II SA/Lu 397/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS, które uchylały prawo do świadczenia wychowawczego przyznanego skarżącemu D. C. na córkę A. C. na okres od czerwca 2022 r. do maja 2023 r. Sąd uznał, że organy obu instancji dopuściły się istotnego naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewystarczające wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Sąd podkreślił, że przepisy takie jak art. 5 ust. 2a, art. 22 czy art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, służą ocenie prawa do świadczenia lub stwierdzeniu nienależnie pobranego świadczenia, ale nie mogą stanowić podstawy do uchylenia z mocą wsteczną decyzji lub informacji o przyznaniu świadczenia, które zostało już wypłacone za miniony okres. Uchylenie lub zmiana prawa do świadczenia wychowawczego na podstawie art. 27 ust. 1 tej ustawy ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem na przyszłość (ex nunc). W związku z tym, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, Sąd uchylił je, uznając skargę za zasadną. Sąd nie odniósł się do zarzutów skarżącego dotyczących opieki naprzemiennej, uznając to za przedwczesne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących uchylania świadczeń wychowawczych, skutków prawnych decyzji administracyjnych (ex nunc vs ex tunc), wymogów formalnych uzasadnienia decyzji.
Dotyczy specyficznej sytuacji uchylania świadczenia wychowawczego za okres już miniony i wypłacony. Interpretacja przepisów o opiece naprzemiennej nie była przedmiotem rozstrzygnięcia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji może uchylić z mocą wsteczną decyzję (lub informację) przyznającą świadczenie wychowawcze za okres, który już minął i świadczenie zostało wypłacone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchylenie lub zmiana prawa do świadczenia wychowawczego na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem na przyszłość (ex nunc), a nie wstecz (ex tunc). Pozbawienie strony prawa do wypłaconego świadczenia może nastąpić jedynie przy zastosowaniu instytucji świadczenia nienależnie pobranego (art. 25 ustawy).
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przepisy dotyczące uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia (art. 27 ust. 1) mają skutek na przyszłość. Uchylenie decyzji przyznającej świadczenie za okres, który już minął i świadczenie zostało wypłacone, jest niedopuszczalne. W takich przypadkach organ powinien stosować przepisy dotyczące zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (art. 25).
Czy organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego (art. 5 ust. 2a, art. 22, art. 25) do uchylenia świadczenia wychowawczego przyznanego na okres, który już minął?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy wadliwie zastosowały te przepisy, ponieważ nie służą one do uchylania z mocą wsteczną już przyznanych i wypłaconych świadczeń.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że przepisy te mają charakter materialny i służą ocenie prawa do świadczenia lub stwierdzeniu nienależnego pobrania, ale nie pozwalają na uchylenie decyzji przyznającej świadczenie za okres, który już minął. Uchylenie decyzji przyznającej świadczenie może nastąpić na podstawie art. 27 ust. 1, ale tylko ze skutkiem na przyszłość.
Czy uzasadnienie decyzji administracyjnej jest wystarczające, jeśli nie wynika z niego jednoznacznie podstawa prawna rozstrzygnięcia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie uzasadnienie stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy nie uczyniły zadość wymogowi wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, gdyż z zaskarżonych decyzji nie wynikało jednoznacznie, który z powoływanych przepisów stanowił podstawę rozstrzygnięcia, ani nie można było tego z całą pewnością wywnioskować z ich uzasadnień.
Przepisy (12)
Główne
u.p.p.w.d. art. 27
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Przepis ten umożliwia zmianę lub uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego, ale działa ze skutkiem na przyszłość (ex nunc), a nie wstecz.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymóg prawidłowego uzasadnienia decyzji, w tym wyjaśnienia podstawy prawnej.
Pomocnicze
u.p.p.w.d. art. 5 § ust. 2a
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Przepis ten przewiduje zasady przyznawania świadczenia w sytuacji opieki naprzemiennej orzeczonej przez sąd, ale nie służy do uchylania świadczeń z mocą wsteczną.
u.p.p.w.d. art. 22
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Przepis ten określa zasady wypłaty świadczenia w przypadku zbiegu prawa rodziców, ale nie służy do uchylania świadczeń z mocą wsteczną.
u.p.p.w.d. art. 25
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Przepis ten dotyczy stwierdzenia nienależnie pobranego świadczenia i obowiązku jego zwrotu, a nie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie z mocą wsteczną.
u.p.p.w.d. art. 13a § ust. 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Dotyczy informowania o przyznaniu świadczenia wychowawczego.
k.p.a. art. 138 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd.
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.
p.p.s.a. art. 119
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Postępowanie uproszczone.
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy wadliwie zastosowały przepisy prawa materialnego do uchylenia świadczenia przyznanego na okres, który już minął. • Uzasadnienie decyzji było niewystarczające i nie wynikała z niego jednoznacznie podstawa prawna rozstrzygnięcia (naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.). • Uchylenie decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze może nastąpić jedynie ze skutkiem na przyszłość (ex nunc), a nie wstecz (ex tunc).
Godne uwagi sformułowania
uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję • organy obu instancji stwierdziły obecnie, że sporne świadczenie nie mogło być przyznane skarżącemu, ponieważ opieka naprzemienna nie została orzeczona przez właściwy sąd • organy uznały, że świadczenie wychowawcze wypłacone skarżącemu za ten sam okres (...) jest świadczeniem nienależnie pobranym • zarzucając ich wydanie z naruszeniem: art. 5 ust 2a i art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. poprzez błędne przyjęcie, że istnienie opieki naprzemiennej nad dzieckiem może zostać stwierdzone wyłącznie na podstawie orzeczenia sądu • zaskarżone decyzje zostały wydane z istotnym naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. • żaden z organów w niniejszej sprawie nie uczynił zadość temu wymogowi, gdyż z zaskarżonych decyzji nie wynika jednoznacznie, który z powoływanych przepisów stanowił podstawę rozstrzygnięcia • ani przepis art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., ani art. 22 u.p.p.w.d., ani art. 25 u.p.p.w.d. nie mogły służyć jako podstawa prawna do uchylenia – z datą wsteczną - ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze • decyzja uchylająca prawo do świadczenia wychowawczego (...) ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc tj. z mocą na przyszłość od daty wydania decyzji. • brak jest jakichkolwiek podstaw, by decyzja taka uchylała lub zmieniała decyzję pierwotną z mocą wsteczną (ex tunc).
Skład orzekający
Joanna Cylc-Malec
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Czaja
sędzia
Bartłomiej Pastucha
asesor sądowy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uchylania świadczeń wychowawczych, skutków prawnych decyzji administracyjnych (ex nunc vs ex tunc), wymogów formalnych uzasadnienia decyzji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchylania świadczenia wychowawczego za okres już miniony i wypłacony. Interpretacja przepisów o opiece naprzemiennej nie była przedmiotem rozstrzygnięcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i pokazuje, jak istotne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych i materialnych przez organy administracji, zwłaszcza w kontekście skutków prawnych decyzji.
“ZUS nie może cofnąć świadczenia wychowawczego, które już wypłacił – kluczowe znaczenie ma skutek decyzji.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.