II SA/Lu 429/19

II SA/Lu 429/19 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2019-12-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Grymuza /przewodniczący/
Jerzy Parchomiuk /sprawozdawca/
Maria Wieczorek-Zalewska
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2142/20 - Wyrok NSA z 2023-02-02
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2204
art. 136 ust. 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Protokolant Specjalista Beata Basak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi W. F., B. L., M. B., G. S., S. P., K. P., T. S., A. B., H. J. i W. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] r., po rozpatrzeniu odwołania W. F., Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z [...] r. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
Decyzją zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w L. z [...] r. została wywłaszczona na rzecz Państwa nieruchomość położona w L. w dzielnicy Z. , oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] m2. Jako współwładających działką wymieniono S. P., G. S., R. P., K. P., B. S., W. P., J. F. i W. F.. Odszkodowanie nie zostało ustalone, w punkcie V decyzji orzeczono, że wypłata ustalonego odszkodowania nastąpi po przedłożeniu prawomocnego tytułu własności nieruchomości. Wywłaszczenie nastąpiło zgodnie z lokalizacją bazy remontowo-budowlanej. Działka [...] obejmuje obecnie część działki nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa - Agencji Mienia Wojskowego.
Z kolei decyzją Prezydenta Miasta L. z 12 czerwca 1974 r. na wniosek Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w L. wywłaszczono na rzecz Państwa między innymi nieruchomość położoną w L. - T. , oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...]. Jako właścicieli (posiadaczy) nieruchomości wykazano spadkobierców A. P. tj. M. P., K. P., S. P., R. P., H. S., S. P., J. F., W. F. i B. S.. Wywłaszczenie nastąpiło zgodnie z lokalizacją budowy bazy O.-L.. Wywłaszczona działka wchodzi obecnie w obszar działek nr: [...].
Wnioskiem z 17 września 2015 r. W. F., działając w imieniu własnym oraz pozostałych spadkobierców A. P., wystąpił o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Na podstawie przedłożonych wyjaśnień i map organ
I instancji ustalił, że żądanie zwrotu dotyczy aktualnych działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...].
Po analizie danych w rejestrze gruntów ustalono, że działka nr [...] stanowi własność A. B., A. K. i E. S.. W księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości jako właściciele ujawnieni są: L. S. S. i A. T. K.. Ustalono, że L. S. zmarła w 2003 r., na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku z ewidencji wykreślono zmarłą właścicielkę, a w jej miejsce zostały wpisane: A. B. i E. S..
Z kolei z aktualnej informacji z ewidencji gruntów wynika, że działka nr [...] znajduje się we współwładaniu: J. F., W. F., K. P., R. P., S. P., W. P., B. R., G. S.. Dla działki nr [...] nie jest prowadzona księga wieczysta. Ustalono, że pięcioro ze współwładających wymienionych w ewidencji zmarło.
W odpowiedzi wezwanie do przedłożenia tytułu prawnego do wywłaszczonych nieruchomości w piśmie z 24 lutego 2016 r. W. F. stwierdził, że nie posiada aktu własności wywłaszczonej nieruchomości, a jedynym dokumentem potwierdzającym prawo własności działki jest postanowienie Sądu Powiatowego w L. z dnia 28 listopada 1969 r. (sygn. akt II Ns [...]) wraz z uzasadnieniem. Z postanowienia tego wynika, że po B. G. zmarłym w dniu 14 grudnia 1901 r. spadek nabyli na podstawie ustawy: M. M., A. W., K. K.
i A. P. po [...] części. Ponadto Sąd stwierdził, że prawo do dziedziczenia gospodarstwa rolnego położonego w L. do [...] części przypadającej zmarłej w dniu 15 maja 1954 r. A. P. uzyskali: M. P., K. P., H. S., R. P., S. P. (wszyscy po [...] części), W. F., J. F., B. P.
i S. P. (wszyscy po [...] części).
W poczet materiału dowodowego włączono część dokumentów dotyczących wywłaszczenia działek, jakie udało się odnaleźć w zasobach archiwalnych. W odniesieniu do działki nr [...] były to: oferta o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, ekspertyza rzeczoznawcy dotycząca odszkodowania za przewidzianą do wywłaszczenia działkę nr [...] o pow. 709 m2, protokoły dwóch rozpraw, z treści których wynika, że władający nie posiadają aktu własności ziemi na działki nr [...] i [...].
W toku postępowania na zlecenie organu sporządzono dokumentację geodezyjno-prawną, celem rozliczenia powierzchni wywłaszczonej nieruchomości na tle aktualnej ewidencji gruntów. Wywłaszczona w 1987 r. działka nr [...] o pow. [...] m2, wchodzi w obszar aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] i w dokumentacji tej została oznaczona jako projektowana działka nr [...]. Uzyskano dokumenty archiwalne dotyczące realizacji inwestycji na działce objętej wywłaszczeniem w 1987 r., uzyskano również kopie obowiązujących wówczas aktów planistycznych.
Z uwagi na fakt, że w odniesieniu do dawnej działki nr [...] zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania (śmierć stron postępowania i brak przeprowadzenia postępowania spadkowego), a także z uwagi na fakt, że konieczne stało się uregulowanie stanu prawnego działki nr [...] (droga publiczna – rozbieżność między zapisem w ewidencji wskazującym na własność Skarbu Państwa oraz rzeczywistym stanem działki – pas drogowy drogi powiatowej), postanowieniem z 24 sierpnia 2017 r. wyłączono do odrębnego postępowania sprawę zwrotu dawnej działki nr [...].
Na podstawie powyższych ustaleń, decyzją z [...] r. Prezydent Miasta L. odmówił zwrotu nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej uprzednio jako działka nr [...], wchodzącej w obszar działki ewidencyjnej nr [...], określonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej jako projektowana działka nr [...] oraz umorzył postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości stanowiącej aktualną działkę ewidencyjną nr [...], a także dawnej działki nr [...], wchodzącej w obszar aktualnej działki nr [...].
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że pomimo wielokrotnych wezwań wnioskodawcy nie przedstawili tytułu własności pierwotnych właścicieli do dawnej działki nr [...], którzy w treści decyzji wywłaszczeniowej zostali wykazani jako posiadacze tej nieruchomości, wobec czego organ uznał, że z wnioskiem o zwrot wystąpiły osoby nieuprawnione. Natomiast z przeprowadzonego postępowania dowodowego, w tym ze sporządzonego w sprawie operatu geodezyjno-prawnego jak również dokumentów archiwalnych wynika, że wskazane we wniosku działki ewidencyjne nr [...] i [...] nie zostały wywłaszczone. Z tych względów organ umorzył postępowanie o zwrot tych działek.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł W. F. działający w imieniu własnym oraz T. S., M. B., G. S., W. P., K. P. i A. B.. W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że wszelkie posiadane dokumenty sądowe i wywłaszczeniowe, dotyczące prawa własności i dziedziczenia złożył w Urzędzie Miasta. Dokumenty te jego zdaniem jasno określają prawo własności do przedmiotowej nieruchomości. Ponadto oświadczył, że za wywłaszczoną część działki dawni właścicieli ani ich spadkobiercy nie otrzymali odszkodowania.
Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...] r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji zarówno co do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, co do oceny prawnej sprawy, jak i co do rozstrzygnięcia.
Na skutek skargi W. F., B. L., M. B., G. S., S. P., K. P., T. S., A. B., H. J. i W. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrokiem z 29 października 2018 r. (II SA/Lu 233/18), uchylił decyzję Wojewody w części utrzymującej w mocy pkt I decyzji Prezydenta Miasta L. z [...] r., dotyczący odmowy zwrotu dawnej działki nr [...], w pozostałej zaś części skargę oddalił.
W uzasadnieniu wyroku WSA stwierdził, że nie ma podstaw do kwestionowania zaskarżonej decyzji w zakresie umorzenia postępowania dotyczącego zwrotu działki nr [...] i [...], bowiem działki te nie były przedmiotem wywłaszczenia. Natomiast wątpliwości Sądu wzbudziły ustalenia organów dotyczące praw do działki nr [...] posiadanych przez osoby wykazane w decyzji wywłaszczeniowej. Sąd zauważył, że działka ta powstała z podziału działki nr [...], na działki nr [...] i nr [...]. Nie ustalono jednak właścicieli działki nr [...]. Na brak tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości wskazywał również wielokrotnie W. F. w składanych w toku postępowania pismach. W związku z powyższym Sąd nakazał uzupełnienie materiału dowodowego poprzez ustalenie, czy w aktach postępowania wywłaszczeniowego znajduje się wniosek w wywłaszczenie przedmiotowej działki i jakie dokumenty zostały do niego dołączone. Chodzi zwłaszcza o zaświadczenie właściwego państwowego biura notarialnego, bowiem z akt sprawy wynika, że nie został on przedstawiony wraz z decyzją wywłaszczeniową i innymi dokumentami wywłaszczeniowymi. Ponadto Sąd nakazał sprawdzenie, kto został ujawniony w księdze wieczystej prowadzonej dla działki nr [...] oraz sprawdzenie treści wniosku z 1988 r. o założenie księgi wieczystej dla działki nr [...] i jaki był jego efekt.
W toku ponownego rozpatrywania sprawy, Wojewoda zlecił organowi I instancji uzupełnienie materiału dowodowego o wszelkie dokumenty archiwalne potwierdzające prawo własności do działki nr [...]. W zasobach archiwum [...] Urzędu Wojewódzkiego oraz Archiwum Państwowego w L. nie odnaleziono akt postępowania wywłaszczeniowego. Z kolei podczas badania akt ksiąg wieczystych, które były prowadzone dla nieruchomości oznaczonej uprzednio jako działka nr [...], powstałej z podziału działki nr [...], nie odnaleziono dokumentów potwierdzających, że dla dawnej działki nr [...] przed jej podziałem i wywłaszczeniem prowadzona była księga wieczysta. Nie wynika to również z wniosku o ujawnienie działki nr [...] w księdze wieczystej Skarbu Państwa z 28 kwietnia 1988 r. W aktach ksiąg nie odnaleziono również wniosku o wywłaszczenie przedmiotowej działki oraz dokumentów potwierdzających prawo własności nieruchomości przed jej wywłaszczeniem.
Uwzględniając poczynione w toku ponownego rozpatrywania sprawy ustalenia, decyzją z [...] r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu
I instancji.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Wojewoda stwierdził, iż z dokumentów zgromadzonych sprawie, w tym z decyzji wywłaszczeniowej z [...] r., wynika, że wymienieni w tej decyzji współwładający działką nr [...] w dacie wydania tej decyzji nie posiadali tytułu własności do nieruchomości. Potwierdza ten fakt również uzupełniony w postępowaniu odwoławczym materiał dowodowy. W konsekwencji powyższego nie otrzymali również za tę nieruchomość odszkodowania, bowiem odszkodowanie za ww. grunt przysługiwało jedynie właścicielowi. O tym fakcie świadczy zapis w punkcie V i VI ww. decyzji, zgodnie z którym wypłata ustalonego odszkodowania nastąpi po przedłożeniu prawomocnego tytułu własności nieruchomości, zaś po upływie terminu określonego w punkcie IV decyzji tj. po upływie 30 dni, w którym decyzja stanie się ostateczna, kwotę odszkodowania należy w całości przekazać do depozytu sądowego. Fakt ten potwierdzają również sami wnioskodawcy, podnosząc w odwołaniu, że odszkodowania nie otrzymali. Ponadto pomimo wielokrotnego wzywania o dostarczenie tytułu własności do spornej nieruchomości, wnioskodawcy takiego dokumentu nie dostarczyli. Badając archiwalną dokumentację wywłaszczeniową oraz akta ksiąg wieczystych, w tym również uzupełnioną przez organ odwoławczy, nie odnaleziono takiego dokumentu. Wnioskodawcy nie dostarczyli również postanowień stwierdzających spadek po zmarłych osobach wykazanych w ww. decyzji. Wskazywane przez wnioskodawców postanowienie Sądu Powiatowego w L. z 28 listopada 1969 r., nie stanowi tytułu prawnego do spornej nieruchomości, jak również nie wynika z niego, aby wywłaszczona dawna działka nr [...] wchodziła w skład gospodarstwa rolnego, nabytego tytułem spadku przez spadkobierców A. P.. Ponieważ postępowanie o zwrot prowadzone jest na wniosek poprzedniego właściciela (użytkownika wieczystego), to również na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania interesu prawnego w dochodzeniu roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Skoro wnioskodawcy jako współwładający lub spadkobiercy władających nie spełniają ustawowego wymogu w zakresie podmiotowym to już z tego względu należało orzec o odmowie zwrotu działki nr [...], bez badania dalszych przesłanek zwrotu nieruchomości w tym przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.
Na powyższą decyzję skargę wnieśli W. F., A. B., H. J., T. S., K. P., B. L., S. P., G. S., M. B. i W. P.. Skarżący podnieśli, że są spadkobiercami B. G. i A. P. z domu G., jak również innych osób, które nabyły prawa do spornej działki. Wszelkie dokumenty niezbędne do właściwego rozpatrzenia sprawy zostały złożone przez skarżących, w związku z tym domagają się zwrotu działki nr [...] oraz zadośćuczynienia za wywłaszczenie (zagarnięcie) działki nr [...]. Ponieważ na części działki nr [...] znajdują się drogi publiczne i budynki, skarżący przyjmują, że zwrot nieruchomości w tym zakresie wydaje się niemożliwy w związku z czym żądają rekompensaty pieniężnej.
W toku postępowania W. F. złożył pismo procesowe z 28 sierpnia 2019 r., do którego dołączył pozyskaną z zasobów Archiwum Państwowego w L. kopię aktu notarialnego sporządzonego w 1872 r. Zdaniem skarżącego organ I instancji dysponował tym dokumentem. Skarżący złożył także kolejne pisma procesowe – z 30 września, z 17 października, z 26 października i z 21 listopada 2019 r., w których podtrzymał swoje stanowisko i żądania zawarte w skardze, a także zakwestionował uznanie niektórych osób za uczestników postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Ponieważ zaskarżona decyzja została wydana na skutek uchylenia poprzedniego rozstrzygnięcia (decyzji Wojewody z [...] r.), istotnym elementem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była ocena zastosowania się organu do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku z 13 marca 2018 r.
(II SA/Lu 233/18). W ocenie Sądu organ dopełnił tego obowiązku i nie naruszył art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.).
Określając przedmiot kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie należy zwrócić uwagę na dwie kwestie:
Po pierwsze, wspomnianym wyrokiem, wydanym w sprawie II SA/Lu 233/18 Sąd oddalił skargę w części odnoszącej się do umorzenia postępowania w sprawie dotyczącej zwrotu działek nr [...] (wg aktualnej numeracji) oraz [...] (wchodzącej aktualnie w obszar działki [...]). Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organów, że w tym zakresie postępowanie stało się bezprzedmiotowe, gdyż ustalono, że działki te nie stanowiły przedmiotu wywłaszczenia. Kwestia zwrotu tych dwóch działek została już prawomocnie rozstrzygnięta, nie jest zatem przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie.
Po drugie, w aktualnym stanie sprawy kontrola Sądu nie obejmuje również żądania zwrotu dawnej działki nr [...], w tym w zakresie obejmującym teren obecnej działki nr [...], zajętej pod drogę publiczną. Postanowieniem z 24 sierpnia 2017 r. sprawę zwrotu dawnej działki nr [...] wyłączono do odrębnego postępowania. Zaskarżona decyzja nie obejmuje swym rozstrzygnięciem kwestii zwrotu tej działki.
W związku z tym przedmiotem sporu rozstrzyganego aktualnie przez Sąd pozostała kwestia zwrotu dawnej działki nr [...]. Kluczowym elementem sporu jest wykazanie tytułu prawnego pierwotnych właścicieli (poprzedników prawnych aktualnych wnioskodawców zwrotu) do tej działki.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204, ze zm.; dalej jako: u.g.n.), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei zgodnie z art. 4 pkt 4 u.g.n. pod pojęciem poprzedniego właściciela należy rozumieć osobę, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek jej wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów. W świetle jednoznacznego brzmienia tych przepisów nie ulega żadnej wątpliwości, że zgłoszenie roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wymaga wykazania tytułu prawnego do wywłaszczonej nieruchomości, w postaci prawa własności tej nieruchomości (ewentualnie prawa użytkowania wieczystego – skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 3 kwietnia 2008 r., K 6/05, OTK-A 2008/3/41, stwierdzającego niekonstytucyjność art. 136 ust. 6 u.g.n.), przysługującego podmiotowi wywłaszczanemu w dacie wywłaszczenia. Już w poprzednim prawomocnym wyroku wydanym w tej sprawie, Sąd podkreślał, że pozostałe osoby pozbawione praw rzeczowych lub posiadania nie są uprawnione do wystąpienia z wnioskiem o zwrot nieruchomości w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości nie może wystąpić samoistny posiadacz. Ochrona posiadania ma charakter wyłącznie roszczeń cywilnoprawnych i nie jest realizowana obecnie w ramach prawa publicznego. Brak wykazania się prawem własności wyklucza możliwość orzeczenia zwrotu, bez rozważenia czy w sprawie w ogóle zachodzą przesłanki skutecznego jego dochodzenia. Na ten temat wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne, wskazując, że przymiot strony w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wymaga wykazania tytułu prawnego (prawa własności) do nieruchomości, bądź wykazaniem następstwa prawnego po osobie zmarłej, która taki tytuł prawny miała (por. przykładowo: wyroki NSA z 13 marca 2001 r., I SA 2313/99; z 24 lutego 2006 r. I OSK 519/05; z 27 kwietnia 2007 r., I OSK 844/06; powoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl)
Należy podkreślić, że w postępowaniu wywłaszczeniowym, czy dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ani organy administracji publicznej, ani sąd administracyjny kontrolujący legalność decyzji tych organów, nie są kompetentne do rozstrzygania o stanie prawnym nieruchomości. Organy mogą bazować wyłącznie na stanie prawnym jednoznacznie udokumentowanym w postaci zapisów w księgach wieczystych, ewidencji gruntów lub innych urzędowych rejestrach pozwalających na bezsprzeczne ustalenie stanu prawnego nieruchomości. Rozstrzyganie o stanie prawnym (tytułach prawnych do) nieruchomości należy wyłącznie do kompetencji sądów powszechnym.
W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo uznały, że wnioskodawcy (skarżący) nie przedstawili tytułu prawnego przysługującego ich poprzednikom prawnym, do działek objętych wywłaszczeniem, w szczególności do działki nr [...], co do której toczy się spór w rozpoznawanej sprawie.
Po pierwsze, tytułem prawnym nie jest przedłożona przez skarżącego kopia aktu notarialnego sporządzonego 2 grudnia 1872 r., dotyczącego transakcji sprzedaży nieruchomości pomiędzy F. G. i B. G.. Dokument ten przede wszystkim nie pozwala na stwierdzenie, czy przedmiotem transakcji była któraś z działek objętych decyzjami wywłaszczeniowymi z 1974 i z 1987 r., w szczególności dawna działka nr [...]. Dokument pozwala jedynie na ustalenie, że przedmiotem umowy była "osada włościańska", położona w (na) T. gmina W. T.. Z uwagi na czas sporządzenia dokumentu nie sposób na jego tylko podstawie ustalić, jakich działek według numeracji ewidencyjnej z okresu wywłaszczenia dotyczy ten akt.
Po drugie, tytułem prawnym nie jest również postanowienie Sądu Powiatowego w L. z 1969 r., dotyczące stwierdzenia nabycia spadku po B. G. oraz po A. P.. Wskazywał na to jednoznacznie Sąd w poprzednim, prawomocnym wyroku wydanym w rozpoznawanej sprawie. Jeszcze raz należy stwierdzić, że postanowienie to nie pozwala na ustalenie, jakie konkretnie nieruchomości wchodziły w skład spadku, a tym samym nie da się na jego podstawie ustalić, że obecni wnioskodawcy nabyli na tej podstawie własność działek objętych wywłaszczeniem, w tym dawnej działki nr [...]. Nie da się zatem na tej podstawie ustalić, czy poprzednicy prawni (B. i A. P.) dysponowali tytułem własności do spornej nieruchomości, a w konsekwencji, czy taki tytuł prawny nabyli ich spadkobiercy.
Po trzecie, brak tytułu prawnego (prawa własności) do wywłaszczanej nieruchomości potwierdza treść decyzji wywłaszczeniowej z [...] r. W punkcie I wskazano jako przedmiot wywłaszczenia działkę nr [...] organ w kolumnie 5 tabeli wskazał wymienione tam osoby (w tym skarżącego W. F.) jako "współwładających", a nie współwłaścicieli nieruchomości. W punkcie V decyzji stwierdzono, że wypłata ustalonego odszkodowania nastąpi po przedłożeniu prawomocnego tytułu własności nieruchomości. Zgodnie z punktem VI, po upływie terminu dostarczenia ww. dokumentu własności nieruchomości, kwotę odszkodowania należy w całości przekazać do depozytu sądowego. Treść decyzji jednoznacznie przesądza, że w dacie wywłaszczenia poprzednicy prawni aktualnych wnioskodawców zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie mieli tytułu prawnego do wywłaszczanej nieruchomości, nie byli jej właścicielami, nieruchomość była jedynie w ich posiadaniu.
Po czwarte, brak tytułu prawnego w postaci prawa własności w dacie wywłaszczenia potwierdzają oświadczenia składane jeszcze w toku postępowania administracyjnego przez skarżącego W. F., który wyraźnie wskazywał, że nie posiada innego tytułu prawnego poza postanowieniem Sądu Powiatowego o stwierdzeniu nabycia spadku, a prawa skarżących do działki wywodzi jeszcze od ukazu carskiego z XIX w. W piśmie z 4 grudnia 2015 r. (k. 55 akt adm.) skarżący podnosił, że nie można przejmować niczego na co prawdopodobnie nie ma aktu własności, natomiast należało przeprowadzić postępowanie sądowe, nadające prawo własności spadkobiercom, która i tak była nabyta od 100 lat. Powyższą tezę powtórzył w kolejnym piśmie z 16 lutego 2016 r. , wywodząc, że wszelkie działania
i decyzje (wywłaszczeniowe) powinny być unieważnione. Bez aktualnego aktu własności nie było podstaw do zaboru mienia. Argumentacja samego skarżącego wskazuje, że nigdy nie doszło do formalnego potwierdzenia prawa własności do objętej wywłaszczeniem działki nr [...].
Po piąte, wbrew argumentom skarżących, nie można wywodzić tytułu własności posiadaczy nieruchomości w dacie wywłaszczenia (ani skarżących jako ich następców prawnych) z zasiedzenia nieruchomości, gdyż do zasiedzenia nigdy nie doszło. Do nabycia prawa własności w wyniku zasiedzenia nie wystarczy spełnienie ustawowych przesłanek do zasiedzenia (art. 172 Kodeksu cywilnego), konieczna jest weryfikacja tych przesłanek, co może uczynić tylko sąd w postępowaniu w sprawie o zasiedzenie. Samo posiadanie, nawet samoistne (władanie), nieruchomości przez odpowiednio długi okres czasu nie wywoła skutku zasiedzenia w postaci nabycia prawa własności. Dopiero orzeczenie sądu w tym przedmiocie może stanowić tytuł prawny potwierdzający prawo własności do nieruchomości objętej wywłaszczeniem. Skarżący nie wykazali, aby kiedykolwiek było prowadzone postępowanie przed sądem dotyczące zasiedzenia nieruchomości objętej wnioskiem, argumentacja skarżącego wskazuje raczej, że taki skutek miałby nastąpić z mocy prawa i powinien być uznany przez organy orzekające w sprawie zwrotu nieruchomości. Z podanych wcześniej przyczyn jest to oczywiście niemożliwe.
Nie sposób również nie zgodzić się z argumentacją Wojewody, że skoro postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest prowadzone na wniosek poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek dowiedzenia tytułu prawnego do nieruchomości. W świetle art. 7 k.p.a., organ administracji publicznej urzędu lub na wniosek stron podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zasada prawdy obiektywnej obliguje w pierwszej kolejności organ do prowadzenia postepowania wyjaśniającego, ale nie zwalnia stron postępowania z ciężaru dowodzenia swoich twierdzeń co do kluczowych przesłanek decydujących o rozstrzygnięciu sprawy.
W rozpoznawanej sprawie argumenty i dokumenty przedstawione przez skarżących nie dowodziły w żaden sposób, że w dacie wywłaszczenia poprzednicy prawni skarżących dysponowali prawem własności do spornych nieruchomości. Materiał zebrany przez organ z urzędu również nie potwierdził tej okoliczności, a wręcz przeciwnie, dowodził tezy przeciwnej – o tym, że poprzednicy prawni skarżących byli jedynie posiadaczami spornej nieruchomości. W ocenie Sądu Wojewoda wykonał wskazania zawarte w poprzednim wyroku, z 29 października 2018 r., podjął działania w celu odnalezienia pełnych akt postępowania wywłaszczeniowego, w szczególności wniosku o wywłaszczenie, jak również w celu zbadania akt ksiąg wieczystych. Ani weryfikacja akt archiwalnych (archiwum L. Urzędu Wojewódzkiego oraz Archiwum Państwowego w L.), ani badanie akt ksiąg wieczystych nie dało rezultatu w postaci odnalezienia jakiegokolwiek dokumentu, który mógłby potwierdzać tytuł prawny poprzedników prawnych skarżących do spornej działki. Z kolei archiwalny akt notarialny z 1872 r. nie jest tytułem własności do spornej działki, co wywiedziono wyżej.
W tej sytuacji należy uznać, że zarówno Starosta jak i Wojewoda prawidłowo odmówili zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdyż skarżącym nie przysługuje roszczenie o zwrot, skoro ich poprzednicy prawni nie dysponowali tytułem własności do spornej nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji, sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.).