II SA/LU 467/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2007-07-10
NSAAdministracyjneWysokawsa
świadczenia rodzinnezasiłek pielęgnacyjnyniepełnosprawnośćKRUSWójt GminySamorządowe Kolegium Odwoławczepostępowanie administracyjnebłąd organuart. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych

WSA w Lublinie oddalił skargę na decyzję SKO umarzającą postępowanie w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres wsteczny, wskazując na możliwość naprawienia błędu organu na podstawie art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Skarżąca H.K. domagała się przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na córkę za okres od września 2002 r. do czerwca 2005 r., który nie został jej przyznany z powodu długotrwałego postępowania o ustalenie niepełnosprawności córki i błędów organów administracji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe. WSA w Lublinie oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO co do bezprzedmiotowości postępowania, ale jednocześnie wskazując na możliwość przyznania zasiłku za okres wsteczny na podstawie art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w związku z błędem organu KRUS.

Sprawa dotyczyła skargi H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na córkę M.K. za okres od 1 września 2002 r. do 30 czerwca 2005 r. Skarżąca argumentowała, że nie mogła złożyć wniosku o zasiłek wcześniej z powodu długotrwałego postępowania o ustalenie niepełnosprawności córki oraz błędów popełnionych przez pracowników organów administracji. SKO uchyliło decyzję Wójta Gminy odmawiającą przyznania zasiłku i umorzyło postępowanie, wskazując na naruszenie przepisów przez Wójta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, uznając postępowanie prowadzone przez Wójta Gminy za bezprzedmiotowe. Sąd wyjaśnił, że właściwym organem do przyznania zasiłku w spornym okresie był Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS), a od 1 września 2005 r. wójt gminy. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują przyznawania świadczeń za okres poprzedzający złożenie wniosku, z wyjątkiem sytuacji określonych w art. 31 ustawy. Sąd podzielił pogląd SKO, że istnieje możliwość przyznania zasiłku za okres wsteczny na podstawie art. 31 ustawy, w związku z błędem organu KRUS, który przyznał zasiłek jedynie za okres od lipca do sierpnia 2005 r., pomijając okres od września 2002 r. do czerwca 2005 r. Sąd uznał, że wniosek skarżącej zawarty w odwołaniu od decyzji KRUS należy potraktować jako zawiadomienie o błędzie, co daje podstawę do wypłacenia zasiłku za okres trzech lat wstecz od daty zawiadomienia. Niemniej jednak, postępowanie w trybie art. 31 jest postępowaniem nadzwyczajnym i powinno toczyć się odrębnie, co uzasadnia oddalenie skargi na decyzję umarzającą postępowanie w zwykłym trybie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, co do zasady przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują przyznawania świadczeń za okres poprzedzający złożenie wniosku, z wyjątkiem sytuacji określonych w art. 31 ustawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że postępowanie w sprawie przyznania zasiłku za okres wsteczny było bezprzedmiotowe, ponieważ przepisy nie przewidują takiej możliwości w zwykłym trybie. Jednakże, wskazał na możliwość naprawienia błędu organu na podstawie art. 31 ustawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.ś.r. art. 31

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Pomocnicze

u.ś.r. art. 3 § pkt.11

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 24 § ust. 3a

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 48 § ust. 2 pkt.2 lit. "c"

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 49 § ust.1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

u.z.r.p.w. art. 20 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 19

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres wsteczny było bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., gdyż przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują takiej możliwości w zwykłym trybie. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego co do bezprzedmiotowości postępowania.

Odrzucone argumenty

Skarżąca zarzuciła, że SKO uchyliło się od stwierdzenia, jaki organ popełnił błąd, nie przyznając jej zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 września 2002 r. do 30 czerwca 2005 r. Skarżąca podniosła, że nie może ponosić negatywnych konsekwencji trwającego ponad trzy lata postępowania w sprawie zaliczenia jej córki do osób niepełnosprawnych oraz błędów pracowników organów administracji.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie w sprawie wniosku skarżącej o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres od sierpnia 2002 r. do czerwca 2005 r., zawartego w odwołaniu z dnia 25 sierpnia 2005 r. od decyzji KRUS z dnia 4 sierpnia 2005 r., było zatem bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., organ administracji nie miał bowiem, wobec braku przedmiotu postępowania, podstaw do wydawania decyzji merytorycznej w tej sprawie. W ocenie Sądu wydanie przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny decyzji z dnia [...]sierpnia 2005 r. przyznającej H.K. zasiłek pielęgnacyjny na córkę w okresie od dnia 1 lipca 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. z pominięciem okresu od dnia 1 września 2002 r. do dnia 30 czerwca 2005 r. nastąpiło na skutek błędu organu administracji w rozumieniu przytoczonego przepisu art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Postępowanie w trybie art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako postępowanie nadzwyczajne, powinno toczyć się w odrębnym trybie, brak w tej sytuacji podstaw do uwzględnienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i umarzającą postępowanie prowadzone przez ten organ w innym trybie.

Skład orzekający

Leszek Leszczyński

przewodniczący

Ewa Ibrom

sprawozdawca

Krystyna Sidor

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście błędów organów administracji i możliwości przyznania świadczeń za okres wsteczny, a także zasady bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zasiłkami pielęgnacyjnymi i przepisami obowiązującymi w określonym czasie. Postępowanie w trybie art. 31 jest nadzwyczajne i wymaga odrębnego trybu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak błędy organów administracji i zawiłości proceduralne mogą wpływać na prawa obywateli do świadczeń socjalnych. Wskazuje na mechanizmy naprawcze, ale też na ograniczenia proceduralne.

Czy błąd urzędnika może pozbawić Cię należnych świadczeń? Sąd wyjaśnia, jak dochodzić swoich praw.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 467/07 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2007-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Ibrom /sprawozdawca/
Krystyna Sidor
Leszek Leszczyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
art. 3 pkt.11, art.art. 24 ust. 3a, art. 31, art. 48 ust. 2 pkt.2 lit. "c", art. 49 ust.1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca),, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 lipca 2007 sprawy ze skargi H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
II SA/LU 467/07
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...]kwietnia 2007 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy decyzję z dnia [...]listopada 2006 r. wydaną z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmawiającą przyznania H.K. zasiłku pielęgnacyjnego na córkę M.K. od 1 września 2002 r. do 30 czerwca 2005 r.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że w okresie od dnia 1 czerwca 1999 r. do dnia 31 sierpnia 2002 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny wypłacała H.K. zasiłek pielęgnacyjny na córkę M., ur. [...]maja 1994 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.). W dniu 21 lipca 2005 r. H.K. złożyła we właściwej placówce KRUS wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na córkę M. wraz z orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] maja 2005 r. Orzeczeniem tym M.K. została zaliczona do osób niepełnosprawnych od 2001 r. do 14 maja 2010 r. – w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]stycznia 2005 r. sygn. akt [...] Z powołanego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynikało, że sprawa oceny niepełnosprawności M.K. toczyła się od 8 lipca 2002 r., kiedy to matka wystąpiła o orzeczenie o niepełnosprawności córki do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności .
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. KRUS przyznał wnioskodawczyni zasiłek pielęgnacyjny na córkę na okres od 1 lipca 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r.
W dniu 20 sierpnia 2005 r. H.K. złożyła odwołanie od tej decyzji do Sądu Okręgowego VIII Wydziału Ubezpieczeń Społecznych, wnosząc o przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na córkę za cały okres, w którym z tego świadczenia nie korzystała, bo toczyło się postępowanie odwoławcze, a następnie sądowe o stwierdzenie, że jej córka jest osobą niepełnosprawną. Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r., sygn. akt [...], odrzucił odwołanie, a wniosek H.K. z dnia 21 lipca 2005 r. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres od sierpnia 2002 r. do czerwca 2005 r. z tytułu opieki nad córką M. przekazał do rozpatrzenia i wydania decyzji Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziałowi Regionalnemu i Wójtowi Gminy zgodnie z właściwością.
W dniu 11 lipca 2006 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny Placówka Terenowa w L. przekazała wniosek H.K. z dnia 21 lipca 2005 r. wraz z aktami sprawy oznaczonymi nr [...] o wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad córką M. do rozpatrzenia Wójtowi Gminy.
Wójt Gminy decyzją z dnia [...]listopada 2006 r. odmówił przyznania H.K. zasiłku pielęgnacyjnego na córkę M.K. od dnia 1 września 2002 r. do dnia 30 czerwca 2005 r. na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, uzasadniając to rozstrzygnięcie tym, że wnioskodawczyni w okresie od sierpnia 2002 r. do czerwca 2005 r. nie złożyła w KRUS wniosku o zasiłek pielęgnacyjny.
Organ odwoławczy, po rozpoznaniu odwołania H.K., uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowania, gdyż w jego ocenie Wójt Gminy wydał decyzję z naruszeniem art. 19 k.p.a. oraz art. 48 ust. 2 pkt 2 lit. "c" ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z powyższych przepisów wynika bowiem, że organ ten stał się właściwy do orzekania w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego w niniejszej sprawie dopiero w dniu 1 września 2005 r., a więc dwa miesiące po dniu, który jest ostatnim dniem żądania odwołującej.
Kolegium zwróciło jednak uwagę H.K., iż stosownie do art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych istnieje możliwość wypłacenia odwołującej przez Wójta Gminy zasiłku pielęgnacyjnego za okres sprzed 1 września 2005 r., w sytuacji, gdy organ, który był właściwy do przyznania tego świadczenie przed dniem 1 września 2005 r., wyda z urzędu decyzję prostującą błąd, co do okresu przyznania wnioskowanego świadczenia albo sporządzi pismo, stwierdzające popełnienie takiego błędu.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyła H.K.. Skarżąca zarzuciła, iż Kolegium wydając zaskarżoną decyzję uchyliło się od stwierdzenia, jaki organ popełnił błąd, nie przyznając jej zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 września 2002 r. (omyłkowo jedynie wskazała datę: 1 sierpnia 2002 r.) do 30 czerwca 2005 r. i wniosła o rozstrzygnięcie przez Sąd w tym zakresie.
Skarżąca podniosła, iż nie może ponosić negatywnych konsekwencji trwającego ponad trzy lata postępowania w sprawie zaliczenia jej córki do osób niepełnosprawnych oraz błędów pracowników organów administracji. H.K. zarzuciła bowiem, iż została błędnie pouczona przez pracownika KRUS, by nie wpisywać w treści wniosku, że ubiega się o wyrównanie zasiłku pielęgnacyjnego za lata wcześniejsze, a następnie organ ten przyznał jej zasiłek pielęgnacyjny na córkę tylko za miesiąc lipiec i sierpień 2005 r. Z tego powodu, jak podkreśla skarżąca, sprawa przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 sierpnia 2002 r. do 30 czerwca 2005 r. cały czas jest nierozstrzygnięta.
Strona skarżąca wyjaśniła, że nie mogła wcześniej złożyć wniosku wraz z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, gdyż przez trzy lata czekała na uzyskania tego orzeczenia. Dlatego też stawiane jej zarzuty, iż nie składała wniosku w okresie od 1 sierpnia 2002 r. do 30 czerwca 2005 r. są bezpodstawne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja dotyczy zasiłku pielęgnacyjnego dla M.K. za okres od 1 września 2002 r. do 30 czerwca 2005 r. Prawidłowo oceniło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że postępowanie w tej sprawie, prowadzone przez Wójta Gminy jest bezprzedmiotowe w rozumieniu przepisu art. 105 § 1 k.p.a., aczkolwiek nie w pełni można zgodzić się uzasadnieniem tego stanowiska.
Wyjaśnić należy, że w okresie do 30 kwietnia 2004 r. organy właściwe do przyznawania zasiłków pielęgnacyjnych oraz zasady przyznawania tych świadczeń regulowały przepisy ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.)., zaś od dnia 1 maja 2004 r. - ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm., od dnia 4 sierpnia 2006 r. obowiązuje tekst jednolity ogłoszony w Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.).
Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych oraz art. 48 ust. 2 pkt 2 litera "c" ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w okresie od dnia 1 września 2002 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. (a więc w okresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja) organem właściwym do ustalenia uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego dla osób podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników (do których zalicza się także skarżąca) był Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Od dnia 1 września 2005 r. organem właściwym jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta (art. 49 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Oznacza to, że od dnia 1 września 2005 r. tylko wójt gminy jako organ właściwy w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawniony jest do wydawania decyzji w sprawach dotyczących świadczeń rodzinnych. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utracił bowiem z dniem 1 września 2005 r. kompetencję do orzekania w tych sprawach. Kompetencja wójta (burmistrza, prezydenta miasta) obejmuje wszystkie sprawy przekazane mu ustawą. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera przepisów przejściowych, które dawałyby podstawę do przyznania Prezesowi Kasy uprawnień do orzekania w jakimkolwiek zakresie w sprawach świadczeń rodzinnych po dniu 1 września 2005 r.
W rozpoznawanej sprawie decyzję wydawał wprawdzie w pierwszej instancji Wójt Gminy czyli organ właściwy w rozumieniu powołanych przepisów brak było jednak podstaw do wszczynania przez wójta gminy postępowania administracyjnego w sprawie "wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 września 2002 r. do 31 sierpnia 2005 r."
Jak wynika bowiem z nie budzących wątpliwości ustaleń organu drugiej instancji w okresie od dnia 1 czerwca 1999 r. do dnia 31 sierpnia 2002 r. skarżącej H.K. wypłacany był przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Oddział Regionalny zasiłek pielęgnacyjny na córkę M.K., ur. [...] maja 1994 r. Z akt sprawy wynika następnie, że z dniem 1 września 2002 r. utraciło ważność zaświadczenie stanie zdrowia dziecka dla ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z dnia 6 września 2001 r. (k. 22 akt adm.), na podstawie którego KRUS wypłacała skarżącej zasiłek pielęgnacyjny. W dniu 8 lipca 2002 r., a więc jeszcze przed utratą ważności tego zaświadczenia, skarżąca złożyła w Powiatowym Zespole do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności. Postępowani o ustalenie niepełnosprawności trwało prawie trzy lata. Od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...]stycznia 2003 r., które nie zaliczało córki skarżącej do osób niepełnosprawnych skarżąca złożyła bowiem odwołanie do Sądu Rejonowego VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. W dniu 25 stycznia 2005 r. w sprawie sygn. akt [...] wydany został wyrok, w wykonaniu którego Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...]maja 2005 r. zaliczył córkę skarżącej, M.K. do osób niepełnosprawnych w okresie od 2001 r. do dnia 14 maja 2010 r.
Jest poza sporem, że w czasie gdy toczyło się postępowanie w sprawie niepełnosprawności skarżąca nie składała wniosku o zasiłek pielęgnacyjny, nie dysponowała bowiem dokumentem uprawniającym do pobierania tego zasiłku. W dniu 21 lipca 2005 r., po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego i uzyskaniu orzeczenia o niepełnosprawności skarżąca złożyła do KRUS, który w tym czasie był jeszcze organem właściwym do przyznawania świadczeń rodzinnych osobom podlegającym rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu, wniosek o zasiłek pielęgnacyjny, bez wskazania okresu, za jaki domaga się przyznania tego zasiłku. Decyzją Prezesa KRUS z dnia [...]sierpnia 2005 r. skarżącej przyznany został zasiłek za okres od dnia 1 lipca 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. Od decyzji tej skarżąca odwołała się, zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, do Sądu Okręgowego – VIII Wydziału Ubezpieczeń Społecznych. W odwołaniu zakwestionowała nie przyznanie zasiłku za okres toczącego się postępowania w sprawie niepełnosprawności. Postanowieniem z dnia [...]maja 2006 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy odrzucił odwołanie, a wniosek H.K. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres od sierpnia 2002 r. do czerwca 2005 r. z tytułu opieki nad córką M., przekazał do rozpatrzenia i wydania decyzji Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziałowi Regionalnemu i Wójtowi Gminy zgodnie z właściwością. Z akt postępowania administracyjnego nie wynika, by skarżąca składała odrębny wniosek o przyznanie zasiłku za okres wsteczny. Jedynie w odwołaniu od decyzji domagała się przyznania zasiłku za ten okres.
Nie było w tej sytuacji podstaw do wszczynania i prowadzenia przez Wójta Gminy w 2006 r. postępowania o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres od sierpnia 2002 r. do czerwca 2005 r. Należy bowiem zauważyć, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji, nie przewidywały postępowania o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres poprzedzający złożenie wniosku o to świadczenie. W myśl przepisu art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, co do zasady, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, natomiast stosownie do art. 24 ust. 3a ustawy, w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. W każdym zatem przypadku o dacie początkowej świadczenia rodzinnego decyduje data złożenia wniosku. Przepisy ustawy przewidują więc jedynie możliwość przyznawania świadczeń "na przyszłość", najwcześniej od miesiąca złożenia wniosku, nie ma natomiast normy prawnej, która uprawniałaby organ administracji do ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres poprzedzający miesiąc złożenia wniosku o kontynuację świadczenia. Postępowanie administracyjne w sprawie wniosku skarżącej o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres od sierpnia 2002 r. do czerwca 2005 r., zawartego w odwołaniu z dnia 25 sierpnia 2005 r. od decyzji KRUS z dnia 4 sierpnia 2005 r., było zatem bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., organ administracji nie miał bowiem, wobec braku przedmiotu postępowania, podstaw do wydawania decyzji merytorycznej w tej sprawie. Prawidłowe jest zatem rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylające zaskarżoną decyzję i umarzające postępowanie pierwszej instancji.
Okoliczność, że Wójt Gminy nie mógł orzekać w zwykłym trybie o zasiłku za okres od sierpnia 2002 r. do czerwca 2005 r. nie oznacza, że nie istnieją żadne możliwości przyznania skarżącej zasiłku za ten okres (w istocie chodzi o okres od 1 września 2002 r. do 30 czerwca 2005 r., zasiłek za sierpień 2002 r. został bowiem skarżącej przyznany i wypłacony).
Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do możliwości zastosowania w przypadku skarżącej przepisu art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi, że jeżeli odmowa przyznania świadczeń rodzinnych lub ustalenie ich wysokości były następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, wypłata świadczeń rodzinnych może nastąpić za 3 lata wstecz, licząc od dnia zawiadomienia o popełnieniu błędu lub dnia wydania decyzji prostującej błąd z urzędu. W piśmiennictwie podkreśla się, że art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych daje podstawę do wszczęcia, prowadzenia i zakończenia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w sprawie sprostowania błędu w decyzji dotychczasowej. Postępowanie to wszczynane jest na wniosek lub z urzędu i może zakończyć się decyzją prostująca błąd przez ustalenie prawa do świadczenia lub ustalenie innej jego wysokości (W. Maciejko (w:) A. Korcz, W. Maciejko, Świadczenia rodzinne. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2007, s. 404).
W ocenie Sądu wydanie przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny decyzji z dnia [...]sierpnia 2005 r. przyznającej H.K. zasiłek pielęgnacyjny na córkę w okresie od dnia 1 lipca 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. z pominięciem okresu od dnia 1 września 2002 r. do dnia 30 czerwca 2005 r. nastąpiło na skutek błędu organu administracji w rozumieniu przytoczonego przepisu art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Należy bowiem mieć na uwadze, iż przepis art. 24 ust. 3a ustawy z dnia o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania powołanej decyzji organu rentowego stanowił, że w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia. Takie brzmienie przepisu art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązywało od dnia 1 czerwca 2005 r. (por. art. 27 pkt 16 lit. "a" ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - Dz. U. Nr 86, poz. 732), do dnia 14 stycznia 2006 r. (por. art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, Dz. U. Nr 267, poz. 2260) , a więc zarówno w dacie składania przez skarżącą wniosku o zasiłek pielęgnacyjny po zakończeniu postępowania w sprawie niepełnosprawności, jak w dacie wydawania decyzji przez Prezesa KRUS. Przepis art. 24 ust. 3a w przytoczonym brzmieniu nakazywał przyznawanie świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności na zasadzie kontynuacji, od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym orzeczenie o niepełnosprawności utraciło ważność, niezależnie od daty złożenia wniosku, o ile oczywiście kolejne orzeczenie o niepełnosprawności było kontynuacją poprzedniego. Obowiązkiem organu administracji przyznającego zasiłek pielęgnacyjny na podstawie wniosku skarżącej z dnia 21 lipca 2005 r., do którego dołączone było orzeczenie o niepełnosprawności córki skarżącej z dnia [...]maja 2005 r., będące kontynuacją poprzedniego orzeczenia było zatem przyznanie zasiłku za cały okres toczącego się postępowania, czyli od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu w którym utraciło ważność orzeczenie o niepełnosprawności, tj. od dnia 1 września 2002 r. Przyznanie zasiłku za ten okres nie wymagało składania przez skarżącą odrębnego wniosku. Organy administracji obowiązane są bowiem do działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), co w tym przypadku oznaczało obowiązek przyznania skarżącej zasiłku od daty wskazanej w ustawie, czyli od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym orzeczenie o niepełnosprawności utraciło ważność. Przyznanie zasiłku dopiero od dnia 1 lipca 2005 r. stanowiło błąd organu.
Błąd Prezesa KRUS, który utracił już kompetencję do orzekania w sprawach świadczeń rodzinnych może być obecnie naprawiony przez organ właściwy w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, czyli w tym przypadku Wójta Gminy. Zawarty w odwołaniu od decyzji Prezesa KRUS, złożonym przez skarżącą w dniu 20 sierpnia 2005 r. do Sądu Okręgowego, wniosek o przyznanie zasiłku za okres toczącego się postępowania w sprawie niepełnosprawności, należałoby potraktować jako zawiadomienie o błędzie w rozumieniu art. 31 ustawy. Dawałoby to podstawę do wypłacenia skarżącej zasiłku za okres od dnia 1 września 2002 r. do dnia 30 czerwca 2005 r. (trzy lata wstecz od zawiadomienia o błędzie). W ocenie Sądu przepis art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie nakazuje, w przypadku zawiadomienia organu o błędzie przez uprawnionego, wydawania odrębnej decyzji prostującej błąd. Sprostowanie błędu polega w tym przypadku na ustaleniu w drodze decyzji prawa do świadczenia w prawidłowej wysokości za określony czas, ze wskazaniem oczywiście decyzji, zawierającej błąd w rozumieniu art. 31 ustawy.
Dodać należy, że postępowanie w trybie art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych może być prowadzone, gdy nie zachodzą podstawy do wzruszenia na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego decyzji ostatecznej, wydanej na skutek błędu organu.
Postępowanie w trybie art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako postępowanie nadzwyczajne, powinno toczyć się w odrębnym trybie, brak w tej sytuacji podstaw do uwzględnienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i umarzającą postępowanie prowadzone przez ten organ w innym trybie.
Z tych wszystkich względów i na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI