II SA/Lu 362/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2022-10-20
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlaneroboty budowlaneutwardzenie działkibezprzedmiotowość postępowaniaumorzenie postępowaniarozbiórkanadzór budowlanydecyzja administracyjnak.p.a.

WSA w Lublinie oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie utwardzenia działki, uznając sprawę za bezprzedmiotową po rozbiórce utwardzenia.

Skarżący M. Ś. zaskarżył decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie utwardzenia działki, twierdząc, że prace nie zostały zakończone. Organy nadzoru budowlanego uznały postępowanie za bezprzedmiotowe po stwierdzeniu rozbiórki utwardzenia. WSA w Lublinie oddalił skargę, potwierdzając, że usunięcie obiektu budowlanego czyni postępowanie bezprzedmiotowym, nawet jeśli materiały pozostały na działce.

Sprawa dotyczyła skargi M. Ś. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie utwardzenia działki nr ewid.[...]. Postępowanie zostało wszczęte z urzędu w związku z robotami budowlanymi polegającymi na utwardzeniu części działki. Po serii oględzin i decyzji, w tym uchylanych przez sądy, właściciel działki poinformował o zdemontowaniu utwardzenia. Organy uznały postępowanie za bezprzedmiotowe na mocy art. 105 § 1 k.p.a. Skarżący zarzucał, że utwardzenie nie zostało całkowicie usunięte, a materiały pozostały na działce, co świadczy o zamiarze dalszego wykorzystania jej jako parkingu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, uznając stanowisko organów za prawidłowe. Sąd podkreślił, że rozbiórka obiektu budowlanego w toku postępowania czyni je bezprzedmiotowym, niezależnie od tego, czy dobrowolnie usunięty obiekt naruszał prawo. Składowanie materiałów budowlanych po rozbiórce nie stanowi podstawy do ingerencji organów nadzoru budowlanego, a kwestie zmiany sposobu zagospodarowania terenu czy zapewnienia dojazdu wykraczają poza ich kompetencje. Sąd zaznaczył również, że zamiar ponownej realizacji inwestycji w przyszłości nie wyklucza możliwości uzyskania stosownych pozwoleń, jeśli zostaną spełnione wymogi prawne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych staje się bezprzedmiotowe, gdy wykonane roboty budowlane (obiekt budowlany) zostaną w toku postępowania rozebrane.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rozbiórka obiektu budowlanego w toku postępowania czyni je bezprzedmiotowym na mocy art. 105 § 1 k.p.a., ponieważ cel postępowania (doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem) został osiągnięty poprzez usunięcie naruszenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

Pr.bud. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pr.bud. art. 50

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pr.bud. art. 51 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pr.bud. art. 51 § 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozbiórka obiektu budowlanego w toku postępowania czyni postępowanie bezprzedmiotowym na mocy art. 105 § 1 k.p.a. Składowanie materiałów budowlanych po rozbiórce nie stanowi podstawy do ingerencji organów nadzoru budowlanego. Kwestie zmiany sposobu zagospodarowania terenu i zapewnienia dojazdu wykraczają poza kompetencje organów nadzoru budowlanego.

Odrzucone argumenty

Utrzymanie w mocy decyzji o umorzeniu postępowania było błędne, ponieważ utwardzenie nie zostało całkowicie usunięte, a materiały pozostały na działce, co świadczy o zamiarze dalszego wykorzystania jej jako parkingu. Organy naruszyły art. 77 i 80 k.p.a. poprzez wybiórczą ocenę materiału dowodowego i pominięcie szerszego kontekstu sprawy.

Godne uwagi sformułowania

bezprzedmiotowość postępowania usunięcie przez inwestora w toku postępowania efektów robót budowlanych poprzez rozbiórkę powstałego w ich wyniku obiektu Zbędność i niemożność podjęcia tej interwencji sprawia, że postępowanie wszczęte przez organy nadzoru budowlanego jest bezprzedmiotowe i jako takie powinno być umorzone zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. Składowanie na nieruchomości materiałów budowlanych pochodzących z rozbiórki nie stanowi już bowiem podstawy do ingerencji organów nadzoru budowlanego

Skład orzekający

Joanna Cylc-Malec

przewodniczący

Bogusław Wiśniewski

sprawozdawca

Brygida Myszyńska-Guziur

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania administracyjnego w sprawach budowlanych w przypadku rozbiórki samowolnie wykonanych robót budowlanych."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy obiekt budowlany został faktycznie rozebrany w toku postępowania. Nie dotyczy sytuacji, gdy naruszenie trwa nadal.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę proceduralną dotyczącą bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w budownictwie po usunięciu samowolnie wykonanych robót. Jest to istotne dla praktyków prawa budowlanego.

Rozbiórka utwardzenia działki: Kiedy postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 362/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-10-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bogusław Wiśniewski /sprawozdawca/
Brygida Myszyńska-Guziur
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 48, art. 50, art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur, Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2022 r. sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 22 marca 2022 r. nr ZOA-XIV.7721.4.2020 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 22 marca 2022 r. nr ZOA-XIV.7721.4.2020 Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania M. Ś., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Janowie Lubelskim z dnia 17 stycznia 2022 r. nr PINB SIO.Ch.7356/III-2/17/l 8/19/21/22, umarzającą w całości postępowanie administracyjne w sprawie utwardzenia powierzchni działki nr ewid.[...] położonej w miejscowości C. D., gmina C.. Z uzasadnienia powyższego rozstrzygnięcia oraz przekazanych Sądowi akt sprawy wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Janowie Lubelskim w dniu 12 czerwca 2017 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie robót budowlanych związanych z utwardzeniem działki nr ewid.[...] (stanowiącej wówczas własność M. i M. małż. Ł. ). Z uwagi na datę wszczęcia przedmiotowego postępowania, zastosowanie w nim mają przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (aktualny t.j. – Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm., dalej jako "Pr.bud.") w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471). W oparciu o przeprowadzoną w dniu 8 czerwca 2017 r. kontrolę nieruchomości, a także kilkukrotnie przeprowadzane w toku postępowania oględziny (w dniu 5 lipca 2017, w dniu 18 grudnia 2017 r., w dniu 4 kwietnia 2018 r. i w dniu 6 sierpnia 2018 r.), organ pierwszej instancji ustalił, że fragment działki nr ewid.[...] został otoczony krawężnikiem drogowym oraz częściowo obrzeżem betonowym. Na części tego fragmentu, stanowiącej obszar o wymiarach 15,60 m x 35,0 m, wysypano tłuczeń kamienny. Z kolei na fragmencie działki o wymiarach 5,08 m x 35,0 m, przylegającym do pasa drogowego drogi powiatowej, ułożono kostkę betonową. Decyzją z dnia 7 maja 2018 r. PINB w Janowie Lubelskim, w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51. ust. 7 Pr.bud., odmówił nakazania M. i M. małż. Ł. wykonania określonych czynności lub robót budowlanych przy utwardzeniu ww. działki, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Decyzja ta została następnie utrzymana w moc decyzją Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 września 2018 r. Obie te decyzje zostały następnie uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 14 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Lu 865/18. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na konieczność wyjaśnienia, czy sporne utwardzenie powierzchni działki jest związane z innym obiektem budowlanym i jako takie stanowi urządzenie budowlane, o którym mowa w art. 3 pkt 9 Pr.bud., czy też pełni rolę placu postojowego, stanowiąc tym samym budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 Pr.bud. W toku ponownie prowadzonego postępowania G. Ł. (następca prawny M. i M. małż. Ł. , który nabył tytuł własności do działki nr ewid.[...] na podstawie aktu notarialnego umowy darowizny z dnia 30 kwietnia 2019 r., Rep. A nr [...] – k. 193 akt adm. I inst.), pismem z dnia 17 października 2019 r. poinformował PINB w Janowie Lubelskim o zdemontowaniu spornego utwardzenia powierzchni działki nr ewid.[...] Celem zweryfikowania tego twierdzenia organ I instancji przeprowadził w dniu 15 listopada 2019 r. oględziny, podczas których stwierdzono, że wykonana nawierzchnia z kostki betonowej została usunięta, natomiast na terenie działki nr [...] pozostawiona została pryzma ziemi i kamieni (tłucznia) oraz obrzeża. Decyzją z dnia 9 grudnia 2019 r. PINB w Janowie Lubelskim, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie w sprawie spornego utwardzenia. Decyzją z dnia 5 lutego 2020 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości powyższą decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Sprzeciw G. Ł. od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego został natomiast oddalony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2020 r. sygn. akt II SA/Lu 152/20. Ponownie prowadząc postepowanie PINB w Janowie Lubelskiem w dniu 28 lutego 2020 r. dokonał kolejnych oględzin działki nr ewid.[...], które wykazały, że na nieruchomości tej nadal znajduje się okrawężnikowanie oraz kruszywo kamienne i fragmenty podbudowy cementowo-piaskowej. Podczas kolejnych oględzin przeprowadzonych w dniu 20 sierpnia 2020 r. stwierdzono, że dokonano zdemontowania obramowania z obrzeży betonowych. Na działce znajdowały się hałdy kruszywa kamiennego usypane z rozebranej podbudowy utwardzenia, fragmenty podbudowy z części działki utwardzonej kostką betonową, pozostałości podbudowy z piasku i usypanego kruszywa kamiennego. W oparciu o powyższe ustalenia PINB w Janowie Lubelskim decyzją z dnia 22 października 2020 r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 Pr.bud., nakazał G. Ł. dokonanie rozbiórki wykazanych podczas oględzin pozostałości utwardzenia. Decyzja ta została uchylona decyzją Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 26 lutego 2021 r., a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ramach wytycznych co do dalszego postępowania organ odwoławczy wskazał na konieczność ustalenia, czy G. Ł. dokonał całkowitej rozbiórki i usunięcia z działki nr ewid.[...] wszystkich elementów budowli stanowiącej parking, czy też zamierza wykorzystać je do budowy parkingu (wówczas bowiem – jak stwierdził organ II instancji – należałoby wdrożyć procedurę legalizacyjną w oparciu o art. 48 Pr.bud.). Podczas kolejnych oględzin przeprowadzonych przez pracowników PINB w Janowie Lubelskim w dniu 10 listopada 2021 r., stwierdzono, że zdemontowane zostało okrawężnikowanie z trzech stron działki, a także pozostałe elementy podbudowy utwardzenia. Obecny podczas oględzin M. Ś. nie zgodził się z uznaniem, że sporne utwardzenie zostało rozebrane w całości. W jego ocenie przeczy temu okoliczność, iż na działce objętej przedmiotową inwestycją składowane są pozostałości spornego utwardzenia w postaci żwiru, krawężników i elementów podbudowy. Uznając w oparciu o poczynione ustalenia, że utwardzenie zrealizowane na działce nr ewid.[...] przestało istnieć, PINB w Janowie Lubelskim decyzją z dnia 17 stycznia 2022 r., na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postepowanie administracyjne w niniejszej sprawie, jako bezprzedmiotowe. Organ I instancji uznał, że składowanie na ww. działce kruszywa i pozostałości rozbiórkowych, nie daje podstaw do uznania, że sporne utwardzenie powierzchni gruntu (parking) nadal istnieje. W odwołaniu od decyzji organu I instancji M. Ś. wniósł o jej uchylenie. W ocenie odwołującego się, wbre stanowisku organów okoliczność, iż na działce nr ewid.[...], która przeznaczona jest do wykorzystania jako łąka i pastwisko, pozostawione zostało "składowisko" tłucznia kamiennego i krawężników, świadczy o braku bezprzedmiotowości niniejszego postępowania. Okoliczność ta wskazuje bowiem, że zamiarem właściciela tej działki nadal pozostaje wykorzystywanie jej jako parking. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie w powołanej na wstępie decyzji ostatecznej z dnia 22 marca 2022 r. stwierdził, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji podczas oględzin w dniu 10 listopada 2021 r. potwierdziło brak istnienia przedmiotu postępowania. Na działce nr ewid.[...] nie istnieje już bowiem utwardzenie, które pełniłoby funkcję parkingu. Brak jest zatem podstaw do dalszego prowadzenia postępowania w tej sprawie.
M. Ś. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na opisaną wyżej decyzję ostateczną Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez wybiórczą ocenę materiału dowodowego i pominiecie szerszego kontekstu sprawy nielegalnego parkingu na działce nr ewid.[...] w C.. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi podniósł, że G. Ł., mimo poinformowania PINB w Janowie Lubelskim o usunięciu utwardzenia, nie wykonał żadnych prac rozbiórkowych. Dopiero po wyznaczeniu przez organ I instancji oględzin, dla zachowania pozorów, w obecności pracowników nadzoru budowlanego rozpoczął zgarnianie na pryzmy wierzchniej warstwy tłucznia kamiennego. Konieczne okazało się wyznaczenie kolejnego terminu oględzin na 15 listopada 2019 r. Prace rozbiórkowe zostały jednak przerwane, a G. Ł. w dniu 9 listopada 2019 r. złożył do Wójta Gminy C. wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla parkingu na działce [...] Oczywisty jest zatem jego zamiar dalszego wykorzystywania tej działki jako parkingu. Pomimo tego PINB w Janowie Lubelskim decyzją z dnia 9 grudnia 2019 r. umorzył postępowanie. Na skutek uchylenia tej decyzji przez organ odwoławczy i przeprowadzenia kolejnych oględzin, PINB zmienił swoje stanowisko i w dniu 22 października 2020 r. wydał decyzję nakazującą rozbiórkę utwardzenia. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że istotne dla pełnego rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie czy dokonano całkowitej rozbiórki i usunięcia z działki wszystkich elementów budowli stanowiącej parking, czy też istnieje zamiar ich ponownego wykorzystania w tym samym celu. W dniu wyznaczonym przez PINB na kolejne oględziny w terenie, G. Ł. rozpoczął rozbiórkę krawężników. Wykonał to jednak w sposób pozwalający na ich ponowne wykorzystanie. Prace przerwano pozostawiając podbudowę piaskowo-betonową, co, w ocenie skarżącego, umożliwia dalszy postój pojazdów na części działki. Z placu nie usunięto także żadnych elementów utwardzenia. Tłuczeń kamienny, obrzeża i kostka betonowa są nadal składowane na działce w celu ponownego wykorzystania. Teren, który wcześniej - zgodnie z wygasłym planem zagospodarowania przestrzennego - stanowił użytek rolny, tj. łąkę i pastwisko, nie został przywrócony do poprzedniego stanu. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, nie można zgodzić się ze stanowiskiem organów obu instancji, które umorzyły postępowanie powołując się na przesłankę bezprzedmiotowości. Utwardzenie działki nie zostało bowiem w pełni usunięte, a teren nieruchomości nie został przywrócony do swojego pierwotnego stanu i sposobu rolniczego wykorzystania. Argument bezprzedmiotowości postępowania nie został zatem potwierdzony i uzasadniony. PINB nie wezwał bowiem inwestora do sprecyzowania jego obecnych zamiarów odnośnie prac na działce w kontekście złożonego wniosku o warunki zabudowy, by jednoznacznie określić zakres postępowania. Zatem pominięto tutaj szerszy aspekt sprawy dotyczący planu ponownego utwardzenia przedmiotowej działki. Skarżący podkreślił również, że decyzja umarzająca postępowanie na obecnym etapie może doprowadzić do zatwierdzenia stanu niezgodnego z prawem. Przed Sądem Rejonowym [...] toczy się bowiem postępowanie w sprawie o potwierdzenie drogi koniecznej na działce nr [...] dla sąsiedniej nieruchomości (sygn. akt I Ns [...]). W wyniku tego postępowania zostały wydane postanowienia o zabezpieczeniu dostępu oraz geodezyjnym wyznaczeniu w terenie przejazdu do drogi publicznej. G. Ł. naruszył natomiast obowiązujące postanowienia Sądu, uniemożliwiając dojazd i niszcząc oznakowanie geodezyjne. Postępowanie właściciela działki nr ewid.[...] w zakresie nielegalnych prac budowlanych ogranicza zatem prawa dostępu do drogi publicznej.
W odpowiedzi na skargę Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Stanowisko organów nadzoru budowlanego o bezprzedmiotowości postępowania wszczętego w sprawie wykonania robót budowlanych polegających na utwardzeniu powierzchni działki nr ewid.[...] w miejscowości C. D., uznać należy za prawidłowe. Podkreślić trzeba, że bezprzedmiotowość będąca – zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. – podstawą umorzenia postępowania administracyjnego, wynikać może zarówno z przyczyn prawnych – gdy okaże się, że nie ma normy prawnej udzielającej organowi administracji publicznej kompetencji do wydania decyzji administracyjnej, jak i z przyczyn faktycznych – gdy okaże się, że nie ma okoliczności faktycznych uzasadniających według hipotezy normy prawnej kompetencję organu administracji publicznej do wydania decyzji administracyjnej. Bezprzedmiotowość postępowania może mieć przy tym charakter pierwotny - gdy sprawa, która jest załatwiana, nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, bądź następczy – sprawa utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że w przypadku postępowania prowadzonego w sprawie nielegalnie wykonanych robót budowlanych, o jego bezprzedmiotowości (w tym wypadku o charakterze następczym) może zadecydować usunięcie przez inwestora w toku postępowania efektów robót budowlanych poprzez rozbiórkę powstałego w ich wyniku obiektu. Jeżeli bowiem przestał istnieć obiekt budowlany, to organy nadzoru budowlanego nie mają prawa wyciągać w stosunku do inwestora lub osoby wskazanej w art. 52 Pr.bud. konsekwencji przewidzianych w tej ustawie. (por. wyroki NSA: z dnia 30 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2725/15, z dnia 30 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2725/15; opubl. w CBOSA). Bez znaczenia wówczas pozostaje ocena, czy dobrowolnie rozebrany obiekt naruszał prawo. Jeżeli bowiem nawet obiekt taki wybudowano z naruszeniem prawa, to jego rozbiórka oznacza usunięcie tego naruszenia i wyłącza konieczność, a nawet możliwość, nakazania takiej rozbiórki przez organy, czy wydania przez nie innej decyzji mającej doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, który został osiągnięty bez ich interwencji. Zbędność i niemożność podjęcia tej interwencji sprawia, że postępowanie wszczęte przez organy nadzoru budowlanego jest bezprzedmiotowe i jako takie powinno być umorzone zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1438/15, dostępny w CBOSA). Taka właśnie sytuacja wystąpiła w analizowanej sprawie. Jak słusznie bowiem uznały organy oby instancji, postępowanie prowadzone w sprawie robót budowlanych polegających na utwardzeniu powierzchni działki nr ewid.[...], stało się bezprzedmiotowe wskutek dokonania przez inwestora, w toku postepowania, dobrowolnej rozbiórki obiektu (utwardzenia) powstałego w wyniku przedmiotowych robót budowlanych. Potwierdzeniem tej okoliczności jest przede wszystkim znajdujący się w aktach sprawy protokół oględzin działki nr ewid.[...] przeprowadzonych w dniu 19 października 2021 r. oraz załączona do niego dokumentacja fotograficzna (k. 305 – 308 akt adm. I inst.). Analiza tych materiałów nie pozostawia wątpliwości, że w dacie przeprowadzenia wspomnianych oględzin, wszystkie elementy utwardzenia zrealizowanego na działce nr ewid.[...], w tym jego obramowanie, zostały rozebrane. Ustalenie to, w zestawieniu z materiałem dowodowym zgormadzonym we wcześniejszych etapach postępowania, potwierdza tym samym, że w toku postępowania właściciel działki nr ewid.[...] - jakkolwiek czynił to etapowo - to jednak ostatecznie dokonał rozbiórki całego obiektu będącego przedmiotem postępowania. Skoro zaś w toku prowadzonego postępowania przestał istnieć obiekt będący jego przedmiotem, bezcelowa stała się ocena zgodności tego obiektu z przepisami prawa, albowiem nawet w przypadku stwierdzenia, że obiekt ten naruszał prawo, i tak należałoby uznać, że ów stan niezgodności z prawem został wyeliminowany wskutek dokonanej rozbiórki i tym samym brak jest podstaw do nałożenia na inwestora przez organy nadzoru budowlanego jakichkolwiek dodatkowych obowiązków. Podkreślić przy tym należy, że zmiana stanu faktycznego niniejszej sprawy, spowodowana rozbiórką spornego obiektu – jako istotna, albowiem decydująca o braku przedmiotu postępowania – uczyniła nieaktualnymi, a tym samym spowodowała ustanie przewidzianej w art. 153 p.p.s.a. mocy wiążącej wytycznych co do dalszego postępowania zawartych w zapadłym w niniejszej sprawie, prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 865/18, wskazujących na konieczność dokonania wnikliwej analizy w zakresie kwalifikacji prawnej wykonanych robót budowlanych. Niewątpliwie dopóki obiekt powstały w wyniku utwardzenia działki nr ewid.[...] istniał, jego właściwa kwalifikacja prawna (jako urządzenie budowlane, o którym mowa w art. 3 pkt 9, związane funkcjonalnie z innym obiektem, bądź jako parking będący budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Pr.bud.) miała istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albowiem decydowała o właściwym trybie postępowania, tj. o tym, czy sporny obiekt winien zostać objęty postępowaniem legalizacyjnym w trybie art. 48 Pr.bud., czy też postepowaniem naprawczym uregulowanym w przepisach art. 50 i art. 51 Pr.bud. Wraz z dokonaniem rozbiórki spornego obiektu również analiza tej kwestii stała się zbędna. Należy bowiem zauważyć, że celem postępowania prowadzonego w trybie art. 48 Pr.bud. jest legalizacja samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Z kolei celem postepowania naprawczego w trybie art. 50 i art. 51 Pr.bud. jest legalizacja wykonanych robót budowlanych (doprowadzenie ich do stanu zgodnego z prawem). Zatem w obu tych przypadkach, jeżeli przestaje istnieć przedmiot postepowania na skutek odpowiednio rozbiórki lub przywrócenia stanu poprzedniego, postępowanie staje się więc bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na zasadzie art. 105 § 1 k.p.a. W obu tych sytuacjach organy nadzoru budowlanego nie wydają decyzji merytorycznej, ale decyzję formalną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 294/17, opubl. w CBOSA).
Wbrew stanowisku skarżącego, zaistnieniu bezprzedmiotowości postępowania w niniejszej sprawie nie przeczy w żaden sposób okoliczność, iż pomimo dokonania rozbiórki utwardzenia zrealizowanego na działce nr [...], na nieruchomości tej nadal składowane są materiały budowlane odzyskane w wyniku tej rozbiórki, będące elementami zdemontowanego utwardzenia. Składowanie na nieruchomości materiałów budowlanych pochodzących z rozbiórki nie stanowi już bowiem podstawy do ingerencji organów nadzoru budowlanego (o ile nie wiąże się z rozpoczęciem kolejnych robót budowlanych w sposób niezgodny z prawem). Kwestia ta może być natomiast oceniana jedynie w aspekcie ewentualnego naruszenia przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 699 ze zm.), co wykracza poza właściwość organów nadzoru budowlanego. Podstawy do dalszego prowadzenia przez organy nadzoru budowlanego postępowania w sprawie nieistniejącego już utwardzenia działki nr ewid.[...] oraz zakończenia tego postępowania merytoryczną decyzją merytoryczną, nie stanowi również okoliczność, iż pomimo dokonania rozbiórki spornego utwardzenia nie doszło do przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania terenu w obrębie tej działki, tj. przywrócenia jej rolnego charakteru z przeznaczeniem pod łąkę i pastwisko, a także przywrócenia skarżącemu dojazdu do drogi publicznej poprzez tę nieruchomość. Postępowanie organów nadzoru budowlanego skupiało się bowiem na ocenie legalności robót budowlanych związanych ze spornym utwardzeniem i ich właściwej kwalifikacji, zaś cel tego postępowania ograniczał się do ustalenia – w razie konieczności – właściwego sposobu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, przy czym – jak już wyżej wskazano – cel ten ustał wraz z dokonaniem dobrowolnej rozbiórki wykonanego utwardzenia. Natomiast kwestia ewentualnej zmiany sposobu zagospodarowania terenu działki nr ewid.[...], tak jak i kwestia zapewnienia nieruchomości skarżącego dojazdu do drogi publicznej poprzez tę działkę, wykraczają poza kompetencje organów nadzoru budowlanego.
Podstawy do nałożenia na inwestora jakichkolwiek obowiązków w drodze decyzji organu nadzoru budowalnego nie mógł również stanowić ewentualny zamiar inwestora ponownej realizacji w przyszłości tożsamej inwestycji na działce nr [...]. W kontekście tego argumentu skargi należy wyjaśnić, że okoliczność, iż utwardzenie wykonane na ww. nieruchomości zostało objęte postępowaniem organów nadzoru budowlanego, a następnie rozebrane w toku tego postępowania, co doprowadziło do jego umorzenia, nie wyklucza możliwości uzyskania przez inwestora w przyszłości prawa do ponownej realizacji na ww. działce takiej inwestycji – jeżeli przed przystąpieniem do jej realizacji spełni on wymagania przewidziane w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz w ustawie Prawo budowlane (w tym uzyska stosowną decyzje o warunkach zabudowy oraz decyzję o pozwoleniu na budowę, jeżeli jego zamiarem będzie realizacja placu postojowego). O ile bowiem przepisy prawa zezwalają właścicielowi na określony sposób korzystania z nieruchomości, to właściciele innych nieruchomości nie mogą, powołując się na własne prawo własności, dążyć do ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości właściciela (por. wyroki NSA: z dnia 3 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 436/07, z dnia 28 czerwca 2013 r. sygn. akt II OSK 551/12 – dostępne w CBOSA). Za przeszkodę dla realizacji inwestycji nie mogą być przy tym uznane postanowienia nieobowiązującego już miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Podsumowując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Rozstrzygnięcia te znajdują oparcie w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym i jako takie odpowiadają wymogom określonym w art. 77 i art. 80 k.p.a. Wobec zasadnie stwierdzonej bezprzedmiotowości postępowania wynikłej z przyczyn faktycznych, za prawidłowe uznać też należy zastosowanie w sprawie art. 105 § 1 k.p.a.
Z tych wszystkich względów Sąd, na mocy art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI