II SA/Lu 45/25

II SA/Lu 45/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Brygida Myszyńska-Guziur /sprawozdawca/
Jacek Czaja
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
art. 40, art. 2 ust. 3, art. 28, art. 103 ust. 2, art. 37
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Dz.U. 1991 nr 14 poz 62
par. 12, par. 235, par. 28
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2 lutego 1991 r. w sprawie warunków, jakim powinien odpowiadać wniosek o wydanie zezwolenia na utworzenie uczelni niepaństwowej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2024 r. znak: [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
A. Z. (dalej jako "strona", "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2024 r. w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowalnych.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika następujący stan faktyczny i prawny:
W dniu 23 czerwca 2022 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w J. L. wpłynęło pismo skarżącej z dnia 21 czerwca 2022 r., z prośbą o wydanie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego wykonanego na działce o nr ewid.[...] w miejscowości B. O. [...], gmina D..
Zawiadomieniem z dnia 13 lipca 2022 r., organ I instancji poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ww. budynku gospodarczego.
W dniu 3 sierpnia 2022 r. upoważnieni pracownicy PINB przeprowadzili oględziny w przedmiotowej sprawie. Podczas wykonywanych czynności stwierdzono m.in., że na ww. działce znajduje się budynek gospodarczy, posiada on dach jednospadowy pokryty papą ze spadkiem połaci w kierunki działki sąsiedniej (dz. o nr ewid.[...]). Obiekt posiada wymiary zewnętrzne wynoszące w rzucie 10,35 mx 4,27 m, został wykonany w konstrukcji drewnianej i zlokalizowany jest ścianą pełną, bez otworów w odległości od 0,42 m do 0,77 m od granicy z działką o nr ewid.[...] Odległości budynku od granicy z działką sąsiednią wyczytano z elektronicznej mapy działki pozyskanej z Geoportalu Powiatu Janowskiego. W dniu oględzin nie stwierdzono wykonywania robót budowlanych. Wykonano fotografie oraz szkic sytuacyjny. Obecny podczas prowadzonych czynności K. F. oświadczył, że jest współwłaścicielem przedmiotowej działki od kwietnia 2022 r. Jej poprzedni właściciel nie przekazał mu żadnej dokumentacji dotyczącej procesu budowlanego przedmiotowego budynku gospodarczego, jedynie zgłoszenie dotyczące remontu w zakresie wymiany pokrycia dachu. K. F. oznajmił ponadto, że z przekazów ustnych poprzedniego właściciela wie, że przedmiotowy obiekt powstał w latach 70 XX wieku. Natomiast skarżąca oświadczyła, że domaga się rozbiórki przedmiotowego budynku, który w jej ocenie stanowi samowolę budowlaną wykonaną w latach 80 XX wieku. Zdaniem skarżącej obiekt znajduje się w złym stanie technicznym, nie nadaje się do remontu i stanowi zagrożenie dla zdrowia, życia i mienia.
W toku postępowania organ I instancji uzyskał informację z Urzędu Gminy w D. , że przedmiotowy budynek nie narusza obowiązującego Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy D., jak i planu zagospodarowania przestrzennego, który stracił ważność z dniem 31 grudnia 2003 r., a także w zasobach archiwalnych tego organu nie odnaleziono pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku. Starostwo Powiatowe w J. L. pismem z dnia 29 sierpnia 2022 r. poinformowało, że w zasobach archiwalnych tego organu nie znajdują się akta sprzed 1990 r.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. L. decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r., odmówił nakazania [...] i K. F. rozbiórki budynku gospodarczego o wymiarach zewnętrznych 4,27 m x 10,35 m, zlokalizowanego na działce o nr ewid.[...] położonej w miejscowości B. O., gmina D.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedmiotowa sprawa powinna być rozstrzygnięta na podstawie przepisów prawa obowiązującego w dacie budowy przedmiotowego obiektu, a więc ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane. Wyjaśniono, że budynek został wykonany bez wymaganej prawem decyzji o pozwoleniu na budowę w latach 80 XX wieku, nie narusza przepisów prawa miejscowego oraz powszechnie obowiązującego, a więc nie wypełnia przesłanek zawartych w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., na podstawie którego organ nadzoru budowlanego byłby uprawniony do nakazania jego rozbiórki.
W toku prowadzonego postępowania odwoławczego, na skutek odwołania skarżącej, L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. zlecił PINB w J. L. przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 31 marca 2023 r. ustalono, że wyremontowano pokrycie dachowe przedmiotowego obiektu poprzez wymianę z papy na blachę trapezową oraz wzmocniono jego elementy konstrukcyjne. Stwierdzono, iż stan budynku stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa i zdrowia ludzi oraz mienia. W trakcie czynności wykonano szczegółową dokumentację fotograficzną. Ponadto pozyskano aktualne mapy ewidencyjnej oraz mapy sytuacyjno- wysokościowej obejmujące teren działki o nr ewid.[...] i [...] oraz działek sąsiednich położonych w miejscowości B. O.. Uzyskano także informacje przekazał z Archiwum Państwowego w K. Oddział w S., że po sprawdzeniu ewidencji przechowywanych zespołów archiwalnych Urząd Gminy w D. z lat 1973 - 1990 oraz Urząd Rejonowy w Janowie Lubelskim z lat 1990 - 1998, nie odnaleziono dokumentacji dotyczącej przedmiotowego budynku gospodarczego.
Decyzją z dnia [...] maja 2023 r. LWINB uchylił decyzję PINB w J. L. z dnia 28 grudnia 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowy budynek gospodarczy stanowi samowolę budowlaną wykonaną w latach 80 XX w i w związku tym organ I instancji powinien rozważyć możliwości nakazania właścicielom wykonania na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia przedmiotowego budynku gospodarczego do zgodności z prawem, poprzez w szczególności nakazanie doprowadzenia ściany obiektu od strony działki sąsiedniej o nr ewid.[...] do wymogów ściany wykonanej z materiałów niepalnych (np. obicie całej ściany stosowną blachą i impregnację drewnianych elementów konstrukcyjnych), doprowadzenia obiektu do zgodności z § 28 obowiązującego rozporządzenia ws. warunków technicznych oraz innymi przepisami techniczno-budowlanymi.
W ponownie prowadzonym postępowaniu przez organ I instancji przeprowadzone zostały oględziny (7 czerwca 2023 r.) potwierdzające, że stan obiektu od czasu ostatnich oględzin nie uległ zmianie, nie stwierdzono prowadzenia robót budowlanych. Obecna podczas prowadzonych czynności skarżąca oświadczyła, że w jej ocenie budynek nie nadaje się do remontu i oczekuje wydania nakazu jego rozbiórki.
Postanowieniem z dnia 13 lipca 2023 r. organ I instancji zobowiązał właścicieli spornego budynku gospodarczego do przedłożenia oceny technicznej. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej LWINB postanowieniem z dnia 11 września 2023 r. uchylił ww. postanowienie PINB.
W dniu 7 czerwca 2023 r. przeprowadzono kolejne oględziny w trakcie których stwierdzono, że na spornym budynku od strony działki nr [...] została wykonana rynna.
PINB w J. L. decyzją z dnia [...] lutego 2024 r., działając na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., nakazał [...] i K. F. wykonanie w budynku gospodarczym od granicy z działką o nr ewid.[...] ściany, jako ściany oddzielenia przeciwpożarowego, odprowadzić wody opadowe z połaci dachowej na własny teren nieutwardzony działki w taki sposób, aby nie spływała ona na działkę sąsiednią nr ewid.[...], wzmocnienie lub ewentualnie częściową wymianę zużytych elementów konstrukcyjnych obiektu. Roboty budowlane należy wykonać w terminie do dnia 31 grudnia 2024 r. pod nadzorem osoby posiadającej stosowane uprawnienia budowlane w zakresie wykonawstwa robót budowlanych.
L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania A. Z. decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. uchylił ww, rozstrzygnięcie PINB w J. L. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że nakaz określony w sentencji zaskarżonej decyzji był w części nieprecyzyjny. PINB w powinien bezsprzecznie ustalić, czy przedmiotowy obiekt budowlany posiada przekrycie dachu rozprzestrzeniające ogień, czy też nierozprzestrzeniające ognia, co musi posiadać odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym. Zdaniem LWINB było to konieczne aby organ I instancji mógł zdecydować, czy w sprawie zastosować § 235 ust. 2, czy § 235 ust. 3 rozporządzenia ws. warunków technicznych. Zwrócono również uwagę, iż w aktach sprawy nie znajduje się czytelna dokumentacja fotograficzna związana z przedmiotowym budynkiem oraz aktualna mapa pozyskana bezpośrednio z właściwego miejscowego starostwa powiatowego.
Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę PINB w dniu 18 czerwca 2024 r. przeprowadził oględziny na ww. działce stwierdził, że stan przedmiotowego obiektu nie i legł zmianie od czasu poprzednich czynności kontrolnych z dnia 23 listopada 2023 r.
Następnie w aktach sprawy zamieszczono mapę zasadniczą pozyskaną ze Starostwa Powiatowego w J. L., która prezentuje dz. o nr ewid.[...] położoną w miejscowości B. O., gm. D., oraz działki sąsiednie (k. 87 akt I instancji).
W dniu 19 lipca 2024 r. przeprowadzono kolejne oględziny w przedmiotowej sprawie podczas, których sporządzono dokumentację fotograficzną oraz szkic sytuacyjny (k. 94 akt I instancji). Na szkicu sytuacyjnym zanotowano, iż budynek posiada konstrukcję drewnianą słupowo-ryglową a fundamenty są murowane. Dach jest krokwiowy, pokryty blachą trapezową. Z uwagi na znaczne zużycie biologiczne elementów drewnianych obiektu, niektóre z nich wymagają wymiany.
Mając na uwadze powyższe PINB w J. L. decyzją z dnia 22 sierpnia 2024 r. działając na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. nakazał [...] i K. F. wykonanie w terminie do dnia 31 maja 2025 r. robót budowlanych określonych w sentencji rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił m.in., że przedmiotowy obiekt budowlany należy doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, działając na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., a ewentualne nakazanie jego rozbiórki na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. byłoby przedwczesne, ponieważ nie narusza on ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w czasie jego budowy i obecnie.
W odwołaniu d ww. decyzji skarżąca podniosła, że w sprawie został wadliwie ustalony stan faktyczny i organ I instancji. błędnie ustalił przebieg granic pomiędzy działkami o nr ewid.[...] i [...]. Ponadto zdaniem skarżącej PINB nie wziął pod uwagę, że współwłaściciele przedmiotowego budynku wymieniając pokrycie dachu dokonali samowoli budowlanej.
L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego decyzją z dnia 16 grudnia 2024 r. uchylił zaskarżoną decyzji i działając na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. nakazał właścicielom budynku gospodarczego położonego na działce o nr [...] w miejscowości B. O. w terminie do 30 maja 2025 r. wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem:
1. wykonać w przedmiotowym budynku od strony granicy z działką o nr ewid.[...] ścianę oddzielenia przeciwpożarowego. Ścianę oddzielenia przeciwpożarowego należy wykonać o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5 rozporządzenia ws. warunków technicznych - tj. REI 60. Ponadto zgodnie z wymogami określonymi w § 235 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia ws. warunków technicznych ścianę oddzielenia przeciwpożarowego należy wznieść na własnym fundamencie i wysunąć na co najmniej 0,3 m poza lico ściany zewnętrznej budynku lub na całej wysokości ściany zewnętrznej zastosować pionowy pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 2 m i klasie odporności ogniowej E I 60.
2. Zamontować rurę spustową odprowadzającą wody opadowe z rynny zamontowanej na połaci dachu od strony działki o nr ewid.[...], w taki sposób, aby wody opadowe z dachu były odprowadzane na nieutwardzony teren działki o nr ewid.[...]
3. Wymienić na nową pierwszą krokiew od strony budynku stodoły i drugi słupek od strony tego budynku oraz na całości obiektu ołacenie pod pokryciem.
Powyższe roboty budowlane nakazano wykonać pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane w zakresie wykonawstwa robót budowlanych.
LWINB wskazał, że sporny budynek stanowi samowolę budowlaną wykonaną w latach 80 XX w., gdyż powstał bez uzyskania wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjaśnił, że przed podjęciem rozstrzygnięcia w sprawie rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. organ prowadzący posiępowanie powinien rozważyć czy źródło niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia jest nierozerwalnie związane z samym istnieniem obiektu oraz, czy istnieje możliwość zniwelowania pogorszenia warunków przez nakazanie czynności określonych w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.
Wskazano także, że w postępowaniu ustalono, iż dach przedmiotowego budynku posadowionego przy granicy z działką sąsiednią, pokryty jest blachą trapezową, a więc materiałem nierozprzestrzeniającym ognia. W związku z powyższym w niniejszej sprawie znajdzie zastosowanie § 272 ust. 3 rozporządzenia ws. warunków technicznych, zgodnie z którym budynek ten powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5. Wymagana klasa odporności ogniowej ściany przeciwpożarowej dla przedmiotowego budynku (zgodnie z § 209 ust. 4 rozporządzenia ws. warunków technicznych) w nawiązaniu do § 213 pkt 4 i § 232 ust. 4 rozporządzenia ws. warunków technicznych, powinna wynosić REI60. Wskazując na treść §235 rozporządzenia ws. warunków technicznych, organ odwoławczy stwierdził, że zasadna jest zmianę nałożonego obowiązku w zakresie ściany przedmiotowego budynku gospodarczego od strony działki o nr ewid.[...] w zakresie w jakim ma ona stanowić ścianę oddzielenia przeciwpożarowego w rozumieniu § 235 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia ws. warunków technicznych. Elementy dachu takie jak: konstrukcja i ołacenie wykonane są z drewna, a więc materiału palnego. Jednakże samo pokrycie dachowe (o którym mowa w § 235 ust. 3 ww. rozporządzenia ws. warunków technicznych) jest wykonane z blachy będącej materiałem niepalnym, w związku z czym w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie § 235 ust. 2 ww. rozporządzenia ws. warunków technicznych,
LWINB wskazał także na treść §28 rozporządzenia ws. warunków technicznych i stwierdził, że wcelu zapewnienia prawidłowego odprowadzania wód opadowych z połaci dachowej przedmiotowego budynku gospodarczego należy zamontować rurę spustową odprowadzającą wody opadowe z rynny zamontowanej na połaci dachu od strony działki o nr ewid.[...], w taki sposób, aby wody opadowe z dachu były odprowadzane na nieutwardzony teren działki o nr ewid.[...], ponieważ doprowadzi to do uzyskania stanu zgodnego z przywołanymi powyżej przepisami rozporządzenia ws. warunków technicznych.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB, że należy wymienić na nową pierwszą krokiew od strony budynku stodoły i drugi słupek od strony tego budynku oraz na całości obiektu ołacenie pod pokryciem. Zdaniem LWINB ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż te elementy przedmiotowego budynku gospodarczego znajdują się w złym stanie.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działkami o nr ewid.[...] i [...] położonymi w miejscowości B. O., wyjaśniono, że do zadań nadzoru budowlanego nie należy rozgraniczenie nieruchomości, jednakże organy nadzoru budowlanego ustalając przebieg granicy pomiędzy działkami gruntu mają obowiązek opierać się na danych zawartych w aktualnych dokumentach geodezyjnych. W sytuacji, gdy organy te dysponują kopią mapy zasadniczej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, co stwierdza klauzula właściwego organu, to brak jest podstaw do podważenia przez nie przebiegu zaznaczonych na mapie granic.
Natomiast wymianę pokrycia dachu z papy na blachę trapezową organ odwoławczy uznał, że tego typu roboty budowlane należy zakwalifikować jako remont.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją, w skardze do tut. Sądu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia PINB.
Zaskarżonej decyzji strona zarzucała:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 107 § 3 w zw. z 140 oraz art. 15 k.p.a. - poprzez istotne braki uzasadnienia decyzji polegające na nienależytym odniesieniu się przez organ odwoławczy do zarzutów podniesionych w odwołaniu jak i w trakcie wcześniejszego postępowania, dotyczących przede wszystkim braku prawidłowego ustalenia przez organ I instancji położenia przedmiotowego budynku względem granicy pomiędzy działkami [...] (ustalonej w postępowaniu rozgraniczeniowym, zakończonym postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] dnia 7 września 1999 r. w sprawie sygn. akt: [...]) i wyniesionej w postępowaniu egzekucyjnym, i poprzestanie na stwierdzeniu, iż PINB dokonał ustaleń na podstawie uzyskanej ze Starostwa Powiatowego w Janowie Lubelskim mapy zasadniczej, podczas gdy z prawidłowo przeprowadzonego ustalenia usytuowania budynku względem granicy wynika, iż ściana budynku nie jest oddalona od granicy z działką nr [...] odpowiednio o 0,42 m do 0,77 m, a jest położona bezpośrednio przy pochodzącej z rozgraniczenia granicy działki, co uniemożliwia wykonanie zaleceń zawartych w orzeczeniu odnośnie realizacji ściany oddzielenia pożarowego, co równocześnie stanowi naruszenie zasady przekonywania wyrażonej w art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a.;
- art. 7, 77, 80 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu przy wydawaniu rozstrzygnięcia istotnych okoliczności faktycznych dotyczących ustalenia położenia przedmiotowego budynku gospodarczego na działce nr [...] względem granicy z działką nr [...], co powinno nastąpić z uwzględnieniem przebiegu granicy prawnej - ustalonej w postępowaniu rozgraniczeniowym działek nr [...], określonego postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia 7 września 1999 r. w sprawie sygn. akt: [...] z którego wynika, iż budynek nie jest oddalony od granicy o 0,42 m do 0,77 m jak przyjęły to organy I i II instancji, a przylega bezpośrednio do tej granicy, wyniesionej w terenie w postępowaniu wykonawczym, a znaki graniczne w postaci ogrodzenia na słupkach określające przebieg granicy są trwałe, widoczne i były okazywane w trakcie przeprowadzonych kilkukrotnie oględzin. Przy prawidłowo ustalonym położeniu budynku pominięto także fakt nadwieszenia pokryci; i dachu nad działką nr [...]. Nadto, niezasadnie uznano za dopuszczalną (jako remontu) realizację przez zobowiązanych robót budowlanych polegających na wykonaniu pokrycia dachowego z blachy trapezowej ze spadkiem w kierunku działki [...], bez ustalenia czy przekrycie dachu wykracza poza granicę między działkami [...] i [...], jest nadwieszone nad działką [...] i wiązało się z wymianą elementów konstrukcyjnych budynku;
2) naruszenie prawa materialnego, a zwłaszcza:
- art. 365 k.p.c. poprzez uczynienie w sprawie istotnych ustaleń faktycznych sprzecznie z wiążącym dla organów administracji publicznej postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia 7 września 1999 r. w sprawie sygn. akt: I [...] określającego przebieg granicy pomiędzy działką Skarżącej a działką nr [...], na której zlokalizowany jest, przedmiotowy w niniejszym postępowaniu, budynek gospodarczy, a w konsekwencji niewłaściwe uznanie, iż możliwe jest doprowadzenie ww. budynku do stanu zgodnego z prawem;
- art. 40 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. polegające na niewłaściwym jego zastosowaniu i nakazaniu zobowiązanym wykonania określonych robót mimo tego, że w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy, zwłaszcza przy prawidłowo ustalonym przebiegu granicy brak jest możliwości usunięcia pogorszeń i zagrożeń powołanych w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. - w sposób opisany w sentencji postanowienia;
- art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez jego niezastosowanie i nie orzeczenie o nakazaniu rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego, pomimo ewidentnego powodowania przez istniejący budynek niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, a nadto niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych działki nr [...], nawet po ewentualnym wykonaniu nakazanych w sentencji postanowienia robót, które tych zagrożeń i wpływu na nieruchomość sąsiednią nie wyeliminują;
- art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie w odniesieniu do wykonanych w budynku gospodarczym robót budowlanych polegających na zmianie pokrycia dachowego, przekraczającego granicę działki nr [...] i ze spadkiem w kierunku działki nr [...] oraz de facto wymianie elementów konstrukcyjnych, a nie ich remoncie, już w okresie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z 1994 r. - w trakcie trwania postępowania legalizacyjnego - co uzasadnia stosowanie "nowych" przepisów Prawa budowlanego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Sąd oddalił skargę, gdyż uznał, że kwestionowana przez skarżącą decyzja jest zgodne z prawem.
Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2024 r. uchylająca decyzję organu I instancji i nakazująca właścicielom spornego budynku gospodarczego posadowionego na działce o nr ewid.[...] w miejscowości B. O. [...] wykonanie robót budowlanych określonych w sentencji rozstrzygnięcia. Podstawę prawną aktualnie kontrolowanej decyzji stanowi przepis art. 40 ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.). Nie budzą wątpliwości ustalenia organów nadzoru budowlanego, że sporny budynek gospodarczy został zrealizowany w latach 80 XX w., zatem wedle obowiązujących w tym zakresie przepisów Prawa budowalnego z 1974 r. - art. 2. ust. 3 w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy, inwestor przed rozpoczęciem robót budowlanych winien legitymować się pozwoleniem na budowę obiektu objętego zamiarem jej realizacji. Zgodnie zaś z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, stosuje się przepisy dotychczasowe Prawa budowlanego z 1974 r., w tym także przepisy określające warunki techniczno-budowlane wydane w oparciu o delegację zawartą w tej ustawie.
Powołana ustawa przewiduje dwa sposoby usunięcia skutków samowoli budowlanej poprzez nakaz przymusowej rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu, albo jego legalizację. Zgodnie z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (art. 37 ust. 1 pkt 1), bądź powodują niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 2). Z kolei zgodnie z art. 40 ww. aktu, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, wydaje się decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.
Samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami nie jest podstawą do zastosowania art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Skutkiem naruszenia tych przepisów muszą być okoliczności wymienione w tym przepisie, tj. niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Podkreślić należy, że decyzja o przymusowej rozbiórce wydana z mocy art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. znajdzie zastosowanie tylko wtedy, gdy jest taka absolutna konieczność. Powyższa konieczność będzie zachodziła w szczególności wtedy, gdy niewątpliwym będzie, iż brak jest możliwości usunięcia powołanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy pogorszeń czy zagrożeń w trybie określonym w art. 40. Taka sytuacja nie wystąpiła bowiem orzekające w sprawie organy ustaliły, że sporny obiekt nie narusza studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy D., ani planu zagospodarowania przestrzennego, który stracił ważność z dniem 31 grudnia 2003 r. Ponadto nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia ani też niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Przewidziane w art. 40 ustawy z 1974 r. wykonanie zmian, przeróbek i robót budowlanych niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem może polegać na rozbiórce niektórych elementów obiektu, usunięciu elementów niewłaściwie wykonanych, zastąpieniu pewnych elementów innymi, i w efekcie doprowadzeniu do zmian możliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymogów prawa, w szczególności przepisów techniczno-budowlanych.
W przedmiotowej sprawie Sąd aprobuje stanowisko organów, że istnieje możliwość doprowadzenia spornego budynku do zgodności z prawem przez nakazanie właścicielom działki nr [...] czynności określonych w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Wyjaśnić należy, że likwidacja samowoli budowlanej wymaga doprowadzenia spornego budynku do takiego stanu, w którym będzie on spełniał wymogi określone w aktualnie obowiązujących przepisach, tj. rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
W przypadku usytuowania spornego budynku organy ustaliły jego usytuowanie i przyjęły, że znajduje się on w odległości od 0,42 m do 0,77 m od granicy z działką o nr ewid.[...] Należy zwrócić uwagę, że §12 rozporządzenia z 3 lipca 1980 r. Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. z 1980 r. Nr 17 poz. 62 ze zm.) stanowił, że budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. W związku z powyższym odległość spornego budynku od granicy działki narusza wskazany przepis, ale również § 12 rozporządzenia z 2002 r. w ws. warunków techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Organy nadzoru budowlanego ustaliły, że drewniany budynek gospodarczy nie posiada ściany oddzielenia przeciwpożarowego i przypadku takiego jego usytuowania zasadnie stwierdziły, że doprowadzenie jego do stanu zgodnego z prawem jest możliwe i zgodnie z § 235 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2002 r. nałożono obowiązek wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej – REI 60, na własnym fundamencie i wysunąć na co najmniej 0,3 m poza lico ściany zewnętrznej budynku lub na całej wysokości ściany zewnętrznej zastosować pionowy pas z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 2 m i klasie odporności ogniowej REI 60. Wykonanie tego obowiązku ma na celu wyeliminowanie niebezpieczeństwa pożarowego.
Biorąc pod uwagę ustalenia faktyczne dotyczące spornego budynku poczynione w wyniku przeprowadzonych kilkukrotnie oględzin oraz zobrazowane dokumentacją fotograficzną organy prawidłowo również nałożyły na właściciela obowiązki dotyczący odprowadzania wód z połaci dachu. Wskazać należy, że zgodnie z § 28 ust. 2 rozporządzenia ws. warunków technicznych w przypadku budynków niskich lub budynków, dla których nie ma możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. Powyższa regulacja wskazuje, że właściciel nieruchomości obowiązany jest odprowadzać wody opadowe na teren własnej nieruchomości. Z powyższych względów w celu doprowadzenia spornego budynku do zgodnego z powyższą normą organy zasadnie nałożyły obowiązek zamontowania rury spustowej odprowadzającą wody opadowe z rynny zamontowanej na połaci dachu od strony działki [...] na teren działki [...]
W ocenie Sądu organy słusznie stwierdziły, że doprowadzenie spornego budynku do stanu zgodnego z prawem jest możliwe i szczegółowo dokonując oceny jego stanu technicznego prawidłowo także nałożyły obowiązek wykonania czynności dotyczących wymiany poszczególnych elementów, w tym pierwszą krokiew od strony budynku stodoły i drugi słupek od strony tego budynku oraz na całości obiektu ołacenie pod pokryciem.
Sąd podziela także argumentację organu co do zakwalifikowania zmiany pokrycia dachu spornego budynku z papy na blachę trapezową, której nie sposób uznać za rozbudowę istniejącego obiektu budowlanego, ale remont. W świetle art. 3 pkt 8 P.b. remont to wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym.
W związku z powyższym prawidłowo uznano zmianę pokrycia dachu za remont.
Odnosząc się do zarzutów skargi, które skupiają się na kwestionowaniu ustaleń organów co do położenia spornego budynku względem granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] wyjaśnić należy, że jeżeli nawet przyjąć, iż mapa zasadnicza pozyskana ze Starostwa Powiatowego w J. L. nie odzwierciedla przebiegu granicy prawnej to powyższe nie ma znaczenia dla prawidłowości zaskarżonej decyzji i nałożonych nią obowiązków wobec właściciela budynku, które zostały nałożone na podstawie obowiązujących przepisów prawa tj. rozporządzenia ws. warunków technicznych. Właściciel budynku musi wykonać nałożone obowiązki w sposób zgodny z prawem. Podkreślić należy, że postępowanie w sprawie samowoli budowlanej nie jest postępowaniem w którym weryfikacji podlega prawidłowość przebiegu granicy, czy też wyznaczenia punktów granicznych. Kwestionowanie tych danych może nastąpić w odpowiednim trybie regulowanym przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Dlatego jeżeli skarżąca kwestionuje okoliczność przebiegu granicy pomiędzy działkami, to powinna podjąć w tym zakresie odpowiednie działania, które nie leżą w kompetencjach organów nadzoru budowlanego.
Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy okazał się wystarczający dla wyjaśniania kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych zarówno do daty wykonania samowoli budowlanej jak też oceny jej zgodności z przepisami planistycznymi i innymi przepisami. Organy dokonały prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału nie przekraczając zasad swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).
Reasumując, zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo zastosował w sprawie przepisy prawa materialnego, a ponadto wyczerpująco ustalił i zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). W ocenie Sądu, zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia zawierają wszystkie niezbędne elementy, w tym przytoczenie przepisów prawnych mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Przytoczono przy tym najistotniejsze dla rozstrzygnięcia sprawy konkluzje, wynikające z materiału dowodowego oraz dokonano jego oceny zgodnie z zasadami, czego wyrazem są pisemne motywy zapadłych rozstrzygnięć, w pełni oddające rzeczywisty stan rzeczy i zawierające przekonywującą argumentację, a więc odpowiadające warunkom opisanym w art. 107 § 3 k.p.a.
Z tych względów, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.