II SA/Kr 1470/24

II SA/Kr 1470/24 - Postanowienie WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-04-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jacek Bursa /przewodniczący/
Joanna Człowiekowska
Paweł Darmoń /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt. 5a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Paweł Darmoń (spr.) Protokolant: starszy referent sądowy Kamila Maśloch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi B. T. na uchwałę Nr 5/2024 Zgromadzenia Związku Międzygminnego "Gospodarka Komunalna" z siedzibą w Chrzanowie z dnia 8 lutego 2024 r. w sprawie zmiany uchwały Nr 15/2022 Zgromadzenia Związku Międzygminnego "Gospodarka Komunalna" z siedzibą w Chrzanowie z dnia 25 maja 2022 r. w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi na terenie gmin członkowskich Związku Międzygminnego "Gospodarka Komunalna" postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącemu B. T. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi.
Uzasadnienie
W dniu 8 lutego 2024 r. Zgromadzenie Związku Międzygminnego "Gospodarka Komunalna" podjęło uchwałę Nr 5/2024 w sprawie zmiany uchwały Nr 15/2022 Zgromadzenia Związku Międzygminnego "Gospodarka Komunalna" z dnia 25 maja 2022 roku w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi na terenie gmin członkowskich Związku Międzygminnego "Gospodarka Komunalna". Uchwała została podjęta na podstawie art. 4 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 2a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1469 ze zm.) oraz § 8 ust. 2 pkt 3, § 9 ust. 4 i § 11 ust. 3 Statutu Związku Międzygminnego "Gospodarka Komunalna" (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2019 r. Nr 5900 ze zm. ogłoszonymi w Dz. Urz. Woj. Małop. z 2024 r. Nr 926) oraz po zasięgnięciu opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chrzanowie. W uzasadnieniu uchwały podano, że zmiany obejmują określenie częstotliwości oraz sposobu pozbywania się nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości, a także stosowne zmiany dotyczące nazwy regulaminu (który swoim zakresem obejmuje także gospodarowanie nieczystościami ciekłymi). W uzasadnieniu podano też, że projekt uchwały w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gmin członkowskich Związku został pozytywnie zaopiniowany przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chrzanowie.
Pismem z dnia 26 sierpnia 2024 r. B. T. wniósł skargę na powyższą uchwałę Zgromadzenia Związku Międzygminnego "Gospodarka Komunalna" z dnia 8 lutego 2024 r. Nr 5/2024. Zdaniem skarżącego, doszło do naruszenia jego interesu prawnego oraz innych obywateli korzystających na swoich posesjach ze zbiorników bezodpływowych do gromadzenia nieczystości płynnych, poprzez bezpodstawne żądanie od nich informacji i rachunków dokumentujących zużycie przez nich wody w zajmowanych nieruchomościach. Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach właściciele nieruchomości realizujący obowiązek określony w art. 5 ust. 1 pkt 3b tej ustawy zobowiązani są jedynie do posiadania umowy na wywóz nieczystości oraz dowodów uiszczenia opłat za te usługi i nie ma tutaj mowy o rachunkach za zużycie wody. Skarżący stwierdził, że ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach dodatkowo precyzuje podstawę prawną do prowadzenia kontroli w tym zakresie, czyli art. 379-380 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, które to w katalogu zamkniętym precyzują zakres czynności, do których uprawniony jest organ nadzoru.
Skarżący wskazał, że w tym konkretnym wypadku wspomniany na wstępie organ nadzoru powołuje się na pkt 4 ust. 3 art. 379 ustawy Prawo ochrony środowiska, który uprawnia go do żądania wszelkich danych mających związek z problematyką kontroli. Nie mniej jednak skarżący uważa, że mając na uwadze art. 7 Ustawy Zasadniczej i określoną w nim zasadę działania organów publicznych, na podstawie i w granicach prawa podmiot publiczny nie może domniemywać swoich kompetencji jeżeli nie wynikają one wprost z przepisu prawa. Zdaniem skarżącego, powyższe oznacza, że organ nadzoru może żądać wszelkich informacji mających związek z problematyką kontroli, ale jedynie w zakresie określonym w ustawie stanowiącej podstawę prawną, czyli w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, która określa jasno zadania i obowiązki gminy, jak i właścicieli nieruchomości. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta kontroluje jedynie posiadanie umów na wywóz nieczystości płynnych, zgodności postanowień umów z osobnymi wymaganiami oraz dowody uiszczania opłat za usługi. W opinii skarżącego, organ nadzoru poprzez żądanie od obywateli rachunków za zużycie wody domniemuje swoje obowiązki w zakresie kontroli zużycia wody przez obywateli gmin Libiąż, Chrzanów i Trzebinia powołując się na § 12.1 zaskarżonej uchwały.
W odpowiedzi na skargę Związek Międzygminny "Gospodarka Komunalna" z siedzibą w Chrzanowie wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ wskazał, że podlega ona odrzuceniu z dwóch powodów. Po pierwsze, nie został uiszczony wpis od skargi. Po drugie, nie doszło do naruszenia przez zaskarżoną uchwałę interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego.
Organ wskazał, że w treści skargi skarżący podał, że doszło do naruszenia jego interesu prawnego i innych obywateli korzystających na swoich posesjach ze zbiorników bezodpływowych do gromadzenia nieczystości płynnych, poprzez bezpodstawne żądanie od nich informacji i rachunków dokumentujących zużycie przez nich wody w zajmowanych nieruchomościach. Organ zauważył, że skarga została złożona w imieniu własnym skarżącego, gdyż z jej treści nie wynika, aby skarżący reprezentował grupę mieszkańców, w szczególności nie przedstawił stosownych zgód. Zdaniem organu, skarga nie może zatem dotyczyć interesu prawnego lub uprawnienia "innych obywateli".
Poza tym według rejestrów dostępnych dla Związku pod adresem wskazanym jako miejsce zamieszkania skarżącego nie zgłoszono zbiornika bezodpływowego do gromadzenia nieczystości ciekłych lub przydomowej oczyszczalni ścieków. Skarżący nie figuruje w nich także jako właściciel nieruchomości w rozumieniu ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, zobowiązany do gromadzenia nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych lub osadnikach w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków (art. 5 ust. 1 pkt 3a tej ustawy) oraz pozbywania się zebranych na terenie nieruchomości nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi (art. 5 ust. 1 pkt 3b w/w ustawy).
Ponadto organ stwierdził, że przedmiotem zaskarżonej uchwały nie jest żądanie informacji i rachunków dokumentujących zużycie wody przez osoby zobowiązane do wykonywania w/w obowiązków ustawowych. Przedmiotem uchwały jest natomiast wprowadzenie do Regulaminu utrzymania czystości i porządku w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi na terenie gmin członkowskich Związku postanowień dotyczących gospodarowania nieczystościami ciekłymi. Wprowadzenie to było konieczne ze względu na przejęcie przez Związek od jego gmin członkowskich zadań z zakresu gospodarowania nieczystościami ciekłymi. Przedmiotowa uchwała wprowadza w szczególności zasady utrzymania czystości i porządku na terenie Związku dotyczące częstotliwości i sposobu pozbywania się nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości (wymóg wynikający z art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach). Organ podkreślił przy tym, że uchwała została podjęta po zasięgnięciu opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie (zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 4 ust. 1 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach). Uchwała zawiera przede wszystkim przepisy o charakterze przedmiotowym, uzupełniającym nazewnictwo oraz określającym stosowne częstotliwości, a nadto przepisy dotyczące obowiązku przechowywania umów i dowodów uiszczania opłat potwierdzających korzystanie z usług przedsiębiorstw świadczących usługi w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadnikach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych. Żadne postanowienie uchwały nie stanowi o żądaniu od osób i podmiotów, których dotyczy uchwała informacji i rachunków dokumentujących zużycie przez nich wody w zajmowanych nieruchomościach.
Uzasadniając z kolei wniosek o oddalenie skargi organ stwierdził, że zaskarżona uchwała jest zgodna z prawem. Postanowienia uchwały mieszczą się bowiem w granicach upoważnienia ustawowego (art. 4 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach) do jej wydania. W żaden sposób nie jest ona przy tym sprzeczna z art. 6 ust. 1 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach. W szczególności postanowienia dotyczące obowiązku przechowywania dokumentów dotyczą wyłącznie dokumentów, o których mowa w art. 6 ust. 1 tej ustawy. Zdaniem organu, skarżący myli zarzuty wobec uchwały z zarzutami wobec kontroli posiadania dokumentów, o których mowa w art. 6 ust. 1 w/w ustawy (i w zaskarżonej uchwale). W szczególności według organu ma o tym świadczyć sformułowanie: "W tym konkretnym wypadku wspomniany na wstępie organ nadzoru powołuje się na punkt 4 ustęp 3 art. 379 ustawy prawo ochrony środowiska, który uprawnia go do żądania wszelkich danych mających związek z problematyką kontroli." Organ stwierdził, że zaskarżona uchwała nie dotyczy żadnego "konkretnego przypadku". Jest to bowiem akt prawny o charakterze abstrakcyjnym. Podobnie też w uchwale nie ma powołania na art. 379 ust. 3 pkt 4 ustawy Prawo ochrony środowiska. Zdaniem organu, zarzuty podniesione przez skarżącego nie mogą zostać uwzględnione w zakresie kontroli zaskarżonej uchwały, a skarga jest całkowicie bezzasadna.
Ponadto organ stwierdził, że o ile brak jest podstaw prawnych do obowiązku przechowywania przez właścicieli nieruchomości w rozumieniu ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach rachunków za zużycie wody, czy też wątpliwości może budzić (choć nie jest wykluczona - art. 379 ust. 3 pkt 4 ustawy Prawo ochrony środowiska w żaden sposób nie jest przez ustawodawcę wyłączony ze stosowania) podstawa prawna żądania okazania takich rachunków przez właścicieli w ramach kontroli prowadzonej na podstawie art. 6 ust. 5a i 5ab ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach w zw. z art. 379 i 380 ustawy Prawo ochrony środowiska, czy też w ramach ogólnej kontroli, o której mowa wart. 6u ust. 1 i 3 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach w zw. z art. 379 i 380 ustawy Prawo ochrony środowiska, o tyle nie ma przeszkód do okazywania takich dokumentów przez właścicieli dobrowolnie lub do pozyskania informacji o zużyciu wody przez organ od przedsiębiorstwa wodnokanalizacyjnego.
Pismem z dnia 6 grudnia 2024 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez określenie naruszenia jego interesu prawnego lub uprawnienia przez zaskarżoną uchwałę – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi.
W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo z dnia 13 grudnia 2024 r., w którym wyjaśnił, że naruszenie jego interesu prawnego nastąpiło poprzez zmuszenie go i jego rodziny do bezpodstawnego udostępnienia rachunków za zużycie wody. Zdaniem skarżącego, organ domniemuje swoje obowiązki w tej kwestii. Ustawa o utrzymaniu czystości w gminach nie nakłada jednak na niego takiego obowiązku. Skarżący wskazał, że kontrola była prowadzona wobec zamieszkałej przez niego nieruchomości położonej w miejscowości L. Do pisma skarżący dołączył dokumentację w tym umowę z organem zawartą na nazwisko jego teścia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu, o czym orzeczono postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2025 r.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26), zwanej dalej p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.
Tym przepisem szczególnym w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. jest art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U.2024.1465 t.j. z dnia 2024.10.03) zwanej dalej: u.s.g., który stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest uchwała nr 5/2024 z dnia 8 lutego 2024 r. Zgromadzenia Związku Międzygminnego "Gospodarka Komunalna" w sprawie zmiany uchwały Nr 15/2022 Zgromadzenia Związku Międzygminnego "Gospodarka Komunalna" z dnia 25 maja 2022 roku w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi na terenie gmin członkowskich Związku Międzygminnego "Gospodarka Komunalna"., a skarga została wniesiona w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. Z przepisu tego wynika, iż dla skutecznego wniesienia skargi i podważenia uchwały organu gminy (pozostającej w zakresie administracji publicznej) konieczne jest wykazanie, że narusza ona interes prawny lub uprawnienie skarżącego. Natomiast przyjęcie braku naruszonego interesu prawnego umożliwia sądowi odrzucenie skargi.
Skarżący posiada jedynie interes faktyczny w zaskarżeniu uchwały. Z jego oświadczeń (w aktach II SPP/Kr 156/24) wynika, że zamieszkuje wraz z rodziną w domu stanowiącym współwłasność jego małżonki oraz teściów. Skarżący nie jest właścicielem żadnej nieruchomości. Wskazywany przez skarżącego adres w L.1, przy ul [...] dotyczy nieruchomości położonej na terenie Związku Międzygminnego, lecz na terenie całkowicie skanalizowanym, a zatem nie istnieje tam obowiązek związany z oczyszczaniem zbiorników na nieczystości. Natomiast adres, który skarżący podaje w L. ([...]) jest miejscem gdzie nie ma kanalizacji, ale skarżący nie jest tam właścicielem w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. (protokół rozprawy k- 89 i zawarte w nim oświadczenia) Właścicielem tej nieruchomości jest teść skarżącego, który jest zobowiązanym w rozumieniu ustawy do wykonywania obowiązku utrzymania czystości i porządku zgodnie z jej postanowieniami.
W rozumieniu art. 2 ust 1 pkt 4 ustawy z 13 września 1996 r o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U.2024.399 t.j. z dnia 2024.03.18)- przez właścicieli nieruchomości - rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.
Istotą interesu prawnego jest związek z konkretną normą prawa materialnego, którą można wskazać jako jego podstawę i z której można wywodzić swoje uprawnienia. W judykaturze podkreśla się aktualność interesu prawnego, istniejącego obiektywnie w dniu wejścia w życie zaskarżonego aktu, bądź najpóźniej w chwili złożenia skargi. Interes prawny powinien być indywidualny, własny, bezpośredni i skonkretyzowany, wynikający z określonego przepisu prawa materialnego oraz odnosić się wprost do podmiotu kwestionującego zaskarżony akt. Interes prawny, którego istnienie umożliwia przyznanie legitymacji skargowej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., powinien bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu wnoszącego skargę. Oznacza to, że stronie skarżącej powinno przysługiwać konkretne prawo podmiotowe o charakterze prywatnoprawnym, bądź publicznoprawnym, wynikające z przepisów prawa materialnego, które najpóźniej w dniu wniesienia skargi zostało naruszone zaskarżonym aktem. Jak jednolicie przyjmuje się w judykaturze skarżący wnosząc skargę musi wykazać, że zaskarżona uchwała naruszając prawo jednocześnie negatywnie wpływa na jego sytuację prawną, np. pozbawia go pewnych uprawnień, czy też uniemożliwia ich realizację. Tymczasem jak to już wyżej zaznaczono zaskarżona uchwała nie narusza indywidualnego interesu prawnego wnoszącego skargę, nie wywołuje skutków materialnoprawnych, nie kształtuje sytuacji prawnej skarżącego. Zaskarżona uchwała, w żaden sposób nie traktuje o "zmuszaniu skarżącego i jego rodziny do udostępnienia rachunków za zużycie wody", co zdaje się było motywem przewodnim skargi. Nie nakłada na niego tego obowiązku, bowiem we wprowadzonym Rozdziale 6 do uchwały zmienianej mowa o częstotliwości i sposobie pozbywania się nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz terenów przeznaczonych do użytku publicznego i w żadnym z wprowadzonych przepisów nie ma mowy o rachunkach za zużycie wody. Uchwała dotyczy usług w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych. Uchwała wprost nawiązuje do obowiązku z art. 5 ust 1 pkt 3 b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi; Właściciele są obowiązani do udokumentowania w formie umowy korzystania z usług związanych z wykonywaniem tego obowiązku przez okazywanie takich umów i dowodów uiszczenia opłat za te usługi (art. 6 ust 1 ustawy). Z zaskarżeniem uchwały i jej treścią nie ma też żadnego związku przebieg kontroli przeprowadzonej na nieruchomości teścia skarżącego, na którą powołuje się skarżący.
Mając powyższe na uwadze, Sąd skargę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. w związku z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na zasadzie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.