II SA/Lu 388/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Lublinie oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od daty wskazanej we wniosku, uznając, że świadczenie przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, a wyrok TK nie miał zastosowania do sytuacji faktycznej.
Skarga dotyczyła odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od daty wskazanej we wniosku, mimo orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego uznającego art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych za niezgodny z Konstytucją w określonym zakresie. Sąd uznał, że wyrok TK nie miał zastosowania do sytuacji faktycznej skarżącej, ponieważ nie dotyczyła ona procedury odwoławczej w sprawie ustalania niepełnosprawności, a świadczenie ma charakter wnioskowy. Zasiłek pielęgnacyjny przyznano od miesiąca złożenia wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie odmawiającą przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 26 czerwca 2002 r. do 31 stycznia 2008 r. Skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia od daty wydania orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. (sygn. akt P 28/07), który stwierdził niezgodność art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku od daty wskazanej we wniosku, argumentując, że świadczenia rodzinne przyznawane są na wniosek, a pierwszy wniosek został złożony dopiero 13 lutego 2008 r. Sąd oddalił skargę, uznając, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, choć dotyczył art. 24 ust. 2 ustawy, miał zastosowanie do specyficznej sytuacji osób powyżej 16 roku życia w procedurze odwoławczej dotyczącej ustalania stopnia niepełnosprawności. W niniejszej sprawie, dotyczącej osoby poniżej 16 roku życia i braku procedury odwoławczej, sąd uznał, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, zgodnie z przepisami ustawy, a wyrok TK nie mógł być rozszerzająco stosowany do odmiennej sytuacji faktycznej. Sąd podkreślił wnioskowy charakter świadczenia i brak możliwości przyznania go z urzędu za okres poprzedzający złożenie wniosku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego miał zastosowanie do specyficznej sytuacji osób powyżej 16 roku życia w procedurze odwoławczej dotyczącej ustalania stopnia niepełnosprawności. W przypadku wnioskowego charakteru świadczenia i braku takiej procedury, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje od miesiąca złożenia wniosku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyrok TK miał charakter zakresowy i dotyczył konkretnej sytuacji, która nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Podkreślono wnioskowy charakter świadczenia i brak możliwości przyznania go z urzędu za okres poprzedzający złożenie wniosku, nawet jeśli niepełnosprawność istniała wcześniej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.ś.r. art. 23 § ust. 1 i 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § ust. 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
u.ś.r. art. 16 § ust. 1 i 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § ust. 3a i 3b
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § ust. 4
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 26 § ust. 1-4
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Rady Ministrów § z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego ma charakter wnioskowy i nie może być przyznane z urzędu za okres poprzedzający złożenie wniosku. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 28/07 miał zastosowanie do specyficznej sytuacji faktycznej i nie mógł być rozszerzająco stosowany do odmiennych okoliczności sprawy. Data złożenia wniosku stanowi kryterium ustalenia początkowego momentu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie nieobjętym wyrokiem TK.
Odrzucone argumenty
Zasiłek pielęgnacyjny powinien być przyznany od daty wskazanej we wniosku (26 czerwca 2002 r.), powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Naruszenie art. 8 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie nakazu bezpośredniego stosowania Konstytucji. Naruszenie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nieuwzględnienie faktu jego niezgodności z Konstytucją. Naruszenie art. 6, 7, 8 i 77 § 1 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wyrok zakresowy, którego istotą jest zawężenie zakresu niezgodności z określonymi normami konstytucyjnymi, winien być rozumiany na tyle zgodnie z literą zawężenia, na ile jest to tylko możliwe. Postępowanie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego nie może być wszczęte z urzędu, gdyż postępowanie w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych ma charakter wnioskowy.
Skład orzekający
Leszek Leszczyński
przewodniczący sprawozdawca
Ewa Ibrom
sędzia
Grażyna Pawlos-Janusz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego, w szczególności zasady wnioskowości świadczenia oraz zakresu stosowania wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sprawach administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w kontekście wnioskowego charakteru świadczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i socjalnym.
“Zasiłek pielęgnacyjny: Kiedy można go otrzymać? Sąd wyjaśnia znaczenie wniosku i wyroku Trybunału Konstytucyjnego.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 388/08 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2008-10-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2008-05-30 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Leszek Leszczyński /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255 art. 23 ust. 1 i 2, art. 24 ust. 2. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 października 2008 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie podjętą na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 16 ust. 1, ust. 3-4, ust. 6, art. 23 ust. 1 i ust. 2, art. 24 ust. 2, ust. 3a i 3b, ust. 4, art. 26 ust. 1-4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903) odmówił przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 26 czerwca 2002 r. do 31 stycznia 2008 r. Decyzja podjęta została na wniosek M. P., złożony w dniu 13 lutego 2003 r., treścią którego było żądanie przyznania świadczenia od dnia 26 czerwca 2002 r. Decyzją z tej samej daty (Nr [...]) organ przyznał M. P. zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności od dnia 1 lutego 2008 r. do odwołania w wysokości 153 zł miesięcznie, wypełniając tym samym pozostałą część wniosku. Od decyzji odmownej [...] M. P. złożyła odwołanie, wskazując, że przedmiotowy zasiłek przysługuje jej od dnia 26 czerwca 2002 r. tj. od dnia wydania decyzji, na mocy której ustalono, że umiarkowany stopień jej niepełnosprawności powstał przed 16 rokiem życia. Wnioskodawczyni przede wszystkim wskazała na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07, w którym stwierdzono, że art. 24 ust. 2 ustawy jest niezgodny z Konstytucją. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy, wskazał, że strona po raz pierwszy złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w dniu 13 lutego 2008 r. wraz z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 26 czerwca 2002 r., z którego wynika, że niepełnosprawność strony datowana jest od 1997 r. Organ wskazał, że przyznano stronie zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności od dnia 1 lutego 2008 r. (decyzją z dnia [...], Nr [...]), natomiast nie przyznano zasiłku od dnia 26 czerwca 2002 r. Przewidziane w ustawie świadczenia przyznawane są bowiem wyłącznie na wniosek strony, a nie z urzędu, w związku z czym inicjatywa samego zainteresowanego jest warunkiem koniecznym do uzyskania przedmiotowego świadczenia. Strona złożyła wniosek o przedmiotowy zasiłek w dniu 13 lutego 2008 r., stąd też w niniejszej sprawie organ I instancji prawidłowo zastosował art. 24 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym prawo do świadczenia rodzinnego w postaci zasiłku pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek strony, oraz przyznał żądane świadczenie od 1 lutego 2008 r. Natomiast wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który przywołuje strona, nie ma bezpośredniego zastosowania do stanu faktycznego niniejszej sprawy, ponieważ dotyczy innej sytuacji. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożyła M. P. , wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W skardze powtórzyła ona argumentację powołaną w odwołaniu, w którym w szczególności zarzuciła naruszenie art. 8 Konstytucji RP poprzez pominiecie nakazu bezpośredniego stosowania Konstytucji, art. 24 ust. 2 poprzez nieuwzględnienie przez organy administracji okoliczności, iż przepis ten został uznany za niezgodny z Konstytucją oraz art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1, k.p.a., wskazując tym samym, że naruszenie ww. przepisów miało istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu lub też to prawo narusza i w zależności od tej oceny, orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 ww. ustawy. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd stosownie do treści art. 134 p.p.s.a., nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów. Sąd ten nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności postanowienia, to jest o jego zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego postanowienia. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowiska organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarga zatem w niniejszej sprawie nie jest zasadna. Ocenę prawną zaskarżonej decyzji oraz argumentacji wskazanej w jej uzasadnieniu należy poprzedzić uwagami na temat istoty zasiłku pielęgnacyjnego na gruncie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek ten przysługuje między innymi osobie niepełnosprawnej w wieku poniżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się ona orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, o czym stanowi art. 16 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 23 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje na wniosek złożony w urzędzie gminy lub miasta. Do wniosku, sporządzonego według ustalonego wzoru, należy dołączyć między innymi orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Art. 24 ust. 2 wskazanej ustawy stanowi, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Na gruncie powyższych przepisów należy zatem przyjąć, że proces przyznawania świadczeń rodzinnych, w tym zasiłku pielęgnacyjnego, składa się z następujących czynności: wniosku zainteresowanego podmiotu, urzędowego potwierdzenia istnienia stanu faktycznego uzasadniającego uprawnienie do zasiłku i przyznania zasiłku. Zasiłek jest związany z istnieniem określonego stopnia niepełnosprawności i jest przeznaczony na zniwelowanie skutków tego upośledzenia. W stosunku do przepisu art., 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 października 2007 r. (P 28/07) orzekł, iż przepis ten "w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawa do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Na wyrok ten powołała się strona skarżąca, zarzucając organom, iż zastosowały przepis, co do którego została stwierdzona w tym wyroku niezgodność z Konstytucją RP. W ocenie sądu zakres tego orzeczenia w powyższym wyroku jest jednoznaczny i dotyczy on stwierdzenia niezgodności z Konstytucja przepisu art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymogu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek. W sytuacji gdy wniosek ten dotyczy osób w wieku powyżej 16 lat, legitymujących się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w sytuacji rozpoznawania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności odwołania od orzeczenia zespołu powiatowego. Strona skarżąca powołała się na ten wyrok, nie rozwijając jednak argumentacji, z której wynikałaby możliwość zastosowania jego sentencji do stanu faktycznego, będącego przedmiotem postępowania administracyjnego, prowadzącego do wydania decyzji pierwszoinstancyjnej oraz zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. W ramach sądowej kontroli administracji, prowadzonej na gruncie art. 134 ustawy p.p.s.a. należy jednak odnieść się do możliwości ewentualnego zastosowania powyższego wyroku do sytuacji określonej niniejszą skargą. W szczególności należałoby postawić pytanie, czy na sytuację tę nie należałoby rozciągnąć zakresu stwierdzenia niekonstytucyjności art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zwłaszcza, że sam Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu powyższego orzeczenia stwierdził, że problem ma charakter ogólniejszy (s. 9 uzasadnienia), a uznanie niekonstytucyjności kontrolowanego przepisu w zakresie oznaczonym w sentencji wynikało z ram wyznaczonych przez pytanie sądu, co w konsekwencji doprowadziło Trybunał do stwierdzenia, iż to sądy, "orzekając w sprawach innych zasiłków, dokonają stosownej wykładni tego przepisu" (s. 20 uzasadnienia orzeczenia). Do takiej interpretacji, w istocie rozszerzającej zakres wyznaczony przez Trybunał Konstytucyjny, skłonił się skład orzekający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w wyroku z dnia 4 stycznia 2008 r. (sygn. akt II SA/Lu 788/07, "ZNSA", 2008, nr 5, s. 144-154). Argumentacja wyrażona w tym wyroku znalazła potwierdzenie w innych wyrokach sądów administracyjnych (por. np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 26 marca 2008 r., IV SA/Wr 20/08, niepubl., wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 sierpnia 2008 r., IV SA/Wr 191/08, niepubl.). W ocenie Sądu podjętej w sprawie wywołanej niniejszą skargą nie można jednak przyjąć, iż z wyroku Trybunału Konstytucyjnego płynie możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Przesądza o tym kilka przesłanek ogólnych oraz wyraźna odmienność stanu faktycznego, który stanowił przedmiot postępowania administracyjnego. Po pierwsze nie byłoby to zasadne dlatego, że wyrok zakresowy, którego istotą jest zawężenie zakresu niezgodności z określonymi normami konstytucyjnymi, niezależnie od przyczyny zawężenia zakresu, winien być rozumiany na tyle zgodnie z literą zawężenia, na ile jest to tylko możliwe. Wyrok ten powoduje bowiem, iż jakiś fragment zakresu zastosowania przepisu zostaje wyeliminowany i z punktu widzenia pewności prawa, stanowi to niedogodność, której skutki do czasu nowelizacji przepisu należy usuwać ad hoc w przypadku każdego stosowania prawa. Im większa zgodność z literą orzeczenia zakresowego, tym słabsze jest niebezpieczeństwo rozbieżności orzecznictwa w związku ze stosowaniem przepisu uznanego za zakresowo niezgodny z Konstytucją. Po drugie, ścisłość wykładni wyroku zakresowego ma szczególne znaczenie w przypadku sądowej kontroli administracji. Wskazanie sposobu interpretacji wyroku zakresowego organowi administracji, działającego w warunkach braku niezawisłości i będącego bezpośrednio związanego tym fragmentem tekstu przepisu, który nie mieści się we wskazanym wyroku zakresowym, znajdzie wprawdzie zastosowanie w konkretnym procesie decyzyjnym, prowadzonym w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, ale spowodować może dysfunkcjonalność decydowania w innych sprawach, rozpatrywanych na gruncie tego przepisu. Organ administracyjny nie będzie bowiem pewny co do sposobu interpretacji wyroku interpretacyjnego Trybunału Konstytucyjnego przez każdy skład orzekający. Organ ten ma natomiast obowiązek orzekania na podstawie tych fragmentów przepisu, co do których nie orzeczono niezgodności z konstytucją. Po trzecie, każde ewentualne rozszerzenie w toku wykładni sądowej (dokonywanej przez sąd administracyjny) zakresu niezgodności danego przepisu z konstytucją winno być traktowane jako wyjątek. Wymaga też szczególnej ostrożności. Jest to możliwe, jeśli rzeczywiście brak jest istotnych różnic w sytuacjach objętych wyrokiem zakresowym i sytuacjach wykraczających poza stwierdzony zakres niekonstytucjoności i wyrokiem tym nieobjętych tylko z tego powodu, że nie obejmowało tych sytuacji pytanie skierowane do Trybunału, zbudowane na tle konkretnego stanu faktycznego. Brak takich różnic winien wyraźnie wypływać z uzasadnienia wyroku TK. Także możliwość rozszerzenia winna być wzmocniona wyraźną deklaracją interpretacyjną samego Trybunału co do owej zakresowości orzeczenia oraz powodu jego zawężenia spowodowanego skierowanym pytaniem. Powyższe przesłanki, nałożone na sytuację wywołaną rozpatrywaną skargą nie dają w ocenie Składu orzekającego podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Orzeczenie o niepełnosprawności w niniejszej sprawie dotyczyło bowiem osoby poniżej 16 roku życia, w stosunku do której zarówno samo orzeczenie o niepełnosprawności z 2002 r. jak i następnie wniosek o zasiłek pielęgnacyjny, nie były kierowane w warunkach powtórnego rozpatrywania sprawy przez odwoławczy organ administracyjny. Nie mogło więc w żaden sposób mieć miejsca opóźnienie w przyznaniu świadczenia, wywołane trwaniem procedury odwoławczej. Brak jest zatem ryzyka opieszałości w przyznaniu świadczenia, na które wskazywał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. Powyższe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wskazywało na niekonstytucyjność tego warunku wskazanego w art. 24 ust. 2 ustawy, który przyjmował ustalanie świadczenia począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Teza powyższa została jednak wypowiedziana w kontekście sytuacji, w której istniał bezpośredni związek czasowy pomiędzy złożeniem wniosku a rozpoznawaniem przez zespół wojewódzki odwołania od orzeczenia zespołu powiatowego. W tym kontekście zatem za niezgodne z Konstytucją było uznane wiązanie początku świadczenia z datą złożenia wniosku. Taki związek czasowy nie zaistniał w niniejszej sprawie. Nie tylko brak tu orzekania o niepełnosprawności w trybie odwoławczym, ale ponadto orzeczenie o niepełnosprawności w żadnym wypadku nie przesądzało o niemożliwości rozpatrzenia złożonego wniosku i przyznania świadczenia z powodu jego braku czy niedołączenia do wniosku. W tym kontekście nie ma zastosowania także teza przyjęta we wskazanym wcześniej orzeczeniu WSA w Lublinie z dnia 4 stycznia 2008 r., w której sąd wypowiedział się o możliwości rozszerzenia zakresu niekonstytucyjności tego przepisu na sytuację, w której wniosek o przyznanie świadczenia został w następnym miesiącu uzupełniony o orzeczenie o niepełnosprawności, a na gruncie art. 24 ust. 2 organ administracji przyjął, że świadczenie należy przyznać od początku miesiąca, w którym wniosek uzupełniono. Stan faktyczny w sprawie wywołanej niniejszą skargą jest zupełnie inny. Orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane bowiem w 2002 r. i wskazuje na niepełnosprawność skarżącej od roku 1997. Nie byłaby racjonalnie uzasadniona interpretacja, że świadczenie powinno być przyznane od roku 1997, niezależnie od przekonania, iż zasiłek pielęgnacyjny ma służyć osobie niepełnosprawnej w czasie jej niepełnosprawności. Nie można także przyjąć, iż świadczenie przysługuje od roku 2002 r., kiedy to stwierdzono niepełnosprawność, trwającą od roku 1997 w sytuacji, gdy pierwszy wniosek złożony został w dniu 13 lutego 2008 r. W ocenie sądu zasadniczym powodem dla przyjęcia powyższego poglądu jest wnioskowy charakter świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego, wynikający z treści art. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W świetle obowiązujących przepisów, postępowanie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego nie może być wszczęte z urzędu, gdyż postępowanie w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych ma charakter wnioskowy. Jeśli skarżąca nie złożyła wcześniej wniosku o przyznanie takiego świadczenia, nie można zarzucić organom administracyjnym wadliwego rozstrzygnięcia. Obowiązek sporządzenia wniosku zgodnie z wymogami ustawy oraz obowiązek zgromadzenia i załączenia dokumentów wymaganych przez ustawę spoczywa na osobie uprawnionej do jego złożenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 964/07, LEX nr 355309 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 sierpnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1566/04, LEX nr 192952). Wnioskowość oznacza tu więc, że uprawniony komunikuje fakt potrzeby pobierania określonego świadczenia i żąda ustalenia jego przyznania oraz określenia jego wysokości. Sam fakt stwierdzenia niepełnosprawności, niezależnie od tego, kiedy miał miejsce, nie oznacza automatycznie, że każdemu niepełnosprawnemu świadczenie jest niezbędne do zaspokajania jego istotnych potrzeb życiowych. Dopiero wniosek aktualizuje samo żądanie. W sytuacji, kiedy pomiędzy stwierdzeniem niepełnosprawności a złożeniem wniosku upłynął okres niemal sześciu lat, a pomiędzy samym początkiem niepełnosprawności, stwierdzonym w orzeczeniu z 2002 r. a złożeniem wniosku – okres jedenastu lat, nie sposób przyjąć, że potrzeby życiowe niepełnosprawnego były w tym okresie zupełnie niezaspokajane. Złożenie wniosku należy w związku z tym traktować jako ujawnienie tych potrzeb oraz sformułowanie żądania. A zatem, w kontekście powyższej sytuacji, nie sposób nie potraktować daty złożenia wniosku jako daty, która na gruncie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie nieobjętym wskazanym wcześniej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, stanowi kryterium ustalenia początkowego momentu (początek miesiąca, w którym złożono wniosek) przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. W związku z powyższym za niezasadne należy uznać zarzuty strony skarżącej, odnoszące się do naruszenia art. 8 Konstytucji RP oraz naruszenia art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez nieuwzględnienie faktu niezgodności tego przepisu z Konstytucją. Bezpośredniość stosowania ustawy zasadniczej oznacza możliwość podejmowania decyzji stosowania prawa bezpośrednio na jej podstawie, także z ewentualnym pominięciem norm ustawowych. Warunkiem jest jednak sformułowanie w przepisach Konstytucji konkretnego wzoru zachowania, naddającego się do takiego bezpośredniego zastosowania. Strona skarżąca nie wskazuje takiego przepisu. Z treści skargi wynika, że bezpośredniość stosowania Konstytucji rozumiana jest przez skarżącą jako uwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, które nie miało miejsca przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji. W świetle wskazanych wyżej argumentów, zakresowy charakter wskazanego wyroku oraz fakt wystąpienia sytuacji decyzyjnej w niniejszej sprawie odmiennej od tej, która stała się podstawą wydania tego wyroku spowodował, że należało w ocenie sądu uznać, iż organy poprawnie ograniczyły się do zastosowania art. 24 ust. 2 ustawy w zakresie, w którym niezgodności z Konstytucją Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził. Nie można także uznać zasadności zarzutu dotyczącego nieustalenia okoliczności związanych z niepoinformowaniem skarżącej o przysługujących jej uprawnieniach w momencie wydawania orzeczenia o niepełnosprawności. Nie można bowiem aktualnie zweryfikować twierdzenia strony, iż organ nie poinformował jej, że przysługują jej określone uprawnienia związane z tym orzeczeniem. Twierdzenie takie zostało bezpośrednio wyrażone przez stronę skarżącą i stanowiło podstawę rozstrzygnięcia organu, mimo, że bezpośrednio organ odwoławczy argumentacji związanej z tym zarzutem nie rozwinął. Zarzut ten nie dotyczy jednak bezpośrednio postępowania kontrolowanego w ramach niniejszej sprawy. Faktami ustalanymi przez organy w ramach tego postępowania było natomiast wydanie orzeczenia o niepełnosprawności w dniu 26 czerwca 2002 r., brak wniosku w okresie pomiędzy powyższą datą a datą 13 lutego 2008 r. oraz złożenie wniosku datowanego na 13 lutego 2008 r. Co do tych faktów zarzutu ich nieustalenia lub ustalenia z naruszeniem art. 77 k.p.a. nie można w ocenie sądu podzielić Tym samym za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 6 oraz art. 7 k.p.a. w kontekście oparcia decyzji na przepisach prawa. W skardze nie wskazano na składniki kryteriów interesu społecznego oraz słusznego interesu strony, które mogłyby na gruncie art. 7 k.p.a. stanowić podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji. Także sąd nie znalazł samodzielnie podstaw do zastosowania tych kryteriów w sytuacji, gdy decyzja nie miała charakteru uznaniowego. Dostrzec należy natomiast wady uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, nie rozwijającego argumentacji, która wskazywałaby na istotne przesłanki odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 26 czerwca 2002 r. W ocenie sądu zostały naprawione w uzasadnieniu organu odwoławczego, który w sposób syntetyczny, ale wyczerpujący wskazał na zasadnicze aspekty odmowy przyznania świadczenia od żądanej daty. Uchybienie organu I instancji nie wpłynęło zatem w sposób istotny na treść rozstrzygnięcia. W świetle powyższej argumentacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w kontekście poczynionych rozważań, nie stwierdził niezgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI