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna w części, w której zarzucono MPK niewykonanie wyroku Sądu, mające znamiona rażącego naruszenia prawa i w której zażądano wymierzenia grzywny z tego tytułu. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska skarżącej co do zasadności przyznania jej sumy pieniężnej.
Art. 154 p.p.s.a. jest podstawą wymierzenia grzywny organowi, który nie wykonał wyroku sądowego. Przesłanką zastosowania tego przepisu i wymierzenia organowi grzywny jest ustalenie, że organ administracji nie wykonał wyroku Sądu. Zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez Sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
Bezsporne jest, że spółka MPK otrzymała akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu w dniu 30 kwietnia 2024 r.
Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w punkcie pierwszym zobowiązał MPK do rozpoznania wniosku Fundacji z 26 kwietnia 2021 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku, stwierdzając, że
bezczynność spółki nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W pozostałym zakresie Sąd oddalił skargę, a także obciążył spółkę obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.
Termin na rozpoznanie wniosku, liczony od dnia 30 kwietnia 2024 r., upływał z dniem 14 maja 2024 r.
Nie ulega wątpliwości, że do dnia wniesienia skargi w niniejszej sprawie MPK nie rozpoznało wniosku skarżącej, do czego zostało zobowiązane wyrokiem tutejszego Sądu w sprawie II SAB/Lu 90/21.
Spółka podjęła jedynie pewne czynności, a mianowicie w dniu 14 maja 2024 r., a zatem w ostatnim dniu terminu na rozpoznanie wniosku, wezwała Fundację do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie brakującego w aktach sprawy upoważnienia dla K. K., a następnie w dniu 29 maja 2024 r. – a zatem dwa tygodnie po upływie terminu na rozpoznanie wniosku – wezwała skarżącą do wykazania, jakiej umowy żąda, tłumacząc, że MPK zawarła z firmą A. kilka umów.
Przedstawione czynności wskazują, że MPK nie załatwiło sprawy, a zatem wniosek o wymierzenie grzywny w trybie art. 154 p.p.s.a. zasługuje na uwzględnienie. Już nawet pomijając fakt, że MPK podjęło pierwszą czynność w sprawie w ostatnim dniu terminu na rozpoznanie wniosku skarżącej, a kolejną dopiero 29 maja 2024 r., a zatem dwa tygodnie po upływie tego terminu, co nie znajduje usprawiedliwienia, to wezwanie Fundacji do sprecyzowania wniosku było zupełnie nieracjonalne.
Wniosek skarżącej został sformułowany w następujący sposób: "W związku z publikacją artykułu dot. braku możliwości zatrudniania kierowców przez MPK, którzy pracują dla podwykonawcy MPK, proszę o udostępnienie na mojego maila umowy z podwykonawcą firmą A.. Treść artykułu dostępna jest tutaj".
Nie sposób zatem określić, jak skarżąca miałaby ten wniosek bardziej doprecyzować, a skoro spółka MPK – jak twierdzi w odpowiedzi na skargę – zawarła z podwykonawcą - spółką A. kilka umów, to jeżeli w tych umowach zawarte były klauzule dotyczące braku możliwości zatrudniania przez MPK kierowców, którzy pracują dla podwykonawcy MPK, to należało albo udostępnić skarżącej wszystkie te umowy, albo – w drodze decyzji odmówić udostępnienia żądanej informacji.
W wyroku z dnia 12 października 2021 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 90/21, Sąd nie dopatrzył się tego, aby wniosek skarżącej był nieprecyzyjny. Przeciwnie, stwierdził, że spółka – wobec uzupełnienia przez skarżącą braku formalnego wniosku, powinna była albo wydać decyzję odmawiającą udostępnienia żądanej informacji, albo ją skarżącej udostępnić (s. 5 uzasadnienia wyroku).
Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych, jak w niniejszej sprawie, czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być akceptowane. Taka sytuacja prowadzi do podważenia zaufania obywateli do organów państwa, świadczy o braku poszanowania prawa przez te podmioty, które same są zobowiązane do jego stosowania (por. np. wyroki NSA: z dnia 8 stycznia 2013 r., I OSK 2005/12 oraz z dnia 1 października 2010 r., I OSK 1166/10, a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 marca 2017 r., II SA/Łd 967/16); wszystkie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Co do grzywny należy zaznaczyć, że ustalenie jej wysokości pozostawione zostało miarkowaniu Sądu, a jedynie jej górną granicę określa art. 154 § 6 p.p.s.a., odwołujący się w swojej treści do ogłaszanej corocznie przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów, wysokości przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim.
W przypadku zatem wymierzenia grzywny poniżej tej granicy nie jest konieczne, aby kwota wymierzonej grzywny odpowiadała określonej wielokrotności tego wskaźnika.
W orzecznictwie przyjmuje się, że o ile uwzględnienie skargi opartej na art. 154 § 1 p.p.s.a. obliguje Sąd do wymierzenia grzywny, o tyle przy ustalaniu jej wysokości winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku, okres jaki upłynął od wniesienia skargi i fakt, czy po jej wniesieniu a przed rozpoznaniem sprawy organ wykonał wyrok (zob. postanowienie NSA z 14 września 2010 r., I OZ 675/10; wyrok NSA z 1 października 2010 r., I OSK 1166/10, postanowienie NSA z 27 września 2011 r., I OZ 719/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Biorąc pod uwagę wskazane przez MPK okoliczności oraz okres niewykonywania prawomocnego wyroku, Sąd za najbardziej adekwatną uznał grzywnę w kwocie 1000 zł, uznając przy tym, że organ bez żadnych racjonalnych, usprawiedliwionych powodów naruszył termin załatwienia sprawy, zaś wysokość grzywny spełni wystarczająco represyjną funkcję. MPK wezwało Fundację dopiero w dniu 14 maja 2024 r. do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie brakującego w aktach sprawy upoważnienia dla K. K., i mimo że Fundacja uzupełniła ten brak już następnego dnia, to MPK czekała kolejne dwa tygodnie i dopiero 29 maja 2024 r. bezpodstawnie wezwała Fundację do sprecyzowania wniosku.
W związku z powyższym, mając na uwadze treść art. 154 § 2 in fine p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy zwrócić uwagę, że w orzecznictwie akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być niezaprzeczalne. Niewykonanie wyroku i opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione racjonalnego uzasadnienia.
Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Sąd uznał, że bezczynność MPK miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, bowiem - mimo zobowiązania do załatwienia sprawy w terminie określonym prawomocnym wyrokiem, spółka w sposób całkowicie zbędny, pozbawiony racjonalnego uzasadnienia wezwała Fundację do jego sprecyzowania, czyniąc to zresztą dopiero dwa tygodnie po upływie terminu na wykonanie wyroku.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W kolejnym punkcie Sąd stwierdził, że niewykonanie wyroku miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.).
Jednocześnie Sąd nie stwierdził potrzeby przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie jej sprawy. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 16 maja 2017 r., (I OSK 2934/16) "zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której należy skorzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia ochrony praw strony. Samo ujęcie wskazanego przepisu jednoznacznie potwierdza, że zasądzenie sumy pieniężnej nie jest bezpośrednią konsekwencją bezczynności, a to oznacza, że w każdym przypadku sąd musi rozważyć zasadność takich żądań w kontekście działań organu (por. wyrok NSA z 3 lutego 2017 r., II GSK 1695/16). Suma pieniężna ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Aktywność sądu w tym zakresie jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Ograniczając się w tym zakresie do procesowego aspektu tego zagadnienia, stwierdzić należy, że sąd rozpoznający skargę na bezczynność powinien podjąć czynności wyjaśniające, odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi (wyrok NSA z 8 lutego 2017 r., I OSK 1313/16). Oznacza to, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością, w tym wypadku – niewykonaniem wyroku sądu (por. także wyroki NSA: z 7 września 2017 r., I OSK 798/17 oraz z 6 września 2017 r., I OSK 451/17). Wprawdzie skarżąca uzasadniła swój wniosek, jednak z treści tego wniosku w żaden sposób nie wynika, aby doznała krzywdy w związku z bezczynnością MPK, którą należałoby zrekompensować. W konsekwencji powyższego w punkcie trzecim wyroku Sąd oddalił skargę w tym zakresie.
O zwrocie kosztów postępowania od MPK na rzecz skarżącej Sąd orzekł w punkcie czwartym sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając zwrot kwoty 200 zł tytułem uiszczonego wpisu.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji.