II SA/LU 403/04

II SA/Lu 403/04 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2004-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-07-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Ewa Ibrom
Jerzy Stelmasiak
Maciej Kierek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne
Scalanie gruntów
Sygn. powiązane
II OSK 123/05 - Wyrok NSA z 2005-11-08
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1989 nr 58 poz 348
art.1, art.8 ust.1
Obwieszczenie Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 20 października 1989 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek-sprawozdawca, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Protokolant Referent-stażysta Joanna Janiak, po rozpoznaniu w dniu 26 października 2004 r. sprawy ze skargi Z. M. i S. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie scalenia gruntów oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., znak[...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa po rozpatrzeniu odwołań Z. M. i S.M. od decyzji Starosty z dnia [...] marca 2004 r. znak: [...] zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi B. gmina Z.- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że Starosta zatwierdził projekt scalenia gruntów wsi B. gmina Z. opracowany przez upoważnionego geodetę – projektanta inż. J. R. pracownika Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych.
Od powyższej decyzji złożyli odwołania Z. M. i S.M.
W wyniku szczegółowego zbadania zarzutów na opracowany projekt scalenia gruntów stwierdzono, że na obiekcie B. prowadzone są ponownie prace scaleniowe, bowiem 2 grudnia 1999 r. Zarząd Gminy postanowieniem z dnia [...] grudnia 1999 r. podjął postępowania scaleniowe na tym obiekcie, opracowany projekt scalenia Zarząd Gminy zatwierdził swoją decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. wprowadzając uczestników scalenia w nowy stan posiadania.
Wskutek odwołań trzech uczestników scalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję zatwierdzającą projekt scalenia gruntów i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. znak: [...]. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. znak: [...] umorzył postępowanie dotyczące gruntów wsi B. jako bezprzedmiotowe wobec nie spełnienia warunków wstępnych do prowadzenia scalenia. Wniosek o scalenie nie spełniał wymogów formalnych wynikających z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scaleniu i wymianie gruntów.
W tej sytuacji właściciele gruntów wsi B. wnioskiem z dnia 24 marca 2003 r. ponownie wystąpili do Starosty o przeprowadzenie scalenia gruntów wsi B. Wniosek ten spełniał kryterium zarówno obszarowe (ponad 50 % wniosek właścicieli gruntów, łącznie przekraczał połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia), jak również podpisany był przez większość właścicieli gospodarstw rolnych, położonych na projektowanym obszarze scalenia. Wobec spełnienia wymogów wynikających z art. 3 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów Starosta postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2003 r. podjął postępowanie scaleniowe.
Scaleniem gruntów objęto obszar całej wsi B. obejmujący powierzchnię 467,1664 ha, należącą do 103 uczestników scalenia. Postępowaniem tym objęto również wspólnotę gruntową wsi B. na podstawie uchwały Nr 2 udziałowców wspólnoty.
W dniu 26 sierpnia 2004 r. na zwołanym zebraniu zostało odczytane postanowienie o podjęciu prac scaleniowych na obiekcie B. oraz poinformowano o zasadach prowadzenia scalenia przebiegu czynności prawnych i kalendarzu scaleniowym.
Na to postanowienie Z.M.., S.M. i A.S. złożyli wspólne zażalenie do Wojewody. Postanowieniem z dnia [...] września 2003 r. znak: [...] wydanym z upoważnienia Wojewody zażalenie to uznano za bezzasadne.
Na zebraniu w dniu 6 października 2003 r., które odbyło się w drugim terminie dokonano wyboru członków rady uczestników scalenia oraz podjęto uchwałę w sprawie określenia zasad szacunku gruntów objętych scaleniem. Zarządzeniem z dnia 7 października 2003 r. Nr 38 Starosta powołał członków komisji pełniącej doradczą funkcję przy scalaniu gruntów wsi B. Geodeta – wykonawca prac scaleniowych przy udziale komisji doradczej dokonał szacunku wszystkich gruntów wsi B. , a wyniki oszacowania przedstawiono w protokole z dnia 14 października 2003 r. Przedstawiony na zebraniu wiejskim w dniu 22 października szacunek porównawczy gruntów, został udostępniony do publicznego wglądu na okres siedmiu dni we wsi B. i na tak dokonany szacunek gruntów poddanych scaleniu nikt nie złożył zastrzeżenia, a zatem szacunek ten został przyjęty jako obowiązujący. Uchwała w sprawie zasad szacunku gruntów z dnia 6 października 2003 r. spełnia wymagania art. 13 ust. 2 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów.
Opracowany i wyznaczony na gruncie projekt scalenia gruntów wsi B. okazany został uczestnikom scalenia w dniu 22 grudnia 2003 r. na zwołanym w tym celu zebraniu. Na zebraniu tym zaznajomiono również uczestników scalenia z projektem warunków na jakich obejmą oni nowowydzielone grunty oraz poinformowano o możliwości składania zastrzeżeń w terminie 14 dni od dnia okazania projektu scalenia.
Złożone zastrzeżenia zostały zaopiniowane przez powołaną w tym celu komisję w dniu 21 stycznia 2004 r., po czym Starosta decyzją z dnia [...] marca 2004 r. zatwierdził:
1/ projekt scalenia gruntów wsi B. o łącznym obszarze 467.1664 ha;
2/ podział gruntów wspólnoty wiejskiej;
3/ terminy i zasady objęcia w posiadanie gruntów wydzielonych w wyniku tego scalenia.
Od powyższej decyzji odwołała się Z.M. w pismach z dnia 28 marca i 4 kwietnia 2004 r. Ponadto wraz ze S.M. złożyli wspólne odwołanie noszące datę 4 kwietnia 2004 r., tą samą datę zawiera skarga do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a pismo z dnia 18 kwietnia 2004 r., 24 kwietnia 2004 r. i kolejne pismo skierowane do Delegatury Urzędu Wojewódzkiego opatrzone jest datą 21 maja 2004 r. Niezależnie od tych pism S.M. w piśmie z dnia 3 kwietnia 2004 r. poinformował, że nabył od J.S. , H.W. i innych udziały we wspólnocie wsi B. Pismo z dnia 28 marca 2004 r. faktycznie jest wyrażeniem prośby Z.M. (wydzielić areał 2,32 ha w jednym miejscu po zmarłym synie, po zmarłej siostrze, 1 ha w pobliżu domu pierwsza działka od posesji O. , pozostały areał nad rzeką K., tzw. "[...]" w pobliżu tamy). Twierdzi, że A.S. chce zabrać mieszkańcom wsi B. ponad 20 ha wspólnoty wiejskiej oraz, że wybory komisji wiejskiej były niezgodne z prawem. We wspólnym piśmie z dnia 4 kwietnia 2004 r. Z.M. i S.M. uściśnili wniosek, że A.S. zakupił od 15 rolników udziały we wspólnocie gruntowej wsi B. W złożonym kwestionariuszu Z.M. wnosiła, by grunty orne pozostawić bez zmian, natomiast pastwisko po zmianie deklaracji wydzielić jako pierwszą działkę przy drodze nr 414, a pozostałe działki przy "tamie".
Skarżąca wniosła do scalenia 9,19 ha gruntów o wartości 304,40 jednostek szacunkowych oraz udział we wspólnocie gruntowej wynoszący 0,0232, w przeliczeniu na powierzchnię w hektarach wynosił 1,97 ha oszacowanych na wartość 50,41 jednostek szacunkowych. Łącznie przed scaleniem Z.M. wniosła do scalenia 354,81 ha, po odjęciu potrąceń na drogi wynoszących 3,57 jednostek szacunkowych za wartość 351,23 jednostek szacunkowych powinna otrzymać należny ekwiwalent gruntowy.
W wyniku scalenia wydzielono należną wartość w dziewięciu działkach ewidencyjnych o łącznej powierzchni 11,0137 ha o wartości 356,84 jednostek szacunkowych. Z powyższego wynika, że Z. M. wydzielono pełny należny ekwiwalent gruntowy. Wydzielone pastwisko zostało zlokalizowane jako druga działka ewidencyjna (zamiast pierwszej). Grunty orne pozostały w dotychczasowym stanie posiadania.
Użytki przed scaleniem wynosiły: grunty orne 6,69 ha; pastwiska 0,43 ha; lasy 0,77 ha; grunty zakrzaczone 1,28 ha; rowy 0,02 ha oraz udział we wspólnocie gruntowej 1,97 ha (użytki zielone), a po scaleniu wynosiły: grunty orne 6,7413 ha; łąki 0,0041 ha; pastwiska 2,0155 ha; lasy 0,8287 ha; grunty zakrzaczone 1,3784 ha; rowy 0,0457 ha.
Z powyższego porównania wynika, że zachowana została proporcja użytków + 20 % do czego obliguje art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Ponadto Z. M. kwestionuje wydzielony ekwiwalent gruntowy zmarłej siostry A.M. Nie udokumentowała jednak następstwa prawnego po zmarłej. Niezależnie od powyższego w wyniku z dokonanej analizy stanu własności A.M. przed scaleniem z gruntami wydzielonymi po scaleniu wynika, że wydzielono należny ekwiwalent zgodnie z przepisami ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. A. M. przed scaleniem posiadała grunty we wsi B. uwidocznione w ewidencji w dwu pozycjach rejestrowych, tj. poz. 13 i poz. 79.
Przed scaleniem w poz. 13 spadkobiercy A. M. wpisana była jedna działka nr 246 o pow. 1,17 o wartości 38,00 jednostek szacunkowych, natomiast w poz. 79 wpisane było siedem działek ewidencyjnych, tj. nr nr 18, 63, 124/2, 185, 200, 201 i 212/1 o łącznej powierzchni 4,86 ha o wartości 192,19 jednostek szacunkowych. Udział we wspólnocie wynosił 0,0170 w przeliczeniu 1,44 ha o wartości 36,93 jednostek szacunkowych. Łącznie grunty A.M. przed scaleniem obejmowały powierzchnię 7,47 ha i oszacowane były na wartość 264,43 jednostek szacunkowych. W wyniku scalenia wydzielono w poz. 13 łącznie 7,8147 ha o wartości 257,65 jednostek szacunkowych. Odchyłka na – 2,6 % mieści się w dopuszczalnej tolerancji przy projektowaniu ekwiwalentu gruntowego – dopuszczalna odchyłka wynosi + 3 % wartości.
Ponadto Z. M. kwestionuje wydzielony ekwiwalent gruntowy zmarłego syna W. S. S., po którym również nie udokumentowała swoich praw.
Przed scaleniem W. S. w pozycji 81 miał wpisane cztery działki ewidencyjne oznaczone numerami: 16/1, 122/2, 148/1 i 183 o łącznej powierzchni 5,35 ha oszacowanych na wartość 209,46 jednostek szacunkowych, a ponadto udział we wspólnocie gruntowej wynoszący 0,0180 w przeliczeniu na powierzchnię 1,53 ha oszacowanych na wartość 39,11 jednostek szacunkowych. Łącznie wynosiło to 6,88 ha po potrąceniach oszacowanych jako 246,07 jednostek szacunkowych. Wydzielono również po scaleniu łącznie 6,9382 ha gruntów o wartości 246,36 jednostek szacunkowych (+ 0,1 %). Wydzielony w wyniku scalenia ekwiwalent odpowiada zarówno pod względem wartości, jak też i jakości gruntom przedscaleniowym. Z. M. uczestniczyła czynnie w pracach scaleniowych, była też na części zebrań, jednakże nie podpisywała żadnych dokumentów scaleniowych. Fakt czynnego udziału w procesie scalenia potwierdza również treść składanych pism.
Drugim uczestnikiem scalenia, który odwołał się od decyzji Starosty zatwierdzającej scalenie jest S. M.
Przed scaleniem grunty skarżącego w ewidencji uwidocznione były w następujących pozycjach rejestru:
1. Poz. 14 – grunty nabyte od H. W. , działki nr nr 30/1 134/2, 163/2 i 205 o łącznej powierzchni 3,48 ha oszacowanych na wartość 133,00 jednostek szacunkowych. Działki te zostały zakupione bez udziału we wspólnocie gruntowej.
2. Poz. 113 – w tej pozycji zapisana była działka nr 260/3 o powierzchni 2,28 ha o wartości 78,40 jednostek szacunkowych, działka ta również była bez wspólnoty gruntowej.
3. Poz. 116 (odkupiona od J. M.), działki nr nr 50/1, 83/1, 152/1, 215 i 331 o łącznej powierzchni 3,36 ha o wartości 147,62 jednostek szacunkowych.
4. Poz. 69 – działki nr nr 28/1, 29/1, 31/1, 31/3, 93, 132/2, 157/2, 164/2, 196/2, 208/1 i 282/1 o łącznej powierzchni 9,06 ha o wartości 329,79 jednostek szacunkowych. W tej pozycji do działek nr nr 93, 196/2 i 208/1 przysługuje udział we wspólnocie gruntowej wynoszący 0,47 ha o wartości 11,95 jednostek szacunkowych. Nie ma dowodów potwierdzających nabycie przez S.M. udziałów we wspólnocie od H. W. i J. S. M.
Łącznie S.M. wniósł do scalenia 18,65 ha gruntów o wartości 700,76 jednostek szacunkowych.
W wyniku scalenia wydzielono w poz. 69 S.M. 17,8963 ha o wartości 715,00 jednostek szacunkowych. Wydzielone grunty odpowiadają pod względem wartości gruntom przedscaleniowym z odchyłką + 3 %. Zgodnie ze złożoną prośbą, ekwiwalent działki nr 260/3 przeniesiony został na działki orne nr 16 i nr 17 bliżej miejsca zamieszkania.
Z powyższego wynika, że obojgu odwołującym się wydzielono pełny należny ekwiwalent gruntowy.
Zarzut zbycia udziałów we wspólnocie gruntowej przez piętnastu członków wspólnoty gruntowej na rzecz A.S. nie jest przedmiotem postępowania; na mocy art. 27 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych zbycie udziałów nastąpiło w formie aktu sporządzonego na piśmie i zatwierdzonego decyzjami przez Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2001 r., znak: [...] oraz z dnia [...] marca 2004 r., znak: [...]. Ponadto zgodnie z art. 29 ust. 1 decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów stanowi tytuł do ujawnienia nowego stanu prawnego w księgach wieczystych i podstawę do wprowadzenia uczestników scalenia w posiadanie wydzielonych im gruntów. Decyzja ta nie narusza praw osób trzecich do gruntów wydzielonych w zamian za grunty posiadane przed scaleniem.
Od decyzji tej Z. M. i S. M. wnieśli skargę do sądu administracyjnego domagając się jej uchylenia.
W uzasadnieniu skarżący zarzucili, że A.S. podstępnie wykupił od piętnastu rolników udziały we wspólnocie pastwiskowej w B. , rozproszone po całym pastwisku po to, by w przyszłości dokonać ich komasacji i zdobyć tzw. "staw", który może w przyszłości przynosić znaczne dochody.
Skarżący podkreślili, że mieszkańcy wsi B. sprzeciwiają się scaleniu, gdyż nie będą mieli dostępu do swoich terenów. Podnieśli ponadto, że czują się lekceważeni przez władze gminy, a zaskarżona decyzja jest wadliwa również i z tego względu, że przyznaje L. D. udziały we wspólnocie gruntowej po J. M. i A. S. , pomimo, iż nie wykazał on swoich praw do wspólnoty.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W odniesieniu do zarzutu skarżących dotyczącego nabycia udziałów we wspólnocie gruntowej przez L.D., organ odwoławczy stwierdził, że w rejestrze szacunku porównawczego gruntów przed scaleniem, jak i w rejestrze szacunku porównawczego gruntów wydzielonych w wyniku scalenia wpisani są S.S.,S. I. i A. oraz J. M. Rolnikom tym nie powiększono wartości szacunkowej gospodarstw za wspólnotę gruntową, ponieważ nie byli jej udziałowcami.
Po rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargi nie są zasadne.
Materialnoprawną podstawę decyzji organu I instancji utrzymanej następnie w mocy przez organ wyższy stanowią przepisy ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (tekst jednolity: Dz. U. z 1989 r. Nr 58, poz. 348 ze zm.).
Zgodnie z art. 1 cyt. ustawy celem postępowania scaleniowego jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw i odpowiednie ukształtowanie rozłogów.
W przedmiotowej sprawie scaleniem objęto 103 uczestników i obszar 467,1664 ha, w tym wspólnotę gruntową wsi B. na podstawie uchwały udziałowców wspólnoty.
Wniosek ponowny o przeprowadzenie scalenia spełniał warunki zarówno obszarowe jak i podmiotowe (ponad 50 % właścicieli i obszar przekraczający połowę projektowanego obszaru scalenia).
Odnosząc się do zarzutów skargi należy powiedzieć, że w trakcie postępowania scaleniowego nie można uwzględnić wszystkich żądań każdego z uczestników z osobna, a więc i skarżących, ponieważ byłoby to technicznie niemożliwe i naruszałoby interesy innych rolników.
Ocena materiału dowodowego zebranego w postępowaniu należy do organów administracji publicznej.
Zdaniem Sądu poczynione przez organy administracji ustalenia są prawidłowe i znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym.
Postępowanie scaleniowe w sprawie spełnia wymogi przewidziane przez cyt. ustawę i kodeks postępowania administracyjnego.
Art. 8 ust. 1 cyt. ustawy ustanawia zasadę, że uczestnicy scalenia otrzymują grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane; za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nie przekraczającej 3 %.
W sprawie organ udowodnił i udokumentował, że skarżąca Z.M. wniosła ogółem do scalenia (po potrąceniach) 351,23 jednostek szacunkowych i otrzymała w zamian pełny ekwiwalent gruntowy przy zachowaniu proporcji użytków (9 działek ewidencyjnych o łącznej powierzchni 11,0137 ha o wartości 356,84 jednostek szacunkowych).
Wynika z tego w sposób obiektywny, że skarżąca otrzymała grunty większe obszarowo i poprawiła się struktura jej gospodarstwa.
Skarżąca kwestionuje ekwiwalenty gruntowe siostry A. M. i syna nie dokumentując następstwa prawnego.
Sprawy te nie mogą być regulowane w postępowaniu scaleniowym, ale winne być rozstrzygnięte w drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym.
Skarżący S. M. wniósł do scalenia 18,65 ha gruntów o wartości 700,76 jednostek szacunkowych, a wydzielono mu 17,8963 ha o wartości 715,00 jednostek szacunkowych.
Wydzielono więc grunty z dodatnią różnicą dla skarżącego położone bliżej miejsca zamieszkania.
Odnośnie podstawowych zarzutów skargi należy powiedzieć, że argumenty tam wskazane nie mogły być przedmiotem postępowania scaleniowego, jak i nie mogą być rozpatrywane przez Sąd.
Skarżący powołując się na względy historyczne w ogóle kwestionują sens i cel postępowania scaleniowego. Nie może mieć to znaczenia prawnego w sytuacji, gdy wniosek o scalenie złożyło ponad 50 % właścicieli gruntów i spełniał on wszystkie wymogi formalne.
Podobnie kwestia zbycia udziałów we wspólnocie gruntowej na rzecz A.S. nie była przedmiotem postępowania administracyjnego – co podkreśla organ. Skarga w tej materii posiada emocjonalny i napastliwy charakter.
W sytuacji występującej w sprawie Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów obowiązującego prawa i skargę od niej oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).