II SA/Lu 428/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2019-11-28
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościzajęcie nieruchomościgospodarka nieruchomościamilinia energetycznaprace budowlaneinteres społecznynagła potrzebasiła wyższaskarżącydecyzja administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję zezwalającą na czasowe zajęcie nieruchomości na prace budowlane, uznając, że nie zaistniała nagła potrzeba zapobieżenia szkodzie, a jedynie planowana inwestycja.

Sprawa dotyczyła skargi E. M. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości na okres do 6 miesięcy w celu wymiany przewodu odgromowego linii energetycznej. Skarżący zarzucił organom poświadczenie nieprawdy i pominięcie dowodów wskazujących, że prace miały charakter planowej budowy linii światłowodowej, a nie awaryjnej wymiany. Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym umowa z dnia [...] r., jednoznacznie wskazuje na planowaną inwestycję budowy linii światłowodowej OPGW, a nie na nagłą potrzebę zapobieżenia szkodzie, co wyklucza zastosowanie art. 126 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę E. M. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Starosty zezwalającą na czasowe zajęcie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w celu wykonania prac polegających na wymianie wyeksploatowanego przewodu odgromowego napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV. Skarżący zarzucił organom administracji publicznej poświadczenie nieprawdy oraz pominięcie istotnych dowodów, które jego zdaniem świadczyły o tym, że prace miały charakter planowej budowy linii światłowodowej OPGW, a nie awaryjnej wymiany przewodu odgromowego. Sąd, analizując zgromadzony materiał dowodowy, w tym umowę nr [...] zawartą pomiędzy [...] S.A. a [...] S.A. z dnia [...] r., stwierdził, że przedmiotem umowy była budowa linii światłowodowej OPGW, a nie awaryjna wymiana przewodu odgromowego. W ocenie Sądu, budowa linii światłowodowej, która była planowana od lipca 2018 r. (data oferty wykonawcy), nie stanowiła "nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody" ani "siły wyższej" w rozumieniu art. 126 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd podkreślił, że tryb ten ma charakter szczególny i wymaga niebudzącego wątpliwości wykazania przesłanek do jego zastosowania, a rozszerzająca wykładnia jest niedopuszczalna. Ponieważ organy administracji oparły swoje decyzje na wniosku o czasowe zajęcie nieruchomości w trybie awaryjnym, podczas gdy faktycznie chodziło o planowaną inwestycję, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego i proceduralnego. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od Wojewody na rzecz E. M. zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, planowana budowa linii światłowodowej, która była wcześniej zaplanowana i nie wynika z nieprzewidywalnej sytuacji, nie stanowi podstawy do zastosowania art. 126 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że umowa dotycząca budowy linii światłowodowej OPGW, zawarta przed wnioskiem o zajęcie nieruchomości, wskazuje na planowany charakter prac, a nie na nagłą potrzebę zapobieżenia szkodzie lub siłę wyższą. Tryb z art. 126 u.g.n. ma charakter szczególny i wymaga niebudzącego wątpliwości wykazania przesłanek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

u.g.n. art. 126 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis ten może być stosowany w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. "Nagłość" oznacza nieprzewidywalną sytuację lub stan wymagający szybkiego działania. Nie jest dopuszczalne wydanie decyzji na podstawie tego przepisu w przypadku planowanych działań.

u.g.n. art. 126 § 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis ten może być stosowany w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. "Nagłość" oznacza nieprzewidywalną sytuację lub stan wymagający szybkiego działania. Nie jest dopuszczalne wydanie decyzji na podstawie tego przepisu w przypadku planowanych działań.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 78 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek uwzględnienia wniosków dowodowych strony.

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy do uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd.

Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa art. 126

Nieprawidłowo wskazany jako podstawa prawna w treści orzeczenia, właściwa jest ustawa o gospodarce nieruchomościami.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prace budowlane miały charakter planowej inwestycji (budowa linii światłowodowej OPGW), a nie awaryjnej wymiany przewodu odgromowego. Nie zaistniały przesłanki "nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody" ani "siły wyższej" uzasadniające zastosowanie art. 126 ust. 1 i 2 u.g.n. Organy administracji pominęły istotne dowody z dokumentów (umowa, aneksy, specyfikacja zamówienia) przedstawione przez skarżącego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów administracji oparta na "ważnym interesie społecznym" i "konieczności wymiany wyeksploatowanego przewodu odgromowego" jako podstawie do zastosowania trybu awaryjnego.

Godne uwagi sformułowania

Podstawą wydania decyzji w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n. powinny być wiarygodne informacje, potwierdzające konieczność niezwłocznego działania. Ww. tryb zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości ma charakter szczególny, co wymaga, nie budzącego wątpliwości wykazania przesłanek do jego zastosowania i jak uniemożliwia dokonywania rozszerzającej wykładni tego przepisu. Podstawą wydania takiej decyzji powinny być wiarygodne informacje, potwierdzające konieczność niezwłocznego działania. Nie jest natomiast dopuszczalne wydanie decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n. w przypadku planowanych działań.

Skład orzekający

Marta Laskowska-Pietrzak

przewodniczący sprawozdawca

Grażyna Pawlos-Janusz

sędzia

Jerzy Parchomiuk

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek zastosowania art. 126 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (czasowe zajęcie nieruchomości) w kontekście planowanych inwestycji budowlanych w infrastrukturze energetycznej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ administracji błędnie zastosował tryb awaryjny do planowanej inwestycji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie stanu faktycznego i dowodów przez organy administracji, zwłaszcza gdy w grę wchodzi ograniczenie prawa własności. Pokazuje też, jak obywatel może skutecznie walczyć o swoje prawa, przedstawiając dowody na planowany charakter działań inwestora.

Planowana inwestycja czy awaria? Sąd wyjaśnia, kiedy można zająć Twoją nieruchomość bez Twojej zgody.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 428/19 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2019-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grażyna Pawlos-Janusz
Jerzy Parchomiuk
Marta Laskowska-Pietrzak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1077/20 - Wyrok NSA z 2023-09-26
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 91
art. 126
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska - Pietrzak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 listopada 2019 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz E. M. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewoda decyzją z dnia [...] r., nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm., dalej k.p.a.) po rozpatrzeniu odwołania E. M. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r., znak: [...] w sprawie czasowego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], o pow. [...] ha, położonej w miejscowości K. B., gm. Ś. poprzez udzielenie zezwolenia wykonawcy - Spółce [...] S.A. celem wykonania prac polegających na wymianie wyeksploatowanego przewodu odgromowego (wraz z oznakowaniem przeszkodowym dla ruchu lotniczego) napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji GPZ [...] - GPZ [...]
Decyzja zapadła na tle następującego stanu faktyczne i prawnego:
Wnioskiem z dnia 18 grudnia 2018 r. wykonawca Spółka [...] S.A. działająca w imieniu inwestora [...] S.A. Oddział
w L. wystąpiła do Starosty [...] o czasowe ograniczenie sposobu korzystania z części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...] [...], położonej w obrębie geodezyjnym [...] gm. Ś., poprzez udzielenie zezwolenia inwestorowi - [...] S.A. Oddział w L. na przeprowadzenie robót budowlanych polegających na wymianie wyeksploatowanego przewodu odgromowego (wraz z oznakowaniem przeszkodowym dla ruchu lotniczego) napowietrznej linii 110 kV relacji GPZ [...] - GPZ [...]
Jak wskazał inwestor [...] S.A. Oddział w L.
w uzasadnieniu do wniosku wydanie zezwolenia podyktowane jest ważnym interesem społecznym tj. koniecznością wymiany wyeksploatowanego przewodu odgromowego, na którym zamocowane jest oznakowanie przeszkodowe dla zapewnienia stabilności ruchu lotniczego w Porcie Lotniczym L. S.A. na powyżej wskazanej linii elektroenergetycznej. Jej kiepski stan techniczny w przypadku przerwania stanowi realne zagrożenie dla zapewnienia ciągłości dostaw energii elektrycznej oraz dla samego ruchu lotniczego z powodu montażu na nim oznakowania przeszkodowego. Zdaniem inwestora brak takiego oznakowania przeszkodowego powoduje ryzyko kolizji ruchu lotniczego z obiektem elektroenergetycznym co w konsekwencji stwarza ryzyko powstania znacznych strat materialnych oraz narażenia życia i zdrowia ludzkiego na poważne niebezpieczeństwo.
Organ wskazał, że z załączonych do wniosku projektowanych założeń technicznych wynika, iż "zaplanowane prace budowlane mają na celu poprawę funkcjonowania linii elektroenergetycznej 110 kV GPZ [...] - GPZ [...]
i zapewnienia ciągłości dostaw energii elektrycznej." Zdaniem wykonawcy konieczne jest dokonanie pilnej wymiany osłabionego przewodu odgromowego, który
w obecnym stanie może nie odbierać w pełni wyładowania atmosferycznego czy wytrzymać zmian naprężeń w sezonie zimowym, co w konsekwencji doprowadzić może do wystąpienia pożaru czy przerwania i odpadnięcia części przewodu odgromowego na przewody robocze, prowadząc do zwarcia międzyfazowego. Ponadto przewód odgromowy ma za zadanie ochraniać linie elektroenergetyczną wysokich napięć przed uderzeniami piorunów i ryzykiem uderzenia pioruna bezpośrednio w linie, co mogłoby spowodować poważną awarię i przyczynić się do odcięcia zasilanych miejscowości od prądu, a także spowodować porażenie samym prądem. Przy niesprawnym systemie ochrony odgromowej spada niezawodność pracy linii i przewód ten nie jest w stanie wytrzymać całej siły wyładowań atmosferycznych oraz naprężeń związanych z szadzią i zmianami temperatury. Naprawa powyżej opisanego systemu ochrony odgromowej ma na celu doprowadzenie linii elektroenergetycznej 110 kV GPZ [...] - GPZ [...] do w pełni sprawnego jej funkcjonowania podczas zmian temperatur, wichur
i wyładowań atmosferycznych.
Po rozpoznaniu wniosku decyzją z dnia [...] r., znak: [...], Starosta [...] czasowo ograniczył sposób korzystania
z części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (obręb geodezyjny [...]), położonej w miejscowości [...], gm. Ś. poprzez udzielenie zezwolenia wykonawcy - [...] S.A. celem wykonania prac polegających na wymianie wyeksploatowanego przewodu odgromowego (wraz z oznakowaniem przeszkodowym dla ruchu lotniczego) napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji GPZ [...] - GPZ [...] oraz nadał ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na ochronę zdrowia i życia ludzkiego oraz ważny interes społeczny.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył do Wojewody E. M., zarzucając organowi pierwszej instancji wydanie decyzji administracyjnej na podstawie poświadczenie nieprawdy przez wykonawcę tj. Spółkę [...] S.A w przedmiocie zaistnienia trybu awaryjnego do wejścia na nieruchomość oznaczoną jako działka o nr [...] (obręb geodezyjny [...]). W załączeniu załączył pisma jakie kierował do ww. wykonawcy celem ustalenia zasad udostępniania nieruchomości do modernizacji linii przesyłu 110 kV GPZ [...] - GPZ [...]
W piśmie z dnia 10 stycznia 2019 r. stanowiącym uzupełnienie do odwołania od decyzji Starosty, E. M. zarzucił wykonawcy - Spółce [...] S.A m.in brak przeprowadzenia rokowań z właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] mających doprowadzić do podpisania stosownej umowy określającej warunki korzystania z przedmiotowej nieruchomości, gdyż jego zdaniem Starosta [...] jako organ administracji samorządowej zobligowany był do przeprowadzenia między stronami wspomnianych rokowań.
W dniu 14 stycznia 2019 r. E. M. złożył kolejne uzupełnienie do odwołania od ww. decyzji Starosty [...], wnosząc w nim o dołączenie do akt administracyjnych następujących dokumentów - "specyfikacji istotnych warunków zamówienia kosztorysowego na modernizacje linii WN 110 kV relacji ABR-LWS dotyczącą wymiany wyeksploatowanego przewodu odgromowego - zamówienia
w trybie przetargu..." oraz umowy inwestora [...] S.A. Oddział w L. z wykonawcą Spółką [...] S.A. dotyczącą wymiany wyeksploatowanego przewodu odgromowego, na który to umowę powołuje się ww. wykonawca.
W dniu 4 kwietnia 2019 r. w siedzibie [...] Urzędu Wojewódzkiego
w L. stawił się E. M. celem zapoznania się z całością zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Skarżący pisemnie oświadczył, że podtrzymuje wniesione uprzednio zarzuty z odwołania oraz wnioski dotyczące zabezpieczenia ww. dokumentów [...] S.A. Oddział w L. niezbędnych jego zdaniem do merytorycznego rozstrzygnięcia postępowania.
W dniu 5 czerwca 2019 r. inwestor [...] S.A. Oddział w L.
w odpowiedzi na pismo Wojewody z dnia 17 kwietnia 2019 r., znak: [...] przesłał do [...] Urzędu Wojewódzkiego w L. następujące dokumenty - "Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia na wykonanie projektu i budowy linii światłowodowej OPGW na liniach 110 kV dla
2 zadań" oraz "Umowę NR [...] wraz z aneksami na roboty budowlane pomiędzy [...] S.A. Oddział w L., a Spółką [...] S.A. Ponadto inwestor poinformował Wojewodę, że na wniosek E. M. Starosta Ś. równolegle prowadzi postępowanie dotyczące ustalenia odszkodowania z tytułu czasowego zajęcia ww. przedmiotowej nieruchomości.
W dniu 13 czerwca 2019 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w L. ponownie zgłosił się E. M. celem zapoznania się z przesłanymi dokumentami w sprawie. Skarżący pisemnie zgłosił uwagi co do ww. przesłanych dokumentów przez [...] S.A. Oddział w L. i złożył oświadczenie
o przesłanie kolejnych dokumentów tj.- "Specyfikacja istotnych warunków zamówienia na wykonanie projektu i budowy linii światłowodowej OPGW na liniach 110 kV", gdyż jego zdaniem przesłana specyfikacja nie dotyczy przedmiotowej sprawy tj. linii przesyłu 110 kV GPZ [...] - GPZ [...]
Rozpatrując odwołanie Wojewoda wskazał, że rozważania związane z kontrolą zaskarżonej decyzji należy rozpocząć od wyjaśnienia, że podstawą prawną wydania decyzji jest przepis art. 126 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.). W myśl przywołanego przepisu, w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobiegnięciu powstania znacznej szkody, starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela w drodze decyzji zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia tejże nieruchomości. Wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni licząc od dnia złożenia wniosku. Podstawa do wydania ww. decyzji zaistnieje wówczas, gdy znaczna szkoda może powstać w każdej chwili i nie można stwierdzić z całą pewnością kiedy to nastąpi. Ryzyko znacznej szkody może powstać samoczynnie
i nie jest konieczna do tego awaria lub wypadek (wyrok WSA w Szczecinie z dnia
1 marca 2018 r., II SA/Sz 1342/17).
Wynikająca z tego przepisu możliwość ograniczenia prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego jest szczególnym rodzajem wywłaszczenia
w szerokim tego słowa znaczeniu, czyli obejmującym każdy przypadek przymusowej ingerencji państwa w uprawnienia właścicielskie.
Zdaniem organu drugiej instancji materiał dowodowy zgromadzony w sprawie bez wątpienia pozwala stwierdzić, że spełnione zostały wszelkie przesłanki z art. 126 ust. 1 i 2 u.g.n., pozwalające na decyzyjne czasowe ograniczenie sposobu korzystania z części nieruchomości stanowiącej własność E. M. oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położonej w obr. [...] gmina Ś..
Decyzji o czasowym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, który w rozpoznawanej sprawie podzielił również organ odwoławczy, że możliwość skorzystania z trybu postępowania przewidzianego w art. 126 ust. 1 i 2 u.g.n., zależy od zaistnienia siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, (wyrok NSA
z dnia 5 lutego 2009 r., I OSK 301/08 oraz wyroki WSA: w Olsztynie z dnia 11 czerwca 2013 r., 11 SA/OL 220/13, w Kielcach z dnia 18 listopada 2010 r., II SA/Ke 570/10). W obu przypadkach ustawodawca zakłada zaistnienie takich stanów, które nakazują natychmiastowe działanie w celu niedopuszczenia do powstania szkody.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie bezsprzecznie wynika, że potrzeba dokonania prac przez wnioskodawcę ma charakter nagły, gdyż
w przypadku niewykonania ich niezwłocznie istnieje wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia awarii przewodu odgromowego, co spowoduje istotne zagrożenia dla ciągłości dostaw energii elektrycznej oraz dla zdrowia i życia ludzi przebywających
w bliskim otoczeniu takiego zdarzenia.
Ponadto w świetle utrwalonego w judykaturze pojęcia siły wyższej, obejmuje ono nie dające się przewidzieć ani zapobiec zdarzenie zewnętrzne związane
z działaniem sił przyrody, stanem klęski żywiołowej czy zamieszkami zakłócającymi porządek społeczny. Nagłość zaś potrzeby działań zapobiegających powstawaniu szkody wskazuje na sytuacje nadzwyczajne jako przyczynę zagrożenia, a mianowicie katastrofę czy rzeczywistą istniejącą awarię urządzeń lub sieci (wyrok WSA
w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 maja 2016 r., II SA/Go 276/16). Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji zgodnie z prawem ustalił, że wniosek wykonawcy spółki [...] S.A. dotyczący wymiany przewodu odgromowego napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV GPZ [...] - GPZ [...] jest koniecznością zapobiegnięcia powstania znacznej szkody w postaci zagrożenia życia i zdrowia ludzkiego dla ruchu lotniczego w Porcie Lotniczym L. S.A. oraz ciągłości dostaw energii elektrycznej co w konsekwencji doprowadzi do wystąpienia znacznych strat gospodarczych.
Wydarzeniem uzasadniającym nagłość potrzeby, jak wykazało postępowanie dowodowe, było uzyskanie informacji o ryzyku znacznej szkody. Z tego też powodu argumentacja skarżącego E. M. nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie organu drugiej instancji okoliczności podnoszone przez inwestora [...] S.A. Oddział w L. poparte powyższymi dowodami jednoznacznie wskazują na zagrożenie, jakie mogłoby spowodować osłabienie,
a następnie przerwanie przewodu odgromowego na skutek zwarcia międzyfazowego. Nie ulega wątpliwości, że takie zdarzenie stwarzałoby realne zagrożenie dla życia
i zdrowia osób przebywających w sąsiedztwie takiego zdarzenia oraz podmiotów, których praca jest ściśle uzależniona od dostaw energii elektrycznej, takich jak szpitale czy zakłady predykcyjne. Ponadto zerwanie przewodu odgromowego pozbawi linie oznakowania przeszkodowego i doprowadzi do całkowitego wstrzymania ruchu lotniczego w porcie [...] S.A. Aby uniknąć takiego niebezpieczeństwa – w ocenie organu odwoławczego – organ pierwszej Instancji słusznie udzielił zgody na czasowe zajęcie nieruchomości, a decyzje opatrzył rygorem natychmiastowej wykonalności.
Ponadto, zdaniem organu odwoławczego wbrew stanowisku skarżącego brak jest podstaw do przyjęcia, że organ pierwszej instancji pozbawił stronę czynnego udziału w postępowaniu, gdyż z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że brak było podstaw do zastosowania art. 10 § 2 kpa., ponieważ sensem i celem przepisu art. 126 ust. 1 i 2 u.g.n. jest umożliwienie organowi administracji działania natychmiastowego i bezzwłocznego, gdyż tylko takie działanie zasadne jest
w sytuacjach "siły wyższej", zagrożenia życia i zdrowia ludzkiego czy bezpieczeństwa publicznego. Dlatego też organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie administracyjne oparte o przepis z art. 126 ust. 1 i 2 u.g.n. zobligowany był do bezzwłocznego i natychmiastowego działania (wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2009 r.,
I OSK 281/09). Jednak z treści sporządzonej w dniu 9 stycznia 2019 r. notatki służbowej pracownika Starosty [...], jednoznacznie wynika, że E. M. przybył do siedziby Starostwa Powiatowego w Ś., jednak nie zapoznał się z okazanymi aktami sprawy oraz nie sporządził odpisów ani fotokopii.
Organ odwoławczy za niezasadne uznał zarzuty podnoszone w odwołaniu, wskazując, że w rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji dokonał wszechstronnej analizy materiału dowodowego mającego znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Stan faktyczny stwierdzony na podstawie zebranego materiału dowodowego znajdującego się w aktach, został dokładnie wyjaśniony, zaś rozstrzygnięcie zostało wydane zgodnie z wyrażoną w art. 6 k.p.a. zasadą praworządności.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, E. M., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. obrazy art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego, a zarazem pominięcie zabezpieczonych dowodów z dokumentów:
1. Umowy z dnia [...] r nr [...] [...] S.A. [...] ze spółką [...] S.A. przedmiot umowy "wykonanie projektu i budowy linii światłowodowej OPGW na linii 110kV relacji GPZ [...] - GPZ [...]
2. Aneksu [...] /2018 z dnia 26.11.2018 r dot. "wykonanie projektu i budowy linii światłowodowej OPGW na linii 110kV relacji GPZ [...] - GPZ [...]".
3. Aneksu [...] /2018 z dnia 27.12.2018 r dot. "wykonanie projektu i budowy linii światłowodowej OPGW na linii 110kV relacji GPZ [...] - GPZ [...]".
4. Aneksu [...] /2018 z dnia 31.01.2019 r dot. "wykonanie projektu i budowy linii światłowodowej OPGW na linii 110kV relacji GPZ [...] - GPZ [...]".
5. "Specyfikacji istotnych warunków zamówienia kosztorysowego dot. linii WN 110 KV relacji [...] na " wykonanie projektu i budowy linii światłowodowej OPGW na linii 110kV relacji GPZ [...] - GPZ [...]". Nr postępowania [...] zamówienie w trybie przetargu nieograniczonego.
6. Załącznik [...] do "Specyfikacji istotnych warunków zamówienia kosztorysowego dot. linii WN 110 KV relacji [...] określający " wykonanie projektu i budowy linii światłowodowej OPGW na linii 110kV relacji GPZ [...] - GPZ [...]".
7. Załącznik [...] dane wyjściowe do zadania [...].
Zdaniem skarżącego powyższe skutkowało tym, że dysponując w/w dowodami jako instytucja uprawniona do wystawiania dokumentu w postaci decyzji świadomie poświadczyła nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne. W sytuacji gdy zebrano w sposób wyczerpujący w/w materiał dowodowy, na którym powinno być oparte rozstrzygnięcie i który stanowi że, było to planowe od co najmniej roku wykonanie projektu i budowa nowoczesnej niezawodnej linii światłowodowej OPGW na linii 110kV relacji GPZ [...] - GPZ [...] do celów komercyjnych, zawierającej elementy odgromowe. Podkreślił, że zamieszczono ogłoszenie
o przetargu na przedmiotowe zadania w dniu 23 lutego 2018 r. z terminem składania ofert do 8 marca 2018 r.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podkreślił, że w decyzji wskazano przesłanki konieczne do niezwłocznego czasowego zajęcia nieruchomości, tj. natychmiastowe zajęcie nieruchomości i rozpoczęcie robót, z powodu "siły wyższej", "wystąpienie nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody", poprzez wymianę wyeksploatowanego przewodu odgromowego. Po wniesieniu odwołania, Wojewoda zabezpieczył wnioskowane dowody z dokumentów, które bezwzględnie są dowodem źródłowym i świadczą o tym, że przedmiotem umowy było "wykonanie projektu i budowy linii światłowodowej OPGW na linii 110kV relacji GPZ [...] - GPZ [...]" a nie wymiana wyeksploatowanego przewodu odgromowego tym samym nie zaistniały przesłanki określone w art. 126 ust. 1, 2 u.g.n. do wydania wymienionej decyzji.
Organy wydające zaskarżone decyzje ustaliły stan faktyczny jedynie na podstawie wniosku złożonego w dniu [...]
w Ś.. Oparcie decyzji jedynie na wniosku pełnomocnika, który pośrednio jest zainteresowany w sprawie, przy jednoczesnym pominięciu wskazanych dowodów
z dokumentów, na okoliczność, że były to w rzeczywistości prace projektowe
i budowa nowoczesnej linii światłowodowej co stanowi istotną wadę przeprowadzonego postępowania, która miała wpływ na treść wydanej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie,
W piśmie z dnia 10 sierpnia 2019 r. skarżący wniósł uzupełnienie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.), w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. Powyższy przepis znajdzie zatem zastosowanie w przypadku siły wyższej, jak również w przypadku nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Aby ta przesłanka dawała podstawę do zastosowania art. 126 ust. 1 u.g.n., koniecznym jest aby potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody występowała nagle. Istotą ustawowej przesłanki "nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody", o której mowa w ust. 1 art. 126 u.g.n., jest bowiem taka nieprzewidywalna sytuacja lub stan, które nakazują szybkie działanie w celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Podstawą wydania takiej decyzji powinny być wiarygodne informacje, potwierdzające konieczność niezwłocznego działania. "Nagłość", o której mowa w cytowanym przepisie, powinna pozostawać w związku z koniecznością przeciwdziałania zdarzeniom, które miałyby wpływ na powstanie znacznej szkody. Podstawowe znaczenie dla zaistnienia tej przesłanki ma to, że potrzeba zapobieżenia znacznej szkodzie musi być nagła. Nie jest natomiast dopuszczalne wydanie decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n. w przypadku planowanych działań (tak m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 1 marca 2018 r., sygnatura akt II SA/Sz 1342/17).
Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się umowa nr [...] zawarta w dniu
[...] r. pomiędzy [...] S.A. z siedzibą w L. (inwestor
w rozpoznawanej sprawie), a [...] S.A. (wnioskodawca, działający w imieniu inwestora w rozpoznawanej sprawie). Przedmiot umowy określony został w § 1, który brzmi: "Zamawiający zleca, a wykonawca zobowiązuje się do wykonania projektu i budowy linii światłowodowej OPGW na linii 100kV relacji GPZ [...] - GPZ [...], zgodnie z zapisami niniejszej umowy oraz zgodnie z treścią oferty wykonawcy z dnia 16 lipca 2018 r.". W aktach sprawy znajdują się ponadto aneksy do ww. umowy precyzujące jej zapisy.
Analiza umowy nr [...] zawartej w dniu [...] r. pomiędzy [...] S.A. z siedzibą w L., a [...] S.A. jednoznacznie wskazuje, że dotyczy ona wykonania projektu i budowy linii światłowodowej OPGW na linii 100kV relacji GPZ [...] - GPZ [...]
a więc tożsamej jak wskazanej we wniosku z dnia 18 grudnia 2018 r. o czasowe ograniczenie nieruchomości w związku wykonaniem prac polegających na wymianie wyeksploatowanego przewodu odgromowego z napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji GPZ [...] - GPZ [...]".
W ocenie Sądu budowa linii światłowodowej – potwierdzona dokumentacją dołączoną do akt sprawy na wniosek skarżącego – nie daje podstaw do przyjęcia, że wystąpiła "nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody". Inwestor planował inwestycję znaczniej wcześniej, skoro 16 lipca 2018 r. wykonawca przedstawił inwestorowi swoją ofertę. Z powyższego wynika, że dla samego inwestora sytuacja nie jest nagląca, tylko planowana, nie wskazujący na siłę wyższą, czy nagłą potrzebę zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, lecz na zamiar wykonania wcześniej zaplanowanych działań.
Wyjaśnić należy, że podstawą wydania decyzji w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n. powinny być wiarygodne informacje, potwierdzające konieczność niezwłocznego działania. Ww. tryb zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości ma charakter szczególny, co wymaga, nie budzącego wątpliwości wykazania przesłanek do jego zastosowania i jak uniemożliwia dokonywania rozszerzającej wykładni tego przepisu.
Przechodząc do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że organy nietrafnie uznały, że zachodzą przesłanki wymienione w ww. przepisie, w tym w szczególności ryzyko powstania znacznych strat materialnych oraz narażenia życia i zdrowia ludzkiego na poważne niebezpieczeństwo. Zatem nie było podstaw do wyrażenia zgody na czasowe zajęcie wskazanej w decyzji nieruchomości w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n. wobec planowanej inwestycji budowy linii światłowodowej.
Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI