II SA/LU 418/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje cofające pozwolenie wodnoprawne, wskazując na błędy proceduralne organów i potrzebę dokładniejszego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz intencji stron.
Skarżący S. F. zaskarżył decyzje cofające mu pozwolenie wodnoprawne, argumentując naruszenie przepisów k.p.a. i błędną wykładnię prawa wodnego. Organy oparły cofnięcie pozwolenia na rzekomym braku korzystania z uprawnień przez ponad 2 lata, co skarżący kwestionował, wskazując na przeszkody faktyczne i prawne. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżone decyzje i wskazując na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ, z uwzględnieniem zasady trwałości decyzji ostatecznych i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz intencji inicjatora postępowania.
Sprawa dotyczyła skargi S. F. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie, która utrzymała w mocy decyzję cofającą pozwolenie wodnoprawne na pobór wód powierzchniowych. Organy obu instancji uznały, że zaistniała przesłanka z art. 415 pkt 5 Prawa wodnego, tj. brak korzystania z uprawnień przez okres co najmniej 2 lat. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a., w tym brak wszechstronnego zebrania dowodów i błędną ocenę materiału dowodowego. Podniósł, że cofnięcie pozwolenia oparte zostało na błędnej interpretacji jego oświadczeń i pominięciu istotnych dowodów, w tym dowodów wskazujących na niemożność korzystania z pozwolenia z przyczyn faktycznych i prawnych, a także na wadliwość pozwolenia innego z użytkowników rzeki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że postępowanie w trybie art. 415 Prawa wodnego jest odrębnym postępowaniem, które nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy w kolejnej instancji ani oceny poprawności wcześniej wydanej decyzji. Sąd wskazał, że organy nie wykazały w sposób wyczerpujący, dlaczego cofnięcie pozwolenia jest niezbędne, a także nie wyjaśniły wątpliwości co do intencji inicjatora postępowania (P. C.), który składał pisma sugerujące różne tryby postępowania (wznowienie, stwierdzenie nieważności). Sąd zwrócił uwagę na zasadę trwałości decyzji ostatecznych i konieczność działania organów z należytą rozwagą. Uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, organy nieprawidłowo zastosowały przepis, nie wyjaśniając należycie stanu faktycznego, intencji inicjatora postępowania oraz nie oceniając, czy brak korzystania z uprawnień był wynikiem świadomego działania strony, czy też przeszkód faktycznych lub prawnych.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że postępowanie w trybie art. 415 Prawa wodnego jest odrębnym postępowaniem, które nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy ani oceny poprawności wcześniej wydanej decyzji. Organy nie wykazały w sposób wyczerpujący, dlaczego cofnięcie pozwolenia jest niezbędne, nie wyjaśniły wątpliwości co do intencji inicjatora postępowania oraz nie oceniły, czy brak korzystania z uprawnień był wynikiem świadomego działania strony, czy też przeszkód faktycznych lub prawnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
Prawo wodne art. 415 § pkt 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Pozwolenie wodnoprawne można cofnąć bez odszkodowania, jeżeli zakład nie rozpoczął w terminie korzystania z uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego innych niż określone w art. 414 ust. 1 pkt 3 lub nie korzystał z tych uprawnień przez okres co najmniej 2 lat.
P.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 85
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2018, poz. 265 ze zm. art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Prawo wodne art. 414 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
k.p.a. art. 16 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie wykazały w sposób wyczerpujący, dlaczego cofnięcie pozwolenia jest niezbędne z punktu widzenia interesu społecznego i słusznego interesu indywidualnego. Organy nie wyjaśniły wątpliwości co do intencji inicjatora postępowania (P. C.), który składał pisma sugerujące różne tryby postępowania (wznowienie, stwierdzenie nieważności). Organy nie oceniły, czy brak korzystania z uprawnień był wynikiem świadomego działania strony, czy też przeszkód faktycznych lub prawnych. Postępowanie w trybie art. 415 Prawa wodnego jest odrębnym postępowaniem, które nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy ani oceny poprawności wcześniej wydanej decyzji. Zasada trwałości decyzji ostatecznych wymaga od organów działania z należytą rozwagą.
Godne uwagi sformułowania
"martwym uprawnieniem, niewykonalnym z przyczyn faktycznych" "uznanie administracyjne" "zasada trwałości decyzji ostatecznych" "nie jest rzeczą organu wyrażanie takich sądów"
Skład orzekający
Jerzy Parchomiuk
przewodniczący
Bogusław Wiśniewski
sędzia
Marcin Małek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących cofania pozwoleń wodnoprawnych, zasada trwałości decyzji ostatecznych, zasady prowadzenia postępowań administracyjnych w ramach uznania administracyjnego, obowiązki organów w zakresie wyjaśniania stanu faktycznego i intencji stron."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z pozwoleniem wodnoprawnym i współzależnością uprawnień różnych podmiotów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe prowadzenie postępowań administracyjnych i jak organy mogą popełnić błędy proceduralne, nawet w sprawach dotyczących praw nabytych. Pokazuje też złożoność relacji między użytkownikami wód.
“Sąd administracyjny uchylił cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego. Kluczowe błędy organów i zasada trwałości decyzji.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 418/22 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2022-09-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-06-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Bogusław Wiśniewski Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/ Marcin Małek /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne Hasła tematyczne Wodne prawo Sygn. powiązane III OSK 291/23 - Wyrok NSA z 2024-09-17 Skarżony organ Inne Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 1566 art. 415, art. 414 Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne Dz.U. 2021 poz 735 art. 145, art. 146 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2022 poz 329 art. 145 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2022 r. sprawy ze skargi S. F. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 6 kwietnia 2022 r. nr LU.RUZ.4213.2.2021.TK w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Zamościu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 2 września 2021 r. nr LU.ZUZ.3.4213.1.2021.AH; II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz S. F. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Decyzją z 2 września 2021 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Zamościu Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, po rozpoznaniu wniosku P. C. cofnął bez odszkodowania pozwolenie wodnoprawne udzielone S. F. w decyzji Starosty Lubartowskiego z 31 marca 2016 r. nr RLŚ.6341.55.2015 na pobór wód powierzchniowych z rzeki M. (ze stawu "D. " o pow. 1,93 ha P. C. położonego w miejscowości W. K., gm. K.) dla potrzeb napełniania stawu położonego w miejscowości D., gm. K.. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego zawarta w art. 415 pkt 5 Prawa wodnego, w postaci nie korzystania z uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego przez okres co najmniej 2 lat. Zdaniem organu S. F. oświadczył, że od ponad 5 lat nie korzysta z uprawnień nadanych mu na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego w decyzji Starosty Lubartowskiego z 31 marca 2016 r. Udzielone pozwolenie wodnoprawne dla S. F. jest zależne od piętrzenia wody przez P. C.. S. F. nie posiada bowiem pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wody na rzece M. , a jedynie na jej pobór w okresach utrzymywania piętrzenia na jazie przez P. C.. W czasie przeprowadzonej wizji w terenie na podstawie dokumentacji fotograficznej widać, że staw dolny jest częściowo napełniony wodą. Jednak poziom piętrzenia, który utrzymuje P. C. nie pozwala na pobór wody na staw S. F.. P. C. ma możliwość piętrzenia wody w rzece do rzędnej maksymalnej, lecz nie jest to jego obowiązek, może utrzymywać niższe piętrzenie i nie będzie to sprzeczne z posiadaną decyzją. Tym samym, zdaniem organu S. F. nie korzystał z przyznanego mu prawa do poboru wody z rzeki M. . Brak możliwości korzystania z uprawnień udzielonych mu w pozwoleniu wodnoprawnym jest wynikiem braku porozumienia obu korzystających z wód rzeki M. . Od powyższej decyzji B. i S. F. wnieśli odwołanie wskazując na przyjęcie błędnej wykładni prawa oraz zupełne pominięcie i zignorowanie istotnych dowodów w sprawie (wyroków sądów administracyjnych), w tym pominięcie dowodu, że pobór wody z rzeki M. do napełnienia jego stawu był niewykonalny z powodu popełnionego przestępstwa przez E. C. oraz arbitralne podejście do legalności stawów P. C., gdyż posiadane przez niego pozwolenie wodnoprawne było niewykonalne. Decyzją z 6 kwietnia 2022 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w całości podzielając jego stanowisko wyrażone w sprawie. Zdaniem organu odwoławczego S. F. potwierdził w sposób bezpośredni i nie pozostawiający żadnych wątpliwości co do charakteru tych oświadczeń, że nie korzysta z przysługującego mu uprawnienia od ponad 25 lat, a zatem organ pierwszej instancji błędnie wskazał okres jedynie 5 lat, w którym ten miał nie korzystać z przysługującego mu uprawnienia. Jak wynika wprost z treści przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego możliwość wykonywania przyznanych nim uprawnień jest bezpośrednio zależna od piętrzenia wody prowadzonego przez P. C., który ma możliwość piętrzenia wody do określonego poziomu maksymalnego, ale nie jest to jego obowiązek. S. F. nie ma natomiast podstaw prawnych do domagania się, w sposób skuteczny, do zobowiązania P. C. do utrzymywania piętrzenia wód rzeki M. do poziomu umożliwiającego zasilanie przez jej wody swojego stawu. W ocenie organu odwoławczego nie ma żadnej możliwości, aby zmiana tej sytuacji nastąpiła dopóki jest to zależne od wykonywania pozwolenia wodnoprawnego przez P. C.. W związku z tym w obiegu prawnym funkcjonowałby akt prawny będący w rzeczywistości "martwym uprawnieniem, niewykonalnym z przyczyn faktycznych". Sytuacja taka nie jest właściwa i należy ją rozwiązać usuwając jej przyczynę. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem S. F. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarzucając w niej naruszenie przez organ: 1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a - poprzez brak wszechstronnego zebrania i rozważenia materiału dowodowego w sprawie, a także poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy; 2) art. 6 i art. 8 k.p.a. poprzez brak praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy poprzez wydanie zaskarżonej decyzji wbrew przepisom prawa i w konsekwencji wydanie decyzji bez wykazania zasadności zastosowania art. 415 pkt 5 ustawy Prawo wodne; 3) art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 9, art. 11 i art. 77 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego oraz niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co miało istotny wpływ na wynik postępowania; 4) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego i uznanie, iż zebrane w sprawie dowody pozwalają na wydanie decyzji o cofnięciu bez odszkodowania pozwolenia wodnoprawnego; 5) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez brak prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego; 6) art. 15 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez ograniczenie się przez organ odwoławczy do pobieżnej kontroli decyzji organu pierwszej instancji, bez ponownego rozpoznania sprawy; 7) art. 85 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie oględzin w sytuacji, gdy z uwagi na charakter przedmiotowej sprawy ich przeprowadzenie jest potrzebne w celu prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy; 8) art. 415 pkt 5 ustawy Prawo wodne poprzez błędne zastosowanie i cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego w sytuacji, braku dokonania pełnej oceny stanu faktycznego pozwalającej zastosować przedmiotową regulację. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zwrot kosztów postępowania. Uzasadniając podniesione zarzuty skarżący podniósł między innymi, że konstrukcja uznania administracyjnego, zastosowana w art. 415 pkt 2 Prawa wodnego, oznacza, że nawet stwierdzenie zaistnienia przesłanek określonych w tym przepisie nie obliguje, a jedynie uprawnia organ do orzeczenia o cofnięciu pozwolenia wodnoprawnego. Tymczasem organ oparł swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na piśmie otrzymanym od skarżącego, całkowicie pomijając zebrany materiał dowodowy oraz obszerną argumentację zamieszczoną w odwołaniu z którego to pisma wyinterpretował, iż skarżący od ponad 25 lat nie korzysta z uprawnień nadanych na mocy pozwolenia wodnoprawnego, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. Już z samego wniosku o cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego oraz pism składanych przez E. C. wynika, że skarżący korzysta z uprawnień nadanych mu mocą przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego. W przeciwnym razie E. C. nie złożyłby wniosku w sprawie cofnięcie tego pozwolenia. Również z załączonego wydruku mapy z geoportalu wyraźnie wynika, iż na działkach należących do skarżącego zlokalizowany jest staw, który nie mógłby istnieć, gdyby w rzeczywistości nie korzystał on z uprawnień nadanych na mocy pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto, zdaniem skarżącego organ odwoławczy bezpodstawne wskazał, że cofnięte pozwolenie wodnoprawne jest aktem prawnym będącym w rzeczywistości martwym uprawnieniem, nie wykonywanym z przyczyn faktycznych. Jego zdaniem zarówno pozwolenie wodnoprawne udzielone skarżącemu jak i udzielone P. C. z uwagi na wzajemne oddziaływania powinny zostać wydane w kształcie pozwalającym na niezakłócone korzystanie z nadanych na ich mocy uprawnień przez każdą ze stron. Jednakże, decyzja o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego P. C. została wydana w sposób wadliwy, albowiem zawarte w niej postanowienia w istocie prowadzą do sytuacji, w której ten może w sposób dowolny i arbitralny decydować, czy umożliwi skarżącemu korzystanie z uprawnień nadanych mu na mocy przyznanego mu pozwolenia wodnoprawnego. Jednocześnie nadmienił, że sporne pozwolenia wodnoprawne było już poddane kontroli sądowoadministracyjnej dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 12 września 2019 r., II OSK 2468/17), który nie dopatrzył się żadnych naruszeń prawa przy jej wydawaniu, co ostatecznie przesądza, iż w przedmiotowej sprawie nie istnieją żadne powody które z punktu widzenia interesu społecznego, jak i słusznego interesu indywidualnego nakazywałyby uznać za niezbędne cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego skarżącemu. W ocenie skarżącego do wyjaśnienia sprawy znacząco mogłoby się przyczynić przeprowadzenie oględzin, czego organ zaniechał, czym naruszył art. 85 k.p.a., a co potwierdziłoby tezę o korzystaniu przez skarżącego z uprawnień nadanych w pozwoleniu wodnoprawnym. Jednocześnie dodał, że nie miał zamiaru informować, iż od 25 lat nie korzysta z uprawnień nadanych w pozwoleniach wodnoprawnych, a jedynie dążył do wykazania, iż przez okres ten nie mógł w sposób niezakłócony korzystać z przedmiotowych uprawnień, albowiem E. C. nieustannie utrudniał mu korzystanie z przedmiotowych uprawnień m.in. poprzez niszczenie urządzeń pozwalających na pobieranie wody ze stawu "dolnego", jak również wszczynanie wielu bezpodstawnych postępowań sądowych oraz administracyjnych mających na celu jedynie uprzykrzanie życia skarżącemu oraz jego żonie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest zgodność z prawem cofnięcia bez odszkodowania pozwolenia wodnoprawnego udzielonego skarżącemu na mocy decyzji Starosty Lubartowskiego z 31 marca 2016 r. nr RLŚ.6341.55.2015. Na jego podstawie skarżący uprawniony był do poboru wód powierzchniowych z rzeki M. (ze stawu "D. " o pow. 1,93 ha P. C. położonego w miejscowości W. K., gm. K.) za pomocą rurociągu dla potrzeb napełniania stawu położonego w miejscowości D., gm. K.. Mianowicie organy obu instancji uznały, że w okolicznościach sprawy wystąpiła przesłanka cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, określona w art. 415 pkt 5 Prawa wodnego, w myśl którego pozwolenie wodnoprawne można cofnąć bez odszkodowania, jeżeli zakład nie rozpoczął w terminie korzystania z uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego innych niż określone w art. 414 ust. 1 pkt 3 lub nie korzystał z tych uprawnień przez okres co najmniej 2 lat. Przed przystąpieniem do meritum sprawy, dla lepszego zobrazowania tematyki której dotyczy należy wyjaśnić, że przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne jest rozstrzygnięciem ostatecznym. Decyzja ta została wydana na skutek przeprowadzonego postępowania administracyjnego, a dodatkowo była poddana kontroli instancyjnej oraz sądowej. Decyzja ta - jak wskazano - jest ostateczna i na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe kontrolowanie jej poprawności ani przez organy ani przez sąd administracyjny, nie ta decyzja jest bowiem przedmiotem postępowania. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 415 Prawa wodnego jest bowiem samodzielnym i odrębnym postępowaniem administracyjnym. Jego przedmiotem jest sprawdzenie, czy w sprawie nie zachodzi któraś z określonych w tym artykule przesłanek, przemawiających za cofnięciem lub ograniczeniem ostatecznej decyzji - pozwolenia wodnoprawnego. Postępowanie to nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy w kolejnej instancji. W związku z tym organ nie może oceniać poprawności wcześniej wydanej decyzji. Skutkiem zaś tego również sąd nie dokonuje oceny wcześniej wydanej decyzji, lecz tylko kontroluje decyzje, które podjęto na podstawie art. 415 Prawa wodnego. Zatem nie mogły być w tym postępowaniu rozważane merytoryczne zarzuty i zastrzeżenia dotyczące prawidłowości zarówno udzielonego skarżącemu pozwolenia wodnoprawnego jak i pozwolenia wodnoprawnego udzielonego P. C.. Niedopuszczalna tym samym jest również ocena organu odwoławczego, że sporne pozwolenie wodnoprawne jest "martwym uprawnieniem, niewykonalnym z przyczyn faktycznych" i taką sytuację należy rozwiązać właśnie poprzez jego cofnięcie. Nie jest bowiem rzeczą organu wyrażanie takich sądów. Wracając natomiast do zasady trwałości decyzji ostatecznych, o której mowa w art. 16 § 1 k.p.a., podkreślić należy jej szczególną wagę, o której organ nie może zapominać prowadząc postępowanie w trybie cofnięcia rozstrzygnięć ostatecznych. Przywołana zasada służy bowiem realizacji podstawowych dla porządku prawnego zasad prawa, a mianowicie, bezpieczeństwa prawego, pewność prawa, zaufania do państwa i stanowionego prawa oraz ochrony praw nabytych, co motywowane jest potrzebą zapewnienia stabilności i pewności stosunków administracyjnoprawnych w przestrzeni czasu. Oczywistym przy tym jest, że zasada trwałości decyzji ostatecznej nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego. O czym zasadnie można wnioskować na podstawie treści przywołanego przepisu prawa (art. 16 k.p.a.), który wprost stanowi, że uchylenie lub zmiana takich decyzji - to jest decyzji ostatecznych - stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tyko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że trwałość decyzji nie jest równoznaczna z ich niezmienialnością, lecz polega na ograniczeniu możliwości ich wzruszania tylko do przypadków nadzwyczajnych. Stąd organy działając w tym trybie obowiązane są działać z należytą rozwagą, nie tracąc z pola widzenia, iż sprawa dotyczy pozbawienia strony praw nabytych. Przechodząc już do samej analizy podstawy prawnej skarżonego rozstrzygnięcia podkreślić należy, na co słusznie zwrócił uwagę skarżący, że przepis art. 415 Prawa wodnego, jest podstawą rozstrzygania przez właściwe w sprawie organy w ramach tak zwanego "uznania administracyjnego". Istota tej konstrukcji polega na tym, że organ administracji publicznej zachowuje - w granicach wyznaczonych przez przepisy prawa materialnego oraz ratio legis upoważnienia ustawowego do takiego działania - swobodę w zakresie wyboru kierunku podejmowanego rozstrzygnięcia. Konstrukcja uznania administracyjnego, zastosowana w omawiany przepisie, oznacza, że nawet stwierdzenie zaistnienia przesłanek określonych w tym przepisie nie obliguje, a jedynie uprawnia organ do orzeczenia o cofnięciu pozwolenia wodnoprawnego. W związku z tym organ ma obowiązek precyzyjnie i wyczerpująco wykazać, z jakich powodów uznał cofnięcie pozwolenia za niezbędne zarówno z punktu widzenia interesu społecznego, jak i słusznego interesu indywidualnego. Przy czym badanie zarówno interesu społecznego jaki i słusznego interesu strony nie może polegać na ocenie zgodności z prawem decyzji ostatecznej oraz możliwości czerpania płynących z niej praw i próba naprawienia tego stanu rzeczy. Działanie w ramach uznania administracyjnego, nie zwalnia organu od szczegółowego zbadania stanu faktycznego i odzwierciedlenia w aktach sprawy wyniku postępowania dowodowego. Decyzja wydana w warunkach uznania administracyjnego nie może być bowiem decyzją dowolną, lecz musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz w należyty sposób wyważać słuszny interes strony i interes społeczny (wyrok NSA z 15 września 2011 r., II GSK 863/10). Po pierwsze skarżący nigdy nie twierdził, że nie pobiera wody z rzeki M. od ponad 25 lat lecz, że nie robi tego zgodnie z prawem (pozwoleniami i wyrokami sądów). Już samo to twierdzenie zupełnie zmienia postać rzeczy, której to różnicy nie dostrzegł organ i jej nie wyjaśnił. Po drugie, niekorzystaniu z pozwolenia wodnoprawnego przez skarżącego przeczy również samo stanowisko inicjatora postępowania P. C., który wielokrotnie podnosił, że nie zgadza się na pobór wody przez skarżącego piętrzonej w jego stawie. Wreszcie po trzecie, skarżący wielokrotnie wskazywał, że pobór wody do napełniania jego stawu był niewykonalny z powodu popełnionego przez E. C. przestępstwa w postaci wielokrotnego niszczenia urządzenia wodnego, co spowodowało niemożność pobierania wody. Żadnej z tych kwestii nie wyjaśniły organy skupiając się jedynie na wadliwie odczytanej treści pisma skarżącego. Tym samym nie podjęły żadnych czynności zmierzających do ustalenia istnienia przesłanki cofnięcia przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego na którą się powołały. Za wysoce niewystarczające jest bowiem powoływanie się wyłącznie na treść pism skarżącego składanych w toku postępowania, dodatkowo arbitralnie ocenionych przez organy. W procedurze administracyjnej regułą natomiast jest, że to na organie spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Zaniechanie przez organ administracyjny podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością rozstrzygnięcia. Stosownie do przepisów art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., podstawą niewadliwej decyzji w każdej sprawie może być tylko ocena zgromadzonego przez organ administracyjny pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na ustalenie zgodnego bądź zbliżonego do rzeczywistości stanu faktycznego sprawy (zob. wyrok NSA z 3 października 2012 r., II GSK 1169/11). Jest to tym bardziej istotne gdyż w analizowanym przepisie art. 415 pkt 5 Prawa wodnego prawodawcy nie chodzi o jakiekolwiek zaprzestanie korzystania z udzielonego pozwolenia wodnoprawnego lecz o takie które stanowi wyraz świadomego działania podmiotu posiadającego to pozwolenie. Tymczasem organy rozstrzygające w sprawie w żaden sposób nie ocenił tej kwestii, tym samym nie ustaliły w sposób jednoznaczny, czy w sprawie w istocie doszło do zaprzestania korzystania z posiadanego przez skarżącego pozwolenia wodnoprawnego, a jeśli tak, co było tego przyczyną. Istniejące w niniejszym zakresie wątpliwości powinny zostać wyjaśnione zarówno poprzez zwrócenie się do stron o sprecyzowanie swoich twierdzeń jak i podjęcie przez organ innych czynności w tym również rozważenia konieczności przeprowadzenia dowodu z oględzin, który to dowód wysuwa się na pierwsze miejsce w systemie środków dowodowych zabezpieczających realizowanie prawdy obiektywnej. Ponadto wątpliwości sądu budzi dokonany przez organy wybór trybu postępowania. W sprawie bezspornym jest, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek P. C.. Skoro tak, to rzeczą organu było przede wszystkim ustalenie intencji inicjatora postępowania. Mianowicie w pierwszym w sprawie piśmie P. C. podnosił, że przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne wydano "potajemnie, bez jego wiedzy i zgody" (pismo z 11 marca 2021 i 19 kwietnia 2021 r.), co wskazywałoby na istnienie okoliczności wyrażonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a tym samym do przeprowadzenia postępowania w trybie wznowieniowym (art. 145 i nast. k.p.a.). Natomiast w piśmie z 11 maja 2021 r. wskazywał, że przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co z kolei wskazywałoby na żądanie wszczęcia i przeprowadzenia postępowania nieważnościowego (art. 156 i nast. k.p.a.). Organy natomiast bez głębszego odniesienia się do tych twierdzeń przystąpiły do przeprowadzenia postępowania na podstawie art. 415 pkt 5 Prawa wodnego. W tym stanie rzeczy podnieść przyjdzie, że organy nie podjęło czynności zmierzających do ustalenia rzeczywistego charakteru żądań inicjatora postępowania pomimo, że brak było podstaw do arbitralnego zakwalifikowania ich jako wniosek o przeprowadzenie postępowania w trybie art. 415 Prawa wodnego. Istniejące w niniejszym zakresie wątpliwości powinny zostać wyjaśnione poprzez zwrócenie się do strony o sprecyzowanie, w jakim trybie domaga się wyeliminowania z obrotu prawnego przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego. Brak podjęcia takich czynności stanowi naruszenie zasady wyrażonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. i dlatego ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji usunie wątpliwości co do rzeczywistych intencji, jakimi kierował się P. C. inicjując postępowanie. Dopiero następnie w sytuacji jednoznacznego ustalenia, że żądanie dotyczy przeprowadzenia postępowania w trybie art. 415 pkt 5 Prawa wodnego organ oceni zaistnienie przesłanki cofnięcia skarżącemu pozwolenia wodnoprawnego, kierując się wyżej wymienionymi wskazaniami co do możliwości jego zastosowania. Wobec powyższego, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 wspomnianej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Obejmują one zwrot 300 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem zastępstwa procesowego radcy prawnego oraz 17 zł opłaty kancelaryjnej od pełnomocnictwa.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI