II SA/Łd 14/05

II SA/Łd 14/05 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2005-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-01-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Arkadiusz Blewązka /sprawozdawca/
Wiktor Jarzębowski
Zygmunt Zgierski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 25 kwietnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędziowie Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant Referendarz sądowy Leszek Foryś, po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...]; 2/ zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J. J. kwotę 100 (sto) złotych z tytułu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Sygn. akt: II SA / Łd 14 / 05
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...], Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie przepisów art. 1 – 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 roku, Nr 42, poz. 371 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy J. J., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...], Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] odmówiono J. J. przyznania uprawnień kombatanckich wobec nie spełnienia przesłanek określonych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 roku, Nr 42, poz. 371 ze zm.).
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wyjaśnił, iż strona we wniosku z dnia 7 czerwca 2004 roku nie podała nowych faktów, które nie byłyby znane organowi przy podejmowaniu decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich. Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy organ podkreślił, iż przepisy art. 1 – 4 wskazanej powyżej ustawy szczegółowo określają jaką działalność uznać można za działalność kombatancką, za działalność równorzędną z działalnością kombatancką, oraz do jakiego rodzaju represji należy stosować ową ustawę. Dalej organ wskazał, iż bezspornym jest, iż podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność urodzenia się i pobytu wraz z rodzicami deportowanymi do pracy w III Rzeszy nie jest represją w rozumieniu powyższej ustawy i nie może być traktowana jako działalność kombatancka albo jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką. W ocenie organu, wpływu na podjęte rozstrzygnięcie nie ma również fakt, iż matka wnioskodawcy w chwili deportowania do pracy przymusowej była w ciąży. W powyższym stanie sprawy organ doszedł do przekonania, iż wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich nie zasługuje na uwzględnienie i utrzymał w mocy wcześniejszą swą decyzję odmawiająca przyznania uprawnień kombatanckich.
W dniu 6grudnia 2004 roku powyższa decyzja została w całości zaskarżona przez J. J. skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżący podniósł, iż nie zgadza się z decyzjami Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Wskazał ponownie, iż w marcu 1940 roku został "z Polski do Niemiec wywieziony w łonie matki". Urodził się w Niemczech 14 października 1940 roku. Po urodzeniu razem z matką był wywożony do prac polowych. W Niemczech przebywał od marca 1940 do czerwca 1945 roku i był wówczas źle traktowany i wysyłany jako dziecko do prac polowych. Wskazał, iż w ogóle nie miał dzieciństwa i w tym czasie nabawił się poważnych chorób.
Skarżący podniósł, iż posiada legitymację członkowską Kombatanckiego Związku Dzieci Wojny Rzeczypospolitej, oraz Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych Przez III Rzeszę. Wskazał, iż Prezydent obiecał, że "Dzieci Wojny będą miały wszystko bo im się należy a jest odwrotnie wszystko nam odebrał nie mamy żadnych przywilejów"
Skarżący wniósł ostatecznie o przyznanie "dodatku kombatanckiego".
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z treścią art. 3 par. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w skrócie: u.p.s.a.) (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Zgodnie zaś z art. 145 par. 1 ust.1 u.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd administracyjny stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 u.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się w zaskarżonej decyzji opisanego powyżej uchybienia, co rodziło konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej..
Postępowanie w niniejszej sprawie skarżący zainicjował poprzez złożenie w dniu 23 lutego 2004 roku "kwestionariusza osoby ubiegającej się o przyznanie uprawnień kombatanckich". Do powyższego "kwestionariusza" dołączył dwa zaświadczenia o pobycie jego rodziców P. i S. małżonków J. wraz z córką J. na terenie gminy S. w Niemczech w okresie od marca 1940 roku do czerwca 1945 roku, w charakterze robotników rolnych, oraz o urodzeniu się małżonkom J. w trakcie tego pobytu syna J.. Wyłącznie na powyższe okoliczności powoływał się skarżący w toku dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.
Nie budzi wątpliwości , iż przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 roku, Nr 41, poz. 371 ze zm.) nie regulują kwestii związanych z deportacją do pracy przymusowej w czasach II wojny światowej. Formalnie rzecz ujmując nie można więc postawić organowi zarzutu, iż w przepisach ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, nie dopatrzył się przepisu, pod który można byłoby dokonać subsumcji przestawionego przez skarżącego stanu faktycznego.
Powyższe ustalenie nie zmienia jednak oceny działań organu, bowiem sformułowane w uzasadnieniu decyzji konkluzje wynikają wyłącznie z czysto formalnego potraktowania złożonego przez skarżącego "kwestionariusza". Organ – w ocenie sądu – przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy, nie pokusił się o konieczne w niniejszej sprawie ustalenie jaki jest rzeczywisty zakres wniosku i przyznania jakiego konkretnie rodzaju uprawnień skarżący domaga się od organu. Nie budzi bowiem wątpliwości, iż złożony "kwestionariusz" dotyczy przyznania uprawnień kombatanckich, w sytuacji, gdy okoliczności przytoczone na jego poparcie wskazują raczej, iż tytułem na podstawie którego skarżący domaga się przyznania określonego uprawnienia jest deportacja do pracy przymusowej. Brak wyjaśnienia powyższej rozbieżności w istocie uniemożliwił organowi prawidłowe zakwalifikowanie wniosku strony, a następnie jego poprawne załatwienie. W tym miejscu wskazać wypada, iż zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną między innymi w przepisach art. 63, 65, 128 i 140 k.p.a., jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. O tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostateczne strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ, mając na względzie postanowienia przepisów art. 7 – 9 k.p.a., powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska (vide wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 roku w sprawie I SA 21188/00, Lex Nr 81741).
W realiach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości kwestia, iż dokumenty na które powołuje się skarżący wskazując na pobyt jego rodziców w czasie II wojny światowej na terenie III Rzeszy w charakterze robotników rolnych. Mówią one również o tym, iż w czasie deportacji rodziców do pracy przymusowej urodził się skarżący. Okoliczności powyższe wskazują raczej na to, iż podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie winny być przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Nie sposób bowiem wykluczyć, iż skarżący domagając się określonego uprawnienia, które nazywa "dodatkiem kombatanckim" w istocie zamierza uzyskać świadczenie pieniężne na gruncie przywołanej powyżej ustawy. Popełnienia przez skarżącego pomyłki w nazewnictwie dochodzonego uprawnienia nie można wykluczyć, tym bardziej, iż rozpoznawanie wniosków o przyznanie określonych uprawnień zarówno z ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej, jak i z ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, należy do kompetencji tego samego organu administracji publicznej – Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Powyższe kwestie powodujące konieczność wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy tytułem "kwestionariusza", a przedłożonymi dokumentami winny zostać w sposób nie budzący wątpliwości rozwiane przez organ administracji. Bierna i formalistyczna postawa organów administracji zdecydowanych na kontynuowanie postępowania i ostatecznie na wydanie decyzji, przy istnieniu powyższych wątpliwości co do rzeczywistej treści wniosku skarżącego, prowadzi do naruszenia fundamentalnych przepisów o postępowaniu przed organami administracji, w szczególności przepisu art. 7 k.p.a. nakładającego na organ obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, art. 9 k.p.a. nakładającego na organy obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, w tym czuwania, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a przede wszystkim art. 8 k.p.a. nakazującego takie prowadzenie postępowanie, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.
Z przytoczonych powyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 "c" u.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O obowiązku zwrotu kosztów postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 u.p.s.a.
Z tych wszystkich względów należało orzec jak powyżej.