II SA/GD 1773/01

II SA/Gd 1773/01 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-05-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Barbara Skrzycka-Pilch /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Gruszecki
Stanisław Nowakowski
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
art. 21, art. 1 ust. 2 pkt 3
Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Barbara Skrzycka-Pilch (spr.) Sędziowie: NSA: Stanisław Nowakowski Asesor WSA: Krzysztof Gruszecki Protokolant: Barbara Kroczak po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi R. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 17 kwietnia 200lr. nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 22 listopada 1999r. Nr [...] oraz zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego R. B. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
II SA/Gd 1773/01
Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 22 listopada 1999r. Nr [...] stwierdził, że R. B. nie spełnia warunków, o których mowa w art.21 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego (Dz.U.Nr 142 z 1997r., poz. 950 ze zm.) i odmówił przyznania mu uprawnień kombatanckich. R. B. zgodnie z pouczeniem złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 17 kwietnia 2001r. Nr [...], powołując się na przepisy art.127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art.22 ust.l oraz art.l ust.2 pkt 3 ustawy o kombatantach utrzymał w mocy powyższą decyzję.
W jej uzasadnieniu wskazano, że R. B., wystąpił z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby w Armii Krajowej w okresie od grudnia 1942r. do sierpnia 1944r.
Do wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich dołączony został życiorys oraz pisemne oświadczenia dwóch świadków: S. R. oraz M. K.
Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, że R. B. nie przedstawił dokumentów pozwalających na przyznanie mu uprawnień kombatanckich.
W trakcie ponownej weryfikacji wniosku Kierownik Urzędu zapoznał się szczegółowo z aktami kombatanckimi obu świadków i stwierdził, że nie znajdują się w nich żadne informacje dotyczące konspiracyjnej działalności świadków. S. R. był uczestnikiem wojny obronnej 1939r., a następnie do 1945r. pracował przymusowo na terenie Niemiec. Natomiast drugi świadek M. K. również był uczestnikiem wojny obronnej, do czerwca 1940r. przebywał w obozie jenieckim, a następnie po ucieczce z Niemiec ukrywał się w G. , gdzie jak wynika z akt - nie prowadził żadnej działalności konspiracyjnej.
W ocenie organu obaj świadkowie nie mogli stanowić wiarygodnego źródła informacji na temat działalności konspiracyjnej R. B., gdyż nie udowodnili, że byli jej bezpośrednimi świadkami i brali w niej udział.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. B. zarzucił brak konsekwencji w dokonywaniu kwalifikacji oraz oceny dokumentów i materiałów przedstawionych w toku postępowania.
Skarżący wskazywał, że brał czynny udział w walce w ramach oddziałów Armii Krajowej i okoliczność ta została potwierdzona przy przyjmowaniu go do Krajowego Związku Weteranów Walk 1939-1989 o Polskę Wolną i Sprawiedliwą.
Ponadto dokonano jego weryfikacji przy wystąpieniu o odznaczenie "Krzyż Armii Krajowej", które otrzymał w 1999r.
Do wniosku o odznaczenie załączona była stosowna dokumentacja oraz przesłuchano żyjących jeszcze świadków.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 02.153.1271 z późn. zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270).
W myśl art.l § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż rozpatrujący sprawę organ administracji publicznej dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
Postępowanie w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U.Nr 142 z 1997r., poz.950, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach, jest postępowaniem administracyjnym, w którym stosuje się wszystkie unormowania dotyczące zasad i sposobu prowadzenia postępowania dowodowego wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego.
Art.7 k.p.a. nakazuje organom administracji publicznej w toku postępowania stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z art.77 § 1 k.p.a. wynika obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego przez organ administracji publicznej.
Art.80 k.p.a. stanowi, że organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten wyraża równocześnie zasadę prawdy obiektywnej jak też zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ prowadzący postępowanie musi zatem dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenić wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych (por. K.p.a. z komentarzem. B.Adamiak, J. Borkowski, Warszawa 1996. s.378).
Przede wszystkim w sprawie z naruszeniem art. 77 § 1 k.p.a. nie rozpatrzono całego materiału dowodowego. W szczególności w uzasadnieniach obu decyzji nie zawarto pełnej oceny przedstawionych przez skarżącego dowodów. Tym samym naruszono też art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności przedstawionym dowodom. Skarżący przedstawiał oświadczenia świadków, rekomendację oraz przedłożył legitymację członkowską Krajowego Związku Walk o Polskę Wolną i Sprawiedliwą jak również dokumenty świadczące o przyznaniu Krzyża Więźnia Politycznego i Krzyża Armii Krajowej. Organ administracyjny był zobowiązany te dowody rozpatrzyć (art.77 § 1 k.p.a.) i dać temu wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.). Stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji, nawet z powołaniem się na prawo do swobodnej oceny dowodów, iż organ stwierdził, że skarżący nie przedstawił dokumentów, potwierdzających jego służbę w polskich podziemnych formacjach w okresie wojny 1939-1945 nie spełnia wymogu właściwego uzasadnienia decyzji.
Tego rodzaju ocena nosi znamiona oceny dowolnej, a więc pozbawionej uzasadnionych racji. Skoro skarżący przedstawia konkretne dowody na okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, to organ administracyjny, odmawiając uwzględnienia żądania, jest zobowiązany wyjaśnić dlaczego tych dowodów nie uznał za wiarygodne. Musi w ten sposób postąpić nawet wówczas, gdy dowody te budzą oczywiste zastrzeżenia. W przeciwnym razie stwierdzenie, iż skarżący "nie przedstawił dokumentów potwierdzających (...)" może budzić zasadniczą wątpliwość, czy organ w ogóle przedstawione dowody zauważył.
Podkreślić należy, że przyznanie skarżącemu Krzyża Armii Krajowej poprzedzone było stosowną weryfikacją jego działalności.
Rzeczą organu było zatem ustalenie na jakich dokumentach i materiałach oparto się przyznając skarżącemu ww. odznaczenie.
Ponadto w ocenie Sądu organ dokonał dowolnej oceny materiałów znajdujących się w aktach kombatanckich świadka M. K., a w szczególności życiorysu tego świadka, gdyż oświadczenie, że 24 czerwca 1940r. zwolniony został z obozu, a następnie po ucieczce z Niemiec ukrywał się w G., nie jest równoznaczne z tym, że świadek nie prowadził w tym okresie żadnej działalności konspiracyjnej.
Mając na względzie powyższe okoliczności należy stwierdzić, że organ administracji, aby należycie rozstrzygać wniosek skarżącego, powinien w oparciu o dostępną wiedzę historyczną oraz zawnioskowane przez skarżącego dowody i ewentualne przesłuchania skarżącego ustalić, czy skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu uprawnień kombatanckich przewidzianych w art. 1 ust.2 pkt 3 ustawy o kombatantach.
Ocena dowodów, którą organ administracji zobowiązany będzie poczynić w uzasadnieniu decyzji rozstrzygającej sprawę winna odpowiadać wymogom wynikającym z art.80 k.p.a., a zatem nie może być dowolna i musi opierać się na logicznych przesłankach. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270) i w związku z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ponieważ art.97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącego na podstawie art.55 ust.1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U.Nr 74 poz. 368 z późn. zmianami).