II SA/Lu 331/16

II SA/Lu 331/16 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2016-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-04-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Marta Laskowska-Pietrzak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II OSK 2496/16 - Wyrok NSA z 2018-10-16
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 136 poz 914
art. 75 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 78 ust. 1
Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy inspektor sądowy Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 maja 2016 r. sprawy ze skargi M. K. i M. S. prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą Wytwórnia Artykułów spółka cywilna z siedzibą w P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty za badania laboratoryjne i pobranie próbek produktu oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]., nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu odwołania W. s.c. M. K., M. S. w [...] utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia [...]., nr [...].
Wskazaną decyzją organ I instancji - na podstawie art.36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz.U. z 2011r., Nr 212, poz.1263 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o PIS", art. 75 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tekst jedn. Dz.U. z 2015r., poz.594 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o b. ż.", w zw. z § 2 ust.1 pkt 2b, c, § 5 ust.1 pkt 3 i § 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 maja 2009 r. w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności (Dz.U. Nr 2009 r. Nr 78 poz. 656 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem", ustalił opłatę w wysokości [...] zł z tytułu przeprowadzonych badań laboratoryjnych i pobrania próbek M. P., wyprodukowanych w [...] s.c. M. K., M. S. w [...] i obciążył tą opłatą solidarnie wspólników tej spółki - M. K. i M. S., zobowiązując do jej uiszczenia w zakreślonym terminie.
Organy w uzasadnieniach swoich decyzji wyjaśniły, że w dniu 6 października 2014 r. w ramach urzędowej kontroli żywności i monitoringu przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. pobrali do badań laboratoryjnych próbki M. P. (deklarowanego jako wyrób bezglutenowy), wyprodukowanego w [...] s.c. M. K., M. S., oferowanego do sprzedaży w Hipermarkecie [...] w Z..
Badanie pobranych próbek produktu "Makaron [...]. Produkt bezglutenowy", data minimalnej trwałości i nr partii produkcyjnej 16.05.2014 r. nastąpiło w dwóch akredytowanych laboratoriach – w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w L. oraz następnie w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w S.. Obydwa badania wykazały przekroczenie dopuszczalnej zawartości glutenu, tj. 20 mg/kg - określonej w Rozporządzeniu Komisji (WE) NR [...] z dnia 20 stycznia 2009 r. dotyczącego składu i etykietowania środków spożywczych odpowiednich dla osób nietolerujących glutenu oraz monitorowania zawartości glutenu (Dz.U.UE L 2009.16.3 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem WE".
WSSE w L. stwierdziła zawartość glutenu 42,72 ± 8,54 mg/kg (sprawozdanie z dnia 17 października 2014), natomiast WSSE w S. - 61,65 ± 14,67 mg/kg glutenu w pierwszej próbce i 66,99 ± 15,94 mg/kg glutenu w drugiej próbce. Oba laboratoria zastosowały podobne metody badawcze tj. PB/H.Ż/BC/08 Wyd. II/30.04.2014 (A) metoda immunoenzymatyczna (WSSE w S.) i PB-03/SF wyd. 2 z dnia 13.10.2011 (WSSE w L.).
Z uwagi zatem na przekroczenie dopuszczalnych norm, a więc niezgodność z przepisami prawa żywnościowego organ – na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o b.ż.- nałożył na wspólników spółki cywilnej - [...] s.c., solidarnie opłatę za wykonane czynności w wysokości [...] zł.
Opłata ta objęła proste pobranie próbek (§ 2 ust. 1 pkt 1b rozporządzenia) tj. [...] zł (zgodnie z § 5 ust. 1 pkt rozporządzenia) oraz za wykonanie badań laboratoryjnych (§ 6 ust.1 i par.2 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia), które zostały ustalone w Zarządzeniu Nr [...] LPWIS w L. z dnia 26.08.2014r., które w zakresie badań na zawartość glutenu wynoszą [...] zł – razem [...] zł.
W toku postępowania Spółka [...] kwestionowała wyniki badań przeprowadzonych przez laboratoria WSSE w L. i S. i złożyła wyniki badań przez siebie zleconych Laboratorium JS [...] P. S.A. w G., z tym, że dotyczyły one makaronu z innej partii z datą przydatności "16.05.2016r.", gdyż pomimo zgłoszonego organowi żądania o zabezpieczenie makaronu tej samej partii, która została objęta badaniami przez WSSE, makaron taki nie był dostępny na skutek dokonanych przez organ czynności ostrzegawczych (organ zainicjował procedurę powiadomienia do systemu RASFF dotyczącą wczesnego ostrzegania o niebezpiecznej żywności i paszach). Z badań Laboratorium [...] wynika, że poziom glutenu w makaronie [...] nie przekraczał dopuszczalnych norm – w dwóch pierwszych próbkach glutenu nie stwierdzono w ogóle, natomiast w trzeciej próbce stwierdzono 3,20 jednostek ppm glutenu, co odpowiada 3,2 mg/kg, a więc mniej niż dopuszczalne 20 mg/kg. Badania przedstawione przez Spółkę dotyczyły również produktów, z których makaron [...] był wytwarzany, tj. mąki ryżowej i mąki kukurydzianej, w których nie stwierdzono glutenu. Zdaniem Spółki, wobec wyników tych badań, nie jest możliwe, by ze składników nie zawierających glutenu powstał gotowy produkt zawierający gluten w niedopuszczalnej ilości. W odwołaniu Spółka podnosiła również, że opłata powinna być nałożona na inny podmiot działający na rynku spożywczym, odpowiedzialny za towar w obrocie, zgodnie z art. 75 ust. 2 ustawy. Spółka zarzucała również, że zastosowane przez WSSE metody badawcze są mało precyzyjne, gdyż uwzględniają zbyt duży wskaźnik niepewności.
Organy obu instancji nie uwzględniły wyników badań przedstawionych przez Spółkę, wykonanych przez Laboratorium [...], wskazując, że stanowią one dokument prywatny, a nie urzędowy - w przeciwieństwie do wyników badań akredytowanych laboratoriów WSSE, a Spółka nie podważyła wiarygodności tych urzędowych wyników badań.
Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził poza tym, że mimo stosowania w produkcji surowców bezglutenowych, możliwe jest powstanie produktu zawierającego gluten ze względu na powstające w niewielkich ilościach zanieczyszczenia produkcyjne.
Zdaniem organu, w świetle ustalonego stanu faktycznego nie było podstaw do nałożenia opłaty na inny podmiot działający na rynku spożywczym odpowiedzialny za towar w obrocie – zgodnie z art. 75 ust. 2 ustawy, gdyż obciążenie opłatą "innego podmiotu" działającego na rynku spożywczym już na etapie obrotu żywnością, dotyczy tych przypadków, gdy bezspornie podmiot ten nie wywiązał się z ciążących na nim obowiązków właściwych na danym etapie łańcucha żywnościowego, a w świetle ustalonego stanu faktycznego jedynie producent kwestionowanego produktu pn. M. P. tj. W. powinien być zobowiązany do uiszczenia opłaty z tytułu przeprowadzonych badań laboratoryjnych i pobrania próbek M. P. do tych badań.
Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów dotyczących metod badawczych WSSE stwierdził, że laboratoria te posiadają akredytacje na stosowane metody badań zawartości glutenu w produkcie M. P. zgodnie z [...] Normą PN-EN 1SO/IEC 17025 z grudnia 2005r. w przedmiocie ogólnych wymagań dotyczących kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących. Część 5.10.3.1 tej normy dopuszcza stosowanie w badaniach wskaźników niepewności, stanowiąc, że informacja dotycząca niepewności jest niezbędna w sprawozdaniach z badań wówczas, gdy ma to znaczenie dla miarodajności wyników badania lub ich zastosowania, gdy takie wymaganie jest w wytycznych klienta lub gdy niepewność ma znaczenie dla zgodności z wyspecyfikowanymi wartościami granicznymi, a taka sytuacja – zdaniem organu odwoławczego – zachodziła w niniejszej sprawie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wspólnicy [...] s.c. w [...] - M. K. i M. S. wnosili o uchylenie decyzji organu odwoławczego.
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 77 § 1, 78 § 1, 80 k.p.a. poprzez pominięcie ich wniosku o dopuszczenie dowodu z badań przeprowadzonych przez Laboratorium [...] oraz brak kolejnych badań makaronu tej samej partii, pomimo zakwestionowania przez skarżących wyników badań WSSE oraz niewyjaśnienie rozbieżności wyników przeprowadzonych przez te laboratoria tj. WSSE w L. i WSSE w S., a także nierozważenie nałożenia opłaty na inny podmiot, niż producent, zgodnie z art. 75 ust. 2 ustawy co było wskazane wobec przedłożenia przez skarżących wyników badań wskazujących na brak przekroczenia zawartości glutenu w zakwestionowanym produkcie i składnikach, z których został on wytworzony.
Skarżąca podniosła, że w konsekwencji wadliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ naruszył art. 75 ustawy nakładając opłatę na skarżących.
W uzasadnieniu obszernej skargi skarżący wyjaśnili, że w toku całego postępowania domagali się przeprowadzenia kolejnych badań ze względu na to, że dotychczasowe wyniki, pomimo iż dotyczyły tej samej partii produktu, były skrajnie od siebie odmienne.
Podnieśli, że zarówno składniki, z których wytwarzany jest produkt końcowy, jak i sam produkt przechodzą na ich zlecenie, jako producentów, szereg skrupulatnych badań. W zakładzie produkcyjnym skarżących nie produkuje się innej żywności, niż bezglutenowa, więc wyłączona jest możliwość kontaminacji. Ich zdaniem, gdyby zanieczyszczenie następowało w toku produkcji to oczywistym jest, że wadliwa byłaby cała partia produktu, w tym również próbki badane w laboratorium prywatnym, a te nie wykazały zawartości glutenu.
Podnieśli, że przedstawione przez nich badanie w Laboratorium [...], również akredytowanym, przeprowadzone zostało przy zastosowaniu bardzo precyzyjnej metody badawczej, podczas gdy metody przyjęte przez laboratoria WSSE cechują się wysoką tolerancją błędu tj. 8 mg/kg, a więc w porównaniu z badaniami Laboratorium [...], badania WSSE są mniej wiarygodne, co powinno skłonić organ do zlecenia kolejnych badań, zwłaszcza, że pomiędzy wynikami WSSE w L. a WSSE w S. istnieją znaczne różnice, do których organ się nie odniósł. Jak wynika z protokołu badania nr [...] wykonanego laboratorium WSSE w S. dopuszczalny margines błędu w użytej metodzie badawczej wynosi 14,67 mg/kg oraz 15,94 mg/kg - a więc jest niemal dwukrotnie wyższy niż w metodzie użytej w WSSE w L., przy czym margines błędu nie obejmuje niepewności związanej z pobraniem próbki, a zatem faktycznie margines ten może być znacznie większy.
Zarzucili, że organ nie podjął żadnych czynności wyjaśniających czy do ewentualnego zanieczyszczenia glutenem nie doszło na innym etapie wprowadzania produktu do obrotu, a więc czy nie wchodzi w grę odpowiedzialność innego producenta.
Podnieśli również, że w piśmie z dnia 11 lutego 2015 r. wnosili o zwrócenie się do Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w B. o udostępnienie będących w jej posiadaniu opakowań makaronu [...] z zakwestionowanej partii, a które mogły stanowić materiał do dalszych badań, jednak organ bezpodstawnie wniosek ten zignorował.
Skarżący podnieśli ponadto, że w wyniku związanych z pobieraniem próbek produktów czynności ostrzegawczych, produkt ten zazwyczaj zostaje wycofany z obrotu, a koszty wycofania ponosi w istocie producent. Wiążą się z tym również dalsze straty w postaci utraty zaufania wśród konsumentów, jak i kontrahentów - odbiorców ich produktów. Działając jako producent żywności bezglutenowej skarżący dokładają wszelkich starań, aby wytwarzane przez nich produkty były w pełni zgodne z wymogami prawa, poddając badaniom we własnym zakresie zarówno składniki z których zostały te produkty wytworzone, jak i same produkty. Działanie organu faktycznie wpływa negatywnie na wypracowaną przez lata działalności na rynku renomę skarżących oraz powoduje wymierne straty i utrudnia działalność przedsiębiorcy.
Z tych względów decyzja nakładająca na nich opłatę za badania laboratoryjne jest krzywdząca.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów.
Zgodnie z art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz.1412). za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania (ust. 1). Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Opłat takich nie pobiera się jedynie wtedy, gdy w wyniku badań lub czynności wykonanych w ramach bieżącego nadzoru sanitarnego nie stwierdzono naruszenia tych wymagań (ust.2). Opłaty za badania laboratoryjne i inne czynności, o których mowa w ust. 1, związane z czynnościami wykonywanymi w ramach urzędowych kontroli żywności oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością określają przepisy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (ust. 3a).
W świetle zatem art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 594 ze zm.) podmioty działające na rynku spożywczym podlegające urzędowym kontrolom organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej są obowiązane do pokrywania opłat uwzględniających koszty związane z czynnościami wykonywanymi w ramach urzędowych kontroli żywności m.in. jeżeli w wyniku tych czynności zostaną stwierdzone przez kontrolujących niezgodności z przepisami prawa żywnościowego, w tym jeżeli zachodzi konieczność pobrania próbek żywności albo materiałów lub wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością do badań i wykonania badań laboratoryjnych w celu potwierdzenia niezgodności (pkt 1).
Opłatami, o których mowa w ust. 1, jest obciążany producent środka spożywczego lub inny podmiot działający na rynku spożywczym odpowiedzialny za towar w obrocie (ust.2).
Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłat mających na celu pokrycie kosztów ponoszonych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej za czynności wykonywane w ramach urzędowych kontroli żywności, w tym metody obliczania niektórych opłat, stawki opłat oraz sposób wnoszenia opłat, mając na względzie zasady ustalania opłat określone w art. 27-29 rozporządzenia nr [...] (ust.4).
Prawidłowo organy obu instancji rozpatrujące niniejszą sprawę uznały, że do urzędowych kontroli organów PIS należy również kontrolowanie poziomu glutenu w produktach żywnościowych wprowadzonych na rynek.
Przez "urzędową kontrolę" należy bowiem rozumieć – zgodnie z art. 2 pkt 1 wskazanego w cyt. przepisie rozporządzenia WE nr [...] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.U.UE L. 2004. 165.1) - "każdą formę kontroli, którą właściwy organ lub Wspólnota wykonuje do celów sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym, regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i ich dobrostanu".
Obowiązujące przepisy określają dopuszczalny poziomu glutenu w produktach żywnościowych, dlatego kontrola tego poziomu, dokonywana przez właściwy organ, jest urzędową kontrolą, w rozumieniu powołanego art. 2 pkt 1 rozporządzenia UE.
W związku z powyższym Minister Zdrowia w załączniku do swojego rozporządzenia z dnia 8 maja 2009r. – wydanego na podstawie art. 75 ust. 4 ustawy o b.ż. w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy PIS w ramach urzędowych kontroli żywności (Dz.U. z 2009r., nr 78, poz. 656) określił również stawkę opłaty za badania glutenu "metodą wagową" (pkt 20). Jednocześnie w § 6 tego rozporządzenia Minister postanowił, że stawki opłat za wykonanie badań laboratoryjnych, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 2 lit. "c" (tj. wykonania badań laboratoryjnych pobranych próbek środków spożywczych lub materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz przedstawienia ich wyników) zasadniczo określa załącznik do rozporządzenia, jednak w przypadku konieczności wykonania badania laboratoryjnego, dla którego w załączniku do rozporządzenia nie określono stawki opłaty, przy ustalaniu wysokości opłaty uwzględnia się stawkę za badanie takiego samego rodzaju (ust. 2). W niniejszej sprawie badanie poziomu glutenu zostało wykonane przez WSSE w L. i S. metodami immunoenzymatycznymi, a nie metodą wagową, a koszt tych badań został ustalony zgodnie z cyt. § 6 ust. 2 rozporządzenia i wyniósł [...] zł, czego skarżący nie kwestionują.
Przedmiotem sporu jest natomiast to, czy w ogóle dopuszczalne było nałożenie na skarżących opłaty za wykonane przez WSSE badania pomimo zakwestionowania wyników tych badań przez skarżących w związku z badaniami przeprowadzonymi przez Laboratorium [...], a także nierozważnie nałożenia takiej opłaty, zgodnie z art. 75 ust. 2 ustawy o b.ż., na inny, niż producent, podmiot odpowiedzialny za towar w obrocie.
Z przytoczonych wyżej przepisów art. 75 ust. 1 ustawy o b.ż. wynika, że podmioty działające na rynku spożywczym obowiązane są do pokrywania opłat za czynności wykonane w ramach urzędowych kontroli żywności wtedy, gdy w wyniku tych czynności zostaną stwierdzone przez kontrolujących niezgodności z przepisami prawa żywnościowego, w tym jeżeli zachodzi konieczność pobrania próbek żywności albo materiałów lub wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością do badań i wykonania badań laboratoryjnych w celu potwierdzenia niezgodności.
Rację mają organy rozpatrujące niniejszą sprawę, że niezgodność z przepisami prawa żywnościowego jest stwierdzana wyłącznie przez ściśle określone laboratoria. Wynika to z art. 78 ust. 1 ustawy o b.ż, zgodnie z którym badania laboratoryjne dla celów urzędowych kontroli żywności i żywienia w zakresie bezpieczeństwa żywności wykonują akredytowane:
1) laboratoria Państwowej Inspekcji Sanitarnej, funkcjonujące w zintegrowanym systemie badań laboratoryjnych żywności określonym w art. 15a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej;
2) laboratoria Inspekcji Weterynaryjnej określone w art. 25 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej;
3) laboratoria organów, o których mowa w art. 73 ust. 1 pkt 5 (tj. innych organów posiadających określone kompetencje w zakresie bezpieczeństwa żywności)
4) laboratoria referencyjne realizujące zadania określone w art. 33 rozporządzenia nr [...].
Laboratoria, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 4, wykonują badania laboratoryjne dla celów urzędowych kontroli materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością (ust.2).
Zadania realizowane przez laboratoria referencyjne są finansowane z budżetu państwa, z części, której dysponentem są minister właściwy do spraw zdrowia oraz minister właściwy do spraw rolnictwa, każdy w zakresie swoich kompetencji (ust.3).
Minister właściwy do spraw zdrowia wyznacza, w drodze rozporządzenia, laboratoria referencyjne wykonujące badania środków spożywczych podlegających urzędowym kontrolom organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością dla celów urzędowych kontroli żywności i żywienia, mając na względzie zapewnienie bezpieczeństwa żywności oraz realizację zadań określonych w art. 33 rozporządzenia nr [...] (ust.4).
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 19 czerwca 2012r. w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych (Dz.U. z 2012r., poz.728) takimi laboratoriami są: Instytut Żywności i Ż. w W., Regionalne Laboratorium żywności Genetycznie Modyfikowanej w T., N. Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny w W., Dział Laboratoryjny Wojewódzkiej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej w W. oraz Instytut Chemii i Techniki Jądrowej – Samodzielne Laboratorium Identyfikacji Napromieniania Żywności w W..
Wśród powyższych laboratoriów nie przewidziano Laboratorium JS [...] P. – laboratorium to nie jest więc uprawnione do stwierdzania zgodności bądź niezgodności z przepisami prawa żywnościowego.
O ile więc niezgodność taka zostanie stwierdzona przez jedno z powyższych laboratoriów akredytowanych, organ ma obowiązek obciążyć właściwy podmiot opłatami za wykonanie przez to laboratorium badań.
Kwestionowanie wyników takich badań jest możliwe wyłącznie w oparciu o inne badania innego akredytowanego, wymienionego w powołanym art. 78 laboratorium.
W niniejszej sprawie badania zostały przeprowadzone przez dwa laboratoria WSSE (art. 78 ust. 1 pkt 3 jako laboratoria organów, o których mowa w art. 73 ust. 1 pkt 5 tj. innych organów posiadających określone kompetencje w zakresie bezpieczeństwa żywności).
Badania te jednoznacznie potwierdziły przekroczenie dopuszczalnego poziomu glutenu w makaronie [...] tej samej partii.
Usprawiedliwione więc było obciążenie opłatą za te badania producenta tj. skarżących będących wspólnikami [...] s.c. w [...].
Skarżący kwestionowali wyniki tych badań zarzucając, że zostały one przeprowadzone za pomocą metod o zbyt wysokim dopuszczalnym ryzyku błędu.
Argumentacja ta nie zasługuje na uwzględnienie w niniejszym postępowaniu.
Jak wskazano, tylko ściśle określone przez ustawodawcę laboratoria mogą wykonywać badania w związku z urzędowymi kontrolami żywności. Laboratoria te w ocenie ustawodawcy, zasługują na szczególną wiarygodność, której zasadniczo nie można podważyć badaniami przeprowadzonymi przez laboratoria nie akredytowane.
Kwestionowanie działalności laboratoriów akredytowanych, w tym stosowanych metod badawczych nie jest możliwe w postępowaniu w przedmiocie nałożenia opłaty za takie badania, lecz w odrębnym trybie. W postępowaniu w przedmiocie ustalenia takiej opłaty uprawnienia strony ograniczają się więc w zasadzie wyłącznie do kwestionowania wysokości opłaty (nieprawidłowego jej ustalenia, niezgodnego z przepisami rozporządzenia) bądź do żądania przeprowadzenia kolejnych badań również przez akredytowane laboratorium.
W niniejszej sprawie skarżący przedstawili wyniki badań Laboratorium JS [...], które – w świetle powyższego – nie mogły być uwzględnione oraz domagali się przeprowadzenia dodatkowych badań.
Organ żądania tego nie uwzględnił stwierdzając, że badania dwóch laboratoriów WSSE są wystarczające do stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego poziomu glutenu w makaronie [...], a stanowisko to nie budzi uzasadnionych wątpliwości. Wprawdzie wyniki tych badań nie są identyczne, ale wynika z nich jednoznacznie, że poziom glutenu został przekroczony.
Wbrew zarzutom skargi, organ prawidłowo stwierdził, że okoliczności sprawy nie pozwalały na obciążenie opłatami innego, niż producent (skarżący) podmiotu. Taka sytuacja byłaby możliwa tylko w razie jednoznacznego ustalenia, że istnieje inny niż producent podmiot na rynku, odpowiedzialny za podwyższony poziom glutenu w makaronie [...], a takiego nie stwierdzono. Należy wskazać, że organ co do zasady nie ma obowiązku poszukiwać takiego podmiotu, o ile zgromadzony materiał dowodowy pozwala uznać, że takim podmiotem odpowiedzialnym jest producent. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż – jak wyjaśnił organ – możliwe jest wytworzenie się glutenu w toku procesu produkcyjnego, na skutek zanieczyszczeń tego procesu, pomimo że użyte w produkcji produkty glutenu nie zawierały.
W konsekwencji stwierdzić należy, że organy prawidłowo nałożyły na skarżących opłatę za pobranie próbek makaronu [...] i badania laboratoryjne.
Organy nie naruszyły więc przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności uzasadniły odmowę przeprowadzenia kolejnych, trzecich badań przez akredytowane laboratorium oraz nałożenie opłaty na skarżących, jako producentów, a nie na inny podmiot.
Skarga jest więc nieuzasadniona i podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).