II SA/LU 869/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku okresowego na opłacenie prywatnej opieki, uznając, że nie zaszła szczególnie uzasadniona sytuacja.
Skarżący Z. W. domagał się przyznania zasiłku okresowego na opłacenie prywatnej opieki, twierdząc, że jego dochód nie pozwala na pokrycie tych kosztów. Organy pomocy społecznej odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego oraz brak wystąpienia szczególnie uzasadnionej sytuacji, mimo przyznawania skarżącemu usług opiekuńczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.
Sprawa dotyczyła skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy odmawiającą przyznania zasiłku okresowego na opłacenie prywatnej opieki. Skarżący złożył wniosek o świadczenie pieniężne na opiekę, wskazując na swój miesięczny dochód i wysokie wydatki, w tym na opał i opiekę. Organy odmówiły przyznania zasiłku, ponieważ dochód skarżącego przekraczał kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. Rozważano również możliwość przyznania zasiłku na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej (w szczególnie uzasadnionych przypadkach), jednak Kolegium uznało, że taka sytuacja nie wystąpiła. Podkreślono, że skarżący miał przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze, z których jednak nie korzystał, odrzucając proponowane opiekunki. Skarżący zarzucał organom błędy w ustaleniu stanu faktycznego i prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, stwierdzając, że organy prawidłowo oceniły sytuację skarżącego, który nie wykazał szczególnie uzasadnionego przypadku, a jego dochód przekraczał ustalone kryterium. Sąd podkreślił, że przyznane usługi opiekuńcze były adekwatne do potrzeb skarżącego, a jego twierdzenia o ponoszeniu prywatnych kosztów opieki były gołosłowne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, ustawa o pomocy społecznej przewiduje możliwość przyznania zasiłku okresowego w szczególnie uzasadnionych przypadkach nawet przy dochodach przekraczających kryterium, jednakże wymaga to wykazania nadzwyczajnych okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sytuacja skarżącego, mimo jego niepełnosprawności i chorób, nie nosi znamion nadzwyczajności wymaganej dla przyznania świadczenia z art. 41 ustawy o pomocy społecznej, zwłaszcza że skarżący nie korzystał z przyznanych mu usług opiekuńczych i nie udokumentował prywatnych wydatków na opiekę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.p.s. art. 38 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Zasiłek okresowy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, jeśli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego, ze względu m.in. na długotrwałą chorobę lub niepełnosprawność.
u.p.s. art. 41 § pkt 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty.
Pomocnicze
u.p.s. art. 8 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosiło 776 zł.
u.p.s. art. 7
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeśli strona zgłosi wniosek i pozostałe strony nie zażądają rozprawy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd oddala ją.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy okoliczności faktyczne uzasadniają nałożenie obowiązku lub przyznanie prawa.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać rozstrzygnięcie, podstawę prawną, wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego oraz powody rozstrzygnięcia.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Przekroczenie kryterium dochodowego wyklucza przyznanie zasiłku okresowego. Brak wykazania szczególnie uzasadnionej sytuacji. Skarżący nie korzystał z przyznanych mu usług opiekuńczych. Twierdzenia o prywatnych kosztach opieki są gołosłowne i nieudokumentowane. Organy nie miały obowiązku samodzielnego występowania o dodatkowe zaświadczenia lekarskie.
Godne uwagi sformułowania
szczególnie uzasadniony przypadek nie noszą znamion nagłości, jednorazowości, niecodzienności, nadzwyczajności twierdzenia pozostają gołosłowne
Skład orzekający
Jerzy Parchomiuk
przewodniczący
Grzegorz Grymuza
sprawozdawca
Brygida Myszyńska-Guziur
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyznania zasiłku okresowego w szczególnie uzasadnionych przypadkach, obowiązek dokumentowania wydatków, rola sądu w kontroli decyzji uznaniowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby samotnie gospodarującej z chorobami psychicznymi i niepełnosprawnością, która nie wykazała szczególnie uzasadnionej potrzeby przyznania dodatkowego zasiłku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje trudności w uzyskaniu świadczeń z pomocy społecznej przez osoby z problemami zdrowotnymi, gdy ich dochód przekracza ustalone kryteria, a także podkreśla znaczenie dokumentowania wydatków.
“Czy choroba i niepełnosprawność zawsze gwarantują dodatkowe wsparcie finansowe? Sąd wyjaśnia granice pomocy społecznej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 869/22 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2023-04-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-12-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Brygida Myszyńska-Guziur Grzegorz Grymuza /sprawozdawca/ Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 151; art. 119 pkt 2; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2000 art.7; art. 77 § 1; art. 80; art. 107 § 3; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2021 poz 2268 art. 38 ust. 1 pkt 1; art. 41 pkt 2; Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 31 października 2022 r., nr SKO.41/2470/OS/2022 w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia 31 października 2022 r. nr SKO.41/2470/OS/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania Z. W. (dalej także jako: skarżący), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 5 maja 2022 r., nr OPS.450.370.2022, w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku okresowego z przeznaczeniem na opłacenie opieki i pomocy osób drugich. Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 31 marca 2022 r., skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego w wysokości 800 zł miesięcznie na opiekę i pomoc opłacaną we własnym zakresie. W wykonaniu wezwania organu z dnia 6 kwietnia 2021 r., skarżący w dniu 12 kwietnia 2022 r., złożył do organu kartę informacyjną, w której wskazał, że miesięczny dochód wraz ze wszystkim dodatkami wynosi 1736,63 zł.; kontakty z żoną, z która jest w separacji utrzymywane są poprzez opiekunkę; z synem ze względu na odległość i pandemię nie utrzymuje kontaktów; legitymuje się orzeczeniem lekarskim wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o znacznym stopniu niepełnosprawności z tytułu choroby psychicznej wydanym w dniu 26 sierpnia 2021 r. Ponadto, w karcie wskazał, że jego wydatki w miesiącu kwietniu 2022 r. to: opał w kwocie 692,60 zł i opłata za opiekę i pomoc w kwocie 754,44 zł. W oparciu o kartę informacyjną i zgromadzoną w Ośrodku Pomocy Społecznej dokumentację, Wójt Gminy [...] wydał w dniu 5 maja 2022 r. decyzję nr OPS.450.370.2022, w której odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci zasiłku okresowego z przeznaczeniem na opłacenie opieki i pomocy osób drugich. W odwołaniu od decyzji Z. W. stwierdził, że organ "nie ustalił, iż zachodzi art. 7 pkt 1 i 14 ustawy o pomocy społecznej. Nie stosują art. 150 ust. 1a ups a 150 ust. 1 ups. Jak wykombinowały to obowiązek "socjalnych" do wysłania pisma z drukami o znane informacje z urzędu do żony". "Art. 11 ups w piśmidle OPS0420/235/2022 z 6.04.2022 r. to głupota z molestowaniem". Skarżący zarzucił fałszowanie stanu rzeczywistego w protokołach aktualizacji wywiadu środowiskowego i najścia z Policją. Wskazuje, że szczególny przypadek, to nieświadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych od stycznia 2022 r., leczenie w miejscu zamieszkania z opieką własną i zadłużaniem się (opieka, opał, leki, szambo, woda, prąd, telefon). Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia 31 października 2022 r., nr SKO.41/2470/OS/2022 utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Kolegium podniosło, że z uwagi na osiągany dochód, wynoszący 1.377,96 zł, przekraczający kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej (wynoszące 776,00 zł), skarżącemu nie przysługuje zasiłek okresowy z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Rozważając zaś zastosowanie art. 41 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, Kolegium wyjaśniło, że akta sprawy nie wskazują, aby zaszła jakaś niespodziewana nadzwyczajna okoliczność w sytuacji skarżącego uzasadniająca przyznanie pomocy. Skarżący legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 2 kwietnia 2021 r. ustalającym jego niezdolność do samodzielnej egzystencji do 30 kwietnia 2022 r. i kolejnym orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 20 kwietnia 2022 r. ustalającym niezdolność do samodzielnej egzystencji do 30 kwietnia 2023 r. a także orzeczeniem wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z siedzibą [...] z dnia 26 czerwca 2021 r., gdzie został zaliczony do dnia 31 sierpnia 2022 r. do znacznego stopnia niepełnosprawności z przyczyną niepełnosprawności 02-P (choroba psychiczna). Skarżący leczy się także na schorzenia kardiologiczne i reumatyczne (z ustaleń Kolegium we wcześniejszych sprawach wynika, że jest to nadciśnienie tętnicze, początek choroby wieńcowej oraz zwyrodnienie stawów). W ocenie Kolegium ustalony stabilny stan chorobowy wynikający z choroby psychicznej i ww. schorzeń nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 41 ustawy o pomocy społecznej. W świetle zaświadczenia lekarskiego z dnia 17 lutego 2021 r., wystawionego przez lekarza specjalistę medycyny rodzinnej z Poradni Lekarza POZ NZOZ PLR [...] w [...], skarżący nie potrzebował usług opiekuńczych natomiast miał przyznane decyzją z dnia 10 lutego 2021 r. Nr OPS.4532.145.2021 specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi od dnia 16 lutego 2021r. do dnia 31 grudnia 2021 r. z których nie korzystał, ponieważ cały czas piętrzył trudności nie zgadzając się na świadczenie tych usług przez proponowane mu przez organ opiekunki. Decyzją z dnia 3 lutego 2022 r. Nr OPS.4532.180.2022 miał również przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi od dnia 14 lutego 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. jednakże zgodnie z wnioskiem skarżącego zawartym w odwołaniu od ww. decyzji, Kolegium decyzją z dnia 30 czerwca 2022 r. Nr SKO.41/1071/OS/2022 zmniejszyło wymiar specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi z wymiaru 5 dni w tygodniu po 5 godzin dziennie (z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych) w okresie od 14 lutego 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. do 6 godzin w tygodniu (z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych) w okresie od dnia 15 lipca 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. Ponadto na podstawie zaświadczenia lekarskiego z dnia 22 sierpnia 2022 r., z którego wynika zasadność przyznania skarżącemu usług opiekuńczych w wymiarze 40 godzin tygodniowo, organ decyzją z dnia 12 września 2022 r. przyznał mu usługi opiekuńcze w wymiarze 5 dni w tygodniu (z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych), w ilości 8 godzin dziennie w okresie od dnia 26 września 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. Organ wyjaśnił, że skarżący nieprzerwanie ma przyznawane specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi, z których nie korzysta nie zgadzając się na świadczenie tych usług przez proponowane mu przez organ opiekunki. Zdaniem Kolegium przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi jak i usługi opiekuńcze, w wymiarach i przedmiocie jak w decyzjach je przyznających, są adekwatne do jego sprawności i sytuacji zdrowotnej. Twierdzenia skarżącego o ponoszeniu od lat prywatnie miesięcznych kosztów opieki i pielęgnacji w wysokości ok 1.000 zł (w niniejszej sprawie wskazał na 756,44 zł) jest niewiarygodne, z uwagi na osiągany przez niego dochód. Ponadto, zdaniem Kolegium, jest to twierdzenie gołosłowne, ponieważ skarżący nigdy nie przedstawił dokumentów to potwierdzających. Kolegium stwierdziło, że powyższe ma na celu sugerowanie, że prywatnie opłaca usługi opiekuńcze oraz że brakuje mu środków z własnego budżetu, co powinno organ skłonić do przyznania środków pieniężnych na ten czy inne cele. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium stwierdziło, że są niezasadne i nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. W ocenie Kolegium nie zachodzi w sprawie art. 7 pkt 1 i 14 ustawy o pomocy społecznej. Nadto, Kolegium uznało, że zarzut niewłaściwego stosowania przepisów art. 15o ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 2 marca 2020 o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.; dalej ustawa o Covid-19) - jest nietrafny. Kolegium podniosło także, że zarzuty fałszowania stanu zdrowia w protokołach aktualizacji wywiadów środowiskowych, najść z Policją - są bezpodstawne i niezasadne, a przede wszystkim nie pozostają w związku ze sprawą. Ponadto, zarzucanie jako niewłaściwe oczekiwanie organu na dostarczenie przez skarżącego dowodów na poniesione wydatki nie ma uzasadnienia, ponieważ mogą one rzutować na ocenę sytuacji. Wskazane przez skarżącego jako szczególna sytuacja okoliczności, zdaniem Kolegium nie stanowią szczególnie uzasadnionych przypadków w rozumieniu art. 41 u.p.s. Nieświadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych wynika z zachowania skarżącego, który nie akceptował proponowanych mu przez organ opiekunek. Ponoszenie wydatków na prywatną opiekę jest nieudokumentowane i gołosłowne, natomiast wydatki ponoszone cyklicznie na opał, leki, szambo, wodę, prąd i telefon - są przewidywalne i nie stanowią sytuacji szczególnej. Przede wszystkim Kolegium podkreśliło, że skarżący ma przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi i usługi opiekuńcze, z których powinien korzystać i nie ma uzasadnienia przyznawanie środków finansowych na opłacenie opieki i pomocy osób drugich, która jak twierdzi jest świadczona prywatnie czego nie wykazał. Podsumowując, Kolegium stwierdziło, że w sytuacji gdy przyznane są ww. usługi, niezasadne byłoby pokrywanie kosztów świadczenia pomocy i opieki osób drugich, gdyby nawet była ona świadczona. W skardze do sądu na powyższa decyzję, Z. W. zarzucił, że organy nie mają pojęcia jak ustalić jego rzeczywistą sytuację życiową. Nie ustalono stanu zdrowia na dzień załatwiania sprawy, poprzez wzięcie pod uwagę znacznego stopnia niepełnosprawności czy zaświadczenia lekarskiego z dnia 22 sierpnia 2022 r. Skarżący stwierdził, że leczony jest z powodu nowotworu. Zarzucił, że "organy nie wystąpiły do NZOZ [...] o stan zdrowia". Zarzucił lekceważenie i odrzucanie oświadczeń o miesięcznym opłacaniu opieki od listopada 2020 r. - organy nie wystąpiły o inny dowód opłacania opieki. Podniósł też szereg subiektywnych uwag dotyczących braku realizacji decyzji przyznających specjalistyczne usługi opiekuńcze i usługi opiekuńcze. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259; dalej jako "p.p.s.a."), wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na wstępie wskazać należy, że skarga w przedmiotowej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z powołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Na gruncie kontrolowanej sprawy wniosek w powyżej opisanym zakresie złożył organ, natomiast skarżący nie oponował. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej do Sądu decyzji stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zasady przyznawania i ustalania wysokości zasiłku okresowego uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 901; dalej: u.p.s.). Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego – w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeśli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Kryterium to na dzień orzekania przez organy wynosiło 776 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.). Udzielając pomocy w postaci zasiłku okresowego, należy mieć na uwadze art. 7 i 8 u.p.s. Z art. 8 ust. 1 u.p.s. wynika, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2–15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Tym samym przyznanie zasiłku okresowego wymaga nie tylko spełnienia kryterium dochodowego, lecz także wystąpienia okoliczności, która uzasadni pomoc. Z akt sprawy wynika, że skarżący przekroczył powyższe kryterium dochodowe, bowiem jego dochód wynosi 1377,96 zł miesięcznie (stan na luty 2022 r.). Rozważania dotyczące okoliczności przyznania zasiłku okresowego na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s. są zatem bezcelowe. W takiej sytuacji pozostaje rozważenie, czy zachodzą podstawy do przyznania skarżącemu świadczenia unormowanego w art. 41 u.p.s., przyznawanego w wyjątkowych przypadkach i na szczególnych zasadach. Zgodnie z art. 41 pkt 2 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Zwrócić przy tym należy uwagę, że treść cytowanego przepisu wskazuje, że przedmiotowy zasiłek "może być przyznany" co oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie jego przyznania wydawane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że w przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokonał ustalenia stanu faktycznego, a przeprowadzona ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a., a więc w sposób przekonywujący. Uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domena zastrzeżona dla swobodnego uznania organu. Konkludując powyższe uwagi, wskazać należy, że charakter postępowania w którym wydane zostały kontrolowane akty wymagał dokonania ustaleń nie tylko co do istnienia uzasadnionej potrzeby oraz możliwości samodzielnego jej zaspokojenia przez wnioskodawczynię, lecz także zbadania, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 u.p.s. Głównymi przesłankami udzielenia świadczeń normowanych w art. 41 u.p.s. są: przekroczenie kryterium dochodowego i wystąpienie "szczególnie uzasadnionego przypadku". W orzecznictwie wskazuje się również, że przez ten "szczególnie uzasadniony przypadek" należy rozumieć sytuację zupełnie wyjątkową, bowiem o możliwości przyznania tego świadczenia nie decyduje dochód strony, lecz sytuacja życiowa, w której się ona znalazła (por. wyrok NSA z 4 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1868/07). Podkreśla się zarazem, iż w ramach omawianej pomocy nie można pokryć wydatków na potrzeby już zaspokojone (por. wyr. NSA z 30 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1790/07), czy też zapewniać stałego źródła utrzymania. Ma on bowiem charakter szczególnej pomocy doraźnej. Jak przy tym trafnie podkreślał NSA w wyroku z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 431/20 "szczególnie uzasadniony przypadek" musi być to przypadek na tyle charakterystyczny i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia, które wystąpiło i jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba sobie z nim nie poradzi, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje bowiem, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wystąpienia właśnie wyjątkowych okoliczności. W niniejszej sprawie nie ulegało wątpliwości, że skoro dochód skarżącego przekracza, wynikające z przepisów, kryterium dochodowe uprawniające zasadniczo do uzyskania prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – o czym wspomniano wyżej - to kontrowana sprawa oceniana została przez pryzmat art. 41 u.p.s. Z uwagi na powyższe, konieczne było w tej sprawie zbadanie przez orzekające organy administracji spełnienia ustawowej przesłanki, od wystąpienia której uzależnione jest przyznanie tegoż świadczenia, tj. wystąpienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", w rozumieniu powyżej przedstawionym. W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji, wskazujące, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek. Organy mając na uwadze całokształt okoliczności występujących w sprawie zasadnie oceniły, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających ponoszenie przez niego kosztów opieki i pomocy osób drugich. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 3 lutego 2022 r. skarżący miał przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi od dnia 14 lutego 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r., jednakże to na wniosek skarżącego, Kolegium decyzją z dnia 30 czerwca 2022 r. zmniejszyło wymiar specjalistycznych usług opiekuńczych z 5 dni w tygodniu po 5 godzin dziennie w okresie od 14 lutego 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. do 6 godzin w tygodniu w okresie od dnia 15 lipca 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. Należy podkreślić, że ustosunkowując się do zaświadczenia lekarskiego z dnia 22 sierpnia 2022 r., wystawionego przez lekarza specjalistę medycyny rodzinnej z Poradni Lekarza POZ NZOZ PLR [...] w [...], z którego wynikała zasadność przyznania skarżącemu usług opiekuńczych w wymiarze 40 godzin tygodniowo, organ decyzją z dnia 12 września 2022 r. przyznał skarżącemu usługi opiekuńcze w wymiarze 5 dni w tygodniu (z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych), w ilości 8 godzin dziennie w okresie od dnia 26 września 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. Na uwagę w tym miejscu zasługują - wynikające z akt sprawy – ustalenia organu, że skarżący pomimo, uwzględnienia jego wniosku i zaleceń medycznych potwierdzających zasadność przyznania usług opiekuńczych, nie chciał korzystać z pomocy osób zgłaszających się, ze względu na subiektywną ocenę kompetencji opiekunek. Biorąc pod uwagę całokształt sprawy, stwierdzić należy, że w przypadku skarżącego nie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek, tj. taka sytuacja, czy zdarzenie nadzwyczajne, które byłoby nietypowe i niemożliwe do przewidzenia przez stronę, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że żadne takie nadzwyczajne zdarzenie nie wystąpiło, a zatem wydane w sprawie rozstrzygnięcie nie ma cech dowolności. Dodać przy tym należy, że zdarzenie, o którym mowa, musiałoby swoimi konsekwencjami wywołać sytuację wyraźnie odbiegającą od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. W rozpatrywanej sprawie sytuacja bytowa i zdrowotna skarżącego nie zmienia się od pewnego czasu. Jest on osobą długotrwale chorą i niepełnosprawną. Nie nastąpiło żadne szczególne nadzwyczajne wydarzenie, które pogorszyłoby jego dotychczasową sytuację. Okoliczności, na które powołuje się, nie kwestionując jego sytuacji życiowej i zdrowotnej - nie noszą znamion nagłości, jednorazowości, niecodzienności, nadzwyczajności, wymaganej dla przyznania zasiłku określonego w art. 41 pkt 2 u.p.s. Powyższe czyni zarzut skarżącego, dotyczący braku uwzględnienia przez organ jego sytuacji zdrowotnej, zupełnie chybionym. Organ dokonując ustaleń w sprawie wziął pod uwagę dokumentację medyczną skarżącego wskazującą na jego stan zdrowia, tj. orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 2 kwietnia 2021 r. ustalające niezdolność Z. W. do samodzielnej egzystencji do 30 kwietnia 2022 r., kolejne orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 20 kwietnia 2022 r. ustalające niezdolność skarżącego do samodzielnej egzystencji do 30 kwietnia 2023 r., a także orzeczenie wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z siedzibą [...] z dnia 26 czerwca 2021 r., gdzie został zaliczony do dnia 31 sierpnia 2022 r. do znacznego stopnia niepełnosprawności z przyczyną niepełnosprawności 02-P (choroba psychiczna) oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 22 sierpnia 2022 r., z którego wynika zasadność przyznania skarżącemu usług opiekuńczych w wymiarze 40 godzin tygodniowo. Bezzasadne są także twierdzenia skarżącego wskazujące na braki w materiale dowodowym, poprzez brak wystąpienia organu do placówki medycznej, w której leczy się skarżący o zaświadczenie o jego stanie zdrowia. Odnosząc się do tego zarzutu, wskazać należy, że organy występowały do skarżącego pismem z dnia 6 kwietnia 2022 r., (k. 3-4 akt adm.) o udzielenie informacji między innymi o sytuacji zdrowotnej. Sąd podziela w tym względzie stanowisko organu, że jeżeli skarżący uważa za zasadne przedstawienie dodatkowych informacji o stanie zdrowia od lekarza, to powinien dołączyć je do akt sprawy, gdyż organy nie mają uprawnienia do żądania wystawienia przez lekarza zaświadczenia o stanie zdrowia skarżącego (możliwe jest jedynie uzyskanie stanowiska lekarza, co do zasadności przyznania usług, ich zakresu i wymiaru). Zupełnie chybionym jest również zarzut dotyczący lekceważenia oświadczeń skarżącego o ponoszeniu comiesięcznych kosztów opieki nad nim osób drugich. Skarżący w toku postępowania nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających korzystanie z usług opiekuńczych lub pielęgnacyjnych opłacanych z własnych dochodów, pomimo wskazywania konieczności wykazania tego faktu zarówno w uzasadnieniach decyzji jak i w pismach kierowanych do skarżącego w prowadzonych przez organy sprawach. Jego twierdzenia, niepoparte żadnymi dowodami pozostają zatem w tym zakresie gołosłowne. Podsumowując, organ odniósł się do całokształtu podnoszonych przez skarżącego okoliczności. W związku z powyższym, w ocenie Sądu organy zasadnie przyjęły, że w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem w rozumieniu art. 41 pkt 2 u.p.s. Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, przez co nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego, ani też nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W powyższych okolicznościach, brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, które zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.). Podkreślić przy tym należy, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący nie pozostał bez pomocy organu opieki społecznej, a dalszą żądaną pomoc (zasiłek okresowy na opłacenie pomocy we własnym zakresie), należało ocenić jako nieznajdującą uzasadnienia w art. 41 pkt 2 u.p.s. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia prawa przez organy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI