II SA/LU 424/22

II SA/Lu 424/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bogusław Wiśniewski
Brygida Myszyńska-Guziur /sprawozdawca/
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 40, art. 32, art. 58-59, art. 134, art. 129, art. 145
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2022 r. sprawy ze skargi H. G. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 7 kwietnia 2022 r., nr GN-V.7534.1.4.2022.DT w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewody Lubelskiego na rzecz H. G. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
H. G. (dalej jako "skarżący", "strona"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 7 kwietnia 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.
Z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia i akt sprawy wynika, że decyzją Prezydenta Miasta Lublin nr 1552/19 z dnia 30 grudnia 2019 r. znak: AB-ID- 11.674.4.17.2019 zezwolono na realizację inwestycji drogowej pn. rozbudowa drogi powiatowej nr [...] - ul. [...], rozbudowa drogi gminnej nr [...] - ul. [...], rozbudowa drogi powiatowej nr [...] - ul. [...], rozbudowa drogi gminnej nr [...] - ul. [...], rozbudowa drogi gminnej nr [...] - ul. [...], budowa drogi gminnej nr [...] - ul. [...], przebudowa drogi wojewódzkiej nr [...] - ul. [...], przebudowa drogi gminnej nr [...] ul. [...] od skrzyżowania z ul. [...] i ul. [...] do [...], budowa planowanej drogi gminnej łącznika pomiędzy ul. [...] i ul. [...], przebudowa drogi powiatowej nr [...]- [...] z: murami oporowymi, przebudową i budową sieci kanalizacji deszczowej ze zbiornikiem retencyjnym, budową i przebudową oświetlenia ulicznego, przebudową sieci wodociągowej, przebudową sieci kanalizacji sanitarnej, przebudową sieci elektroenergetycznych nN i SN wraz z budową stacji transformatorowej, budową i przebudową trakcji trolejbusowej, budową
i przebudową sieci gazowej wraz ze stacją redukcyjno - pomiarową gazu, przebudową sieci teletechnicznych, budową kanału technologicznego realizowanej w ramach projektu pn. "Zintegrowane Centrum Komunikacyjne dla Lubelskiego Obszaru Funkcjonalnego" - Zadanie 1 i 3. Powyższa decyzja Prezydenta Miasta Lublin zatwierdziła podział nieruchomości dokonany w celu wydzielenia gruntów niezbędnych do realizacji ww. inwestycji drogowej. W przedmiotowej sprawie nieruchomość gruntowa, położona w obrębie geodezyjnym [...] gmina [...], arkusz [...], oznaczona w rejestrze ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], na mocy ww. decyzji, została podzielona na działki: nr [...] i nr [...]. Na realizację powołanej inwestycji drogowej przeznaczona została działka nr [...] o pow. [...] ha, która przeszła z mocy prawa na rzecz Gminy Lublin z dniem, w którym ww. decyzja Wojewody Lubelskiego stała się ostateczna, tj. z dniem 24 stycznia 2020 r.
Z zapisów działu I i II księgi wieczystej nr [...] wynika, że właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] był skarb Państwa – Prezydent Miasta Lublin jako organ reprezentujący Skarb Państwa, a użytkownikiem wieczystym H. J. G..
W aktach przedmiotowej sprawy znajduje się oryginał pełnomocnictwa (przekazane pismem z dnia 23 stycznia 2020 r.) udzielonego A. D. do reprezentowania H. G. przed organami administracji publicznej w szczególności Prezydentem Miasta Lublin w związku z decyzją nr 1552/19 o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej w przedmiocie postępowania związanego z działka zlokalizowana w L.: Obręb [...], akr. [...] i wydzielonej z niej działki nr [...].
Decyzją Prezydenta Miasta Lublin z dnia 25 listopada 2020 r. znak: GD-NN-1.6833.28.2020 ustalono odszkodowanie w wysokości 161.749 zł oraz powiększeniu ww. odszkodowania o kwotę równą 5 % wartości nieruchomości tj. o kwotę 8.087,45 zł za przejęcie z mocy prawa na rzecz Gminy Lublin prawa własności nieruchomości gruntowej, położonej w obrębie [...], gmina Miasto Lublin, arkusz [...] oznaczonej w rejestrze ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow. [...] ha na rzecz dotychczasowego użytkownika wieczystego H. G. s. S. i J.. Powyższa decyzja została doręczona H. G. w dniu 1 grudnia 2020 r. z pominięciem pełnomocnika strony A. D..
Pismem z dnia 15 października 2021 r. pełnomocnik skarżącego złożyła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 25 listopada 2020 r., znak: GD-NN-1.6833.28.2020 wnosząc o uchylenie lub przywrócenie terminu ewentualnie wraz z uznaniem, iż nie doszło do skutecznego doręczenia. Pełnomocnik skarżącego zakwestionowała istnienie w obrocie prawnym decyzji z dnia 25 listopada 2020 r. z uwagi na jej niedoręczenie prawidłowo ustanowionemu pełnomocnikowi strony, jednocześnie złożyła od niej odwołanie.
Pismem z dnia 10 listopada 2021 r. skierowanym do Wojewody Lubelskiego Prezydent Miasta Lublina przekazał wraz z aktami sprawy wniesione w dniu 26 października 2021 r. odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 25 listopada 2020 r. ze wskazaniem, że odwołanie wniesiono po terminie.
Pismem z dnia 30 listopada 2021 r. pełnomocnik skarżącego złożyła uwagi do pisma Prezydenta Miasta Lublin z dnia 10 listopada 2021 r. wraz z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z 25 listopada 2020 r. z uwagi na rażące naruszenia art. 40 k.p.a..
Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2022 r. Wojewoda Lubelski stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 25 listopada 2020 r., znak:GD-NN-I.6833.28.2020. Uzasadniając swoje stanowisko organ powołał treść art. 134, art. 129 § 2 oraz art. 40 § 1 i 2 k.p.a. i wskazał, że podziela pogląd, że doręczenie decyzji stronie z pominięciem jej pełnomocnika jest bezskuteczne. Okoliczność, że pełnomocnik ustanowiony przez stronę w postępowaniu administracyjnym zgłasza swój udział w postępowaniu przed doręczeniem decyzji stronie zobowiązuje organ do doręczenia tej decyzji ustanowionemu pełnomocnikowi. Oznacza to, że doręczenie w takiej sytuacji decyzji tylko stronie nie wywołuje skutków prawnych. Bieg terminu do złożenia środka odwoławczego warunkuje dopiero prawidłowe doręczenie decyzji ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi strony. Innymi słowy, doręczenie decyzji stronie, zamiast ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi ma w stosunku do tej strony wymiar wyłącznie informacyjny, strona zostaje tylko poinformowana o treści orzeczenia. Skutki prawne związane z doręczeniem rozstrzygnięcia rozpoczynają się dopiero z datą skutecznego doręczenia orzeczenia ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi. Nie mniej jednak organ stwierdził, że przedmiotowej decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 25 listopada 2020 r. został nadany walor ostateczności, co potwierdza pieczęć naniesiona w dniu 16 grudnia 2020 r. W związku z powyższym należy wskazać, iż przedmiotowe odwołanie jest niedopuszczalne. Wskazano, iż decyzja ostateczna nie może stanowić przedmiotu postępowania odwoławczego, nie mniej jednak przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego regulują trzy tryby nadzwyczajne: wznowienie postępowania (art. 145 k.p.a.), stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 k.p.a.) oraz postępowanie w sprawie zmiany decyzji prawidłowej albo dotkniętej wadą niekwalifikowaną (art. 155 k.p.a.), których celem jest wyeliminowanie z obrotu prawnego prawomocnych decyzji administracyjnych. W ocenie organu II instancji w przedmiotowej sprawie istnieje podstawa do wznowienia postępowania na mocy art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jednocześnie należy wskazać, iż zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pełnomocnik skarżącego w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj.:
art. 134 k.p.a. co skutkowało bezpodstawnym stwierdzaniem niedopuszczalności odwołania w sytuacji takie przesłanki ani formalne ani podmiotowe nie wystąpiły;
art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzanie postępowania wyjaśniającego w całości pomimo złożonych wniosków strony skarżącej i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w postaci:
- pisma strony skarżącej z dnia 30 listopada 2021 r. złożonego do Wojewody Lubelskiego pt. " Pismo-uwagi do Pisma Prezydenta miasta Lublina z dnia 10 listopada 2021 r, wraz z Wnioskiem o stwierdzenie nieważności Decyzji", co skutkuje rażącym naruszenie prawa;
- nierozpoznanie wszystkich wniosków strony skarżącej składanych w toku całego postępowania odwoławczego, i ich milczące pominięcie przez Wojewodę w zaskarżonym postanowieniu;
co skutkowało nierozpoznaniem przez organ II instancji całego materiału dowodowego co miało wpływ na wynik sprawy poprzez wydanie Postanowienia z naruszeniem obowiązku oceny całokształtu materiału dowodowego.
art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta miasta Lublina i całego postępowania w sytuacji, gdy z uwagi na naruszanie art. 40 § 2 k.p.a., który nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w kodeksie postępowania administracyjnego zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, w tym orzeczeń (decyzji i postanowień) pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie, bez konieczności wysłania do Organu ostatecznych wezwań do przesłania decyzji pełnomocnikowi.
art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez odesłanie strony do trybu wznowienia postępowania, który - w odróżnieniu od trybu "zwykłego" - pozbawia stronę pełnej ochrony, w sytuacji gdy organ celowo i świadomie naruszał art. 40 k.p.a. przeciągając wszystkie terminy w szczególności po wielomiesięcznej wymianie pism z organem I i II instancji, tym samym uniemożliwiając pełnomocnikowi zachowanie jakichkolwiek terminów, w szczególności terminów wznowieniowych;
art. 148 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w uzasadnieniu jako podstawy postanowienia o niedopuszczalności odwołania poprzez stwierdzenie, iż w ocenie Wojewody istnieje podstawa wznowienia postępowania - przy braku odniesienia się do zarzutu pełnomocnika (wniosku o stwierdzenie nieważności) w sytuacji, gdy nie zaistniały przesłanki wznowienia postępowania, tj. nie zaistniała przesłanka, iż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu w sytuacji, gdy pełnomocnik brał udział w całym postępowaniu od dnia 23 stycznia 2020 r., wysyłał ponaglenia zarówno do organu I i II instancji, a nawet pisma pt. "Ostateczne Wezwanie do doręczenia Decyzji w/s Działki nr [...]", gdy po telefonicznym kontakcie z Urzędem i powzięciu informacji, że już wspominana decyzja ma być wysłana.
Pełnomocnik skarżącego wniósł:
- o uchylenie postanowienia Wojewody o niedopuszczalności odwołania od decyzji Prezydenta miasta Lublina z dnia 25 listopada 2020 r. znak GD-NN-I.6833.28.2020,
- na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz.329 ze zm. zwanej dalej: "p.p.s.a.") o uchylenie decyzji Prezydenta miasta Lublina z dnia 25 listopada 2020 r. znak sprawy GD-NN-I.6833.28.2020;
- na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, ponieważ wszystkie dokumenty sprawy są kompletne, a stroną postępowania jest tylko organ i strona;
- w przypadku zaś uznania przez Sąd Administracyjny, iż organy naruszyły procedurę administracyjną w sposób rażący, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. o stwierdzenie nieważności postanowienia Wojewody i całego postępowania administracyjnego;
- o zasądzanie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik opisał dotychczasowy przebieg postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.
W piśmie z dnia 1 sierpnia pełnomocnik skarżącego podtrzymał swoje zarzuty zawarte w skardze oraz załączył kopie decyzji Samorządowego Kolegium odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 grudnia 2020 r., w którym zawarto argumentację dotyczącą zastosowania art. 40 § 2 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślenia także wymaga, że sądy administracyjne co do zasady, nie prowadzą postępowania dowodowego i nie orzekają merytorycznie. Innymi słowy nie rozpoznają sprawy administracyjnej co do jej istoty, lecz oceniają, czy organy prowadzące postępowanie administracyjne prawidłowo stosowały przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie mogło być i było jedynie postanowienie wydane w kwestii proceduralnej, którym to stwierdzono niedopuszczalność odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 25 listopada 2020 r., znak:GD-NN-I.6833.28.2020 ustalającej skarżącemu odszkodowanie z tytułu wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. , przejętej na własność Gminy Lublin – pod rozbudowę drogi – ul. [...] w L..
W przypadku wniesienia do sądu administracyjnego skargi na postanowienie wydane na podstawie art. 134 k.p.a., sąd bada jedynie, czy organ wykazał w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu, że zachodziła w sprawie niedopuszczalność odwołania lub czy doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9.07.2020 r., sygn. akt III SA/Gd 353/20, Lex nr 3037346).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że jego podstawę stanowi art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał skarżone postanowienie, przy czym przepis § 2 art. 129 k.p.a. stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Termin ten jest terminem zawitym, co oznacza, że jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, które go spowodowały, powoduje konieczność stwierdzenia, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu. W przepisie art. 129 § 2 k.p.a. jako datę początkową terminu do wniesienia odwołania wskazano datę doręczenia decyzji stronie.
Zgodnie z treścią art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika pisma doręcza się pełnomocnikowi (art. 40 § 2 k.p.a.). Art. 40 § 2 k.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w kodeksie postępowania administracyjnego zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczenia wszystkich pism procesowych, w tym orzeczeń (decyzji i postanowień) pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. Przepis ten ma pełnić funkcję gwarancyjną dla ochrony interesów strony, która mając ustanowionego pełnomocnika i dokonując przez niego czynności procesowych nie może ponosić ujemnych konsekwencji prawnych z powodu braku doręczenia konkretnego rozstrzygnięcia w sprawie ustanowionemu pełnomocnikowi, pominięciu go przez organ bez uzasadnionej przyczyny.
Od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika powinien mieć on zapewniony czynny udział w postępowaniu tak samo jak strona, za która przecież działa. Pominięcie pełnomocnika strony w czynnościach postępowania jest równoznaczne z pominięciem strony i wywołuje takie same skutki prawne. Strona postępowania administracyjnego, ustanawiająca pełnomocnika, chroni się zazwyczaj w ten sposób przed skutkami nieznajomości prawa albo dba w ten sposób o własne sprawy nie mogąc (lub nie chcąc) załatwiać ich samodzielnie. Jeżeli zatem organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów.
W aktach niniejszej sprawy znajduje się pełnomocnictwo z dnia 23 stycznia 2020 r., w którym H. G. udzielił pełnomocnictwa A. D..
Wskazać należy, że naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. samo przez się nie może mieć wpływu na ocenę możliwości pozostawienia w obrocie prawnym aktu administracyjnego, gdyż skutki tego naruszenia należy oceniać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy. W pewnych okolicznościach można bowiem uznać, że uchybienie organu o charakterze procesowym nie miało wpływu na wynik sprawy, jeżeli pomimo np. pominięcia pełnomocnika strona dokonała określonych czynności z zachowaniem terminów ustawowych. Wszak termin do dokonania czynności, np. wniesienia odwołania, należy liczyć od dnia doręczenia aktu administracyjnego ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi, ale gdyby czynności tej dokonano w terminie doręczenia aktu stronie z pominięciem jej pełnomocnika, to czynność taka również byłaby procesowo skuteczna. Odmiennie oceniać należy zaś sytuację, gdy pominięcie pełnomocnika ma dla strony negatywne konsekwencje.
Podkreślić należy, że doręczenie pisma stronie postępowania z pominięciem jej pełnomocnika ma zasadniczo charakter informacyjny, a nie procesowy i wywołuje taki skutek, że strona jest poinformowana o treści aktu administracyjnego, natomiast terminy procesowe do wykonywania przez nią czynności, w tym wnoszenia środków odwoławczych albo skargi do sądu administracyjnego należy liczyć od daty doręczenia pisma pełnomocnikowi. Celem pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym jest, co wydaje się oczywiste, wzmocnienie procesowej ochrony praw strony. Nie można jednak tracić z pola widzenia okoliczności, że mająca pełnomocnika strona, której doręczono decyzję, nie jest pozbawiona prawa do samodzielnego wniesienia skargi do sądu administracyjnego czy złożenia środka odwoławczego.
Dla zachowania gwarancji formalnych postępowania i dochowania zasady prawa czynnego udziału strony działającej przez pełnomocnika jest prawidłowe doręczenie decyzji pełnomocnikowi. Doręczenie decyzji stronie zamiast ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi ma - w stosunku do tej strony - wymiar wyłącznie informacyjny. Czynność ta wywołuje jedynie ten skutek, że strona zostaje poinformowana o treści pisma (aktu, orzeczenia). Natomiast skutki prawne związane z doręczeniem rozpoczynają się dopiero z datą skutecznego doręczenia pisma (aktu, orzeczenia) ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi. Innymi słowy, doręczenie orzeczenia stronie, jeżeli działa ona przez ustanowionego pełnomocnika jest co do zasady bezskuteczne. Takie stanowisko w sprawie zajął także organ. Dodatkowo wskazał, że przedmiotowej decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 25 listopada 2020 r. został nadany walor ostateczności, co potwierdza pieczęć naniesiona w dniu 16 grudnia 2020 r. W związku z powyższym organ stwierdził, iż przedmiotowe odwołanie jest niedopuszczalne. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie istnieje podstawa do wznowienia postępowania na mocy art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Zdaniem Sądu brak jest w stanowisku organu konsekwencji, bowiem jeżeli organ wskazuje, że decyzja organu I instancji stała się ostateczna w skutek upływu terminu do wniesienia odwołania, to odwołanie strony skarżącej z dnia 15 października 2021 r. wniesione przez pełnomocnika skarżącego od decyzji Prezydenta Miasta Lublin z dnia 25 listopada 2020 r., jest odwołaniem wniesionym po terminie, a nie jest niedopuszczalne w rozumieniu art. 134 k.p.a., bowiem termin ten może zostać stronie przywrócony i sprawa zostanie rozpatrzona przez organ odwoławczy (patrz: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz R.Hauser, M. Wierzbowski, wydanie 7, Wydawnictwo CH.BECK, Warszawa 2021 r., str. 1153). W związku z powyższym w niniejszej sprawie organ jeżeli uznał, że decyzja Prezydenta Miasta Lublin z dnia 25 listopada 2020 jest ostateczna powinien stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Natomiast w piśmie z dnia 15 października 2021 r. pełnomocnik skarżącego zwróciła się także z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wskazany wniosek nie został przez organ w ogóle rozpoznany. Jeżeli strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to organ odwoławczy może wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania z powodu uchybienia terminowi dopiero po ostatecznym rozpoznaniu wniosku strony o przywrócenie terminu, wydanie bowiem postanowienia o przywróceniu terminu wyłącza możliwość wydania postanowienia o uchybieniu terminowi odwołania (wyrok NSA z 14 stycznia 1999 r., SA/Sz 306/98, LEX nr 36136; także wyrok NSA z 23 lipca 1999 r., I SA 350/98, LEX nr 48579; wyrok NSA z 31 maja 2000 r., SA/Sz 565/00, Pal. 2001, nr 11–12, s. 217; P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, art. 134.
Wskazać należy, że czynności organu odwoławczego determinowane są przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Po pierwsze, organ powinien zbadać odwołanie wnoszone przez stronę pod kątem jego dopuszczalności i terminowości. Po drugie, w razie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ powinien wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a., w dalszej zaś kolejności, w razie ewentualnego wniesienia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ powinien rozpoznać ten wniosek według przepisów art. 58 i 59 § 2 k.p.a. Stwierdzenie uchybienia terminowi na podstawie art. 134 k.p.a. nie stoi na przeszkodzie rozpoznaniu wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ani nie czyni go bezzasadnym.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do dokonania czynności zaliczono m.in. także okoliczności związane z wadliwym doręczeniem przesyłki (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 lutego 2014 r., II SA/Gd 823/13, Lex nr 1470196). W rozpoznawanej sprawie doszło do wadliwości polegającej na doręczeniu przesyłki stronie z pomięciem jej pełnomocnika. Nie doszło więc do doręczenia przesyłki zgodnie z wymogami prawa. Wskazać dodatkowo należy, że w niniejszej sprawie złożone przez skarżącego pełnomocnictwo nie zawierało adresu pełnomocnika do doręczeń. Okoliczność, że w tzw. nagłówku pisma strony, w imieniu której działa pełnomocnik, widnieje adres tejże strony, nie upoważnia do konkluzji, że wskazany adres jest adresem do doręczeń dla pełnomocnika. W takiej sytuacji organ winien wezwać skarżącego do wskazania adresu pełnomocnika, czego w niniejszej sprawie nie uczynił. Zaadresowanie przesyłki wyłącznie na adres strony bez uszczegółowienia jako adresata jej pełnomocnika w tej konkretnej sytuacji spowodowało uchybienie terminu do wniesienia odwołania, czemu pełnomocnik nie zawinił.
Sąd dodatkowo wskazuje, że zgodnie z przyjętą w k.p.a. zasadą oficjalności organy prowadzące postępowanie bezwzględnie zobowiązane są do doręczania wszystkich pism procesowych, w tym orzeczeń (decyzji i postanowień) pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że pominięcie przez organ administracji pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym i uzasadnia wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Najwyższego z 10 lutego 1987 r., sygn. akt SA/Wr 875/86 lub B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 247). Organ orzekając o niedopuszczalności odwołania złożonego przez pełnomocnika strony (stronę pominiętą) wskazuje, że przysługujące jej uprawnienie obejmuje żądanie wznowienia postępowania, z którym strona może skutecznie wystąpić w terminie miesiąca od dnia doręczenia jej ww. postanowienia. Jego doręczenie należy bowiem w tym przypadku traktować jako urzędowe zawiadomienie strony o tym, że kwestionowane przez nią postępowanie administracyjne zostało zakończone i weryfikacja kończącej to postępowanie decyzji ostatecznej może nastąpić wyłącznie poprzez wystąpienie przez stronę, której odwołanie było niedopuszczalne, z nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.).
Ze względu na powyższe organ zobligowany będzie do zgodnego z naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.).
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.