II SA/Lu 455/23

II SA/Lu 455/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-09-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Maciej Gapski /sprawozdawca/
Marta Laskowska-Pietrzak /przewodniczący/
Robert Hałabis
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 48a, art. 48b, art. 49a pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) Protokolant Referent Natalia Kondraciuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2023 r. sprawy ze skargi U.-M. H..M.. J. spółki jawnej z siedzibą w P. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 14 marca 2023 r. nr ZOA-VII.7721.3.2023 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 14 marca 2023 r. znak: ZOA-VII.7721.3.2023 po rozpatrzeniu odwołania U. H.M. J. spółka jawna z siedzibą w P. (dalej jako: skarżąca lub Spółka), Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: organ, WINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie (dalej jako: PINB w Lublinie) z dnia 29 grudnia 2022 r. znak: PINB 7355/Jast-5/2022, w przedmiocie nakazu rozbiórki N. Sp. z o.o. z siedzibą w K. stacji regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego LNG wraz z infrastrukturą towarzyszącą zrealizowanej na działce nr ewid. [...] w miejscowości P., gmina J., tj.:
- poziomego zbiornika magazynowego skroplonego gazu ziemnego LNG o pojemności 32,00 m3 wraz z parownicą własną odbudowy ciśnienia;
- układu dwóch parownic atmosferycznych zabudowanych na stalowej ramie wraz ze stacją redukcyjno-pomiarową I stopnia;
- układu rurociągów technologicznych nadziemnych fazy ciekłej, fazy gazowej oraz gazu zimnego z armaturą;
- kontenera stacji redukcyjno-pomiarowej II stopnia; kontenera technologicznego - kotłowni gazowej oraz układu AKPiA;
-prefabrykowanych betonowych podstaw pod stopy zbiornika;
-prefabrykowanej betonowej wanny bezpieczeństwa;
-układu uziemienia i odgromienia, układu elektryki, układu pneumatyki, układu czynnika grzewczego i układu gazowym niskiego ciśnienia zasilającego kotłownię.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie, działając z urzędu, w dniu 26 lipca 2022 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie budowy stacji regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego LNG wraz z infrastrukturą towarzyszącą zrealizowaną na działce nr ewid. [...] w miejscowości P., gmina J., przed uzyskaniem pozwolenia na budowę.
W dniu 18 sierpnia 2022 r. PINB w Lublinie dokonał oględzin na nieruchomości - działka nr ewid. [...], w miejsc. P., gm. J. i stwierdził, że została na niej zrealizowana budowa stacji regazyfikacji skroplonego gazu zmiennego LNG wraz z infrastrukturą towarzyszącą, w skład której wchodzą: poziomy zbiornik magazynowy skroplonego gazu ziemnego LNG wraz z parownicą własną odbudowy ciśnienia; układ parownic atmosferycznych zabudowany na stalowej ramie wraz ze stacją redukcyjno-pomiarową I stopnia; układy rurociągów technologicznych nadziemnych fazy ciekłej, gazy gazowej i gazu ziemnego wraz z armaturą; kontener stacji redukcyjno-pomiarowej II stopnia; kontener technologiczny kotłowni gazowej; prefabrykowane betonowe podstawy pod stopy zbiornika; prefabrykowana betonowa wanna bezpieczeństwa; układ uziemienia, odgromienia; układ elektryki, układ pneumatyki; układ czynnika grzewczego; układ gazowy niskiego ciśnienia zasilający kotłownię. Ponadto ustalono, że stacja regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego LNG została wybudowana na potrzeby zakładu produkcyjnego liofilizowanych owoców i warzyw, zrealizowanego na nieruchomości w latach 2019-2022, którego inwestorem jest U. H.M. J. spółka jawna.
Dodatkowe oględziny przeprowadzone w dniu 5 października 2022 r. przez upoważnionych pracowników PINB w Lublinie wykazały, że stan faktyczny na przedmiotowej nieruchomości, od czasu poprzednich oględzin przeprowadzonych w dniu 18 sierpnia 2022 r. nie zmienił się, zarówno pod względem gabarytów, lokalizacji oraz urządzeń.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie postanowieniem z dnia 18 października 2022 r. znak: PINB 7355/Jast-5/2022 (sprostowanym postanowieniem z dnia 1 grudnia 2022 r. znak: PINB 7355/Jast-5/2022), działając na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm., dalej jako pr. bud.) wstrzymał N.Sp. z o.o. z siedzibą przy ul. L. 20, K., prowadzenie robót budowalnych polegających na budowie stacji regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego LNG wraz z infrastrukturą towarzyszącą zrealizowanej na działce nr ewid. [...] w miejscowości P., gmina J.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż stacja regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego LNG wraz z infrastrukturą towarzyszącą znajdująca się na działce nr ewid. [...] w miejsc. P., gmina J., została wybudowana przed dniem 15 grudnia 2020 r., tj. przed uzyskaniem w dniu 27 lipca 2021 r. znak: AB.6740.1341.20021.LW1 decyzji Starosty Lubelskiego o pozwoleniu na budowę. Pomimo wskazania w postanowieniu o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych możliwości i zasad legalizacji samowoli budowlanej inwestor nie wystąpił ze stosownym wnioskiem i nie dokonał żadnych czynności zmierzających do legalizacji.
Następnie, PINB w Lublinie, powołaną na wstępie decyzją z dnia 29 grudnia 2022 r. znak: PINB 7355/Jast-5/2022 nakazał firmie N. Sp. z o.o. z siedzibą w K., rozbiórkę stacji regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego LNG wraz z infrastrukturą towarzyszącą zrealizowanej na działce nr ewid. [...] w miejscowości P., gmina J.
Odwołanie od powyższej decyzji nakazującej rozbiórkę złożyła U.H.M. J. spółka jawna z siedzibą w P. Skarżąca zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 49e pkt 1 pr. bud.
Decyzją z dnia 14 marca 2023 r. WINB w Lublinie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB w Lublinie w zakresie prawidłowości i konieczności wydania decyzji o rozbiórce stacji regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego LNG wraz z infrastrukturą towarzyszącą zrealizowanego na działce nr ewid. [...] w miejscowości P., gmina J. w związku z realizacją przedmiotowej inwestycji przed uzyskaniem pozwolenia na budowę.
Na wstępie organ odwoławczy wyjaśnił, że dokonując podziału obiektów budowlanych z punktu widzenia konieczności uzyskania pozwolenia na ich wybudowanie, można rozróżnić: a) obiekty budowlane, których wzniesienie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, b) obiekty wymagające jedynie zgłoszenia, c) obiekty budowlane, których budowa nie wymaga ani pozwolenia, ani zgłoszenia.
Konsekwencją przyjętego podziału są odpowiadające mu tryby likwidacji skutków samowoli, bowiem przepisy prawa budowlanego przewidują trzy odrębne tryby likwidacji skutków samowoli budowlanej: tryb tzw. procedury legalizacyjnej określonej w art. 48-49e pr. bud., tryb uproszczonego postępowania legalizacyjnego określony w art. 49f - 49i pr. bud. oraz tryb przewidziany przepisami art. 50-51 pr. bud. zwany trybem postępowania naprawczego. Tryby te są trybami rozłącznymi, stosowanymi w odmiennych stanach faktycznych. Z uwagi na powyższe, w tego typu sprawach, podstawowe znaczenie ma ustalenie okoliczności faktycznych związanych z zaistniałą w sprawie samowolą budowlaną. Tylko prawidłowe dokonanie ustaleń co do stanu faktycznego pozwala organowi nadzoru budowlanego na ocenę, czy obiekt budowlany został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, zgłoszenia, czy też wystąpiły przesłanki obligujące organ do prowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 555/19).
Organ odwoławczy podniósł, że w przedmiotowej sprawie PINB w Lublinie decyzją z dnia 4 lipca 2022 r. znak: PINB 7353/Jast-l55/2022 zgłosił sprzeciw w sprawie przystąpienia do użytkowania stacji regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego LNG wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce nr ewid. [...] w miejscowości P., gmina J., bowiem z uwagi na zebrany w sprawie materiał dowodowy uznał, że roboty budowlane polegające na budowie przedmiotowej stacji regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego LNG, zostały wykonane do dnia 15 grudnia 2020 r., tj. przed uzyskaniem decyzji Starosty Lubelskiego o pozwoleniu na budowę z dnia 27 lipca 2021 r. znak: AB.6740.1341.2021.LW1.
WINB podkreślił, że organ I instancji przeprowadzając dalsze czynności w prowadzonym przez siebie postępowaniu, wszczętym z urzędu w dniu 26 lipca 2022 r. w sprawie budowy stacji regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego LNG wraz z infrastrukturą towarzyszącą zrealizowanej na działce nr ewid. [...] w miejscowości P., gmina J., przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę (k. 31 akt organu I instancji), PINB w Lublinie ustalił, że:
-w dniach 28-30 października 2020 r. zostały przeprowadzone próby ciśnieniowe instalacji gazowej, potwierdzone protokołami nr l-MOBILE-43/10/2020, 2-MOBILE- 43/10/2020, 3-MOBILE-43/10/2020, spisanymi przez kierownika budowy p. A. W. (k. 5-7 akt organu I instancji);
-w dniu 15 grudnia 2020 r. (po dokonaniu czynności dozoru technicznego przy urządzeniach technicznych) zostały wydane decyzje Prezesa Urzędu Dozoru Technicznego zezwalające na eksploatację: rurociągu technicznego o numerze fabrycznym TG-RFG.50-MOBILE-43 i numerze ewid. N2913000961; rurociągu technicznego o numerze fabrycznymTG-RN.40-MOBILE-43 i numerze ewid. N2991300090; rurociągu o numerze fabrycznym TG-RFC.40-MOBILE-43 i numerze ewid. N2913000959; stałego zbiornika ciśnieniowego o nr fabrycznym 22209 i numerze ewid. N2313323398; stałego zbiornika ciśnieniowego o nr fabrycznym 22210 i numerze ewid. N2313323397; stałego zbiornika ciśnieniowego o nr fabrycznym 6525 i numerze ewid. N2313323396 (k. 8-13 akt organu I instancji);
- pismo Urzędu Dozom Technicznego Oddział w L. z dnia 11 października 2022 r. znak: OC. 13.430.17198/2022 r. wskazywało, że ww. decyzje zostały wydane na wniosek pełnomocnika użytkownika, po zamontowaniu urządzeń i w fazie ich gotowości do rozpoczęcia eksploatacji (k. 102 akt organu I instancji);
- protokół przekazania stacji magazynowania oraz regazyfikacji LNG z dnia 23 czerwca 2021 r. (k. 79 akt organu I instancji) został sporządzony przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę – stanowi on załącznik do protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 5 października 2022 r. (k. 94 akt organu I instancji).
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zebrana w przedmiotowej sprawie dokumentacja (ww. protokoły badań i sprawdzeń, decyzji zezwalających na eksploatację urządzeń) pozwoliły ustalić, iż stacja regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego LNG wraz z infrastrukturą towarzyszącą znajdująca się na działce nr ewid. [...] w miejsc. P., gm. J., została wybudowana przed dniem 15 grudnia 2020, a zatem przed uzyskaniem w dniu 27 lipca 2021 r. decyzji Starosty Lubartowskiego o pozwoleniu na budowę, znak: AB.6740.1341.2021.LWI., wobec czego organ I instancji słusznie wdrożył procedurę uregulowaną w art. 48- 49e pr. bud.
W uzasadnieniu zaznaczono, że art. 48 pr. bud. reguluje kwestię samowoli budowlanej i możliwości jej legalizacji, co poprzedzone jest wydaniem postanowienia o wstrzymaniu budowy. Od wejścia w życie z dniem 19 września 2020 r. ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) komentowany artykuł nie dotyczy już nakazu rozbiórki w drodze decyzji administracyjnej (kwestię tę po nowelizacji reguluje art. 49e pr. bud.), a "jedynie" wstrzymania budowy w drodze postanowienia. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ ma przy tym poinformować stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego "wnioskiem o legalizację". Postanowienie wydawane na podstawie art. 48 ust. 1 pr. bud. otwiera zatem drogę do legalizacji samowoli budowlanej, o której mowa w tym przepisie.
Postanowieniem z dnia 18 października 2022 r. znak: PINB 7355/Jast-5/2022 (sprostowanym postanowieniem z dnia 1 grudnia 2022 r. znak: PINB 7355/Jast-5/2022), PINB w Lublinie, działając na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 pr. bud. wstrzymał N. Sp. z o.o. z siedzibą w K., prowadzenie robót budowalnych polegających na budowie stacji regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego LNG wraz z infrastrukturą towarzyszącą zrealizowanej na działce nr ewid. [...] w miejscowości P., gmina J.
Organ odwoławczy zaznaczył, że we wskazanym wyżej postanowieniu, organ I instancji poinformował inwestora o możliwości i sposobie legalizacji przedmiotowej stacji regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego wraz z infrastrukturą towarzyszącą. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy powołał przepisy pr. bud. odnoszące się do legalizacji samowoli budowlanej, podkreślając, że niespełnienie któregokolwiek z przesłanek legalizacji obliguje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki (wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 155/16).
WINB podkreślił ponadto, że przepis art. 49e pr. bud. nie pozostawia organowi luzu decyzyjnego w zakresie wydania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części. Brak realizacji jednego z etapów, powoduje niemożność przejścia do kolejnego punktu procedury legalizacyjnej, doprowadzającym tym samym do wydania decyzji o rozbiórce obiektu.
Organ odwoławczy wskazał także, że w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej organy nadzoru budowanego zobowiązane są zainicjować postępowanie legalizacyjne zgodnie z art. 48 pr. bud. Celem przedmiotowej regulacji nie jest stosowanie represji (temu służą przepisy karne), ale dążenie do doprowadzenia samowoli budowlanej do zgodności z prawem. Artykuł 48 pr. bud. może znaleźć zastosowanie zarówno do sytuacji, w której obiekt budowlany został już wybudowany, jak i do sytuacji, w której obiekt budowlany jest jeszcze budowany (jest w trakcie takiej budowy). Przesłanką wszczęcia postępowania z art. 48 pr. bud. jest w każdym przypadku brak ważnego i wymaganego prawem - w momencie trwania budowy - pozwolenia lub zgłoszenia albo wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia.
Jak wynika z uzasadnienia postanowienia o wstrzymaniu budowy przedmiotowej stacji regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego LNG wraz z infrastrukturą towarzyszącą, PINB w Lublinie wyjaśnił przyjętą kwalifikację obiektu oraz poinformował o konsekwencjach przyjętej kwalifikacji tj. obowiązku złożenia wniosku o legalizację oraz o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej celem uzyskania decyzji legalizującej.
Legalizacja samowoli budowlanej zależy w dużej mierze od woli samego inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, wdrożenie procedury legalizacyjnej nie jest bowiem jego obowiązkiem, lecz jedynie uprawnieniem (por. wyroki: NSA z dnia 28 stycznia 2016 r. o sygn. akt II OSK 1309/14, WSA w Łodzi z dnia 3 listopada 2010 r. o sygn. akt II SA/Łd 990/10, WSA w Gdańsku z dnia 19 stycznia 2011 r. o sygn. akt II SA/Gd 503/10, WSA w Krakowie z dnia 31 marca 2011 r. o sygn. akt II SA/Kr 153/11).
Organ odwoławczy wyjaśnił, iż postanowienie o wstrzymaniu budowy otwiera możliwość legalizacji obiektu budowlanego lub jego części budowanego lub wybudowanego samowolnie. Zgodnie z ust. 3 komentowanego artykułu w postanowieniu o wstrzymaniu budowy organ ma obowiązek poinformować stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Wysokość opłaty legalizacyjnej określają obecnie przepisy art. 49d pr. bud. Wszczęcie procedury legalizacyjnej wymaga zatem złożenia przez stronę (inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego) odpowiedniego wniosku i to w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy, jeżeli zaś zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, termin ten biegnie od dnia, w którym postanowienie o wstrzymaniu budowy stało się ostateczne (zob. art. 48a-48b pr. bud.). Skutkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy na podstawie komentowanego przepisu i upływu określonych terminów na złożenie wniosku o legalizację samowoli budowlanej będzie wiec wydanie decyzji o rozbiórce
WINB pokreślił, że wobec realizacji kolejnych etapów legalizacji, począwszy od stwierdzenia samowoli i złożenia przez inwestora wniosku o jej legalizację, organ I instancji jest związany treścią powyższych przepisów i musi przestrzegać ich wraz z zachowaniem ich chronologii. Dopiero zakończenie jednego etapu powoduje wdrożenie kolejnego aż do momentu końcowego, którym jest zatwierdzenie projektu budowlanego albo projektu zagospodarowaniu działki lub terenu oraz zezwolenie na wznowienie budowy, jeżeli nie została ona ukończona lub rozbiórka obiektu budowlanego.
Organ odwoławczy stwierdził, że wobec braku wniesienia zażalenia na postanowienie PINB w Lublinie z dnia 18 października 2022 r. znak: PINB 7355/Jast-5/2022 (sprostowanym postanowieniem z dnia 1 grudnia 2022 r. znak: PINB 7355/Jast-5/2022), wstrzymujące N. Sp. z o.o. z w K., prowadzenie robót budowalnych polegających na budowie stacji regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego LNG wraz z infrastrukturą towarzyszącą zrealizowanej na działce nr ewid. [...] w miejscowości P., gmina J., postanowienie to stało się ostateczne i prawomocne, a niezłożenie wniosku w ustawowym terminie 30 dni od dnia doręczenia ww. postanowienia, obligowało PINB w Lublinie do orzeczenia nakazu rozbiórki, co wynika wprost z art. 49e pkt 1 pr. bud.
W myśl art. 49e pkt 1 pr. bud. organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Podkreślić należy, iż organ nie ma innej możliwości niż wydać decyzję o rozbiórce w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację, bowiem ustawodawca nie pozostawił organowi żadnego luzu decyzyjnego w tym zakresie. Wskazać należy, iż przepisy Prawa budowlanego mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie pozostawiają organowi administracji możliwości uznaniowego podejścia do danego przypadku.
W ocenie organu II instancji, PINB w Lublinie, jako adresata powołanej na wstępie decyzji z dnia 29 grudnia 2022 r., znak: PINB 7355/Jast-5/2022 słusznie wskazał firmę N. Sp. z o.o. z siedzibą w K., bowiem kolejność wyliczenia podmiotów w art. 52 Prawa budowlanego nie może być uznana za przypadkową, a orzekając o nakazie wykonania rozbiórki organ nadzoru budowlanego w pierwszej kolejności decyzję winien skierować do inwestora, także w sytuacji, kiedy nie jest właścicielem terenu (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 3 lipca 2020 r. o sygn. akt II SA/Kr 403/20, wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 listopada 2018 r. o sygn. akt II SA/Kr 995/18, wyrok NSA z dnia 5 lipca 2018 r. o sygn. akt II OSK 1983/16). W przedmiotowej sprawie, żadna ze stron nie kwestionowała, iż inwestorem robót budowlanych była firma N.Sp. z o.o., która inwestycję zrealizowała na działce nr ewid. [...] w miejscowości P., gmina J. będącej własnością skarżącej Spółki. Ponadto z akt postępowania wynika, iż strony dotyczyła umowa w zakresie posadowienia i najmu stacji magazynowania oraz regazyfikacji LNB a także sprzedaż gazu LNG (k. 79 akt organu I instancji).
WINB stwierdził również, że podczas postępowania odwoławczego na etapie zaskarżenia decyzji o rozbiórce organ, jest związany dotychczasowymi rozstrzygnięciami organu I instancji i nie ingeruje w nie, bowiem ewentualna możliwość interwencji była możliwa na etapie zaskarżenia postanowienia o wstrzymaniu budowy przedmiotowej stacji. Ponadto, odnosząc się do podniesionego w odwołaniu Spółki z dnia 16 stycznia 2023 r. zarzutu jakoby: "w dniu 1 stycznia 2023 r. doszło do istotnej zmiany stanu prawnego i orzeczenie o nakazie rozbiórki byłoby co najmniej przedwczesne" – WINB wskazał, iż organ odwoławczy wydając decyzję ma obowiązek opierać się na dowodach obrazujących aktualny stan faktyczny i prawny w dacie jej wydania, a skarżący nie dostarczył żadnych nowych dowodów w przedmiotowej sprawie, nie zaszła również żadna istotna zmiana stanu prawnego, która miałby wpływ na wydaną w przedmiotowej sprawie decyzję.
W związku z powyższym organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB w Lublinie.
W skardze do sądu administracyjnego z dnia 14 marca 2023 r. na decyzję WINB Spółka zarzuciła:
1. naruszenie art. 49e pkt 1 pr. bud. poprzez afirmację bezpodstawnego zastosowania regulacji i utrzymanie w mocy decyzji nakazującej rozbiórkę;
2. art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 pr. bud. poprzez utrzymanie w mocy decyzji nakazującej rozbiórkę;
3. art. 7, 8, w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 i art. 107 § 4 oraz art. 140 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia przez organ II instancji jakichkolwiek ustaleń faktycznych w sprawie w celu jej wyjaśniania, a także niewskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności, co doprowadziło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywatel do organów państwa, a w szczególności niewskazania powodów, dla których organ uznał, że doszło do realizacji inwestycji przed uzyskaniem pozwolenia na budowę;
4. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 140 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych niniejszej sprawy i bezpodstawne przyjęcie, że doszło do realizacji inwestycji budowlanej przed uzyskaniem pozwolenia na budowę;
5. art. 83 ust. 2 pr. bud. w zw. z art. 80 k.p.a. i art. 140 k.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie, na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, że doszło do realizacji inwestycji budowlanej przed uzyskaniem pozwolenia na budowę.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WINB. Skarżący wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania oraz złożył wniosek dowodowy w postaci odpisu decyzji Starosty Lubelskiego z dnia 27 lipca 2021 r. znak: AB.6740.1341.2021.LW1 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę dla N. sp. z o.o. z siedzibą w K. (do skargi nie dołączono tej decyzji). W uzasadnieniu skargi nie przedstawiono argumentów świadczących o jej zasadności.
W odpowiedzi na skargę Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
Skarga podlega oddalaniu, albowiem zaskarżone decyzje zostały wydane bez naruszenia przepisów prawa materialnego oraz po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania administracyjnego, w którym doszło do wyjaśnienia w sposób właściwy okoliczności sprawy istotnych dla rozstrzygnięcia.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej jako: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem skargi jest decyzja WINB wydana na podstawie art. 49e pkt 1 pr. bud., na mocy której nakazano N. Sp. z o.o. z siedzibą w K. rozbiórkę stacji regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego LNG wraz z infrastrukturą towarzyszącą - opisaną dokładnie powyżej - zrealizowaną na działce nr ewid. [...] w miejscowości P., gmina J. Inwestorem przedmiotowej stacji była N. Sp. z o.o. z siedzibą w K. natomiast właścicielem działki skarżąca Spółka U. H.M. J. spółka jawna z siedzibą w P.
Powyżej podano przepisy, które miały zastosowanie w przedmiotowej sprawie, jedynie dla porządku należy wskazać, że zgodnie z art. 49e pkt 1 pr. bud. organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Dla uznania, że decyzja administracyjna wydana na podstawie powołanego przepisu jest prawidłowa najistotniejsze jest ustalenie, czy organ nadzoru budowlanego na podstawie ostatecznego aktu administracyjnego wstrzymał prowadzenie robót budowlanych oraz czy uprawniony podmiot w terminie złożył wniosek o legalizację samowoli budowlanej i czy zostały spełnione ustawowe (powołane powyżej) przesłanki legalizacji.
Zdaniem tut. Sądu w sprawie zaszły ustawowe przesłanki do wydania zaskarżonej decyzji o rozbiórce. Należy przy tym podkreślić, że na obecnym etapie postępowania, wobec wydania przez PINB w Lublinie ostatecznego i prawomocnego postanowienia z dnia 18 października 2022 r. znak: PINB 7355/Jast-5/2022 (sprostowanego postanowieniem z dnia 1 grudnia 2022 r., k. 112-118 akt I inst.) wstrzymującego prowadzenie przez N. Sp. z o.o. z siedzibą w K. robót budowlanych polegających na budowie stacji regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego LNG wraz z infrastrukturą towarzyszącą zrealizowaną na działce nr ewid. [...] w miejscowości P., gmina J. oraz niezaskarżenia tego rozstrzygnięcia, a także niezłożenia stosownego wniosku o legalizację stacji regazyfikacji, kwestia realizacji inwestycji w ramach samowoli budowlanej znajduje się poza zakresem niniejszej sprawy. Dlatego też większość zarzutów powołanych w skardze odnoszących się do niewłaściwego przyjęcia, że przedmiotowa inwestycja została zrealizowana przed uzyskaniem pozwolenia na budowę jest zasadniczo spóźniona. Konsekwencją uprawomocnienia się postanowienia z dnia 18 października 2022 r. znak: PINB 7355/Jast-5/2022 PINB w Lublinie oraz braku złożenia wniosku o legalizację przez inwestora lub właściciela nieruchomości była konieczność wydania decyzji o rozbiórce – stosownie do art. 49e pkt 1 pr. bud. Innymi słowy zagadnienie, czy stacja regazyfikacji powstała w ramach samowoli budowlanej nie jest już oceniana na obecnym etapie, gdyż zostało to przesądzone we wcześniejszym, odrębnym postępowaniu.
Niemiej jednak, zdaniem Sądu, z akt zgromadzonych w przedmiotowym postępowaniu wynika niezbicie, że N. Sp. z o.o. z siedzibą w K. jako inwestor uzyskał pozwolenia na budowę już po realizacji stacji regazyfikacji na działce nr ewid. [...] w miejscowości P., gmina J. Wniosek ten wynika w szczególności z pisma Urzędu Dozoru Technicznego Oddział w L. z dnia 11 października 2022 r., w którym wyjaśniono, że Urząd ten wydał decyzje w sprawie zezwolenia na eksploatację urządzeń składających się na przedmiotową stację regazyfikacji po zamontowaniu ich (w fazie gotowości do rozpoczęcia eksploatacji) na działce. Prezes Urzędu Dozoru Technicznego wydał decyzje w zakresie zezwolenia na eksploatację urządzeń składających się na przedmiotową stację regazyfikacyjną w dniu 15 grudnia 2020 r. (k. 8-13 akt adm. I instancji). Co więcej w aktach sprawy znajduje się kopia protokołu przekazania stacji magazynowania oraz regazyfikacji LNG z dnia 23 lipca 2021 r., na podstawie którego inwestor N. Sp. z o.o. z siedzibą w K. przekazała wykonaną już stację skarżącej Spółce (k. 79 akt I instancji). Z materiału dowodowego w sprawie nie można wywieść innego wniosku poza tym, że przedmiotowa stacja regazyfikacji została wykonana, a nawet oddana do użytku przed uzyskaniem decyzji Starosty Lubelskiego z dnia 27 lipca 2021 r. znak: AB.6740.1341.2021.LW1 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę dla N. sp. z o.o. z siedzibą w K. odnoszącej się do przedmiotowej stancji.
Należy również podkreślić, że skarżąca Spółka była stroną postępowania wszczętego w dniu 26 lipca 2022 r. w sprawie budowy ww. stacji przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. Postanowienie PINB w Lublinie z dnia 18 października 2022 r. w sprawie wstrzymania robót budowlanych, które przesądziło o fakcie realizacji stacji w ramach samowoli budowlanej oraz wskazywało możliwość i warunki legalizacji tejże samowoli zostało doręczone nie tylko inwestorowi, ale również Spółce. Skarżąca nie złożyła jednak zażalenia na to postanowienie oraz nie wykazała żadnej inicjatywy w celu legalizacji samowoli budowlanej.
W prawidłowo ustalonym w ramach niniejszego postępowania stanie faktycznym wydanie zaskarżonych przez PINB w Lublinie oraz WINB decyzji było zasadne i prawidłowe. Prawo budowlane w tym zakresie posługuje się normami bezwzględnie wiążącymi, które obligują organy nadzoru budowlanego do wydania decyzji o rozbiórce wobec wydania prawomocnego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych i braku inicjatywy stron postępowania do wypełnienia przesłanek legalizacji samowoli budowlanej.
Powyższy wniosek znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie wskazuje się, że: decyzja wydawana w trybie art. 49e pkt 1 p.b. ma charakter związany. Przepis ten stanowi, że organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Złożenie wniosku o legalizację jest prawem, a nie obowiązkiem strony. Zależne jest wyłącznie od jej woli, a nie od woli organu. Jeżeli strona, odpowiednio pouczona z prawa nie korzysta, to musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki (tak m.in. wyrok WSA w Warszawie z 24.04.2023 r., VII SA/Wa 2410/22, LEX nr 3554705).
Sąd jeszcze raz podkreśla, że wobec istniejącego w obrocie prawnym prawomocnego postanowienia nakazującego wstrzymanie robót budowlanych z dnia 18 października 2022 r. oraz nie złożenia wniosku o legalizację – co jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem stron – wydanie zaskarżonej decyzji o rozbiórce było uzasadnione, a nawet konieczne. Spółka jako właściciel nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowa stacja regazyfikacji, była uprawniona do zaskarżenia postanowienia PINB w Lublinie z dnia 18 października 2022 r. (czego nie zrobiła) i wykazywania, że inwestycja nie została zrealizowana w ramach samowoli budowlanej. Obecnie natomiast nie było prawnie dopuszczalne ponowne ustalanie tej kwestii. Przedmiotem niniejszego postępowania było natomiast wyłącznie to, czy został złożony w terminie wyznaczonym przez organ nadzoru budowlanego wniosek o legalizację, czy nie. W tym pierwszym bowiem wypadku organ nadzoru budowlanego przeprowadziłby postepowanie legalizacyjne, zgodnie z art. 48a i 48 b pr. bud. oraz art. 49 ust. 1-4 pr. bud., legalizując nielegalnie wybudowany obiekt. W drugim zaś, wobec braku wniosku o legalizację, organ nadzoru budowlanego zobowiązany był prawnie do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako niezasadną.