II SA/LU 452/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2024-09-17
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo wodneurządzenie wodnerów melioracyjnybezprzedmiotowość postępowaniaewidencja gruntówmodernizacja ewidencjidecyzja restytucyjna WSA Lublin

WSA w Lublinie oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia rowu, uznając, że rów taki nigdy nie istniał w sensie prawnym.

Skarżąca domagała się przywrócenia rowu melioracyjnego, który jej zdaniem został zasypany. Organy administracji wodnej umorzyły postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ stwierdziły, że na działce nigdy nie istniało prawnie usankcjonowane urządzenie wodne w postaci rowu. Sąd administracyjny zgodził się z tym stanowiskiem, podkreślając, że brak istnienia rowu w sensie prawnym wyklucza zastosowanie przepisów Prawa wodnego nakładających obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego.

Sprawa dotyczyła skargi W. K. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie, która utrzymała w mocy orzeczenie o umorzeniu postępowania administracyjnego. Postępowanie to zostało wszczęte na wniosek skarżącej, która domagała się nakazania J. L. przywrócenia rowu na działce nr ewid. [...], twierdząc, że został on zasypany bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Organy administracji, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, ustaliły, że na działce nr ewid. [...] nigdy nie istniało urządzenie wodne w postaci rowu, które byłoby prawnie usankcjonowane. Wskazano, że zapisy w ewidencji gruntów i budynków sugerujące istnienie "gruntów pod rowami" były wynikiem błędu popełnionego podczas modernizacji ewidencji i zostały usunięte. W związku z brakiem istnienia urządzenia wodnego, postępowanie uznano za bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. i umorzono. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że dla zastosowania art. 191 ust. 1 Prawa wodnego konieczne jest ustalenie istnienia urządzenia wodnego w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym. Stwierdzono, że samo twierdzenie o istnieniu rowu od czasów przedwojennych oraz relacje mieszkańców nie są wystarczające do ustalenia jego istnienia w sensie prawnym. Sąd zaznaczył również, że w przypadku naruszenia stosunków wodnych przez właściciela gruntu, właściwym organem do prowadzenia postępowania jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a nie organy Państwowego Gospodarstwa Wodnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, brak istnienia urządzenia wodnego w sensie prawnym wyklucza możliwość zastosowania przepisów Prawa wodnego nakładających obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, co uzasadnia umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dla zastosowania art. 191 ust. 1 Prawa wodnego kluczowe jest ustalenie istnienia urządzenia wodnego w sensie prawnym, co oznacza, że jego budowa powinna być poprzedzona stosownym zezwoleniem i musi być zaewidencjonowane. Samo faktyczne istnienie rowu lub zapisy w ewidencji gruntów, które okazały się błędne, nie są wystarczające do nałożenia obowiązku restytucyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (3)

Główne

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

pr. wodne art. 191 § ust. 1

Prawo wodne

Nakazanie właścicielowi urządzenia wodnego przywrócenia poprzedniej funkcji, wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidacji szkód jest możliwe tylko w przypadku ustalenia istnienia urządzenia wodnego w sensie prawnym i jego szkodliwego oddziaływania.

Pomocnicze

pr. wodne art. 234 § ust. 3

Prawo wodne

W przypadku szkodliwego wpływu zmian stanu wody na gruncie na grunty sąsiednie, właściwy organ gminy może nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak istnienia urządzenia wodnego (rowu) w sensie prawnym na działce nr ewid. [...] uzasadnia umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego. Zapisy w ewidencji gruntów i budynków sugerujące istnienie "gruntów pod rowami" były wynikiem błędu modernizacyjnego i zostały prawidłowo usunięte. Twierdzenia o istnieniu rowu od czasów przedwojennych oraz relacje mieszkańców nie są wystarczające do prawnego ustalenia istnienia urządzenia wodnego.

Odrzucone argumenty

Naruszenie istotnych interesów skarżącego, biurokratyczne załatwianie sprawy, nie rozpoznanie istoty sprawy z powodu błędnego uznania dokumentacji geodezyjnej. Naruszenie przepisów postępowania poprzez uznanie, że postanowienia sądów w sprawie wykroczenia mają moc wiążącą dla ustaleń w niniejszej sprawie.

Godne uwagi sformułowania

Urządzenie wodne musi również być zaewidencjonowane. Samo twierdzenie skarżącej, że rów na działce nr ewid. [...] istniał od czasów przedwojennych i powoływanie się na relacje wybranych okolicznych mieszkańców jest niewystarczające do ustalenia, że na danej działce znajduje się urządzenie wodne. Celem zaś nadrzędnym wydawanych na gruncie tego przepisu decyzji restytucyjnych, jest zapewnienie takiego korzystania z wód, które nie powoduje pogorszenia stanu tych wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody oraz, które nie wyrządza szkód.

Skład orzekający

Jerzy Parchomiuk

przewodniczący

Grzegorz Grymuza

sędzia

Maciej Gapski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie istnienia urządzeń wodnych w sensie prawnym na potrzeby postępowań administracyjnych, znaczenie ewidencji gruntów i budynków oraz błędów w niej, bezprzedmiotowość postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku prawnego usankcjonowania urządzenia wodnego. Interpretacja przepisów Prawa wodnego w kontekście braku podstaw faktycznych do nałożenia obowiązku restytucyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje, jak ważne jest prawne usankcjonowanie urządzeń wodnych i jak błędy w ewidencji gruntów mogą wpływać na postępowania administracyjne. Jest to ciekawy przykład dla prawników procesowych i administracyjnych.

Czy rów, który "zawsze istniał", może być podstawą do nakazania jego przywrócenia? Sąd rozwiewa wątpliwości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 452/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-09-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Grymuza
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Maciej Gapski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 1121
art. 191 ust. 1, art. 234 ust. 3
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 września 2024 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 12 kwietnia 2024 r., znak: LU.RUZ.4217.4.2024.TK w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 12 kwietnia 2024 r., znak: LU.RUZ.4217.4.2024.TK Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: Dyrektor RZGW) po rozpatrzeniu odwołania W. K. utrzymał w mocy orzeczenie Dyrektora Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 30 stycznia 2024 r., Nr 14/D/ZUZ/2024 (znak: LU.ZUZ.1.4217.19.2023.EP) w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego w sprawie wydania J. L. decyzji nakładającej obowiązek przywrócenia rowu na działce nr ewid. [...] w miejscowości T., gmina W., powiat h.
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 23 czerwca 2023 r. do Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej wpłynęło pismo W. K. zawierające prośbę o odtworzenie przebudowanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego urządzenia wodnego - zlikwidowanego przez zaspanie odcinka rowu zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] w m. T. Według oświadczenia autorki pisma rów ten miał istnieć już w okresie przedwojennym. Zasypanie odcinka rowu miało nastąpić w dniach od 9 do 21 kwietnia 2023 r. oraz powodować podtopienie działek o nr [...] dzierżawionych przez W. K., a także trudne warunki pracy kombajnu i straty w zbiorach. Do pisma dołączono mapki oraz zdjęcia.
Zawiadomieniem z dnia 25 lipca 2023 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej poinformował strony o wszczęciu na wniosek postępowania administracyjnego w sprawie przebudowy urządzenia wodnego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego tj. likwidacji odcinka rowu zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w m. T. poprzez zasypanie.
W dniu 25 lipca 2023 r., po uprzednim zawiadomieniu stron postępowania, przeprowadzono oględziny w terenie. Z przeprowadzonych na w/w działce oględzin został sporządzony protokół. Dołączono do niego dokumentację fotograficzną oraz listę obecności. Zawarto w nim stwierdzenie, że na przedmiotowej działce nastąpiło zasypanie rowu na odcinku ok. 3 m.
Dnia 16 sierpnia 2023 r. do Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej wpłynęło pismo J. L., w którym wniosła o przedłużenie postępowania do dnia 31 października 2023 r. co miało umożliwić wyjaśnienie rozbieżności w dokumentacji geodezyjnej, która pojawiła się podczas modernizacji ewidencji gruntów i budynków gminy W. Podniosła, że w piśmie wnioskodawczyni z dnia 22 czerwca 2023 r. zawarte są oskarżenia, totalne kłamstwa i pomylone fakty. Do pisma dołączono: postanowienie Sądu Rejonowego w H., odpowiedź starostwa w sprawie działki [...], wykaz zmian danych ewidencyjnych dot. działki [...], wezwanie do usunięcia wad na działce [...], odpowiedź ZDW w L. w sprawie odprowadzenia wody do rowu przydrożnego oraz 11 fotografii.
Zawiadomieniem z dnia 22 sierpnia 2023 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej poinformował strony postępowania o przedłużeniu terminu zakończenia postępowania w przedmiotowej sprawie do dnia 31 października 2023 r.
Dnia 15 września 2023 r. do Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej wpłynęło pismo J. L. przekazujące uproszczony wypis z rejestru gruntów działek ewidencyjnych [...] oraz kopię mapy ewidencyjnej dot. tych działek. Jak wynika z pisma w zasobach Starostwa Powiatowego w H. dokonano korekty i błędnie wykazane grunty pod rowami zostały usunięte.
Pismem z dnia 18 września 2023 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej wystąpił do Starosty Hrubieszowskiego o udostępnienie archiwalnych uproszczonych wypisów z rejestru gruntów oraz map dla działek o nr ewid. [...] położonych w m. T. gm. W., pow. h.
Dnia 29 września 2023 r. do Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej wpłynęły materiały przekazane przez Starostę Hrubieszowskiego - mapa ewidencyjna. Dodatkowo wyjaśniono, że najstarsze rejestry pomiarowo-klasyfikacyjne pochodzą z 1973 r. i na przedmiotowych działkach nie były wykazane rowy ani grunty pod rowami.
Dnia 12 października 2023 r. do Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej wpłynęło pismo W. K. informujące o trudnej sytuacji na działkach [...] należących do K. K. spowodowanej przez działania sąsiadów na działkach stanowiących własność J. L. Podczas żniw kombajn miał ciężkie warunki pracy, grzązł nawet na wyżej położonym terenie, koszenie trwało 7 godzin (zwykle trwa to 3 godziny), a plon był mniejszy o 5 ton pszenicy. Dodatkowo zostały przesłane zdjęcia.
W piśmie z dnia 30 października 2023 r. (data wpływu do Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej - 31 października 2023 r.) J. L., A. L. i B. M. wskazali na naruszenie przez K. K. stosunków wodnych (art. 234 § 1 § 2 Prawa wodnego) przez przekierowanie całości wód zastoiska wodnego znajdującego się na działce [...] w kierunku drogi gminnej oraz na działki [...]. W związku z tym na tych działkach utrudniona jest uprawa ziemi. Na działce [...] znajdują się budynki gospodarcze i budynek mieszkalny J. L. Do pisma dołączono kopie: uproszczonego wypisu z rejestru gruntów dla działek [...], mapy ewidencyjnej oraz postanowienia Sądu Rejonowego w H. z dnia 07 sierpnia 2023 r. (sygn. akt [...]) i postanowienia Sądu Okręgowego w Z. z dnia 13 września 2023 r. (sygn. akt [...]) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania wobec A. L. i B. M. obwinionych o wykroczenie z art. 478 pkt 1 Prawa wodnego.
Pismem z dnia 14 listopada 2023 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej wystąpił do Starostwa Powiatowego w Hrubieszowie o udzielenie informacji, w którym roku została przeprowadzona modernizacja gruntów i budynków dla gminy W. oraz na jakiej podstawie usunięto informację o gruntach pod rowami z mapy oraz wypisu rejestru gruntów dla działki nr ewid. [...] w m. T. gm. W.
Z informacji przekazanej przez Starostę Hrubieszowskiego pismem z dnia 27 listopada 2023 r. (data wpływu do Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej - 01 grudnia 2023 r.) wynika, że modernizacja ewidencji gruntów i budynków dla gminy W. była prowadzona w dwóch etapach. W odniesieniu do obrębu ewidencyjnego T. czynności miały miejsce w latach 2019-2020. Celem modernizacji ewidencji gruntów i budynków jest podniesienie jakości danych ewidencyjnych oraz ich aktualizacja. Informacja o "gruntach pod rowami" z części opisowej i graficznej została usunięta na podstawie operatu technicznego wykonanego przez Przedsiębiorstwo Usług Geodezyjno-Projektowych "G." w J. włączonego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr P.0604.2023.689 w dniu 05 września 2023 r.
Dnia 3 stycznia 2024 r. do Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej wpłynęło pismo W. K., w którym ponownie podniosła trudną sytuację na działkach o nr ewid. [...]. Dodatkowo przesłano zdjęcia.
Zawiadomieniem z dnia 05 stycznia 2024 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej poinformował o zebraniu kompletu materiałów w sprawie i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Dnia 12 stycznia 2024 r. W. K. i K. K. zapoznali się z aktami sprawy i wykonali fotografie dokumentacji.
W aktach sprawy znajduje się notatka służbowa sporządzona dnia 15 stycznia 2024 r. przez pracownika Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej. Wyjaśnia w niej, że przygotowując się do postępowania znak: LU.ZUZ.1.4217.11.2024.EP robiła na mapie otrzymanej z zasobów Starostwa Powiatowego w Hrubieszowie notatki ołówkiem. Notatki miały pomóc w odwzorowaniu sytuacji przedstawionej w pismach do sprawy w czytelny sposób. Służyły one jedynie do indywidualnej analizy, a następnie miały zostać usunięte. W związku z tym stawiane zarzuty są bezzasadne i stanowią nadinterpretację zaistniałej sytuacji.
Dnia 16 stycznia 2024 r. do Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej wpłynęło pismo W. K., M. K., K. K., J. K., M. K. i K. W. potwierdzające wcześniej prezentowane w sprawie stanowisko wnioskodawcy. Dołączono kopie pisma Wójta Gminy Werbkowice do K. K. i 6 map.
Decyzją z dnia 30 stycznia 2024 r. Nr 14/D/ZUZ/2024 (znak: LU.ZUZ.1.4217.19.2023.EP) Dyrektor Zarządu Zlewni w Białej Podlaskiej na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie wydania J. L. decyzji nakładającej obowiązek przywrócenia rowu na działce nr ewid. [...] w miejscowości T. Organ I instancji wyjaśnił, że przeprowadzone postępowania dowodowe wykazało, że na działce nr ewid. [...] w m. T. nigdy nie było prawidłowo usankcjonowanego pod względem prawnym urządzenia wodnego – rowu, dlatego brak jest przesłanek do nakładania na J. L. obowiązku przywrócenia rowu na podstawie decyzji administracyjnej. W związku z tym postępowanie w sprawie należało uznać za bezprzedmiotowe.
Po rozpatrzeniu odwołania W. K. Dyrektor RZGW utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że organ odwoławczy zgadza się z argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił, że przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że na działce o nr ewid. [...] nie było rowów a oznaczenie, które zawarte było w ewidencji gruntów i budynków sugerujące, że na działce tej znajdują się "grunty pod rowami" zostało usunięte dnia 8 września 2023 r. Podstawą do zmiany wpisu był operat techniczny wykonany przez Przedsiębiorstwo Usług Geodezyjno-Projektowych "G." w J. Operat ten został włączony do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr P.0604.2023.689 w dniu 5 września 2023 r., a zmiana została uwidoczniona w ewidencji gruntów i budynków od dnia 8 września 2023 r. Organ odwoławczy podkreślił, że pomimo twierdzeń skarżącej nie znalazł podstaw do nałożenia żądanych przez nią obowiązków.
Dodatkowo organ ten wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego w H. z dnia 07 sierpnia 2023 r. sygn. akt [...] i postanowieniem Sądu Okręgowego w Z. z dnia 13 września 2023 r. sygn. akt [...] odmówiono wszczęcia postępowania wobec A. L. i B. M. obwinionych o wykroczenie z art. 478 pkt 1 pr. wodnego. Organ odwoławczy podkreślił, że wniosek o ukaranie został złożony przez W. K., po tym jak została powiadomiona, iż Komendant Powiatowy Policji w H. nie wniesie wniosku o ukaranie, gdyż zgromadzony w ramach czynności wyjaśniających materiał dowodowy nie daje ku temu podstaw. W aktach sprawy prowadzonej przez Policję znajdowała się kopia ostatecznej decyzji z dnia 21 lipca 2022 r. znak: ROŚ.6331.1.1.2021.BSW Wójta Gminy Werbkowice zobowiązującej K. K. do przywrócenia stosunków wodnych na gruncie przez odtworzenie rowu na działce o nr ewidencyjnym [...] umożliwiającego swobodny spływ nadmiaru wód opadowych i roztopowych z działek o nr ewid. [...] do rowu zbiorczego oznaczonego nr ewid. działki [...] i zasypanie końcówki rowu przy granicy działki nr ewid. [...] z działką nr ewid. [...]. Termin wykonania tego obowiązku określono do dnia 31 października 2022 r. Zdaniem Sądów działanie A. L. i B. M. stanowiło wyłącznie przywrócenie stanu poprzedniego co do stosunków wodnych, które uprzednio zostały naruszone przez K. K. i do, których przywrócenia został zobowiązany przez właściwy do tego organ. Brak wykonania nałożonego na K. K. obowiązku uprawniło do podjęcia przez osoby poszkodowane czynności zmierzających do przywrócenia poprzednich stosunków wodnych.
W skardze na decyzję Dyrektora RZGW W. K. zarzuciła:
- naruszenie istotnych interesów skarżącego, biurokratyczne załatwianie sprawy, a przede wszystkim nie rozpoznanie istoty sprawy, w wyniku błędnego przyjęcia, iż dokumentacja geodezyjna dotycząca usytuowania na działce oznaczonej nr [...], nie zawierająca obecnie informacji o wstępowaniu na działce "gruntów pod rowami" z wyjaśnieniem przez Starostę Hrubieszowskiego, że informacja o "gruntach pod rowami" z części opisowej i graficznej została usunięta na podstawie operatu technicznego i włączona do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 września 2023 r. i jako taka została przez organ I i II instancji mianem "błędnej informacji o gruntach pod rowami" w sytuacji, gdy wszelka dostępna dokumentacja geodezyjna dotycząca w/w działki jednoznacznie potwierdza istnienie rowu odprowadzającego wodę na tejże działce, w szczególności w dacie złożenia wniosku przez W. K. w dniu 23 czerwca 2023 r., jak też powszechnie znana okoliczność istnienia rowu odprowadzającego wody od czasów przedwojennych;
- naruszenie przepisów postępowania poprzez nieuprawnione uznanie, jakoby postanowienie Sądu Rejonowego w H. i Okręgowego w Z. w przedmiocie odmowy ścigania za wykroczenie z art. 478 pkt 1 Prawa wodnego miało moc wiążącą dla ustaleń w sprawie niniejszej – zaś powoływany argumentacji przez organ II instancji wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 lutego 2011 r. sygn. VIII SA/Wa 941/10 nie odnosi się w jakikolwiek sposób do realiów sprawy niniejszej, nie może mieć jakiegokolwiek znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy wobec odmowy wszczęcia postępowania z przyczyn formalnych, bez poczynienia jakichkolwiek ustaleń faktycznych na gruncie.
Na podstawi powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu przedstawiła argumentacją świadczącą jej zdaniem o zasadności złożonego środka zaskarżenia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem sporu jest problem istnienia urządzenia wodnego – rowu melioracyjnego – na działce nr ewid. [...] znajdującej się w miejscowości T. w gminie W., który według skarżącej został zasypany w wyniku działania właścicielki tej działki J. L.
Organy administracji wodnej prowadziły postępowanie administracyjne zmierzające do ewentualnego nałożenia na właściciela działki nr ewid. [...] obowiązku restytucyjnego określonego w art. 191 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (aktualnie tj.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm., dalej jako pr. wodne). Zgodnie z powołanym przepisem w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód.
Wobec ustalenia przez organy obu instancji, że na działce nr ewid. [...] nie istniało urządzenie wodne (rów melioracyjny) uznano prowadzone postępowanie z wniosku W. K. za bezprzedmiotowe i na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzono postępowanie administracyjne w sprawie.
Zdaniem tut. Sądu przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe dało pełne podstawy do twierdzenia, że na działce nr reid. [...] nie istniało urządzenie wodne – rów – dlatego też nie było podstaw do nałożenia na właścicielkę nieruchomości obowiązków przewidzianych z art. 191 ust. 1 pr. wodnego. Okoliczność ta nakazywała umorzenie postępowania administracyjnego.
Dla wydania decyzji, o której mowa w art. 191 ust. 1 pr. wodnego, koniecznie jest ustalenie związku przyczynowego pomiędzy stanem konkretnego urządzenia wodnego a szkodliwym oddziaływaniem tego urządzenia na wody lub grunty. Nakazanie właścicielowi urządzenia przywrócenia jego funkcji, wykonania urządzeń zapobiegających szkód lub likwidację szkód może bowiem nastąpić jedynie w sytuacji, gdy w sprawie zostanie jednoznacznie ustalone, że stan urządzenia powoduje szkodliwe oddziaływanie na określone wody lub grunty. Decyzja wydawana na gruncie tego przepisu zwana jest decyzją restytucyjną, mającą na celu przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego (w przypadku zmiany funkcji tego urządzenia spowodowanej nienależytym jego utrzymywaniem) lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód (w przypadku gdy następstwem nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego jest szkodliwe jego oddziaływanie na wody lub grunty). Celem zaś nadrzędnym wydawanych na gruncie tego przepisu decyzji restytucyjnych, jest zapewnienie takiego korzystania z wód, które nie powoduje pogorszenia stanu tych wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody oraz, które nie wyrządza szkód.
Warunkiem skorzystania z dyspozycji art. 191 ust. 1 pr. wodnego i wydania decyzji nakazującej właścicielowi urządzenia wodnego przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, jest ustalenie w prowadzonym postępowaniu: po pierwsze, że na danym terenie występuje urządzenie wodne; po drugie, kto jest właścicielem tego urządzenia, po trzecie, że doszło do nienależytego utrzymywania tego urządzenia i po czwarte, że następstwem owego nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego jest szkodliwe jego oddziaływanie. (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 października 2023 r., II SA/Bk 663/23, CBOSA)
W prowadzonym przez organy postępowaniu uznano, że nie zaszła podstawowa przesłanka określona w powołanym powyżej przepisie – na działce nr [...] nie istniało urządzenie wodne – rów. Wbrew zarzutom skargi organy prawidłowo ustaliły na podstawie dokumentów urzędowych w szczególności zaś ewidencji gruntów i budynków oraz wyjaśnień Starosty Hrubieszowskiego, że na działce nr ewid. [...] w miejscowości T. nie znajdowało się urządzenie wodne. Istotne jest wyjaśnienie, że o fakcie istnienia urządzenia wodnego nie może świadczyć samo faktyczne znajdowanie się takiego urządzenia na gruncie, ale musi ono istnieć w sensie prawnym, czyli jego budowa powinna być poprzedzona stosownym zezwoleniem wodnoprawnym. Urządzenie wodne musi również być zaewidencjonowane. Samo twierdzenie skarżącej, że rów na działce nr ewid. [...] istniał od czasów przedwojennych i powoływanie się na relacje wybranych okolicznych mieszkańców jest niewystarczające do ustalenia, że na danej działce znajduje się urządzenie wodne. Prawidłowo zatem organ I instancji wstąpił do Starosty Hrubieszowskiego, w związku z wątpliwościami, co do treści zapisów w ewidencji gruntów i budynków powiatu hrubieszowskiego dotyczących działki nr ewid. [...]. Organy ustaliły, że w wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków w gminie W., prowadzonej na zlecenie Starosty Hrubieszowskiego w latach 2019-2020 w zapisie ewidencyjnym dla działki nr ewid. [...] wykazywane były "grunty pod rowami", jednakże zapis ten był wynikiem błędu. Po dokonaniu dodatkowych prac – sporządzeniu operatu technicznego przez Przedsiębiorstwo Usług Geodezyjno-Projektowych "G." w J. błąd w ewidencji został usunięty. Operat ten został włączony do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr P.0604.2023.689 w dniu 5 września 2023 r., a zmiana została uwidoczniona w ewidencji gruntów i budynków od dnia 8 września 2023 r. Od tego dnia w ewidencji dla działki nr ewid. [...] nie ma wzmianki o "gruncie pod rowami". Starosta Hrubieszowski informował również w piśmie z dnia 27 września 2023 r. znak: GKK.6621-1.501.2023, na wniosek organu prowadzącego postępowanie, że najstarsze rejestry pomiarowo-klasyfikacyjne dla działek nr ewid. [...] położonych w miejscowości T. pochodzą z 1973 r. – na działkach tych nie były wykazane rowy ani grunty pod rowami. Taki zapis widnieje obecnie i został uznany za prawidłowy. Informacje te zostały również potwierdzone w piśmie Starosty z dnia 27 listopada 2023 r. znak: GKK.6621-1.626.2023. Wobec takich ustaleń organów uznać należy, że zarzuty zawarte w skardze (przede wszystkim w jej punkcie 1) nie mają uzasadnionych podstaw, a na przedmiotowej działce nie znajdował się rów, do którego zasypania doszło na skutek działań jej właścicielki, co sugerowała skarżąca.
Reasumując, w przedmiotowej sprawie brak urządzeń wodnych na działce nr ewid. [...] wyklucza zastosowanie dyspozycji art. 191 ust. 1 pr. wodnego. Nie ujawniły się okoliczności mogące stanowić podstawę do władczego działania organu poprzez sformułowanie wobec właściciela urządzeń wodnych stosownych nakazów. Z tego względu organ zasadnie umorzył w całości postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a.
W tym miejscu zauważyć należy, że celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty. Ten cel nie zawsze może być jednak osiągnięty z przyczyn różnego charakteru. Powodem takiej sytuacji może być bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, z którą w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy organ w sposób oczywisty stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Umorzenie postępowania administracyjnego może bowiem nastąpić zarówno z przyczyn podmiotowych jak i przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza zatem sytuację, w której nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25 maja 2021 r., II SA/Bk 174/21 oraz wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2015 r., II OSK 929/14, CBOSA).
Powoływanie się przez organ odwoławczy na postanowienie Sądu Rejonowego w H. z dnia 7 sierpnia 2023 r. oraz postanowienie Sądu Okręgowego w Z. z dnia 13 września 2023 r. (znajdujące się w aktach administracyjnych org. I inst.) w sprawie umorzenia postępowania wykroczeniowego w sprawie zmiany stosunków wodnych na działkach nr [...] oraz [...] nie ma istotnego znaczenia dla wyniku przedmiotowej sprawy. Organ tylko ubocznie odniósł się do tych orzeczeń, nie stanowiły one jednak, wbrew zarzutom skargi, podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek skarżącej.
Na marginesie należy jedynie dodać, że jeżeli przez działanie właściciela działki nr ewid. [...] doszło do naruszenia stosunków wodnych na gruncie, to do prowadzenia postępowania w tym przedmiocie właściwy jest organ wykonawczy gminy, a nie organy Państwowego Gospodarstwa Wodnego. Zgodnie z art. 234 ust. 3 pr. wodnego, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Jeżeli zatem skarżąca uważa, że właściciel działki nr [...] dokonał zmian na gruncie naruszających stosunku wodne, to powinien wystąpić w z wnioskiem do właściwego organu o zbadania tych okoliczności i ewentualne nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postepowania, ani przepisów prawa materialnego. Organ odwoławczy właściwie, w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu, ocenił, że nie wystąpiły przesłanki do nałożenia na właściciela działki nr ewid. [...] obowiązków wynikających z art. 191 ust. 1 pr. wodnego, co prowadziło do uznania prowadzonego postępowania w z wniosku skarżącej za bezprzedmiotowe. Dlatego też utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji było w pełni uzasadnione i zgodne z prawem.
Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI