II SA/LU 447/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2024-09-03
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanenadzór budowlanyochrona zabytkówzagadnienie wstępnezawieszenie postępowaniaroboty budowlanesamowola budowlanapozwolenie konserwatorskieWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie legalności budowy zadaszenia schodów, uznając, że zgoda konserwatora zabytków nie jest zagadnieniem wstępnym uniemożliwiającym merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez nadzór budowlany.

Sprawa dotyczyła legalności montażu zadaszenia schodów zewnętrznych na działce objętej ochroną konserwatorską. Organy nadzoru budowlanego dwukrotnie zawieszały postępowanie, uznając potrzebę uzyskania zgody konserwatora zabytków za zagadnienie wstępne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił te postanowienia, stwierdzając, że brak zgody konserwatora nie uniemożliwia merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ nadzoru budowlanego, a zatem zawieszenie było niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę M. C. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych dotyczących montażu zadaszenia schodów zewnętrznych. Organy nadzoru budowlanego uznały, że konieczność uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na prowadzenie robót budowlanych przy zadaszeniu, zlokalizowanym na obszarze objętym ochroną konserwatorską, stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., co uzasadniało zawieszenie postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym art. 36 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wskazując, że inwestor nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, co uniemożliwia skuteczne złożenie wniosku o pozwolenie konserwatorskie. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną. W uzasadnieniu podkreślono, że zagadnienie wstępne musi stanowić bezwzględną przeszkodę do wydania decyzji w sprawie, a brak zgody konserwatora zabytków nie uniemożliwia organowi nadzoru budowlanego merytorycznego rozpatrzenia sprawy dotyczącej oceny legalności wykonanych robót budowlanych. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji, wskazując, że po uprawomocnieniu się wyroku organ pierwszej instancji powinien rozpoznać sprawę merytorycznie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zgoda konserwatora zabytków nie stanowi zagadnienia wstępnego, którego brak rozstrzygnięcia uniemożliwia merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez organ nadzoru budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zagadnienie wstępne musi stanowić bezwzględną przeszkodę do wydania decyzji. Brak zgody konserwatora zabytków nie uniemożliwia organowi nadzoru budowlanego oceny legalności wykonanych robót budowlanych, a zatem zawieszenie postępowania na tej podstawie jest niezasadne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

k.p.a. art. 97 § par 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Pr. bud. art. 3 § pkt 9

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Pr. bud. art. 29 § ust. 2 pkt 15

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Pr. bud. art. 50

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Pr. bud. art. 51

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Pr. bud. art. 39 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.o.z.i.o.z. art. 36 § ust.1

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z.i.o.z. art. 36 § ust.5

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 100 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak zgody konserwatora zabytków nie stanowi zagadnienia wstępnego uniemożliwiającego merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez organ nadzoru budowlanego. Organ nadzoru budowlanego nie może nakazać inwestorowi wystąpienia o zgodę konserwatorską, jeśli inwestor nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

Przez wystąpienie "zagadnienia wstępnego" należy rozumieć sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jawi się jako bezwzględna przeszkoda do wydania decyzji w prowadzonej przez organ sprawie.

Skład orzekający

Anna Ostrowska

sprawozdawca

Jerzy Parchomiuk

członek

Joanna Cylc-Malec

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia zagadnienia wstępnego w kontekście postępowań nadzoru budowlanego dotyczących obiektów zabytkowych lub znajdujących się na obszarach chronionych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego zawiesza postępowanie w oczekiwaniu na decyzję konserwatora zabytków, a inwestor nie ma tytułu prawnego do nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące relacji między nadzorem budowlanym a ochroną zabytków, co jest ważne dla praktyków prawa budowlanego i konserwatorów.

Czy zgoda konserwatora zabytków zawsze blokuje postępowanie budowlane? WSA wyjaśnia, kiedy zawieszenie jest niezasadne.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 447/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-09-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Anna Ostrowska /sprawozdawca/
Jerzy Parchomiuk
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art. 3 pkt 9, art. 29 ust. 2 pkt 15, art. 50, art. 51, art. 39 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Dz.U. 2021 poz 710
art. 36 ust.1, 5
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 97 par 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 września 2024 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 17 kwietnia 2024 r., znak: ZOA-XVII.7721.24.2023 w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. L. z 7 lutego 2024 r., znak: NB.5160/5/9/2023.II; II. zasądza na rzecz M. C. od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. .
Uzasadnienie
Postanowieniem z 17 kwietnia 2024 r., znak: ZOA-VII.7721.24.2023, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) po rozpatrzeniu zażalenia M. C., Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. L. z dnia 7 lutego 2024 r., znak: NB.5160/5/9/2023.II zawieszające z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych prowadzonych przy montażu zadaszenia schodów zewnętrznych wykonanego na działce nr [...] położonej w miejscowości O. L. przy ul. [...] do czasu wydania przez Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zgody na prowadzenie robót budowlanych przy przedmiotowym zadaszeniu i wzywające T. Ś. do wystąpienia - w terminie do 1 lipca 2024 r. - do Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o zgodę na wykonanie zadaszenia schodów zewnętrznych zlokalizowanego na obszarze objętym ochroną konserwatorską.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
W dniu 3 października 2023 r. uprawnieni pracownicy PINB w O. L. przeprowadzili kontrolę zadaszenia nad schodami zewnętrznymi budynku zlokalizowanego na działce nr [...] położonej w O. L.. Podczas kontroli ustalono, że bezpośrednio przy tym budynku znajduje się zadaszenie schodów zewnętrznych o wymiarach zewnętrznych 2,22 m x 3,37 m i wysokości 3,91 m. Zadaszenie o konstrukcji stalowej, przytwierdzonej do budynku za pomocą belki stalowej, oparte jest na czterech słupach stalowych. Zadaszenie posiada dach jednospadowy ze spadkiem w kierunku północnym, przykryte jest blachą trapezową, orynnowane, a wody opadowe odprowadzane są na teren nieutwardzony działki nr [...]. Schody od strony wschodniej i północnej posiadają osłonięcie wykonane z pleksy.
Obecna podczas oględzin T. Ś. oświadczyła, że trwa postępowanie o zasiedzenie działki nr [...], na której znajdują się schody oraz zadaszenie. Ponadto oświadczyła, że jest inwestorem zadaszenia, nie dokonała zgłoszenia realizacji inwestycji ani nie uzyskała decyzji o pozwoleniu na budowę.
PINB w O. L. postanowieniem z dnia 29 listopada 2023 r., znak: NB.5160/5/9/2023.II zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie montażu zadaszenia schodów z uwagi na toczące się postępowanie o zasiedzenie części działki nr [...].
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła M. C..
Po rozpatrzeniu zażalenia Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 10 stycznia 2024 r., znak: ZOA-VII.7721.24.2023 uchylił w całości postanowienie PINB w O. L., wskazując m.in., że niezasadne jest zawieszenie toczącego się postępowania, bowiem uzyskanie przez inwestora rozstrzygnięcia w sprawie wniosku o zasiedzenie gruntu, na którym zrealizowano obiekt budowlany - jakkolwiek może mieć wpływ na ocenę posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - to jednak nie uzależnia możliwości wydania przez organ nadzoru budowlanego rozstrzygnięcia co do legalności obiektu.
PINB w O. L. postanowieniem z dnia 7 lutego 2024 r., znak: NB.5160/5/9/2023.II zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych prowadzonych przy montażu zadaszenia schodów zewnętrznych wykonanego na działce nr [...] do czasu wydania przez L. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zgody na prowadzenie robót budowlanych przy zadaszeniu i wezwał T. Ś. do wystąpienia - w terminie do 1 lipca 2024 r. - do Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o zgodę na wykonanie zadaszenia schodów zewnętrznych zlokalizowanego na obszarze objętym ochroną konserwatorską. W uzasadnieniu powołanego na wstępie postanowienia organ wskazał, że przedmiotowa działka, na której znajduje się zadaszenie oraz budynek, do którego przylega, są objęte ochroną konserwatorską, zatem zachodzi konieczność uzyskania pozwolenia konserwatorskiego na prowadzenie robót budowlanych, co stanowi zagadnienie wstępne, bowiem od uzyskania takiego pozwolenia zależy rozpatrzenie sprawy przez organ nadzoru budowlanego.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła M. C..
Utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji powołanym na wstępie postanowieniem z 17 kwietnia 2024 r., LWINB wyjaśnił, że wykonanie nad schodami zewnętrznymi zadaszenia jest urządzeniem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm., dalej: Prawo budowlane), a więc urządzeniem technicznym związanym z obiektem budowlanym, zapewniającym możliwość jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. O takiej kwalifikacji prawnej przesądza przede wszystkim związek funkcjonalny zadaszenia z istniejącym budynkiem mieszkalnym, poza tym konieczność lub uzasadniona możliwość montażu zadaszenia w celu prawidłowego korzystania z budynku w zakresie schodów zewnętrznych i parametry techniczne wykonanego zadaszenia (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 31 października 2017 r. o sygn. akt II SA/Rz 849/17). Mając na uwadze datę wykonania robót budowlanych - tj. 2008 r. organ wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 15 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b/ Prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymagało wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń na obiektach budowlanych, jednak zgłoszenia właściwemu organowi wymagało wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń o wysokości powyżej 3 m na obiektach budowlanych. W niniejszej sprawie zadaszenie zostało wykonane nad istniejącymi już schodami zewnętrznymi, stanowi ochronę przed deszczem, jest urządzeniem budowlanym, na wykonanie którego wymagane było dokonanie zgłoszenia z uwagi na jego wysokość wynoszącą 3,91 m.
Organ podkreślił, że postępowanie regulowane art. 50-51 Prawa budowlanego ma charakter naprawczy, lecz sposób doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem obiektu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, albo niewpisanych do takiego rejestru lecz objętych ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zależy od stanowiska wojewódzkiego konserwatora zabytków. W pierwszej sytuacji (art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego) prowadzenie robót budowlanych przy takim obiekcie wymaga uzyskania pozwolenia tego organu na prowadzenie robót budowlanych w formie decyzji (art. 36 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami), w drugim (art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego) - zgody tego organu wyrażonej w postaci postanowienia. Wprawdzie postępowanie służące doprowadzeniu obiektu do stanu zgodnego z prawem (art. 51 Prawa budowlanego) ma inny charakter niż postępowanie o pozwolenie na budowę, lecz wskazane wyżej zasady uzyskiwania zgody organu konserwatorskiego mają również zastosowanie w tym postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2010 r., II OSK 153/09). Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie regulacje obowiązującego w latach 2004-2016 miejscowego planu zagospodarowanie przestrzennego miasta O. L., zatwierdzonego uchwałą nr X/92/04 Rady Miejskiej w O. L. z dnia 27 stycznia 2004 r. (Dz. Urz. Woj. Lub. Nr 48 poz. 985 z dnia 17 marca 2004 r.) oraz regulacje obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego południowo-wschodniej części miasta O. L. zatwierdzonego uchwałą nr XX/133/2016 Rady Miejskiej w O. L. z dnia 17 czerwca 2016 r. (Dz. Urz. Woj. Lub. Poz. 3296 z dnia 21 lipca 2019 r. ze zm.), wskazują że działka, na której znajduje się zadaszenie oraz budynek, do którego ono przylega objęte są ochroną konserwatorską.
Zgodnie z § 8 pkt 1 lit. a/ miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - poprzez wpis do rejestru zabytków województwa lubelskiego, ochroną konserwatorską objęte są: układ urbanistyczny miasta O. L. obejmujący historyczny układ dwóch rynków: Starego i Nowego wraz z siecią ulic i skalą zabudowy miejskiej oraz popijarskim zespołem klasztorno-szkolnym i powiązanym z miastem zespołem pałacowym - nr rej. [...] W myśl pkt 3 lit. a/ w odniesieniu do obiektów, o których mowa w pkt 1 tego paragrafu, obowiązuje, zgodnie z przepisami odrębnymi z zakresu ochrony zabytków, nakaz uzyskania pozwolenia konserwatorskiego w formie decyzji administracyjnej dla prowadzenia robót budowlanych.
Biorąc pod uwagę powyższe, wydanie decyzji (nakładającej lub odmawiającej wykonania określonych czynności) przez organy nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym co do robót budowlanych wykonanych w obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga uprzedniego wydania przez wojewódzkiego konserwatora zabytków decyzji w przedmiocie pozwolenia na wykonanie określonych robót budowlanego w tym obiekcie. Oznacza to, że rozstrzygnięcie przez wojewódzkiego konserwatora zabytków o robotach budowlanych przy zabytku w drodze decyzji stanowi zagadnienie wstępne, od którego zależy rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji przez organ nadzoru budowlanego. Konserwator zabytków swoje stanowisko wyraża w formie decyzji administracyjnej, która powinna zapaść w odrębnym postępowaniu, poprzedzającym wydanie rozstrzygnięcia w postępowaniu naprawczym prowadzonym na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego.
Zdaniem LWINB organ I instancji słusznie zawiesił niniejsze postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. z równoczesnym wezwaniem inwestorki T. Ś. na podstawie art. 100 § 1 k.p.a. do wystąpienia w oznaczonym terminie do Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, tj. wydanie decyzji w trybie art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Organ administracji publicznej prowadzący postępowanie może wystąpić do innego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego (nie zobowiązując do tego strony), niemniej jednak organ ten mógłby to uczynić tylko wówczas, gdyby inny przepis przyznawał mu legitymację procesową w tej sprawie. Przepis art 36 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami regulujacy kwestie legitymacji procesowej w sprawie o wydanie decyzji o pozwoleniu na prowadzenie robót przy zabytku przyznaje ją tylko osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru. W przedmiotowej sprawie ewentualna zgoda konserwatora zabytków lub jej brak będzie determinowała wydanie rozstrzygnięcia przez organ nadzoru budowlanego, bowiem wymagana zgoda określi sposób doprowadzenia obiektu budowlanego położonego na obszarze chronionym do stanu zgodnego z prawem.
LWINB zaznaczył, że organ nadzoru budowlanego jest uprawniony do nałożenia na inwestora robót budowlanych wykonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę w budynku, który znajduje się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków lub na właściciela albo zarządcę obiektu budowlanego, w którym te roboty budowlane zostały wykonane, obowiązku uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków, przy czym pozwolenie to powinno być wydawane z uwzględnieniem faktu, że dotyczy ono już wykonanych robót budowalnych, a więc mieć charakter zgody lub odmowy zgody na pozostawienie istniejącego stanu faktycznego (zob. wyrok NSA z dnia z 9 stycznia 2019 r., II OSK 384/17).
Skargę na postanowienie LWINB wniosła M. C., zarzucając:
1) naruszenie art. 36 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami;
2) naruszenie art. 35 § 1 k.p.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. poprzez niezałatwienie niniejszej sprawy bez zbędnej zwłoki i kolejne zawieszenie postępowania do 1 lipca 2024 r.;
3) naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a także niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy udowodniono okoliczność, że wzniesiony przez T. Ś. obiekt jest wybudowany niezgodnie z warunkami technicznymi, jakie powinny spełniać budynki i ich usytuowanie, na działce, do której inwestor nie posiadał wówczas jak i obecnie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie skarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Skarżąca wyjaśniła, że zgodnie z art. 36 ust 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami pozwolenie, o których mowa w art. 36 ust. 1 i 1a, wydaje się na wniosek osoby fizycznej lub jednostki organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego. Wobec jasnego brzmienia art. 36 ust. 5 w związku z art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami należy, według skarżącej, przyjąć, że wyłącznie wykazanie się jednym z czterech praw podmiotowych wprost wymienionych w art. 36 ust. 5 ustawy może uzasadniać prawo (legitymację) do złożenia przedmiotowego wniosku. Brzmienie art. 36 ust. 5 w związku z art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy nie wiąże legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o pozwolenie konserwatorskie z faktem korzystania z zabytku przez określony podmiot, lecz z tym, że danemu podmiotowi przysługuje tytuł prawny do korzystania z zabytku. W ocenie skarżącej organy dochodzą do błędnych wniosków, że można prowadzić postępowanie, nakazując inwestorowi wystąpienie z wnioskiem do konserwatora zabytków w celu uzyskania zgody na wykonanie zadaszenia, który to wniosek nie będzie skutecznie złożony do organu bez oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością. Inwestor nie posiada tytułu prawnego do działki nr [...], wobec powyższego wniosek pozostanie bez rozpoznania. Ponadto skarżąca wskazała, że postępowanie przed sądem cywilnym w sprawie zasiedzenia nieruchomości części działki nr [...] jest w toku.
W ocenie skarżącej, w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przed organami nadzoru budowlanego sprawdzana jest zgodność realizacji obiektu budowlanego z prawem budowlanym. To, czy inwestor posiada ukształtowane prawo do zabudowy nieruchomości, ma znaczenie przy ubieganiu się o pozwolenie na budowę, ale okoliczność ta ma również znaczenie dla skutecznego zakończenia procesu legalizacji. Jeśli jednak sprawca samowoli budowlanej nie potrafi wykazać się prawem do zabudowy nieruchomości oznacza to, że nie mógłby w tych warunkach uzyskać pozwolenia na budowę. Tym bardziej nie ma podstaw do tego, aby prawo chroniło go w sytuacji, gdy samowolnie wykonał obiekt, na który nie mógłby uzyskać pozwolenia. W tej sytuacji organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest prowadzić swoje postępowanie w oparciu o aktualny stan prawny nieruchomości. Działka nr [...] nie ma uregulowanego stanu prawnego i nie ma założonej księgi wieczystej.
Według skarżącej organ jest zobligowany do zawieszenia postępowania administracyjnego na tej podstawie tylko wtedy, gdy w sprawie wystąpi zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde - zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony - zakończenie postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę LWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest zasadna. Zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem sporu jest zawieszenie postępowania w sprawie legalności robót budowlanych prowadzonych przy montażu zadaszenia schodów zewnętrznych wykonanego na działce nr [...] położonej w miejscowości O. L. przy ul. [...] do czasu wydania przez Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zgody na prowadzenie robót budowlanych przy przedmiotowym zadaszeniu i wezwanie T. Ś. do wystąpienia - w terminie do 1 lipca 2024 r. - do Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o zgodę na wykonanie zadaszenia schodów zewnętrznych zlokalizowanego na obszarze objętym ochroną konserwatorską.
Według organów nadzoru budowlanego obu instancji wspomniana zgoda konserwatora zabytków stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez wystąpienie "zagadnienia wstępnego" należy rozumieć sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Musi zatem istnieć bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2024 r., II OSK 1064/21). Należy podkreślić, że zagadnienie wstępne występuje wtedy, gdy wydanie rozstrzygnięcia warunkuje możliwość prowadzenia postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie innej sprawy może mieć wpływ na wynik niniejszej, co nie uprawnia do stwierdzenia, że w sprawie występuje zagadnienie wstępne. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno zależeć rozpoznanie sprawy w ogóle, a nie wydanie decyzji o określonej treści - pozytywnej czy też negatywnej dla strony (zob. zamiast wielu: wyrok NSA z 5 kwietnia 2022 r., II OSK 897/19, wyrok NSA z 24 stycznia 2024 r., II OSK 1064/21, wyrok NSA z 18 stycznia 2024 r., II OSK 2093/22).
Organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi zatem ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Powyższa zależność musi być bezpośrednia. Gdy w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego.
Innymi słowy, aby jakieś zagadnienie prawne mogło zostać zakwalifikowane jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., to od jego rozstrzygnięcia musi zależeć sama możliwość rozpatrzenia sprawy, a nie wyłącznie sposób jej rozpatrzenia. Można stwierdzić zatem, że związek zagadnienia wstępnego z rozpoznaniem sprawy administracyjnej i wydaniem decyzji wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jawi się jako bezwzględna przeszkoda do wydania decyzji w prowadzonej przez organ sprawie (por. wyroki NSA: z dnia 15 czerwca 2020 r., I OSK 2083/19 oraz z dnia 14 lipca 2020 r., I OSK 2660/19).
Sytuacja taka w niniejszej sprawie nie zachodzi. Brak rozstrzygnięcia w kwestii zgody konserwatora zabytków na istnienie urządzenia budowlanego objętego niniejszym postępowaniem organu nadzoru budowlanego nie powoduje, że niemożliwe jest wydanie przez ten organ decyzji w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego. W sprawie niewadliwie ustalono, kto jest inwestorem spornych robót budowlanych i jaki jest ich zakres oraz kwalifikacja prawna. Dlatego też na uwzględnienie zasługuje zarzut skargi, że brak wspomnianej zgody organu ochrony zabytków w żaden sposób nie uniemożliwia rozstrzygnięcia sprawy obejmującej ocenę legalności realizacji spornego zadaszenia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił postanowienia organów nadzoru budowlanego obu instancji.
Z uwagi na procesowy charakter zaskarżonego postanowienia, w ramach wytycznych co do dalszego postępowania (art. 153 p.p.s.a.) należy jedynie wskazać, że obowiązkiem organu pierwszej instancji po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku będzie rozpoznanie sprawy i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia na podstawie stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania.
O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI