II OSK 1231/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-02-13
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlaneplan miejscowyrozbiórkasamowola budowlanautwardzenie terenunadzór budowlanypostępowanie administracyjnezgodność z planem

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nakazu rozbiórki utwardzenia z kostki brukowej i betonu, uznając je za niezgodne z planem miejscowym.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa P. sp. j. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę utwardzenia z kostki brukowej i betonu na działkach w M. Skarżący argumentował, że organy wadliwie orzekły o nakazie rozbiórki, nie uwzględniając procedury zmiany planu miejscowego. NSA oddalił skargę, podkreślając, że ocena zgodności inwestycji z planem miejscowym powinna być dokonana według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji, a nie według przyszłych, niepewnych zmian planistycznych.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Przedsiębiorstwa P. sp. j. T. G., B. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który utrzymał w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę utwardzenia z kostki brukowej i betonu na działkach w M. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia przepisów K.p.a. oraz P.p.s.a., argumentując, że organy nadzoru budowlanego przedwcześnie wydały nakaz rozbiórki, nie uwzględniając wszczętej procedury zmiany planu miejscowego oraz błędnie oceniając przeznaczenie działek. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, wskazując, że postępowanie legalizacyjne prowadzone jest w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego, a nie art. 48, i że kluczowa jest zgodność z obowiązującym planem miejscowym. NSA podzielił stanowisko WSA, oddalając skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że dopóki plan miejscowy nie utraci mocy, organy mają obowiązek stosować jego postanowienia, a wszczęcie procedury zmiany planu nie obliguje do zawieszenia postępowania ani nie wpływa na ocenę legalności inwestycji według stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania. NSA uznał również, że zarzut naruszenia art. 48 Prawa budowlanego był bezzasadny, gdyż decyzje opierały się na art. 50 i 51 tej ustawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wszczęcie procedury zmiany planu miejscowego nie obliguje organów administracji do zawieszenia postępowania w sprawie nakazu rozbiórki samowoli budowlanej, a ocena zgodności inwestycji powinna być dokonana według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji.

Uzasadnienie

Plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego i obowiązuje do czasu jego zmiany. Organy administracji mają obowiązek stosować jego postanowienia. Zmiana planu jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym, a jej potencjalne przyszłe ustalenia nie mogą wpływać na ocenę legalności inwestycji według stanu prawnego istniejącego w dacie orzekania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.b. art. 51 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części w przypadku wykonywania robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, gdy nie jest możliwe doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem.

Pomocnicze

u.p.b. art. 50 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Podstawa do wszczęcia postępowania legalizacyjnego w przypadku robót budowlanych wykonanych bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia.

u.p.b. art. 29 § 2 pkt 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Określa roboty budowlane, na które wymagane jest zgłoszenie (utwardzenie powierzchni gruntu na działkach budowlanych).

u.p.b. art. 3 § pkt 9

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja urządzenia budowlanego, do którego zaliczono utwardzenie powierzchni gruntu.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność wykonanego utwardzenia z postanowieniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Brak możliwości legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych w sytuacji sprzeczności z planem miejscowym. Niezwiązanie organów administracji i sądów procedurą zmiany planu miejscowego, która jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym.

Odrzucone argumenty

Przedwczesność decyzji o nakazie rozbiórki z uwagi na wszczęcie procedury zmiany planu miejscowego. Błędna ocena przeznaczenia działek i charakteru wykonanych utwardzeń jako zgodnych z planem miejscowym (np. jako element działalności rolniczej).

Godne uwagi sformułowania

Ocena zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu przestrzennym dokonuje się według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydawania decyzji. Zmiana planu miejscowego jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym. Organy administracji nie mają obowiązku zawieszenia postępowania do czasu uchwalenia nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Skład orzekający

Grzegorz Czerwiński

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Miładowski

sędzia

Grzegorz Antas

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących legalizacji samowoli budowlanej w kontekście planowania przestrzennego oraz znaczenie obowiązującego planu miejscowego w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niezgodności z planem miejscowym i braku możliwości legalizacji. Nie dotyczy sytuacji, gdy plan miejscowy nie obowiązuje lub został zmieniony przed wydaniem ostatecznej decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczową zasadę prawa budowlanego i administracyjnego: prymat obowiązującego planu miejscowego nad przyszłymi zmianami i znaczenie zgodności z prawem w momencie orzekania.

Plan miejscowy ważniejszy niż obietnica zmiany: NSA o legalizacji samowoli budowlanej.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1231/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Miładowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Lu 461/20 - Wyrok WSA w Lublinie z 2020-12-15
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 51 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 151. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Grzegorz Antas Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa P. sp. j. T. G., B. G. z siedzibą w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Lu 461/20 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa P. sp. j. T. G., B. G. z siedzibą w M. oraz B. G. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 25 maja 2020 r. znak ZOA-VIII.7721.32.2020 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 461/20 oddalił skargę P. Spółki jawnej T. G., B. G. z siedzibą w M. oraz B. G. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 25 maja 2020 r., znak: ZOA-VIII.7721.32.2020, utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Świdniku (dalej także: PINB) z 19 marca 2020 r., PINB.5160/13-F/19, nakazującą T. i B. G. rozbiórkę zrealizowanego utwardzenia z kostki brukowej i betonu na działkach nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w M..
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
T. i B. G. utwardzili betonem działki nr ew. [...] na długości ok. 60 m i całej szerokości, działki nr ew. [...], [....] utwardzone zostały w 100 %, działka nr ew. [...] na długości ok. 60 m, a działka nr ew. [...] na długości ok. 65 m. Natomiast działki nr ew. [...] i nr ew. [...] zostały utwardzone betonem oraz kostką brukową. Pierwsza działka została utwardzona w ok. 90%, zaś druga w około 65%. Utwardzenie działek nr ew. [...], [...] i [...] miało miejsce około 2010 r. Inwestorzy nie dokonali zgłoszenia tych robót właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Działka nr ew. [...] została utwardzona w 2015 r., a pozostałe działki w 2018 r.
PINB uznał, że utwardzenie wykonane na ww. działkach jest niezgodne z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy M., zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Gminnej Rady Narodowej w M. z [...] r. (Dz. U. Woj. Lub. z [...]), zmienionego uchwałą Rady Gminy M. Nr [...] z [...] r. (Dz. U. Woj. Lub. nr [...]) oraz uchwałą Rady Gminy M. Nr [...] z [...] r. (Dz. U. Woj. Lub. z [...]). Według planu:
─ działki nr [...] i nr [...] znajdują się na terenie oznaczonym symbolem T41RP (uprawy polowe i zabudowa zagrodowa),
─ działka nr [...] – na terenie oznaczonym symbolami T41RP (uprawy polowe i zabudowa zagrodowa) oraz T11RPU (baza RSP, dla której dopuszcza się adaptację z możliwością rozbudowy na posiadanym terenie i zakazem zwiększania strefy uciążliwości od strony północnej, południowej i wschodniej),
─ działki nr [...] i nr [...] – na terenie oznaczonym symbolem T11RPU (przeznaczenie terenu jw.),
─ działka nr [...] i nr [...] – na terenie oznaczonym symbolem MI7U/MN (usługi komercyjne i budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne).
PINB uznał, że skoro nie ma możliwości wykazania zgodności wykonanych robót budowlanych z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującymi w dacie rozstrzygania sprawy, nie ma podstaw do ich legalizacji. Z uwagi na tę okoliczność jedyną formą przywrócenia stanu zgodnego z prawem był nakaz rozbiórki, w myśl art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 7 Prawa budowlanego.
Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie (dalej także: WINB) decyzją z 25 maja 2020 r., znak: ZOA-VIII.7721.31.2020, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Zdaniem WINB, prace nad zmianą planu miejscowego nie mają wpływu na postępowanie w przedmiocie ustalenia legalności opisanego utwardzenia działki, gdyż w przypadku obowiązywania planu jest możliwe rozstrzygniecie sprawy i wydanie decyzji. Badając warunki legalizacji wykonanych robót w trybie art. 50 i 51 Prawa budowalnego, organ ocenia, czy obiekt jest zgodny z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania. Stąd też ewentualne przyszłe uchwalenie planu zagospodarowania przestrzennego nie może mieć wpływu na tok postępowania administracyjnego w prowadzonym przed organem nadzoru budowlanego postępowaniu, tym bardziej, że zmiana planu jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli P. Spółka Jawna T. G., B. G. oraz B. G., domagając się jej uchylenia w całości jak i uchylenia decyzji ją poprzedzającej. Zarzucili naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.
Według Sądu zasadnicza część zarzutów skargi była całkowicie nieuzasadniona, albowiem wszystkie w zasadzie zarzuty skargi koncentrowały się na stwierdzeniu, że wydane w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji są niezgodne z prawem, gdyż organy te wadliwie, to jest co najmniej przedwcześnie, orzekły o nakazie rozbiórki opisanego utwardzenia z kostki brukowej i betonu – na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Uwadze skarżących uszło, że decyzje organów nadzoru orzekających w sprawie nie zostały wydane w oparciu o ten przepis, lecz w odrębnym trybie legalizacji robót budowalnych określonym w art. 50 i 51 tej ustawy, do którego przepis art. 48 Prawa budowlanego nie ma w żadnym zakresie zastosowania.
Mając powyższe na względzie, Sąd, niezwiązany – z mocy art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej: P.p.s.a.) – zarzutami i treścią wniesionej skargi, ocenił legalność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji także w części nieobjętej zarzutami skargi oraz doszedł do wniosku, że decyzje te nie naruszają prawa.
Sąd stwierdził, że z ustalonych przez organy obu instancji okoliczności faktycznych wynika, że wykonane przez inwestora prace budowlane polegały na utwardzeniu powierzchni gruntu na działkach budowlanych, o którym mowa w art. 29 ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego (na którego wykonanie do 27 czerwca 2015 r. wymagane było zgłoszenie).
Z przepisu tego nie wynika, na czym ma polegać utwardzenie powierzchni gruntu i jakim celom może służyć. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że utwardzenie powierzchni gruntu na działkach budowlanych w rozumieniu powołanego przepisu stanowi urządzenie budowlane, o jakim mowa w art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego. Jest to więc urządzenie techniczne, które jest związane z innym obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania tego obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Urządzenie budowlane według art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego ze swej istoty musi pozostawać w związku funkcjonalnym z określonym obiektem budowlanym, w stosunku do którego spełnia funkcję służebną, umożliwiającą prawidłowe użytkowanie tego obiektu. Dlatego też wyznacznikiem rozumienia utwardzenia powierzchni gruntu na działce budowlanej będącego urządzeniem budowlanym jest jego funkcja, polegająca na przyporządkowaniu tego urządzenia celom związanym ze sposobem korzystania z działki budowlanej (zob. powołany przez WINB wyrok NSA z 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1283/11).
Sąd zauważył, że priorytetem dla ustawodawcy jest dążenie do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu, nie zaś zastosowanie dotkliwej sankcji w postaci nakazania jego rozbiórki, nie można jednak tracić z pola widzenia, że legalizacja ta następuje z zachowaniem ściśle określonych w ustawie warunków, wymienionych w art. 50 i 51 Prawa budowlanego.
Przepis art. 51 Prawa budowlanego, stosowany jest w sytuacji wykonywania robót budowlanych w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia (pkt 1) lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (pkt 2), lub na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego (pkt 3), lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach (pkt 4).
Wówczas organ nadzoru budowlanego, w zależności od stwierdzonego naruszenia prawa, ma do dyspozycji następujące, wskazane w art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego rozstrzygnięcia: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo 3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.
W ocenie Sądu, prawidłowo stwierdziły organy, że legalizacja wykonanego przez inwestora utwardzenia na opisanych działkach jest możliwa jedynie w razie spełnienia przesłanki zgodności wykonanych robót z przepisami z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego, w tym z przepisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione warunki legalizacji wykonanych robót – w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego, gdyż zachodzi sprzeczność wykonanych robót budowalnych z postanowieniami obowiązującego na działkach o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w M. planu miejscowego, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie tych robót do stanu zgodnego z prawem.
Stosownie do przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy M., zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Gminnej Rady Narodowej w M. z [...] r. (Dz. U. Woj. Lub. z [...]), zmienionego uchwałą Rady Gminy M. Nr [...] z [...] r. (Dz. U. Woj. Lub. nr [...]) oraz uchwałą tej Rady Nr [...] z [...] r. (Dz. U. Woj. Lub. z [...]), teren oznaczony symbolem T41RP, na którym położone są w całości działki nr [...] i nr [...], a także część działki nr [...], stanowi teren upraw polowych i zabudowy zagrodowej. Teren oznaczony symbolem T11RPU, obejmujący w całości działki nr [...] i nr [...] oraz częściowo działkę nr [...] jest przeznaczony – w świetle planu – pod bazę Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej. Na tym obszarze dopuszcza się ponadto adaptację z możliwością rozbudowy na posiadanym terenie i zakazem zwiększania strefy uciążliwości od strony północnej, południowej i wschodniej. Natomiast teren oznaczony symbolem MI7U/MN, na jakim znajdują się działki nr [...] i nr [...], jest przeznaczony pod usługi komercyjne i budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne. Na obszarze tym plan dopuszcza:
─ możliwość uzupełnienia i przekształcania funkcji mieszkaniowej na funkcje usługowe poprzez wprowadzenie nieuciążliwych usług, których rodzaj działalności dla budynków i osób w nich przebywających nie będzie powodować przekroczenia dopuszczalnych norm zagrożeń i uciążliwości określonych w przepisach odrębnych; zasięg zagrożeń i uciążliwości należy ograniczyć do granic własnej posesji;
─ realizację obiektów usługowych wolnostojących pod warunkiem, że wielkość działki umożliwia ich usytuowanie zgodnie z przepisami prawa budowlanego i nie spowoduje obniżenia estetyki otoczenia oraz uciążliwości dla działek sąsiadujących;
─ lokalizację nieprzewidzianych w rysunku planu sieci i urządzeń infrastruktury technicznej w ilości niezbędnej dla potrzeb użytkowników oraz innych urządzeń i obiektów związanych z podstawową funkcją terenu;
─ korektę podziałów wewnętrznych oznaczonych w rysunku planu linią przerywaną całego terenu wyznaczonego linią rozgraniczającą lub jego części, pod warunkiem zachowania relacji zewnętrznych oraz nienaruszania interesów osób trzecich.
Na obszarze tym wyklucza się prowadzenie usług zaliczanych do usług mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz będących kłopotliwymi w relacjach sąsiedzkich.
Sąd stwierdził, że wykonane przez inwestorów w latach 2010-2018 r. utwardzenia z kostki brukowej i betonu na opisanych wyżej działkach w M. nie stanowią adaptacji czy rozbudowy obiektu na potrzeby spółdzielni, która od dawna nie istnieje ani elementu upraw rolnych i zabudowy zagrodowej, ani budownictwa mieszkaniowego jednorodzinnego czy też elementu usług komercyjnych, dopuszczonych planem na tym terenie. Stanowi to zasadniczą i zarazem wystarczającą barierę dla przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w niniejszej sprawie.
Bezspornie na nabytych przez skarżących działkach, w tym na opisanych wyżej działkach, funkcjonuje zakład produkcji [...] [...]. Z dokumentów, m.in. z map i zdjęć zamieszczonych w aktach administracyjnych sprawy, wynika, że na działkach nr [...], [...], [...] i [...] znajdują się węzły [...], natomiast na działkach nr: [...], [...], [...] i [...] - hale magazynowo-garażowe związane z funkcjonowaniem zakładu produkcji [...]. Nie sposób było przyjąć, aby będące przedmiotem niniejszej sprawy utwardzenie działek było wykorzystywane – jak twierdzi strona skarżąca – jako urządzenie budowlane związane z działalnością rolniczą.
Sąd w pełni podzielił stanowisko WINB, że wykonanie utwardzenia z kostki brukowej i betonu na opisanych działkach dla potrzeb przedsiębiorstwa P. Spółka Jawna T. G., B. G., nie mieści się w żadnej z wyżej wskazanych kategorii inwestycji, których realizacja jest dopuszczalna na obszarze T11RPU, T41RP oraz MI7U/MN.
W tej sytuacji jedynym dopuszczalnym prawnie rozstrzygnięciem było wydanie nakazu rozbiórki wykonanego utwardzenia.
Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu, dotyczącego nieuwzględnienia przez organy okoliczności wszczęcia procedury zmiany studium i procedury uchwalenia nowego planu miejscowego, która ma w założeniu zmienić przeznaczenie omawianych działek w sposób umożliwiający w przyszłości legalizację wykonanego na nich utwardzenia, Sąd uznał go za całkowicie bezzasadny.
Sąd w pełni podzielił wyrażony w orzecznictwie NSA pogląd, zgodnie z którym jeżeli na terenie, na jakim samowolnie wzniesiono obiekt budowlany, obowiązuje plan miejscowy – tylko ten plan może być podstawą oceny zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Oceny zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu przestrzennym dokonuje się według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydawania decyzji (zob. wyroki NSA: z 8 października 2007 r., II OSK 1318/06, z 10 marca 2010 r., II OSK 475/09 i z 18 maja 2012 r., II OSK 2561/11).
Wobec tego bez wpływu na wynik sprawy pozostaje okoliczność wszczęcia przez radę gminy procedury zmiany obowiązującego na ww. działkach studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz procedury uchwalenia dla terenu obejmującego te działki nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, poprzez podjęcie uchwał intencyjnych. Zmiana studium i przyjęcie nowego planu miejscowego są zdarzeniami przyszłymi i niepewnymi. Następują one w wyniku ustawowo uregulowanej procedury planistycznej. Zdaniem Sądu, samo wszczęcie procedury planistycznej nie obliguje rady gminy do podjęcia finalnej uchwały planistycznej. Bezsprzecznie więc nie można wykluczyć, że przewidywane przez stronę skarżącą zdarzenia w postaci zmiany studium i uchwalenia nowego planu miejscowego w ogóle nie nastąpią, bądź też jeżeli akty te zostaną podjęte przez radę, nie sposób przewidzieć ich rezultatu, to jest czy istotnie zawierałyby one korzystne dla strony rozstrzygnięcia umożliwiające legalizację zrealizowanego utwardzenia. Należy bowiem mieć na uwadze, że postępowanie planistyczne jest procesem legislacyjnym, w którym treść finalnych ustaleń jest wypadkową stanowisk różnych organów administracji (nie tylko organów gminy), podmiotów uzgadniających i opiniujących projekt uchwały, a nawet członków społeczeństwa wnoszących wnioski i uwagi do projektu uchwały. Nie sposób więc przewidzieć na etapie inicjującym proces uchwałodawczy ani tego, czy uchwała w ogóle zostanie podjęta, ani tego, jakie będą przyjęte w niej ustalenia.
Z tego względu, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, Sąd nie mógł przyjąć, by ewentualność przyszłej i – co oczywiste – niepewnej zmiany aktów planowania przestrzennego rzutowała w jakikolwiek sposób na tok procedowania organów nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym prowadzonym w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Obowiązkiem tych organów – jak zresztą wszystkich organów administracji – jest rozstrzyganie według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydawania rozstrzygnięcia. W postępowaniu legalizacyjnym, o którym mowa wyżej, dotyczącym obiektów budowlanych (urządzeń budowlanych) położonych na obszarach objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, kluczowym elementem stanu prawnego jest obowiązująca w dacie orzekania treść tego aktu prawa powszechnie obowiązującego. Dlatego też organy obu instancji związane były w niniejszej sprawie treścią planu miejscowego w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania przez nie decyzji.
W ocenie Sądu z powyższym nie koliduje w jakikolwiek sposób powołana w skardze teza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd podzielił w pełni wyrażony tam pogląd, że "zmiana planu miejscowego dokonana przed wykonaniem zaskarżonej decyzji o usunięciu samowoli budowlanej (nakaz rozbiórki) może stanowić uzasadnioną przesłankę do wystąpienia przez skarżących do organu administracji z wnioskiem o wszczęcie postępowania w celu uchylenia tej decyzji w trybie art. 155 K.p.a. bądź stwierdzenia jej wygaśnięcia na podstawie art. 162 K.p.a." (wyrok NSA z 19 lipca 1999 r., IV SA 1105/97). Zauważył, że wyrok ten został wydany w stanie prawnym, w którym zmiana planu miejscowego już nastąpiła, ponadto NSA wyraził w nim pogląd dotyczący możliwości zastosowania trybów nadzwyczajnych wzruszania ostatecznej, niewadliwej decyzji administracyjnej, a nie wypowiadał się na temat wpływu zmiany planu na ocenę legalności tej decyzji.
Skarżące Przedsiębiorstwo wniosło skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Skarżące Przedsiębiorstwo zarzuciło naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci
1) art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez:
a) niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia przywołanych powyżej przepisów K.p.a. dokonanego przez organy nadzoru budowlanego w toku instancyjnego postępowania administracyjnego, polegającego na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów i niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, z uwzględnieniem słusznego interesu społecznego i strony oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, w tym dokonanie nieprawidłowej oceny w kontekście niniejszej sprawy kwestii powzięcia przez Radę Gminy M. uchwały nr [...] z dnia [...] r. w sprawie zmiany uchwały nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] r. zmienionej uchwałą nr [...] z dnia [...] r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy M. oraz uchwały nr [...] z dnia [...] r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy M. w miejscowości M., co w konsekwencji rzutuje na przedwczesność decyzji o nakazie rozbiórki;
b) niedostrzeżenie przez Sąd naruszenia przywołanych powyżej przepisów K.p.a. dokonanego przez organy nadzoru budowlanego w toku instancyjnego postępowania administracyjnego, polegającego na uchybieniu obowiązkowi dokonania w uzasadnieniu wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz jego wyczerpującego rozpatrzenia, z uwzględnieniem słusznego interesu społecznego i strony oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, w szczególności dokonanie nieprawidłowej oceny w kontekście niniejszej sprawy kwestii, iż działki objęte zaskarżoną decyzją wykorzystywane są pod uprawę rolną a zatem usytuowanie utwardzenia powierzchni gruntu (uzupełnienie przeznaczenia podstawowego) miało służyć prowadzeniu działalności rolniczej, co jest zgodne z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy M.
2) art. 151 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie, mimo naruszenia przez organy nadzoru budowlanego ww. przepisów postępowania administracyjnego.
Naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy skarżący kasacyjnie upatrują w naruszeniu:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 z późn. zm.) poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną ocenę, iż organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały środek prawny w postaci wydania nakazu rozbiórki w formie decyzji administracyjnej podczas gdy w realiach niniejszej sprawy istnieje możliwość legalizacji samowoli budowlanej.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżące kasacyjnie Przedsiębiorstwo wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania ewentualnie uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi,. Ponadto skarżące kasacyjnie Przedsiębiorstwo domaga się zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącego kasacyjnie Przedsiębiorstwa, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez P. Spółkę jawną T. G., B. G. z siedzibą w M. nie miała uzasadnionych podstaw.
Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Kwestia podjęcia przez Radę Gminy M. czynności w celu zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w tej gminie nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego. Dopóki plan ten nie utraci mocy organy administracji oraz sądy mają obowiązek brać pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięć zawarte w miejscowym planie przepisy. Organy administracji nie mają też obowiązku zawieszenia postępowania do czasu uchwalenia nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, którego uregulowania będą korzystniejsze dla inwestora. Prawidłowo też ustalono przeznaczenie w miejscowym planie nieruchomości na której zrealizowana została inwestycja.
Za niezasadny uznać również należy podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Przepis ten ma więc charakter swoistej "instrukcji" dla Sądu, jakiej treści rozstrzygnięcie ma wydać, gdy uzna, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Może on tym samym być naruszony tylko wówczas, gdy Sąd uznając, że skarga zasługuje na uwzględnienie wydaje orzeczenie oddalające skargę lub gdy Sąd uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie uwzględnia ją. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i w konsekwencji wydał prawidłowe rozstrzygnięcie polegające na jej oddaleniu.
Nie znajduje także uzasadnienia zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wskazał, że podstawą wydania nakazu rozbiórki nie był art. art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane tylko art. art. 50 i 51 tej ustawy. Skoro art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nie był stosowany i w niniejszej sprawie organy administracji nie miały zastosowania go to tym samym przepis ten nie mógł zostać naruszony.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI