II SA/LU 350/21

II SA/Lu 350/21 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bogusław Wiśniewski /przewodniczący sprawozdawca/
Grażyna Pawlos-Janusz
Grzegorz Grymuza
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 1484/22 - Wyrok NSA z 2024-04-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 105 par. 1, art. 113 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Z. przyznał M. G. zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej w jej punkcie 1 (pierwszym) na okresy od dnia 26 września 2020 r. do 30 września 2020 r. w kwocie [...]zł miesięcznie; w punkcie 3 (trzecim) od dnia 1 października 2020 r. do 31 października 2020 r. w kwocie [...]zł miesięcznie ; w punkcie 5 (piątym) od dnia 1 listopada 2020 r. bezterminowo w kwocie [...]zł miesięcznie. Za cały ten okres M. G. został objęty ubezpieczeniem zdrowotnym (punkt 2, 4 i 6 decyzji). W punkcie 7 decyzji Prezydent Miasta Z. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Postanowieniem z dnia [...]. organ sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w swojej decyzji w ten sposób, że w pkt 1 orzeczenia zamiast "... w kwocie [...]miesięcznie..." wpisał "... w kwocie [...]zł za 5 dni września 2020 tj. od 26.09.2020 do 30.09.2020..." Organ wyjaśnił, że w październiku zasiłek stały został przyznany jedynie za pięć dni, a nie za cały miesiąc.
Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł Pan M. G. wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że sprostowaniu mogą podlegać wyłącznie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki. Zakazane jest natomiast modyfikowanie treści decyzji lub postanowienia w sposób, który prowadzi do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia. Podniósł ponadto, że organ wydając niniejsze postanowienie oraz kolejną decyzję z dnia [...]. usiłuje ukryć swą niekompetencję.
Po rozpatrzeniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowienie uchyliło i postępowanie organu I instancji umorzyło. Organ wskazał, że stosownie do art. 113 kpa organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Przy czym sprostowanie decyzji musi pozostawać bez wpływu na treść merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Zatem błąd, który w sposób oczywisty nie współgra z pozostałą treścią decyzji, czy z całością materiału dowodowego toczącego się przed danym organem nie może być uznany za oczywistą omyłkę. Zdaniem Kolegium stwierdzenie w sentencji decyzji "... w kwocie [...]miesięcznie..." zamiast "... w kwocie [...]zł za 5 dni września 2020 tj. od 26.09.2020 do 30.09.2020..." nie może być uznana za oczywistą omyłkę podlegającą sprostowaniu. W pkt 1 przedmiotowej decyzji organ przyznał stronie zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej od dnia 26 września 2020r. do dnia 30 września 2020r. w kwocie [...]zł miesięcznie. Logiczne zatem jest, że zasiłek ten przysługuje za miesiąc wrzesień 2020r. (a więc zasiłek miesięczny), jednak jego wysokość jest ograniczona ze względu na okres, na jaki przysługuje tj. 5 dni. W ocenie organu odwoławczego nie było zatem podstawy do prostowania takiego stwierdzenia, tym bardziej, że nawet z uzasadnienia decyzji wynika, że zasiłek ten przysługuje tylko za 5 dni.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. G. zarzucił decyzji Kolegium naruszenie prawa procesowego art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 12, art. 12 § 2, art. 35 § 1, art. 35 § 2, art. 35 § 3 oraz art. 36 § 1 kpa. W uzasadnieniu skargi wskazał, że jego zdaniem postanowienie organu I instancji prowadzi do modyfikacji jego treści merytorycznej, w świetle art. 113 kpa było zatem niedopuszczalne. Skarżący zwrócił uwagę na sprzeczność w rozstrzygnięciu Kolegium, które stwierdza, że przedmiotowe postanowienie nie może być uznana za oczywistą omyłkę podlegającą sprostowaniu, a w końcowej części uzasadnienia, że nie dopatrzono się żadnego modyfikowania treści decyzji prowadzącego do merytorycznej zmiany decyzji, za tym brak jest podstaw do prostowania takiego stwierdzenia. Według skarżącego organ I instancji słusznie uznał swój błąd, który popełnił wydając przedmiotową decyzję o zasiłku stałym z uwagi na wadę merytoryczną jej pkt.1, lecz jego sprostowanie wcale nie czyniło decyzji pozbawionej wad. Punkt 1 przedmiotowej decyzji zawierał wadę w postaci przyznanej kwoty zasiłku [...] zł, gdyż kwota stanowiła zasiłek miesięczny, którą w tym przypadku powinno obliczać się zgodnie art 37 ust. 3. ustawy o pomocy społecznej. Po zmianie brzmienia pkt. 1 przedmiotowym postanowieniem w dalszym ciągu merytorycznie kwota [...]zł. jest wadliwa ze względu na zasiłek za okres 5 dni miesiąca, które należy obliczać zgodnie z art. 106 ust.3 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący podniósł ponadto, że prowadzone postępowania przez organy zarówno I i II instancji ujawniło w materiale dowodowym szereg uchybień prawnych. Działanie było opieszałe, a miesięczny termin rozpatrzenia sprawy nie został dotrzymany. Nie został powiadomiony o nowym terminie oraz o ich przyczynach nie załatwienia sprawy. Nie zapewniono mu czynnego udziału na każdym etapie postępowania i nie informowano wykonywanych czynnościach tj. przekazywanie akt z organu do organu, o zakończeniu postępowania i wypowiedzeniu się co do zebranych dowodów, materiałów i żądań. Postępowaniom należy również zarzucić brak profesjonalizmu, gdyż przedmiotowe postępowania nie były prowadzone ani wnikliwie, ani szybko nie wymagały zbierania dowodów lub innych czynności. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze doręczyło mu trzy decyzje z [...] r. o numerach: SKO [...], SKO [...] oraz SKO [...] w jednej przesyłce pocztowej, co według niego jest niedopuszczalne.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wskazać należy, że zgodnie z art. 113 §1 kpa organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W orzecznictwie wielokrotnie już wskazywano, ze błąd pisarski rozumiany jest jako widoczne, niezamierzone i niewłaściwe użycie słowa lub określenia, zastosowanie niewłaściwej pisowni bądź też pominięcie wyrazu lub litery. Błąd rachunkowy odnosi się natomiast do wykonania nieprawidłowej operacji matematycznej lub mylnych obliczeń matematycznych. Omyłki to natomiast inne postacie wadliwości decyzji administracyjnej o podobnym charakterze do wymienionych błędów. Wszystkie te wady muszą mieć przy tym charakter techniczny i nieistotny, tj. nie mogą prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia lub znacząco modyfikować stan faktyczny ustalony w sprawie. Zatem nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego. Poza sporem jest, jak już wspomniano, że nie mogą podlegać sprostowaniu w opisanym wyżej trybie błędy i omyłki istotne, czyli takie, które nie są widoczne na pierwszy rzut oka i wymagają przeprowadzenia dodatkowych badań i ustaleń. Niedopuszczalne jest zatem sprostowanie, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto błędy pisarskie, rachunkowe i omyłki powinny być oczywiste, czyli łatwo dostrzegalne, niewymagające przeprowadzenia badań. Oczywistość danej nieprawidłowości wynika z jej natury lub z porównania wady z innymi okolicznościami, które nie budzą wątpliwości. Dopiero spełnienie tych wymogów otwiera drogę do sprostowania decyzji administracyjnej. Nie ma racji skarżący zarzucając, że organ I instancji prostując decyzję z [...]. dokonał jej modyfikacji. Z decyzji wynika przecież jasno, co nie wymaga większego badania, że za miesiąc wrzesień zasiłek przyznano za okres od dnia 26 do dnia 30, a więc jedynie za 5 dni. Ustalenie, że jest to kwota za miesiąc niczego w tym względzie nie zmienia. Jak już wskazano właśnie oczywistość błędu czy omyłki polega na widocznej w świetle akt sprawy rozbieżności między myślą (zamierzeniem) wyrażoną przez organ administracji publicznej, a doborem poszczególnych słów lub cyfr dla określenia niebudzących wątpliwości faktów (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2002 r., sygn. akt IV SA 489/01). Widoczna omyłka może wiązać się z niewłaściwym użyciem np. wyrazu, widocznie mylną pisownią albo niezamierzonym opuszczeniem jednego lub więcej wyrazów. Taka sytuacja może się więc wiązać z tym, że w decyzji administracyjnej czy w postanowieniu wyrażono coś, co widocznie niezgodne jest z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ administracji publicznej, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słów czy omyłkę pisarską (por. wyrok NSA z 17 października 2001 r., sygn. akt II SA 1099/01 ). W tym sensie sprostowanie decyzji z 22 października 2020r. w żadnym razie nie prowadziło zatem do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia. W ten sposób należy odczytać także stanowisko Kolegium, które uznało, że w ogóle nie było potrzeby sprostowania decyzji w tym zakresie. Jakkolwiek można mieć wątpliwości co do takiego rozumowania, skoro do organu wydającego decyzję należy ocena, czy wymaga ona sprostowania w trybie art. 113 § 1 kpa, do organu zaś odwoławczego jedynie analiza spełnienia przesłanek umożliwiających sprostowanie. Z tego jednak powodu niezrozumiale jest stanowisko skarżącego, który zarzucając modyfikację decyzji przez organ I instancji, wskazuje jednocześnie na kolejną jej wadliwość w tym samym punkcie polegająca na wadliwym obliczeniu kwoty przysługującego mu zasiłku stałego. Okoliczność ta nie była przecież przedmiotem sprostowania i co jasne, nie była również oceniana przez organ odwoławczy. Wadliwe było natomiast uchylenie przez Kolegium postanowienia i umorzenie postępowania przed organem I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt.2 kpa. Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że w przypadku bezprzedmiotowości postępowania wpadkowego ma on możliwość stosowania odpowiednio art. 105 § 1 kpa. W wyroku z dnia 1 marca 2010r. ( II OSK 460/09 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ) Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że zgodnie z treścią art. 144 kpa w sprawach dotyczących zażaleń na postanowienia odpowiednie zastosowanie ma m.in. art. 138 § 1 i § 2 kpa. Odpowiednie stosowanie przepisów prawa oznacza, że w pewnych przypadkach przepisy te są stosowane wprost, zaś w pewnych przypadkach istnieje konieczność ich modyfikacji poprzez stosowanie tylko niektórych elementów tych przepisów. Mogą zaistnieć także sytuacje, gdy z wymogu odpowiedniego stosowania określonych przepisów będzie wynikała konieczność pominięcia zastosowania jakiegoś przepisu. Odpowiednie stosowanie do zażaleń art. 138 § 1 i § 2 kpa oznacza obowiązek stosowania tego przepisu wprost. Nie ma bowiem żądnych powodów, które uzasadniałyby modyfikację art. 138 § 1 i § 2 kpa przy rozpatrywaniu zażaleń. Oznacza to, że organ odwoławczy rozpatrujący zażalenie ma obowiązek stosowania katalogu rozstrzygnięć wymienionych w art. 138 § 1 i § 2 kpa w tym, aby w przypadku bezprzedmiotowości postępowania wpadkowego stosować odpowiednio art. 105 § 1 kpa. Jeśli organ odwoławczy ustali, że postępowanie wpadkowe jest bezprzedmiotowe, to nie tylko może ale powinien uchylić postanowienie organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie wpadkowe, prowadzone w pierwszej instancji. Rozstrzygniecie takie nie oznacza umorzenia postępowania głównego. Podzielając powyższe stanowisko nie można jednak uznać, aby postępowanie organu I instancji było bezprzedmiotowe. Przyjmuje się, iż bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego występuje w przypadku, gdy brak jest któregokolwiek z elementów konstruujących przedmiot tego postępowania, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Organ umarza więc postępowanie w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do prowadzenia postępowania administracyjnego i do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Na aprobatę zasługuje przyjmowany w orzecznictwie pogląd, wedle którego istota bezprzedmiotowości postępowania polega na nastąpieniu takiego zdarzenia prawnego lub faktycznego, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron i jest równoznaczna z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Jej wydanie w przypadku bezprzedmiotowości jest natomiast obligatoryjne. W rozpoznawanej sprawie mimo, że chodziło o kwestię incydentalną, podane w postanowieniu organu I instancji powody sprostowania decyzji pozwalały na merytoryczną ich ocenę. Fakt, ze według Kolegium nie było powodów do sprostowania decyzji nie oznaczał bezprzedmiotowości postępowania. Jeśli istnieje stan faktyczny podlegający konkretyzacji przez organ administracji publicznej, na wniosek strony lub z urzędu, a strony są zainteresowane uzyskaniem decyzji merytorycznej postępowanie nie może być uznane za bezprzedmiotowe. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 marca 2010 r. ( I OSK 686/09 opubl. w CBOSA) wskazał natomiast, że w postępowaniu zażaleniowym mogą wystąpić sytuacje, gdy odpowiednie stosowanie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa będzie sprowadzało się jedynie do uchylenia przez organ odwoławczy postanowienia organu I instancji i takie rozstrzygnięcie nie będzie wówczas oznaczało naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Kwestia ta nie ma jednak nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. Uz 2019r. poz. 2325 ) obliguje sąd do uchylenia decyzji lub postanowienia w całości albo w części tylko, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Warto zaznaczyć, że wynikająca z treści art. 145 §1 pkt. 1 lit.c) możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy" oznacza prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji (lub postanowienia), a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego materialnego lub procesowego. Należy zatem wykazać, że gdyby nie doszło do stwierdzonego w postepowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne. W tym kontekście mówi się także o uprawdopodobnieniu możliwości odmiennego wyniku sprawy ( Wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2014 r. I OSK 160/13 opubl. w CBOSA ). W stanie faktycznym i prawnym rozpoznawanej sprawy żadna z wymienionych w hipotezie cytowanego przepisu okoliczności nie zaistniała, która uzasadniałaby uchylenie skarżonego postanowienia. Nieuzasadniony jest także zarzut braku zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu poprzez nie informowanie o wykonywanych czynnościach tj przekazywanie akt z organu do organu, o zakończeniu postępowania i wypowiedzeniu się co do zebranych dowodów, materiałów i żądań. Prawdą jest, że przed wydaniem postanowienia organ nie zapewnił skarżącemu możliwości wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Nie dopełnił także obowiązku wynikającego z art. 10 § 3 kpa, według którego organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w §1. Trzeba jednak zaznaczyć, że postępowanie w sprawie sprostowania decyzji nie jest nowym postępowaniem, samo zaś postanowienie wydanie na podstawie art. 113 § 1 kpa nie ma samodzielnego bytu, lecz jest integralną częścią decyzji. Oznacza to, że po wydaniu postanowienia decyzja musi być wykonywana stosownie do treści zgodnej z postanowieniem, a w przypadku jej zaskarżenia powinna być wraz z nim oceniana. Przepis 10 § 1 kpa dotyczy zagwarantowanie stronie możliwości czynnego udziału w postępowaniu właśnie przed wydaniem decyzji. Niezasadny jest także zarzut braku staranności i sumienności oraz rzetelnego postępowania w niniejszej sprawie. Zwłaszcza w kwestiach wpadkowych, do jakich należy postępowanie w sprawie sprostowania decyzji, gdy zakres badania sprawy jest wąski, przywołanie argumentów dotyczących merytorycznej poprawności decyzji o ustaleniu prawa do zasiłku stałego nie świadczy o braku staranności i sumienności oraz rzetelnego postępowania w niniejszej sprawie. Nieskuteczny jest również zarzut doręczenia skarżącemu zaskarżonego postanowienia Kolegium wraz z dwiema innymi jego decyzjami z tej samej daty w jednej przesyłce listowej. Prawdą jest, że przepisy kpa nie regulują wszystkich szczegółowych zagadnień związanych ze sposobem doręczania pism w postępowaniu administracyjnym , w tym również tego, czy dopuszczalnym jest doręczenie kilku pism w jednej korespondencji. W orzecznictwie zwracano jednak uwagę na taką możliwość , z tym zastrzeżeniem, aby z doręczanej korespondencji wynikało, że zawiera ona klika odrębnych pism ( tak NSA w wyroku z dnia z 1 października 2015 r., sygn. akt I FSK 613/14 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych. ). W przedmiotowej sprawie wysłana do skarżącego korespondencja zawierała dwie decyzje i jedno postanowienie organu odwoławczego, co można wywieść ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Znajduje się na nim wprawdzie adnotacja "decyzja", ale jednocześnie są podane trzy odrębne sygnatury poszczególnych decyzji [...], [...] oraz przedmiotowego postanowienia [...]. Doręczenie należało zatem uznać za prawidłowe. Zresztą sam skarżący nie zaprzeczył, że decyzje oraz postanowienie otrzymał, uznał natomiast za niedopuszczalne doręczenie ich w jednej przesyłce.
Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U z 2019r. poz. 2325 ) skargę należało oddalić.