II SA/LU 405/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2023-09-28
NSAAdministracyjneWysokawsa
planowanie przestrzenneinwestycje celu publicznegozawieszenie postępowaniazagadnienie wstępneustalenie stronspadkobiercyk.p.a.decyzja lokalizacyjnanieruchomości sąsiednie

WSA w Lublinie uchylił postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, uznając, że ustalenie spadkobierców zmarłych współwłaścicieli sąsiedniej działki nie stanowi zagadnienia wstępnego wymagającego zawieszenia postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi P. Sp. z o.o. na postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Organy administracji zawiesiły postępowanie, uznając za zagadnienie wstępne ustalenie spadkobierców zmarłych współwłaścicieli sąsiedniej działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił te postanowienia, stwierdzając, że ustalenie kręgu stron postępowania w tego typu sprawach nie wymaga stwierdzenia nabycia spadku przez sąd powszechny i nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd wskazał, że organy powinny samodzielnie podjąć czynności w celu ustalenia spadkobierców.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę P. Sp. z o.o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, które utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Konopnica o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Postępowanie zostało zawieszone z uwagi na śmierć współwłaścicieli sąsiedniej działki, co organy uznały za zagadnienie wstępne wymagające ustalenia ich spadkobierców. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez bezpodstawne zawieszenie postępowania i przerzucenie na nią obowiązku ustalenia kręgu stron. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska skarżącej, uznając, że ustalenie kręgu spadkobierców zmarłych współwłaścicieli sąsiedniej nieruchomości, w kontekście postępowania o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego, nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Sąd podkreślił, że decyzja lokalizacyjna kształtuje głównie prawa inwestora, a w odniesieniu do właścicieli sąsiednich nieruchomości chodzi o zapewnienie im prawa do czynnego udziału w postępowaniu. W związku z tym, organy administracji powinny samodzielnie podjąć wszelkie możliwe czynności w celu ustalenia kręgu stron, w tym zwrócić się do wskazanych przez USC potencjalnych spadkobierców. Sąd uchylił zaskarżone postanowienia obu instancji, wskazując na istotne naruszenie przepisów postępowania, w tym zasady szybkości i prawidłowego ustalenia stron.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ustalenie kręgu spadkobierców zmarłych współwłaścicieli sąsiedniej nieruchomości nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że w sprawach o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, ustalenie kręgu spadkobierców zmarłych właścicieli sąsiednich nieruchomości nie jest zagadnieniem wstępnym, ponieważ nie chodzi o przyznanie im uprawnień materialnoprawnych, lecz o zapewnienie udziału w postępowaniu. Organy powinny samodzielnie podjąć czynności w celu ustalenia spadkobierców, a nie zawieszać postępowanie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (28)

Główne

k.p.a. art. 97 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zawieszenie postępowania następuje, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W niniejszej sprawie ustalenie spadkobierców nie było zagadnieniem wstępnym.

k.p.a. art. 97 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zawieszenie postępowania w przypadku śmierci strony w toku postępowania ma charakter względny i wymaga wykazania niemożności wezwania spadkobierców lub zarządcy.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 53 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 6 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 6 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

k.p.a. art. 101 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 124 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 100 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 30 § 5

Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 1027

Kodeks cywilny

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

k.c. art. 144

Kodeks cywilny

k.c. art. 922 § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 931

Kodeks cywilny

k.c. art. 940

Kodeks cywilny

u.p.g.k. art. 21

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

u.p.g.k. art. 22

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.b. art. 28 § 2

Ustawa Prawo budowlane

u.p.z.p. art. 59

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustalenie kręgu spadkobierców zmarłych współwłaścicieli sąsiedniej nieruchomości nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Organy administracji mają obowiązek samodzielnego ustalenia stron postępowania, a nie przerzucania tego obowiązku na wnioskodawcę. Decyzja lokalizacyjna kształtuje głównie prawa inwestora, a w odniesieniu do właścicieli sąsiednich nieruchomości chodzi o zapewnienie im prawa do czynnego udziału w postępowaniu.

Godne uwagi sformułowania

Ustalenie kręgu spadkobierców zmarłych stron na podstawie oświadczeń następców prawnych nie jest wystarczające; dowodem jest postanowienie sądu cywilnego lub akt poświadczenia dziedziczenia. Wyłączność stwierdzenia nabycia spadku dotyczy sytuacji, w której strona domaga się przyznania uprawnień prawnomaterialnych wywodzonych z dziedziczenia, a nie sytuacji, w której chodzi o ustalenie kręgu uczestników postępowania. Organ nie musi wymagać od inwestora przedstawienia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłych właścicielach sąsiednich nieruchomości.

Skład orzekający

Joanna Cylc-Malec

przewodniczący sprawozdawca

Jerzy Parchomiuk

sędzia

Brygida Myszyńska-Guziur

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie obowiązków organów administracji w zakresie ustalania stron postępowania, zwłaszcza w kontekście śmierci właścicieli nieruchomości sąsiednich w postępowaniach lokalizacyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowań o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego i może być odmiennie interpretowane w innych rodzajach postępowań (np. pozwolenie na budowę).

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego, jakim jest ustalanie stron postępowania w sytuacji śmierci uczestnika, co ma istotne znaczenie praktyczne dla postępowań administracyjnych.

Czy śmierć sąsiada zatrzyma budowę? Sąd wyjaśnia, jak ustalać strony w postępowaniu administracyjnym.

Dane finansowe

WPS: 597 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 405/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Brygida Myszyńska-Guziur
Jerzy Parchomiuk
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 621/24 - Wyrok NSA z 2025-03-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1073
art. 59, art. 61, art. 53
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 10 par 1, art. 28, art. 97 par 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Brygida Myszyńska - Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2023r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 21 lutego 2023r., znak: SKO.41/861/LI/2023 w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wójta Gminy Konopnica z dnia 5 stycznia 2023r., nr BK.6733.1.18.2022; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2023r., nr BK.6733.1.18.2022.post Wójt Gminy Konopnica na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 § 1 k.p.a. w pkt 1) zawiesił z urzędu postępowanie wszczęte na wniosek [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na terenie działki nr ewid.[...], obręb S. oraz działki nr ewid.[...], obręb M. L., gm. K., zaś w pkt 2) zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia dokumentu wskazującego spadkobierców po zmarłych: H. A. oraz S. A., w terminie 6 miesięcy licząc od daty wydania postanowienia.
W trakcie postępowania organ I instancji stwierdził, że współwłaściciele działki nr ewid.[...], graniczącej bezpośrednio z działkami objętymi inwestycją tj. H. A. oraz S. A. zmarli jeszcze przed wszczęciem postępowania (do akt dołączono odpisy skrócone aktów zgonu). Podniósł, że w tej sytuacji zachodzi konieczność ustalenia ich następców prawnych na podstawie postanowienia właściwego sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzonego przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia (zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.) Zdaniem organu, nie można w inny sposób ustalić bezspornie kręgu osób, które mają prawo uczestniczyć w postępowaniu w charakterze stron. Postępowanie w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dotyczy bowiem interesów prawnych wszystkich właścicieli nieruchomości, które sąsiadują z terenem inwestycji objętej wnioskiem inwestora w rozumieniu art. 28 k.p.a. i organ administracyjny zobowiązany jest umożliwić im udział w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1 k.p.a.).
W zażaleniu Spółka [...] domagała się uchylenia powyższego postanowienia, zarzucając jego wydanie z naruszeniem przepisów postępowania poprzez niepodjęcie przez organ we własnym zakresie działań zmierzających do ustalenia następców prawnych wskazanych osób i bezpodstawne przyjęcie, że wystąpiło zagadnienie wstępne, wymagające zawieszenia postępowania; zarzuciła ponadto, że organ przerzucił na nią obowiązek ustalenia kręgu stron postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie nie uwzględniło tych zarzutów i podzielając stanowisko i ustalenia organu I instancji, utrzymało w mocy powyższe postanowienie.
Kolegium dodatkowo wyjaśniło, że zagadnienie wstępne to kwestia materialnoprawna, zazwyczaj obejmująca ustalenie stanu prawnego w określonym zakresie sprawy rozpoznawanej przez organ administracji, kiedy w toku postępowania okaże się, że ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia innego organu lub sądu. Krąg podmiotów będących stronami postępowania w sprawie należy ustalać z uwzględnieniem art. 28 k.p.a., który stanowi, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istotą interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to ustalić przepis prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Następnie Kolegium podniosło, że S. A. i H. A. byli współwłaścicielami działki nr ew. [...] o pow. [...] ha położonej w K. , obręb M. L., a więc mogliby mieć przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. (gdyby żyli). Bezsporne jest jednak, że S. A. zmarł w 1976r., zaś H. A. w 2003r., tj. przed wszczęciem postępowania w sprawie. Kolegium podniosło, że osoba, która zmarła jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego nie może być obecnie uznana za stronę tego postępowania, a jednocześnie stwierdziło, że na podstawie dostępnych danych organ I instancji nie miał możliwości ustalenia kręgu spadkobierców po tych osobach. W związku z tym zdaniem Kolegium konieczne stało zawieszenie postępowania i zobowiązanie inwestora do przedstawienia dokumentów potwierdzających dziedziczenie po tych osobach. Okoliczność, że przepis art. 53 ust. 1 z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi podstawę do dokonywania doręczeń stronom postępowania w drodze obwieszczenia - nie zwalnia organu I instancji z prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania. Wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego może istotnie wpłynąć na sposób wykonywania własności przez właścicieli nieruchomości sąsiednich, przez co rzutować może na sferę ich prawa własności. Bez ustalenia stron postępowania organ nie jest uprawniony do podjęcia dalszych czynności w sprawie, w szczególności zmierzających do jej merytorycznego rozstrzygnięcia, bowiem naraża się na zarzut naruszenia prawa. Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. Powołany przepis statuuje ogólną zasadę ochrony interesu prawnego danego podmiotu przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. Zasada wynikająca z tego przepisu w istocie dotyczy naruszenia interesu prawnego osoby trzeciej na skutek ustalenia warunków zabudowy lub warunków lokalizacji celu publicznego na rzecz innych osób lub jednostek organizacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2008 r., sygn. akt II OSK 133/08). Właściciel ma m.in. prawo do niezakłóconego korzystania z nieruchomości, wynikające z art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego, jednakże zarazem zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. każdy ma prawo do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich. Z ogólnych postanowień art. 6 ust. 1 oraz art. 6 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. wynika, że odmowa ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego może nastąpić wtedy, gdy zamierzone wykorzystanie terenu spowoduje naruszenie chronionego prawem interesu publicznego oraz interesu osób trzecich. Stąd celowe są działania podejmowane w postępowaniu w celu ustalenia, czy zamierzone wykorzystanie terenu spowoduje naruszenie interesu spadkobierców współwłaścicieli działki nr ew. 276.
Kompetencje do stwierdzenia nabycia praw do spadku posiada sąd powszechny (postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku), ewentualnie notariusz (poświadczenie dziedziczenia). Do tych instytucji należy zatem ustalenie – po przeprowadzeniu odpowiednich postępowań - kręgu spadkobierców, co należy uznać za zagadnienie wstępne, od którego zależy krąg osób uprawnionych do udziału w niniejszej sprawie. Organ administracji nie ma możliwości samodzielnego ustalenia spadkobierców zmarłych stron na podstawie oświadczeń następców prawnych, bo dowodem istnienia takiego następstwa może być jedynie postanowienie sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialne poświadczenie aktu dziedziczenia (zob. wyrok WSA w Warszawie z 8 grudnia 2021r., I SA/Wa 1402/21).
Kolegium zauważyło, że procedura administracyjna daje możliwość organowi wystąpienia w tym zakresie ze stosownym wnioskiem do sądu powszechnego jedynie w wyjątkowych przypadkach określonych w art. 30 § 5 k.p.a.. tj. w sytuacji spadków nieobjętych. Na obecnym etapie postępowania nie jest jednak możliwe zastosowanie tej instytucji. Osobą, która posiada interes prawny w żądaniu wydania stosownego postanowienia przez sąd powszechny - sąd spadku, jest wyłącznie wnioskodawca (zob. wyrok WSA w Warszawie z 12 lutego 2007r., I SA/Wa 1444/06; WSA w Lublinie z 28 grudnia 2017r., II SA/Lu 879/17).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Spółka [...] reprezentowana przez [...] M. S. domagała się uchylenia postanowień organów obu instancji, zarzucając (podobnie jak w zażaleniu) ich wydanie z naruszeniem:
1) art. 7, 10, 77 § 1, 80 k.p.a. w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia we własnym zakresie spadkobierców zmarłych S. i H. A.;
2) art 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie postanowienia, wzbudzające wątpliwości co do tego, czy organ odwoławczy ponownie rozpoznał sprawę zgodnie z art. 15 k.p.a.;
3) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez zawieszenie postępowania w sytuacji, gdy nie występuje zagadnienie wstępne;
4) art. 100 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 i 10 k.p.a. poprzez faktyczne przerzucenie na Spółkę obowiązku ustalenia kręgu stron postępowania.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w przypadku postępowania o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego w razie stwierdzenia śmierci właściciela nieruchomości sąsiedniej nie chodzi o nałożenie na jego spadkobierców określonych obowiązków administracyjnych lub przyznanie im uprawnień wynikających z materialnego prawa administracyjnego, gdyż decyzja lokalizacyjna bezpośrednio kształtuje wyłącznie prawa inwestora, zaś w odniesieniu do właścicieli nieruchomości sąsiednich chodzi jedynie o kwestię zapewnienia tym osobom prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Nie występuje więc potrzeba uzyskania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (ani poświadczenia dziedziczenia), a organy powinny samodzielnie ustalić strony postępowania, np. na podstawie wpisów w ewidencji gruntów i budynków, która powinna być uaktualniana stosownie do art. 21-22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021r., poz. 1990 ze zm.). Na potwierdzenie tego stanowiska skarżąca powołała fragmenty wybranych orzeczeń sądów administracyjnych.
Końcowo skarżąca podniosła, że ewentualne naruszenie przez organ art. 10 k.p.a. stanowi podstawę wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienia organów obu instancji zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania.
Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
To, czy występuje zagadnienie wstępne, zależy od przedmiotu sprawy, którym w niniejszym przypadku jest rozpoznanie wniosku skarżącej Spółki [...] o wydanie decyzji lokalizacyjnej dla wskazanej inwestycji. W świetle powołanego przepisu, "zagadnienie wstępne" to takie, które bezpośrednio uzależnia (wiąże) rozstrzygnięcie sprawy głównej i to niezależnie od okoliczności sprawy, lecz co do zasady (w każdym wypadku, gdy pojawi się ten sam problem). Treść rozstrzygnięcia innego organu lub sądu musi być koniecznym (nieodzownym) elementem rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji przez organ administracji, bowiem brak jego wyjaśnienia przez sąd/inny organ stanowi bezwzględną przeszkodę dla wydania decyzji w prowadzonym przez organ postępowaniu.
Rację ma skarżąca, że taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodziła.
Sąd podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 czerwca 2021r., sygn. akt II SA/Po 724/20, że wyłączność stwierdzenia nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia, o której mowa w art. 1027 k.c., dotyczy jedynie sytuacji, w której strona domaga się przyznania przez organ administracji określonych uprawnień prawnomaterialnych wywodząc swoje prawa z dziedziczenia, a nie sytuacji, w której chodzi o ustalenie kręgu podmiotów, które mogą być uczestnikami postępowania administracyjnego, ale to nie tym podmiotom ma być przyznane określone uprawnienie. W tym drugim przypadku uprzednie stwierdzenie nabycia spadku nie jest konieczne. Taka właśnie sytuacja zwykle występuje w sprawach o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, czy o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego w razie śmierci właściciela nieruchomości sąsiadującej z terenem inwestycji. W takim wypadku nie chodzi o nałożenie na spadkobierców tej osoby określonych obowiązków administracyjnych lub przyznanie im uprawnień wynikających z materialnego prawa administracyjnego, lecz wyłącznie o zapewnienie tym osobom udziału w postępowaniu. Decyzja o warunkach zabudowy/lokalizacyjna kształtuje wyłącznie prawa inwestora, który nie musi być właścicielem terenu. Nie tworzy ona, nie przekształca, ani nie znosi żadnego stosunku prawnego. Decyzja o warunkach zabudowy/lokalizacyjna nie rodzi uprawnień i obowiązków po stronie właściciela terenu objętego wnioskiem, lecz kształtuje wyłącznie sytuację prawną osoby, która wniosek o jej wydanie złożyła. Organ nie musi więc wymagać od wnioskodawcy (inwestora) przedstawienia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku czy notarialnego poświadczenia dziedziczenia po zmarłych właścicielach sąsiednich nieruchomości. Wyłączność stwierdzenia nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia, o której mowa w art. 1027 k.c., dotyczy jedynie sytuacji, w której danej osobie mają być przyznane uprawnienia lub nałożone obowiązki wynikające z przepisów prawa materialnego, a wywodzone z faktu dziedziczenia tych uprawnień lub obowiązków po zmarłym poprzedniku prawnym.
Obowiązkiem organu w sprawie o wydanie decyzji o warunkach zabudowy/lokalizacyjnej jest natomiast ustalenie we własnym kręgu stron postępowania poprzez podjęcie wszystkich możliwych czynności. Ustalenie tych okoliczności możliwe jest w dowolny sposób przewidziany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego (art. 75 § 1 k.p.a.). W szczególności więc, gdy w sprawie nie ujawniono istnienia okoliczności, które wyłączałyby ustawowy porządek dziedziczenia, już samo ustalenie istnienia określonego stopnia pokrewieństwa pomiędzy zmarłą stroną i jej krewnymi można uznać za wystarczające do ustalenia następstwa prawnego. Krąg spadkobierców ustawowych został określony i wynika z ustawy (art. 931 - 940 kodeksu cywilnego), a dziedziczenie następuje z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 922 § 1 k.c.) Zatem wykazanie, że strona postępowania zmarła oraz wskazanie jej spadkobierców w taki sposób, że jest możliwe zawiadomienie ich o toczącym się postępowaniu, jest wystarczające do uznania, że spadkobiercy zmarłej strony zostali wskazani. Jedynie, gdyby organ administracji miał wiarygodne informacje o sporze o dziedziczenie, w szczególności wobec powołania się przez osobę spoza kręgu spadkobierców ustawowych na dziedziczenie testamentowe, to mógłby domagać się – w celu wykazania spadkobierców – przedłożenia stwierdzenia nabycia spadku czy aktu poświadczenia dziedziczenia (zobacz: wyrok NSA z 9 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 916/14). Już ustalenie określonego stopnia pokrewieństwa danej osoby w stosunku do zmarłego spadkodawcy pozwala na uznanie go za następcę prawnego zmarłego właściciela czy też współwłaściciela nieruchomości dla potrzeb określenia kręgu osób, które powinny być uczestnikami postępowania o ustalenie warunków zabudowy. Ustalenia tych okoliczności może dokonać organ we własnym zakresie.
Z analizy akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że organy takich czynności nie podjęły. W aktach sprawy znajdują się dane "potencjalnych spadkobierców" przekazane przez USC [...] wraz z pismem przewodnim z 4 stycznia 2023r. i odpisami skróconych aktów zgonu (k.214-218), a więc organ powinien się do tych osób zwrócić w celu potwierdzenia, czy rzeczywiście są oni spadkobiercami zmarłych małżonków A. i następnie powiadomić ich o prawie udziału w postępowaniu w charakterze stron (uczestników).
Uchybienie obowiązkowi ustalenia stron postępowania i zawieszenie postępowania należało uznać za istotne naruszenie przepisów postępowania, w tym zasady szybkości (art. 12 k.p.a.).
Zarzuty skargi okazały się więc trafne, choć dodać należy, że w zakresie ustalenia stron postępowania wnioskodawca powinien - w miarę możliwości - współpracować z organem. To przecież w jego interesie jest przeprowadzenie prawidłowego postępowania, by następnie nie było zagrożone wznowieniem, co wobec braku wszystkich stron, byłoby wysoce prawdopodobne ze względu na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Sąd ma świadomość, że w orzecznictwie istnieją rozbieżne poglądy co do tego, czy kwestia ustalenia spadkobierców osoby mogącej być stroną w postępowaniu, jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. – potwierdzeniem tego są choćby przytoczone przez organ i skarżącą odmienne orzeczenia. Sąd dostrzegł jednak, że kwestia ta jest traktowana przez sądy administracyjne jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zazwyczaj w innego rodzaju postępowaniach, niż w przedmiocie wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy/lokalizacji inwestycji celu publicznego. Ma to miejsce zwykle w postępowaniach toczących się na podstawie przepisów Prawa budowlanego (zob. wyrok NSA z 28 maja 2020r., II OSK 2504/19; wyroi NSA z 31 sierpnia 2016r., II OSK 2933/14; wyrok WSA we Wrocławiu z 20 lutego 2019r., II SA/Wr 865/18; wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Z 21 grudnia 2011r., II SA/Go 589/11) czy przepisów dotyczących obrotu nieruchomościami (zob. wyrok NSA z 22 czerwca 2017r., I OSK 2933/16). Status strony w tych sprawach ustalany jest na podstawie innych przepisów, niż status strony (uczestnika) postępowania w sprawie o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy/lokalizacyjnej. Np. w przypadku pozwolenia na budowę status strony ustalany jest na podstawie art. 28 ust. 2 prawa budowlanego, a nie na podstawie art. 28 k.p.a., inne są więc przesłanki uznania danej osoby za stronę. Pozwolenie na budowę może bezpośrednio oddziaływać na sferę uprawnień wynikających z prawa własności, a więc inaczej niż w przypadku decyzji o warunkach zabudowy /lokalizacyjnej. W związku z tym ochrona interesów osób trzecich w postępowaniu o pozwoleniu na budowę jest silniejsza, niż w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy czy lokalizacyjnej. Istnieje silniejsza zależność pomiędzy interesami stron różnych podmiotów (stron, uczestników przy ustaleniu warunków budowy (decyzja o pozwoleniu na budowę), niż przy ustaleniu warunków zabudowy (sytuowania inwestycji w danym miejscu). Dlatego o ile można zgodzić się z poglądem, że jest to podstawa do zawieszenia w przypadku pozwolenia na budowę (zob. w/w wyroki), o tyle w ocenie Sądu nie ma takiego uzasadnienia przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy /lokalizacyjnej (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 25 czerwca 2021r., II SA/Po 724/20 czy wyrok WSA w Warszawie z 12 marca 2021r., IV SA/Wa 2680/20).
Poza tym należy dodać, że nawet zawieszenie postępowania na mocy art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. (tj. w razie śmierci strony w toku, a nie przed wszczęciem postępowania) ma charakter względny, a więc nie bezwarunkowy. W świetle w/w artykułu śmierć jednej ze stron postępowania jeszcze nie uprawnia organu do automatycznego zawieszenia postępowania, czyli wstrzymania czynności procesowych do czasu usunięcia przeszkody w jego prowadzeniu poprzez ustalenie następców prawnych zmarłego. Aby wydanie postanowienia na podstawie tego przepisu było dopuszczalne, organ musi bezwzględnie wykazać, że nie jest możliwe wezwanie do udziału w postępowaniu spadkobierców zmarłego, zarządcy sukcesyjnego, osoby sprawującej zarząd majątkiem masy spadkowej spadku nieobjętego, ewentualnie nie jest możliwe wyznaczenie przez sąd kuratora spadku nieobjętego na wniosek organu administracji publicznej (art. 30 § 5 k.p.a.). Powyższe wynika z użycia w art. 97 pkt 1 k.p.a. spójnika "jeżeli", po którym następuje zdanie podrzędne, wskazujące na okoliczności warunkujące, co ewentualnie stanie się według treści zdania nadrzędnego, tj. zawieszenie postępowania. (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 2 kwietnia 2020r., II SA/Rz 130/20). Podobnie stwierdził WSA we Wrocławiu, że nawet wówczas, gdy wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe, organ nie powinien zawieszać postępowania, tylko kontynuować postępowanie z udziałem osoby, która spadek objęła, ewentualnie osoby zarządzającej masą spadkową lub z udziałem kuratora. Dopiero brak możliwości zapewnienia wskazanym osobom udziału w postępowaniu administracyjnym rodzi obowiązek jego zawieszenia (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 1 kwietnia 2019r., sygn. II SA/Wr 41/19).
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., uchylił postanowienia organów obu instancji.
Prowadząc postępowanie organ ustali prawidłowo krąg stron postępowania, w tym celu zwróci się do osób wskazanych przez USC K. jako "potencjalni spadkobiercy".
Ponadto Sąd dostrzegł, że przed wszczęciem postępowania administracyjnego zmarł także inny uczestnik - W. C. – w jego imieniu odbierała korespondencję M. C. (odpis skrócony aktu zgonu, k.43) Organ podejmie więc odpowiednie czynności w celu ustalenia także jego spadkobierców. Ze zwrotnych potwierdzeń odbioru przesyłek kierowanych do M. C. wynika, że były one odbierane przez M. C. i A. C. – organ powinien więc zwrócić się m.in. do tych osób w celu ustalenia, kto jest spadkobiercą zmarłego W. C..

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI