II SA/LU 432/24

II SA/Lu 432/24 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2024-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Grymuza
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Maciej Gapski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1980 nr 17 poz 62
§ 12 ust. 10, § 218 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, § 273 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) Protokolant Referent Natalia Kondraciuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2024 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 5 kwietnia 2024 r. znak: ZOA-I.7721.7.2022 w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez R. S. (dalej jako: skarżący) do Sądu decyzją L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: LWINB lub organ) z dnia 5 kwietnia 2024 r. znak: ZOA-1.7721.7.2022 uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kraśniku z dnia 12 lutego 2024 r. znak: PINB.5150.5.11.2023 w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i wyznaczono nowy termin do dnia 30 sierpnia 2024 r. w pozostałej części utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. Na podstawie decyzji organu I instancji nałożono na skarżącego obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem samowolnie wykonanych robót budowlanych związanych z przebudową konstrukcji dachu na budynku mieszkalnym jednorodzinnym zlokalizowanym na działce o nr ewid. [...] w obrębie geodezyjnym Ośrodek [...], położonej w miejscowości S., gm. K., poprzez:
1. skrócenie okapu dachu do lica ściany zewnętrznej zachodniej, obudowanie za pomocą betonu komórkowego o grubości min. 6 cm istniejącej płatwi (murłaty) i krokwi znajdujących się przy tej ścianie oraz wykonanie wzdłuż tej ściany pasa z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 3,64 m - 3,33 m (w pasie 8 m od wschodniej ściany z otworami wyższego budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce o nr ewid.[...]) i klasie odporności ogniowej konstrukcji dachu co najmniej R 30 oraz klasie odporności ogniowej przekrycia dachu co najmniej RE 30, którego przekrycie na tej szerokości powinno być nierozprzestrzeniające ognia (wykonać izolację przeciwpożarową z materiałów posiadających wymaganą odporność ogniową potwierdzoną atestem lub certyfikatem),
2. wypełnienie otworu okiennego o wymiarach 1,30 m x 1,37 m (1 szt.) znajdującego się w ścianie zachodniej budynku materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery czy cegła szklana.
Należy podkreślić, że przedmiotowa sprawa wszczęta przez PINB w K. w dniu 4 marca 2020 r. dotycząca samowolnie wykonanych robót budowlanych przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym, zlokalizowanym na działce o nr ewid. [...] była już przedmiotem kontroli sądowej – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 25 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Lu [...] uchylił decyzję LWINB w L. z dnia 20 lutego 2023 r., znak: [...] oraz decyzję PINB w K. z dnia 18 listopada 2022 r., znak: [...] (wyrok dostępny w CBOSA). W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano na konieczność przeprowadzenia postępowania w zakresie samowolnie wykonanej przebudowy konstrukcji dachu na budynku mieszkalnym jednorodzinnym znajdującym się na działce ewid. [...] w miejscowości S., a także kwestii odnoszącej się do otworu okiennego o wymiarach 1,30 m x 1,37 m znajdującej się w zachodniej części przedmiotowego budynku. W pozostałym zakresie tut. Sąd uznał, że skarżący nie dopuścił się samowoli budowlanej. W ramach ponownego rozpatrzenia sprawy organy skupiły się na wskazanych zagadnieniach.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu wyjaśnił, że w sprawie zastosowanie miały przepisy Prawa budowlanego obowiązujące przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471). Zgodnie bowiem z treścią art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471): Do spraw uregulowanych ustawą zmienioną w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienionej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.
Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu 4 marca 2020 r. oraz nie zostało zakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ww. ustawy, tj. do dnia 19 września 2020 r.
Organ podniósł, że w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, iż wykonane przy przedmiotowym obiekcie roboty budowlane należy zakwalifikować jako przebudowę konstrukcji dachu na budynku mieszkalnym jednorodzinnym, podczas której wykonano m.in. lukarnę. Dokonano jej w latach 2014 - 2015, bez wymaganego w tym przypadku pozwolenia na budowę.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 51 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ww. nowelizacji, dalej jako pr. bud.), który stosowany jest w sytuacji wykonania robót budowlanych w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pr. bud. tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia (pkt 1) lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (pkt 2), lub na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 pr. bud. (pkt 3), lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach (pkt 4).
Wówczas organ nadzoru budowlanego, w zależności od stwierdzonego naruszenia prawa, ma do dyspozycji następujące, wskazane w art. 51 ust. 1 pr. bud., rozstrzygnięcia: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo 3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz, w razie potrzeby, wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.
Powyższy przepis daje możliwość przeprowadzenia postępowania naprawczego, którego celem jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W postępowaniu tym organ nadzoru budowlanego weryfikuje dotychczas wykonane roboty budowlane w aspekcie ich zgodności z przepisami budowlanymi, a także przepisami chroniącymi interesy osób trzecich oraz ustala, jakie ewentualnie czynności (roboty) należy podjąć dla osiągnięcia stanu zgodnego z prawem.
Zdaniem LWINB organ I instancji na podstawie prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, przenalizował cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i na jego podstawie nałożył na inwestora przedmiotowych robót budowlanych konkretne, jasno określone i precyzyjne obowiązki.
Organ wyjaśnił, iż stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie Dz. U. z 2024 poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Organ administracji rozpoznający sprawę ponownie nie może dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny, niż wynikający z orzeczenia sądu. Nie może też oceniać prawidłowości rozstrzygnięcia sądu. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie administracji oraz sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego po wydaniu orzeczenia lub po wzruszeniu wyroku. Orzeczenie sądu administracyjnego wywiera zatem skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowo-administracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.
Skutkiem wyroku sądu administracyjnego jest więc zakaz formułowania nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem. W konkretnej sprawie administracyjnej organ jest związany wykładnią dokonaną przez sąd, bez względu na własne poglądy prawne czy poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że WSA w Lublinie w wyroku z dnia 25 lipca 2023 r. o sygn. akt II SA/Lu 368/23, nakazał organom nadzoru budowlanego ocenić zgodność przebudowy dachu spornego budynku z przepisami techniczno-budowlanymi (w szczególności z § 218 ust. 1 ww. rozporządzenia ws. warunków technicznych), ustalić w jakiej dacie został wykonany sporny otwór okienny w parterze ściany zachodniej budynku i ocenić legalność wykonania tego otworu w świetle norm prawa budowlanego obowiązujących w tej dacie, a następnie wydać stosowne rozstrzygnięcie.
Mając na uwadze powyższy wyrok WSA w Lublinie oraz zarzuty podnoszone w odwołaniu organ odwoławczy stwierdził, że PINB w Kraśniku prawidłowo określił zakres robót koniecznych do wykonania w celu doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem, a w szczególności z § 218 ust. 1 ww. rozporządzenia ws. warunków technicznych, który stanowi, że: "Przekrycie dachu budynku niższego, usytuowanego bliżej niż 8 m lub przyległego do ściany z otworami budynku wyższego, z wyjątkiem przypadków wymienionych w § 273 ust. 1, w pasie o szerokości 8 m od tej ściany powinno być nierozprzestrzeniające ognia oraz w pasie tym:
1) konstrukcja dachu powinna mieć klasę odporności ogniowej co najmniej R 30;
2) przekrycie dachu powinno mieć klasę odporności ogniowej co najmniej R E 30".
Zdaniem LWINB organ I instancji w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wyjaśnił zasadność wydanego w tym zakresie nakazu. Na podstawie dokonanych oględzin i wykonanych pomiarów wyjaśniono, iż przedmiotowy budynek mieszkalny jednorodzinny posadowiony na działce [...] jest niższy od budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce o nr ewid.[...] W związku z faktem, iż ww. budynki usytuowane są od siebie w odległości 4,36 m - 4,67 m, to wypełnia on dyspozycję przytoczonego powyżej przepisu, a więc konstrukcja jego dachu powinna mieć klasę odporności ogniowej co najmniej R 30. Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny bezsprzecznie dowodzi, że konstrukcja przedmiotowego dachu nie spełnia tych wymagań, ponieważ jest wykonana z materiałów palnych, np.: posiada podbitkę z PCV, a drewniane elementy konstrukcji nie zostały zabezpieczone środkami ognioodpornymi.
Organ podkreślił, iż pracownicy organów nadzoru budowlanego powinni co do zasady samodzielnie dokonywać ustaleń w przedmiocie stanu technicznego i faktycznego obiektów budowlanych. W inspektoratach nadzoru budowlanego na stanowiskach inspektorów nadzoru zatrudnione są bowiem osoby, które posiadają uprawnienia budowlane co najmniej w ograniczonym zakresie. PINB w Kraśniku dokonał oceny oraz opisu wykonanych robót budowlanych w oparciu o przeprowadzone oględziny i na tej podstawie określił zakres robót koniecznych do wykonania, aby doprowadzić przedmiotowy budynek do stanu zgodnego z prawem. Organy nadzoru budowlanego zatrudniają pracowników posiadających ponadprzeciętną wiedzę z zakresu budownictwa, którzy co do zasady samodzielnie dokonują ustaleń w opisanym powyżej przedmiocie i zakresie.
LWINB podkreślił również, że odwołujący nie ma racji, twierdząc, iż działka sąsiednia, tj. dz. o nr ewid. [...] ma charakter drogowy, co w jego ocenie powinno skutkować zastosowaniem w niniejszej sprawie § 12 ust. 10 ww. rozporządzenia. Wyjaśniono, że nie budzą wątpliwości organu odwoławczego ustalenia PINB w Kraśniku dotyczące daty wykonania przedmiotowego otworu okiennego, tj. lat 1989 - 1992, a w związku z zaleceniami zawartymi w wyroku WSA w Lublinie w dniu 25 lipca 2023 r. o sygn. akt II SA/Lu 368/23, organ I instancji prawidłowo ocenił jego legalność w świetle norm prawa budowlanego obowiązujących w tej dacie.
Oceniając tę legalność odnieść się bowiem należy do przepisów rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1980 r., nr 17, poz. 62 z późn. zm.), którego § 12 stanowi, że: "1. Budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. 2. Przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m." Przepisy tego rozporządzenia nie przewidywały wyjątku jaki występuje w obecnie obowiązującym rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, na który powołano się w odwołaniu tj. § 12 ust. 10, który stanowi, iż: "Zachowanie odległości, o których mowa w ust. 1-9, nie jest wymagane w przypadku, gdy sąsiednia działka jest działką drogową."
Na marginesie wyjaśniono, iż gdyby nawet w przedmiotowej sprawie, w odniesieniu do spornego otworu okiennego, zastosowanie miałyby przepisu obecnie obowiązującego rozporządzenia ws. warunków technicznych, to i tak w tym przypadku nie znalazłby zastosowania opisany powyżej § 12 ust. 10, na który powołuje się strona skarżąca w odwołaniu. Za utrwalony w orzecznictwo sądowoadministracyjne należy uznać bowiem pogląd, że za "działkę drogową" może być uznana tylko działka ewidencyjna, będąca w całości drogą publiczną, ewentualnie wewnętrzną. Za działkę drogową należy uznać teren przeznaczony pod drogę w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Działką drogową będzie również działka, która ma takie przeznaczenie w ewidencji gruntów i budynków (zob. wyroki WSA w Kielcach z 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 307/19). Organ powołując się na akta sprawy podkreślił, że żr działka o nr ewid. [...] w obrębie geodezyjnym Ośrodek [...], położonej w miejscowości S., gm. K. w ewidencji rejestru gruntów i podmiotów jest oznaczona jako grunty rolne zabudowane (k. 5 i 340 akt I instancji), podobnie określono jej sposób wykorzystania w treści księgi wieczystej Nr [...], prowadzonej dla tej działki (k. 91 - 95 akt II instancji).
Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że projekt budowlany z lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku przewidywał okna od strony zachodniej nie ma wpływu na wydane rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu ww. wyroku, który wiąże organy nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie WSA w Lublinie stwierdził, iż błędne jest stanowisko, że skoro projekt domu zakładał, iż w ścianie zachodniej powinny znajdować się okna na poziomie parteru w pomieszczeniu umywalni oraz na poziomie strychu, to dodatkowe okno w poziomie przyziemia w ścianie zachodniej nie zmienia parametrów tej ściany i pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie.
Mając na uwadze powyższe L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że w sprawie dokonano wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniono zebrany w sprawie materiał dowodowy.
Dodatkowo biorąc pod uwagę fakt, że wyznaczony przez organ termin do wykonania określonych w sentencji decyzji obowiązków musi być realny i odpowiednio długi, aby wykonanie przez stronę nałożonego obowiązku było możliwe, organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu i orzekł w powyższym zakresie. Termin określony art. 51 ust. 1 pkt 2 pr. bud. do wykonania obowiązku wynikającego z powyższego przepisu ma charakter procesowy i powinien być ustalony stosownie do okoliczności sprawy. Termin ten określa organ nadzoru budowlanego wydający decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pr. bud.
W skardze do sądu administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2024 r. R. S. zarzucił decyzji:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7, 9, 138 § 1 pkt 2, art. 105 § 1 oraz art. 140 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ograniczenie postępowania odwoławczego wyłącznie do analizy dotychczasowego przebiegu postępowania i nie uwzględnienie zarzutów i okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 12 lutego 2024r, znak: [...]; skutkiem czego było utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji co do rodzaju i zakresu prac budowlanych co do przebudowy dachu na budynku mieszkalnym R. S. znajdującego się na działce nr [...], bez należytego wykazania jakich konkretnie norm techniczno - budowlanych, w zakresie określonym § 273 i § 218 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie istniejące zadaszenie nie spełnia;
- nie uwzględnienie podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji z dnia 12 lutego 2024 r. wszystkich okoliczności dotyczących drogowego charakteru działki nr [...] położonej pomiędzy działkami nr [...] na której znajduje się budynek mieszkalny [...] i E. S., a nieruchomością R. S., co winno skutkować stosowaniem przepisów techniczno - budowlanych z uwzględnieniem § 12 ust 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r.;
- nie uwzględnieniem okoliczności podnoszonej przez skarżącego, faktu że otwory okienne w zachodniej ścianie budynku R. S. były przewidziane jeszcze w projekcie budowlanym z lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku, w oparciu o który został wzniesiony jego budynek i nie uwzględnieniem okoliczności, że budynek na działce nr [...] powstał ponad 20 lat później niż budynek R. S., przy czym przy jego wzniesieniu odstąpiono od pierwotnego planu poprzez przeniesienie otworów okiennych z zachodniej na wschodnią ścianę szczytową co skutkowało przyjęciem, że jeden otwór okienny znajdujący się w zachodniej ścianie budynku skarżącego winien zostać wypełniony materiałem ogniotrwałym, co w żaden sposób nie zmieni sytuacji przeciwpożarowej w sytuacji, gdy w tej samej ścianie budynku skarżącego znajduje się inny otwór okienny , co do którego organ nadzoru budowlanego nie mógł i nie miał jakichkolwiek zastrzeżeń;
- nie wzięcie pod uwagę podnoszonych w odwołaniu od decyzji okoliczności dotyczących powstania odrębnych, mających różny status prawny działek [...], [...] i [...], wskazujących na to, że brak jest podstawy zarówno dla ingerencji co do otworu okiennego ale także konstrukcji i poszycia dachu dobudowanej części budynku znajdującego się na działce [...];
- nie ustosunkowanie się przez organ II instancji do przedstawionych w odwołaniu od decyzji z dnia 12 lutego 2024r nowych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów w postaci dołączonej do odwołania mapy archiwalnej nr [...].[...] , stanowiącej potwierdzenie okoliczności, że całość gruntu z którego w 1997 r., została wydzielona działka nr [...], służąca celom drogowym, została wydzielona z nieruchomości R. S., na której znajduje się sporny budynek mieszkalny i nie uwzględnienie tej okoliczności co skutkowało błędnym zastosowaniem przepisów techniczno - budowlanych i nakazaniem wykonania prac budowlanych;
- utrzymanie zaskarżonej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 12 lutego 2024 r., w sytuacji gdy nakazany obowiązek dotyczący zmiany konstrukcji dachu jest mało czytelny i przy jego wykonaniu może prowadzić do różnych jego interpretacji.
2. nieuwzględnienie realnych możliwości przeprowadzenia robót budowalnych określonych zaskarżonymi decyzjami co do terminu ich wykonania — co skutkowało wyznaczeniem zbyt krótkiego terminu (do 30 sierpnia 2024 r.) do wykonania nakazanych decyzją organu nadzoru budowlanego prac.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania administracyjnego w całości.
W odpowiedzi na skargę LWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W dniu 2 września do tut. Sądu wpłynął wniosek dowodowy skarżącego o dopuszczenie dowodu z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 4 lipca 2024 r., znak: [...] na okoliczność działania przez organy nadzoru w jego sprawie w sposób pobieżny, z brakiem poszanowania słusznego interesu stron postępowania, nie uwzględniając innych, mniej dolegliwych sposobów doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem.
Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. tut. Sąd na rozprawie postanowił odmówić przeprowadzenia powyżej opisanego dowodu uzupełniającego. W związku z tym, że załączona do pisma skarżącego decyzja PINB w K. dotyczy innego postępowania, toczonego w odmiennych uwarunkowaniach faktycznych i prawnych nie był to dowód niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w przedmiotowej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Konieczne jest podkreślenie, że rozpatrując skargę R. S. Sąd związany był wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 25 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 368/23, który wyznaczył ramy postępowania administracyjnego (na co zwrócono uwagę również w części historycznej uzasadnienia). Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych związanie sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku wydanym w danej sprawie oznacza, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym nie może on formułować ocen odmiennych od wiążącej go oceny prawnej, ale musi się do niej zastosować oraz konsekwentnie reagować na naruszenie tych zasad przez organ przy rozpoznawaniu skargi na akt wydany po wyroku formułującym ocenę prawną. Zatem moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 10. Lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 643/22, CBOSA). W realiach przedmiotowej sprawy należy podkreślić, że nie nastąpiła zmiana stanu faktycznego oraz prawnego, dlatego też ocena prawna oraz wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zawarte w powołanym powyżej wyroku z dnia 25 lipca 2023 r. pozostają wiążące dla sądu orzekającego.
Sąd rozpatrując skargę na decyzję LWINB w Lublinie z dnia 5 kwietnia 2024 r. w pełni podziela ustalenia oraz ocenę prawną dokonaną przez organ administracji.
Należy podkreślić, że w sprawie nie ma wątpliwości w zakresie stanu faktycznego dlatego też podnoszone w skardze zarzuty odnoszące się w szczególności do naruszenia art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz błędach w ocenie zaistniałych w sprawie okoliczności nie zasługują w zupełności na uwzględnienie. Ustalenia w zakresie stanu faktycznego były tożsame zarówno na etapie postępowania przed organem I instancji, jak i na etapie postępowania odwoławczego. LWINB nie przeprowadził żadnych nowych dowodów oraz nie uczynił samodzielne nowych ustaleń, gdyż materiał dowodowy zebrany w sprawie dawał pełne podstawy do wydania zaskarżonego orzeczenia. Zdaniem Sądu wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zostały ustalone prawidłowo, a pomimo zarzutów zawartych w skardze, skarżący w zasadzie przyznał, że dokonał samowolnie przebudowy konstrukcji dachu na należącym do niego budynku mieszkalnym jednorodzinnym zlokalizowanym na działce nr [...] w miejscowości S.. Ponadto fakt samowolnego dokonania wybicia otworu okiennego w zachodniej ścianie budynku również został prawidłowo udowodniony.
Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, R. S. dokonał w latach 2014–2015 wymiany pokrycia dachu na głównej bryle budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr [...] i przebudował dach nad dobudowanym pomieszczeniem pokoju od strony południowej z jednospadowego na dwuspadowy. Zdemontował dach na całej powierzchni obiektu i wykonał jego nową konstrukcję, a także lukarnę nad nowo dobudowanym gankiem. Od strony południowej został wykonany balkon ograniczony dwiema ścianami bocznymi. Organy prawidłowo zakwalifikowały te roboty budowlane jako przebudowę budynku, o której mowa w art. 3 pkt 7a pr. bud. Bezsporne jest również, że w dacie ich wykonania były one objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę (nie zostały zamieszczone w katalogu robót zwolnionych z obowiązku uzyskania tego pozwolenia zawartym w art. 29 pr. bud. (w ówczesnym brzmieniu), którym inwestor nie dysponuje.
Organy prowadząc postępowanie ustaliły, że dokonana zmiana konstrukcji dachu była i jest sprzecza z § 218 ust. 1 pkt 1 i 2 powołanego powyżej rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Zgodnie z tym przepisem przekrycie dachu budynku niższego, usytuowanego bliżej niż 8 m lub przyległego do ściany z otworami budynku wyższego, z wyjątkiem przypadków wymienionych w § 273 ust. 1, w pasie o szerokości 8 m od tej ściany powinno być nierozprzestrzeniające ognia oraz w pasie tym:
1)konstrukcja dachu powinna mieć klasę odporności ogniowej co najmniej R 30;
2)przekrycie dachu powinno mieć klasę odporności ogniowej co najmniej R E 30.
Organy ustaliły, że wysokość budynku na działce skarżącego wynosi 6,48 m od poziomu terenu do kalenicy, natomiast wysokość budynku na działce sąsiedniej nr ewid.[...] wynosi 7,38 m. Odległości między budynkami mieszkalnymi znajdującymi się na wskazanych działkach wynoszą od 4,36 m do 4,67 m. Przekrycie dachu na budynku mieszkalnym należących do skarżącego znajdującym się na działce nr [...] powinno spełniać zatem warunki techniczne określone w § 218 ust. 1 rozporządzenia. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, w tym w szczególności oględziny z dnia 6 grudnia 2023 r. wraz z dokumentacją fotograficzną (k. 355-349 akt org. I inst.), dowodzą, że konstrukcja przedmiotowego dachu nie spełnia wymagań przeciwpożarowych, gdyż jest wykonana z materiałów palnych, a drewniane elementy konstrukcji nie zostały odpowiednio zabezpieczone środkami ognioodpornymi.
Mając na uwadze powyższe ustalenia konieczne było nałożenia na skarżącego obowiązku wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem samowolnie wykonanej przebudowy konstrukcji dachu. Należy wskazać, że nakazane przez organy nadzoru budowlanego roboty zostały prawidłowo opisane i przedstawione zarówno w sentencjach decyzji, jak i ich uzasadnieniach. Dla osób posiadających odpowiednie kwalifikacje i uprawnienia budowlane wykonanie decyzji, wbrew zarzutom skargi, nie będzie problematyczne, ani niejednoznaczne.
Odnosząc się do kwestii obowiązku wypełnienia otworu okiennego znajdującego się w ścianie zachodniej budynku o wymiarach 1,30 m na 1,37 m materiałami przepuszczającymi światło, takimi jak luksfery czy cegła szklana w pierwszej kolejności podkreślić należy, że organy nie przesądziły ostatecznie jakim materiałem należy wypełnić ten otwór. Sformułowanie w sentencji decyzji "materiałem przepuszczającym światło, takim jak..." oznacza, że wybór materiału zależy ostatecznie od skarżącego, jednakże materiał ten musi spełniać warunek przepuszczalności światła oraz ogniotrwałości.
W zakresie samego obowiązku wypełnienia przedmiotowego otworu okiennego należy wyjaśnić, że otwór ten powstał w latach 1989-1992 – dokładna data nie została ustalona. W tym okresie obowiązywało rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1980 r., nr 17, poz. 62 ze zm.), którego § 12 stanowi, że: budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. 2. Przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m.
Jak słusznie wskazał organ odwoławczy przepisy tego rozporządzenia nie przewidywały wyjątku jaki występuje w obecnie obowiązującym rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, na który powoływał się skarżący - § 12 ust. 10, zgodnie z którym: zachowanie odległości, o których mowa w ust. 1-9, nie jest wymagane w przypadku, gdy sąsiednia działka jest działką drogową.
Z uwagi na okoliczność, że budynek mieszkalny skarżącego posadowiony jest w odległości od 4,36 m do 4,67 m od budynku sąsiedniego, to wybite w zachodniej ścianie okno stwarza niebezpieczeństwo pożarowe, a jego umiejscowienie jest sprzeczne z powołanym powyżej rozporządzeniem z dnia 3 lipca 1980 r. W celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem konieczne jest więc, jak orzekły w sprawie organy nadzoru budowlanego, wypełnienie tego otworu materiałem przepuszczającym światło, a jednocześnie spełniającym odpowiednie standardy przeciwpożarowe, jak luksfery, czy cegła szklana. Fakt, że okno od strony zachodniej było przewidziane w pierwotnym planie budynku z lat ’60, jak i że na ścianie tej istnieją jeszcze dwa otwory okienne powstałe w okresie wcześniejszym, nie wpływa na zasadność nałożonego na skarżącego obowiązku. Wskazywał na to tut. Sąd w powołanym powyżej wyroku dnia 25 lipca 2023 r.
Sąd podziela również stanowisko LWINB, że nawet gdyby w odniesieniu do spornego otworu okiennego, zastosowanie miały przepisu obecnie obowiązującego rozporządzenia dotyczącego warunków technicznych, to i tak w tym przypadku nie znalazłby zastosowania powołany § 12 ust. 10 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Za działkę drogową (w rozumieniu tego przepisu) może być uznana tylko działka ewidencyjna, będąca w całości drogą publiczną, ewentualnie wewnętrzną. Za działkę drogową należy uznać teren przeznaczony pod drogę w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Działką drogową będzie również działka, która ma takie przeznaczenie w ewidencji gruntów i budynków (zob. wyrok WSA w Kielcach z 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 307/19, wyrok WSA w Szczecinie z 1 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 573/22,CBOSA). Działka nr ewid. [...], która oddziela działkę skarżącego zabudowaną budynkiem jednorodzinnym nr [...] od zabudowanej działki nr ewid. [...] nie jest natomiast działką drogową w rozumieniu § 12 ust. 10 rozporządzenia. Zgodnie z informacją z rejestru gruntu (k. 5 akt adm. I inst.) działka nr [...] stanowi grunty rolne zabudowane - Br-RIIIa i Br-RIIIb.
Odnosząc się do zarzutu skargi, że okno w zachodniej stronie budynku mieszkalnego skarżącego powstało przed podziałem pierwotnej działki o większej powierzchni nr [...] konieczne jest wyjaśnieni, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że wydzielenia działek nr [...] i [...] nastąpiło w grudniu 1988 r., na podstawie decyzji Naczelnika Gminy K. z dnia 16 grudnia 1988 r. zatwierdzającej podział działki nr [...]. Dlatego też właściwe było przyjęcie, że czasie wybicia przedmiotowego okna działki ewidencyjne (a tym samym ich granice) o nr ewid.[...] (działka sąsiednia zabudowania), działka nr [...] (działka rolna stanowiąca faktyczny dojazd) oraz działka [...] (obecnie [...]) istniały. Fakt ten również potwierdza zasadność nałożonego na skarżącego obowiązku w zakresie wypełnienia otworu okiennego.
Odnosząc się do kwestii wykonania zaskarżonych decyzji, nakładających na skarżącego obowiązek dokonania wskazanych robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem dokonanej samowoli budowlanej, konieczne jest podkreślenie, że na podstawie postanowienia tut. Sądu z dnia 26 sierpnia 2024 r. wstrzymano wykonania decyzji LWINB. Do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego na skarżącym nie ciąży obowiązek przystąpienia do realizacji decyzji. Po ewentualnym uprawomocnieniu się orzeczenia tut. Sądu nałożone na podstawie zaskarżonej decyzji obowiązki będą mogły być egzekwowane przez organy nadzoru budowlanego na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.).
Z powyżej przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.