II SA/Lu 35/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania zasiłku celowego na opłacenie energii elektrycznej, wskazując na błędy proceduralne organów i potrzebę ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem sytuacji skarżącego.
Skarżący, R.Z., niepełnosprawny emeryt, zwrócił się o zasiłek celowy na opłacenie rachunku za energię elektryczną, który znacząco wzrósł. Organy obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe i nie ma podstaw do przyznania specjalnego zasiłku celowego. WSA w Lublinie uchylił te decyzje, stwierdzając, że organy nie zbadały wystarczająco okoliczności sprawy, w tym znaczącego wzrostu kosztów energii i sytuacji życiowej skarżącego, a także nie wykazały, jakie działania powinien podjąć skarżący, aby przezwyciężyć trudności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie oraz Burmistrza Rejowca, które odmówiły przyznania R. Z. zasiłku celowego na opłacenie energii elektrycznej. Skarżący, będący osobą samotną, niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności i emerytem, wskazał na znaczący wzrost rachunków za prąd, który uniemożliwia mu ich opłacenie. Organy administracji obu instancji odmówiły przyznania świadczenia, argumentując przekroczeniem kryterium dochodowego i brakiem przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku celowego. Sąd uznał jednak, że organy nie zbadały wystarczająco sprawy. Wskazał, że organy nie wzięły pod uwagę znaczącego wzrostu kosztów energii elektrycznej, który jest zdarzeniem wykraczającym poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Ponadto, organy nie uwzględniły w pełni zwykłych wydatków życiowych skarżącego, jego wieku i niepełnosprawności, które uniemożliwiają mu podjęcie pracy zarobkowej. Sąd podkreślił, że organy powinny były zbadać, czy sytuacja skarżącego nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, a w przypadku odmowy z powodu braku środków, powinny to szczegółowo uzasadnić i wskazać realne możliwości przezwyciężenia trudności przez skarżącego. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z powodu istotnych naruszeń proceduralnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie zbadały wystarczająco sprawy i nie wykazały, czy sytuacja skarżącego nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, ani nie uzasadniły odmowy w sposób przekonujący.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie wzięły pod uwagę znaczącego wzrostu kosztów energii, sytuacji życiowej skarżącego (wiek, niepełnosprawność) i nie zbadały przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku celowego. Odmowa powinna być szczegółowo uzasadniona, wskazując na realne możliwości przezwyciężenia trudności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (22)
Główne
u.p.s. art. 8 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 39 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 41 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.s. art. 2 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 39 § 2
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 40 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 40 § 3
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 7 § pkt 5
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 7 § pkt 6
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 7 § pkt 14
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 100 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
p.u.s.a. art. 1 § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie zbadały wystarczająco przesłanek do przyznania specjalnego zasiłku celowego. Organy nie uwzględniły znaczącego wzrostu kosztów energii elektrycznej. Organy nie wzięły pod uwagę wieku i niepełnosprawności skarżącego. Uzasadnienie decyzji było niewystarczające i nie odnosiło się do wszystkich argumentów strony.
Godne uwagi sformułowania
zdarzenia wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia strony decyzja uznaniowa powinna jednak uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego
Skład orzekający
Jerzy Parchomiuk
przewodniczący
Grzegorz Grymuza
sprawozdawca
Bartłomiej Pastucha
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zasiłków celowych, wymogów uzasadnienia decyzji uznaniowych oraz oceny \"szczególnie uzasadnionego przypadku\" w pomocy społecznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej; decyzje uznaniowe mają ograniczoną kontrolę sądową.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest indywidualne podejście organów administracji do osób w trudnej sytuacji życiowej, zwłaszcza w obliczu rosnących kosztów życia, oraz jak istotne są wymogi formalne postępowania administracyjnego.
“Czy rosnące rachunki za prąd to "szczególnie uzasadniony przypadek" do otrzymania pomocy?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 35/25 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2025-03-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-01-21 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Bartłomiej Pastucha Grzegorz Grymuza /sprawozdawca/ Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 901 art. 2, art. 3, art. 8, art. 39, art. 41 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2025 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 15 lipca 2024 r., znak: SKO.II.41/723/PS//2024 w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Rejowca z dnia 14 czerwca 2024 r., znak: PS.464.116.2024. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 15 lipca 2024 r., znak: SKO.II.41/723/PS/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie (Kolegium, organ) po rozpatrzeniu odwołania R. Z. (strona, skarżący) od decyzji Burmistrza Rejowca z 14 czerwca 2024 r., znak: PS.464.116.2024 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na opłacenie energii elektrycznej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z 21 maja 20024 r. w przedmiocie przyznania pomocy finansowej na opłacenie energii elektrycznej organ pierwszej instancji odmówił stronie przyznania wnioskowanego zasiłku celowego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz zebranej dokumentacji ustalono, że skarżący mieszka sam, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe. W miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku o udzielenie wsparcia wnioskodawca uzyskał dochód w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości 2021,44 zł. W miesiącu kwietniu 2024 r. zostało również wypłacone skarżącemu dodatkowe roczne świadczenie pieniężne dla emerytów i rencistów w kwocie 1440,67 zł, które nie wlicza się do dochodu, ale w ocenie organu stanowi zasoby i dodatkowe wsparcie. Wydatki skarżącego w kwietniu 2024 r. wyniosły 250 zł (zakup lekarstw) oraz opłacenie telefonu (25 zł). W związku z tym, że dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące 776 zł, odmówiono przyznania zasiłku celowego na opłacenie energii elektrycznej. W sytuacji skarżącego strony nie dopatrzono się także szczególnych okoliczności do przyznania specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. Nie zgadzając się z powyższą decyzją skarżący złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie. Skarżący podniósł, że wobec odmowy uzyskania dodatku węglowego mieszkanie, w którym zamieszkuje ogrzewane było energią elektryczną w związku z tym potrzebuje on świadczenia na opłacenie rachunku za energię elektryczną. W wyniku rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 15 lipca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy na wstępie przytoczył przepisy mające zastosowanie w sprawie czyli ustawę z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.) Organ drugiej instancji odwołał się do treści art. 2 ust. 1 u.p.s. określającego cele pomocy społecznej (tj. umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości). Pomoc społeczna jak wynika z art. 3 ust. 1 u.p.s., ma charakter wsparcia osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Kolegium przypomniało, że zasiłek celowy nie jest świadczeniem obligatoryjnym, które organ administracji publicznej musi przyznać, gdy wnioskodawca spełnia określone ustawą kryteria, lecz ma charakter fakultatywny. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 776,00 zł. Organ odwoławczy podkreślił, że w każdym przypadku gdy kryterium dochodowe zostaje przekroczone organ jest obowiązany odmówić przyznania zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy. Kolegium podzieliło również zdanie organu I instancji, że sytuacja skarżącego nie należy do szczególnie uzasadnionego przypadku do przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 u.p.s. Według Kolegium przy podejmowaniu decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu pomocy finansowej nie przekroczono granic uznania administracyjnego. Okoliczność, że skarżący w rzeczywistości nie dysponuje środkami przysługującymi na skutek przyznanej mu emerytury nie może w tym wypadku zmienić tej oceny, gdyż powyższe jest efektem decyzji i działań samego skarżącego. Kolegium wskazało, że organ administracji nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Jednostki pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi i w efekcie nie są zobowiązane do zaspakajania wszystkich zgłaszanych potrzeb. Nie zgadzając się z decyzję Kolegium strona złożyła skargę. Skarżący podniósł, że jest osobą samotną oraz niepełnosprawną o stopniu znacznym. Wskazał, że jego emerytura wynosi 2024 zł a rachunek za prąd 2823, 83 zł i z tego też powodu został bankrutem. Wskazał, że od dekady ogrzewa pokój i nigdy nie było problemu a wzrost od stycznia do kwietnia 2024 r. o 3 tysiące złotych przy tych samych urządzeniach grzewczych spowodował, że zwrócił się o pomoc. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, Sąd uznał, że są one dotknięte uchybieniami, które uzasadniały ich uchylenie. Podstawę materialnoprawną obu wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm., "u.p.s."), która w art. 36 zawiera wyliczenie świadczeń z pomocy społecznej przyznawanych na podstawie tej ustawy, wśród których znajduje się zasiłek celowy (art. 36 pkt 1 lit. c u.p.s.). Jak wynika z art. 8 ust. 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600 zł 2 , zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Ustawa ta w art. 7, wśród przyczyn udzielania pomocy społecznej wskazuje m.in.: niepełnosprawność (pkt 5), długotrwałą lub ciężką chorobę (pkt 6), zdarzenie losowe i sytuację kryzysową (pkt 14). Przesłanki przyznania zasiłku celowego reguluje art. 39 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W szczególności może on być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Według art. 40 u.p.s. zasiłek celowy może być m.in. przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1). Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3). Natomiast art. 41 u.p.s. stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. W orzecznictwie sądowym jednolicie wskazuje się, że "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s., nie może sprowadzać się wyłącznie do okoliczności związanych z sytuacją materialną czy zdrowotną osoby ubiegającej się o świadczenie - tego rodzaju okoliczności, nie negując ich uciążliwości dla wnioskodawcy, nie mają jednak charakteru wyjątkowego w stosunku do innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej - a do takich przypadków ma zastosowanie instytucja opisana w art. 41 pkt 1 u.p.s. W doktrynie przyjmuje się, że przesłanka ta występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, iż jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). Podzielić więc należy pogląd, że specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy, w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1 i art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności. Trzeba mieć na uwadze, iż decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ ma pewną swobodę decyzyjną co do ustalenia treści tej decyzji, związaną z realizowaniem określonej, w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. Uznaniowość przejawia się w możliwości wyboru treści rozstrzygnięcia w zależności od okoliczności sprawy, a w szczególności od posiadanych przez organy środków na świadczenia i liczby ubiegających się o nie osób. W ramach uznania organ decyduje zarówno o przyznaniu zasiłku celowego, jak i o jego formie i wysokości (por. np. Wyrok WSA w Gliwicach z 27.03.2024 r., II SA/Gl 1984/23; Wyrok WSA w Krakowie z 5.02.2024 r., III SA/Kr 1595/23). Należy pamiętać, że w przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do badania, czy przy podejmowaniu decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. ustalił wyczerpująco stan faktyczny sprawy, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym oraz swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Zarazem, uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domeną swobodnego uznania organu administracji. Decyzja uznaniowa powinna jednak uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia – także regulacje ustawy o pomocy społecznej. W przypadku gdy organ odmawia przyznania pomocy uzasadnienie decyzji uznaniowej organu pomocowego powinno dostatecznie precyzyjnie wskazywać zarówno możliwości finansowe organu (m.in. ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie dysponuje organ, a także szacunkową liczbę osób zainteresowanych uzyskaniem danej formy pomocy), jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, ponieważ uznanie organu jest uzależnione m.in. od wielkości przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz od liczby osób uprawnionych do korzystania z danej formy pomocy i ubiegających się o nią (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 18 sierpnia 2020 r., IV SA/Po 141/20). W niniejszej sprawie bezsporna jest okoliczność, że dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 u.p.s., a w związku z tym organ mógł rozważyć jedynie możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego. Zdaniem Sądu organy jednak niedostatecznie zbadały czy w okolicznościach niniejszej sprawy istnieją przesłanki do przyznania skarżącemu świadczenia w oparciu o art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Uzasadniając odmowę przyznania R. Z. specjalnego zasiłku celowego Kolegium wskazało, że okoliczność, że skarżący w rzeczywistości nie dysponuje środkami przysługującymi na skutek przyznanej mu emerytury nie ma wpływu na ocenę jego sytuacji, gdyż jest to efektem decyzji i działań samego skarżącego. Organ odwoławczy wskazał również na ograniczenie środków, jakimi dysponują jednostki pomocy co sprawia, że nie są zobowiązane do zaspakajania wszystkich zgłaszanych potrzeb. Odwołując się do powyższego, wskazać należy, że organy nie wzięły w ogóle pod uwagę okoliczności dotyczących znaczącego wzrostu kosztów za energię elektryczną na przestrzeni ostatnich lat w Polsce. Dla wielu emerytów rosnące rachunki za prąd stają się coraz większym obciążeniem dla domowego budżetu, utrzymanie mieszkania czy domu pochłania znaczną część dochodów. Tak znaczne podwyżki cen prądu są to niewątpliwie zdarzenia wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Sąd nie zgadza się więc ze stwierdzeniem, że fakt że skarżący nie dysponuje środkami z tytułu przyznanej mu emerytury jest tylko efektem decyzji i działań samego skarżącego. Kolejną kwestią jest to że, przy ocenie możliwości skarżącego dokonania oszczędności na opłacenie rachunku za energię elektryczną należałoby też uwzględnić zwykłe wydatki na życie, a nie tylko ograniczyć je do dwóch wydatków wykazanych przez skarżącego (250 zł na leki oraz 25 zł na opłacenie telefonu). Biorąc pod uwagę doświadczenie życiowe, jest wysoce prawdopodobne, że kwota dochodu 2021,44 zł wystarcza skarżącemu jedynie na zaspokojenie minimalnych potrzeb życiowych. Trzeba również uwzględnić, że wskutek braku regulowania rachunków za energię elektryczną skarżący nie będzie miał zapewnionej możliwości korzystania z mieszkania tudzież jego ogrzania w szczególności w sezonie grzewczym. Kolegium w uzasadnieniu decyzji wskazało również, że osoba wnioskująca o świadczenie zobowiązana jest przede wszystkim wykorzystać własne środki, możliwości i uprawnienia do przezwyciężenia sytuacji, w której się znalazła. Organ przy tym nie wskazał jednak jakie konkretne działania miałby podjąć skarżący aby przezwyciężyć tą sytuację. Sąd uważa, iż organ odpowiedzialny za udzielenie pomocy społecznej powinien ustalić i wskazać skarżącemu jak może wyjść z trudnej sytuacji życiowej oraz sugerować jakie strona powinna podjąć działania w ramach swoich zasobów i możliwości. Jednak należy przede wszystkim pamiętać, że sugestie organu co do przezwyciężenia powstałych trudności muszą mieć charakter realny i możliwy do wykonania, czego w przedmiotowej sprawie zabrakło. Nie można zapominać o tym, że skarżący ma 75 lat i jest emerytem posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe. Skarżący nie ma więc możliwości podjęcia pracy zarobkowej w celu polepszenia swojej sytuacji życiowej. Biorąc po uwagę sytuację finansową i osobistą skarżącego organ mógł jednak wskazać jakie konkretne działania optymalizacyjne miałby podjąć skarżący aby np. zmniejszyć koszty utrzymania (ogrzewania) mieszkania. Organy w swoich rozważaniach pominęły także uwzględnienie treści wspomnianego art. 7 u.p.s., który wśród przyczyn udzielania pomocy społecznej wskazuje m.in.: niepełnosprawność (pkt 5), długotrwałą lub ciężką chorobę (pkt 6), zdarzenie losowe i sytuację kryzysową (pkt 14). Przedstawione ustalenia i rozważania nie świadczą też o tym, że w postępowaniu pomocowym organy kierowały się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych (art. 100 ust. 1 u.p.s.). Nadto trzeba też pamiętać, że organ odwoławczy, wydając decyzję na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia I instancyjnego, powinien ustosunkować się w jej uzasadnieniu do całości rozstrzygnięcia przyjętego w I instancji oraz zarzutów odwołania. Uzasadnienie decyzji powinno być przy tym elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia strony, nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy lub nie przedstawi w sposób wyczerpujący wykładni stosowanych przepisów prawa. Należyte uzasadnienie decyzji pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Należyte uzasadnienie decyzji służy także realizacji zasady zaufania stron do organów orzekających oraz przekonywania stron. Odesłanie do uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji nie zastępuje oceny, którą winien dokonać ponownie organ odwoławczy. Zasada dwuinstancyjnego postępowania tworzy obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2011 r., sygn. akt II FSK 1561/09). Nawiązując do powyższego, brak dostatecznych środków finansowych na realizowanie przez organy administracji zadań z zakresu pomocy społecznej oraz rosnąca liczba osób korzystających z tego typu wsparcia są faktami powszechnie znanymi. Nie zwalnia to jednak organów od obowiązku szczegółowego uzasadnienia odmowy przyznania pomocy, w sposób wskazany wyżej. W takiej sytuacji organ winien szczegółowo określić jakie miał środki do dyspozycji na udzielenie pomocy w formie zasiłków celowych, jaka była wówczas liczba osób ubiegających się o taką pomoc i jakie kryteria zostały wypracowane przy jej przyznawaniu, skoro wysokość posiadanych środków nie dawała możliwości przyznania zasiłku uwzględniającego wniosek w całości lub w części. Dokładne wyjaśnienie możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia ma istotne znaczenie także ze względu na uznaniowy charakter decyzji dotyczącej specjalnego zasiłku celowego. Obowiązkiem organu załatwiającego sprawę w oparciu o uznanie administracyjne jest bowiem załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Wobec powyższego z uwagi na niewskazanie przez organy obiektywnych i konkretnych przyczyn odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, w ocenie Sądu kwestionowane rozstrzygnięcia wymagają wyeliminowania z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z istotnym naruszeniem art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Ponownie rozpatrując sprawę organy administracji, mając na względzie powyższe uwagi winny szczegółowo ustalić i wyjaśnić okoliczności dotyczące znaczących podwyżek energii elektrycznej a następnie ocenić, czy w powiązaniu z innymi elementami sytuacji życiowej strony, a w szczególności jej stanem zdrowia i wiekiem, sytuacja skarżącego nie może być uznana za przypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. W przypadku odmowy przyznania świadczenia z powodu ograniczoności środków finansowych ośrodka pomocy społecznej konieczne będzie wskazanie okoliczności uzasadniających niemożność przyznania świadczenia z tej przyczyny poprzez dokonanie stosownej analizy w tym zakresie. O ile nie byłoby możliwe przyznania skarżącemu zasiłku celowego w pełnej wnioskowanej przez niego wysokości to organy powinny przede wszystkim wyjaśnić również czy jest możliwe przyznanie mu zasiłku w niższej wysokości, która chociaż w części pozwoliłby wnioskodawcy na pokrycie rachunku za energię elektryczną. Sąd uznał, że organy administracji w niniejszej sprawie dopuściły się naruszenia prawa. Z tego też względu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł w jak sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI