II SA/LU 329/25

II SA/Lu 329/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Grymuza
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Maciej Gapski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) Protokolant Referent stażysta Martyna Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2025 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 16 kwietnia 2025 r., Nr 2/2025 w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia 19 maja 2025 r. nr 2/2025 Prezes Sądu Apelacyjnego w Lublinie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 7 marca 2025 r. nr 2/O/2025 w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej na wniosek A. C. (dalej jako: skarżąca lub wnioskodawczyni).
Stan sprawy przedstawia się następująco:
W dniu 31 stycznia 2025 r. adw. A. C. złożyła wniosek do Prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie o udostępnienie informacji publicznej w zakresie następujących pytań:
a. Ile opinii sądowych wykonał biegły dr n med. J. S. na zlecenie sądów z zakresu apelacji lubelskiej w 2024 r.
b. Jaka łączna liczna godzin została zadeklarowana przez biegłego na wykonanie opinii?
c. Jakie było wynagrodzenie przyznane biegłemu za wykonanie powyższych opinii?
W piśmie wyraziła wątpliwości co do rzetelności działań biegłego w zakresie przygotowywanych opinii i deklarowanego czasu pracy przy ich sporządzaniu, co przekłada się na wygórowane koszty prostych opinii medycznych.
Prezes Sądu Okręgowego w piśmie z dnia 14 lutego 2025 r. udostępnił informację w zakresie pierwszego pytania i wskazał, że biegły J. S. w 2024 r. wykonał 69 opinii.
Odrębnym pismem z dnia 14 lutego 2025 r. Prezes SO w Lublinie w odniesieniu do drugiego pytania (dotyczącego zadeklarowanej przez biegłego liczby godzin na sporządzenie opinii) wezwał wnioskodawczynię do wykazania, że za udostępnieniem wnioskowanej informacji przemawia szczególnie istotny interes publiczny. Prezes uznał bowiem, że informacja publiczna w tym zakresie ma charakter informacji przetworzonej z uwagi na konieczność przeanalizowania ok. 70 spraw oraz stworzenie nowej informacji na podstawie danych znajdujących się w aktach spraw.
Odrębnym pismem z dnia 17 lutego 2025 r. poinformował wnioskodawczynię, że informacja dotycząca wynagrodzenia przyznanego biegłego za wykonanie opinii w 2024 r. nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Pismem z dnia 25 lutego 2025 r. wnioskodawczynie odpowiedziała na wezwanie Prezesa SO w Lublinie z dnia 14 lutego 2025 r. w zakresie wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego dotyczącego uzyskania informacji o liczbie godzin zadeklarowanych przez biegłego do sporządzenia opinii w 2024 r.
Wnioskodawczyni wykazując przedmiotowy interes wskazała na zastrzeżenie odnoszące się do prawidłowości i adekwatności deklarowanego przez biegłego czasu (liczby godzin) poświęconych na wykonanie opinii. Wskazała również na problem zawyżania wynagrodzeń za sporządzane opinii oraz konieczność weryfikacji działań biegłego. W odpowiedzi wskazała również na doniosłość opinii biegłych sporządzanych w sprawach sądowych, a także okoliczność istotności dla interesu prawnego weryfikacji wynagrodzenia biegłego za sporządzane opinie, które obciążają strony postępowania. Powołała się również na orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące definiowania pojęcia "szczególnej istotności (informacji) dla interesu publicznego" wskazując, że pojęcie to nie może być definiowane w sposób abstrakcyjny. W realiach niniejszej sprawy wnioskodawczyni uważa, że uzyskanie żądanej informacji jest ważne dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, a jej uzyskanie może doprowadzić do poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego.
Decyzją z dnia 7 marca 2025 r. Prezes Sądu Okręgowego w Lublinie wydał decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej zawartej w pkt b wniosku.
Organ uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała przesłanki – szczególnego interesu publicznego – do uzyskania informacji przetworzonej. Zdaniem Prezesa SO informacja o liczbie godzin zadeklarowanych przez biegłego sądowego na wykonanie opinii w sprawach rozpatrywanych przed tut. Sądem jest informacją przetworzoną, a wnioskodawczyni występuje o uzyskanie tej informacji w imieniu własnym (prywatnym), a nie ze względu na szczególnie istotny interes publiczny.
W wyniku złożonego przez A. C. odwołania z dnia 21 marca 2025 r., od powyższej decyzji, Prezes Sądu Apelacyjnego w Lublinie decyzją nr 2/2025 z dnia 16 kwietnia 2025 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji przedstawiono stan faktyczny i prawny sprawy. Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji podkreślając, że wnioskowana w pkt b wniosku informacja ma charakter przetworzony, a wnioskodawczyni nie wykazała szczególnie istotnego interesu publicznego, który przemawiałby za dostępem do tej informacji.
Skargę na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego wniosła w dniu 23 maja 2025 r. A. C., zarzucając:
1. naruszenie art. 2 ust. 1 u.d.i.p. poprzez odmowę udostępnienia informacji;
2. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez uznanie, że informacje przetworzone, o których udostępnienie wnoszono nie stanowią informacji szczególnie istotnych dla interesu publicznego.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że udzielenie żądnej informacji w żadnej sposób nie będzie paraliżowało pracy sądu. Skarżąca podkreśliła, że udzielenie informacji w sprawie 1 opinii nie wpłynie na działanie sądu. Dodatkowo podkreślono, że żądana informacja ma szczególne znaczenie dla interesu publicznego. Skarżąca podniosła, że decyzji organu odwoławczego nie została poprzedzona właściwym, ponownym rozpatrzeniem sprawy przez ten organ, co jest sprzeczne z art. 15 k.p.a. oraz nie została prawidłowo uzasadniona, co łamie art. 107 § 3 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że skarga podlega oddaleniu. Sąd w pełni podzielił ustalenia oraz wykładnię przepisów zaprezentowaną w zaskarżonych decyzjach.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Sądu Apelacyjnego utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej ze względu na jej przetworzony charakter oraz niewykazanie przez wnioskodawczynię, że uzyskanie żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonych do Sądu decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako: u.d.i.p.).
Stosownie do art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p., który zawiera przykładowy katalog informacji publicznych.
Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Z uwagi na brak ustawowej definicji pojęcia "informacji przetworzonej" należy odwołać się do ugruntowanych poglądów sądów administracyjnych. W orzecznictwie tych sądów ugruntowane jest stanowisko, że informacja przetworzona w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. powstaje nie tylko w wyniku poddania posiadanych informacji analizie albo syntezie i wytworzenia w taki właśnie sposób nowej jakościowo informacji, lecz przetworzenie informacji może polegać również na np. wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów, które nie zawsze muszą być prowadzone w sposób umożliwiający proste udostępnienie zgromadzonych w nich danych, czy też na odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy, np. przez opracowanie prostego zestawienia. Za informację przetworzoną można więc uznać sumę informacji prostych, lecz zależy to od wiążącej się z ich pozyskaniem: wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, szerokiego zakresu wniosku powodującego konieczność przekształcenia (zanonimizowania) wielu dokumentów, co może zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań. (zob. wyrok NSA z dnia 2 września 2022 r. sygn. III OSK 1534/21, CBOSA).
Z wyjaśnień Prezesa Sądu Okręgowego wynika, że przygotowanie żądnej informacji wymagałoby przeanalizowania ok. 70 spraw, a w konsekwencji realizacja żądania wymagałaby nieproporcjonalnych działań, przekraczających proste czynności, co musiałoby odbyć się kosztem głównych i podstawowych zadań w zakresie sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Dodatkowo organ ten podkreślił, że nie dysponuje bazą danych, na podstawie której możliwe byłoby proste wygenerowanie tych informacji. W konsekwencji wygenerowanie żądanej informacji wymaga dokonania działań, w szczególności w zakresie analiz, zestawień i podliczeń oraz dodatkowego zaangażowania pracowników w ten proces. Dla udostępnienia informacji konieczne jest wytworzenie nowej informacji z materiałów znajdujących się w posiadaniu adresata wniosku.
Zdaniem tut. Sądu należy podzielić ocenę organów, że konieczność dokonania analizy 69 akt spraw prowadzonych przed Sądem Okręgowym w Lublinie w celu pozyskania z nich informacji o liczbie godzin zadeklarowanych przez biegłego na wykonanie każdej z opinii świadczy o koniczności przetworzenia informacji dla potrzeb wnioskodawczyni. Argumenty przywołane przez organy przekonują, że udostępnienie informacji publicznej przez udzielenie odpowiedzi na pytanie drugie z wniosku z dnia 31 stycznia 2025 r. należy uznać za udostępnienie informacji przetworzonej. Organ musiałby bowiem stworzyć jakościowo nową informację, która wprawdzie znajduje się w materiałach (aktach) będących w jego posiadaniu, ale bez ich czasochłonnej analizy nie ma możliwości zadośćuczynienia żądaniu skarżącej. Sąd nie dysponuje również bazą danych lub elektronicznym zestawieniem żadnych informacji, które pozwoliłyby na ich zautomatyzowane (mechaniczne) przygotowanie.
Kolejnym istotnym zagadnieniem w realiach przedmiotowej sprawy jest ocena czy wnioskodawczyni wykazała, że uzyskanie żądanej informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W piśmie z dnia 25 lutego 2025 r. złożonym w sprawie na wezwanie Prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie skarżąca wyjaśniła, że wniosek o informację publiczną podyktowany jest zastrzeżeniami co do prawidłowości i adekwatności deklarowanego przez biegłych sądowych czasu (liczby godzin) poświęconego na wykonanie opinii. Zdaniem wnioskodawczyni w odniesieniu do biegłego J. S. istnieją daleko idące wątpliwości, co do rzetelności w zakresie rzeczywistego nakładu czasu pracy na przygotowywanie opinii sądowych. Zadeklarowana liczba godzin wpływa zaś na wysokość wynagrodzenia biegłego, które jest często zawyżane bez rzetelnej weryfikacji w postępowaniach sądowych. Dodatkowo skarżąca podkreśliła, że wnioskowana informacja jest szczególnie istotna dla interesu publicznego, ponieważ wynagrodzenia za sporządzenie opinii biegłego sądowego obciążają strony postępowania albo Skarb Państwa. Podmioty te ponoszą więc konsekwencje nieuczciwego ustalenia liczby godzin oraz zawyżania czasu na wykonanie opinii.
Zdaniem tut. Sądu w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, aby uzyskanie żądanej informacji było szczególnie istotne dla interesu publicznego. Z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wynika, że kategoria "szczególnej istotności" dla interesu publicznego kształtuje prawo indywidualnego podmiotu stojącego na zewnątrz wobec podmiotu zobowiązanego do udzielania informacji publicznej. Zatem zasadniczo prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Uprawnienie to nie służy zatem wszystkim podmiotom potencjalnie zainteresowanym w uzyskaniu informacji publicznej po to, by ją móc następnie udostępnić ogółowi, gdyż cel ten jest co najwyżej ukierunkowany na podstawowe "niekwalifikowane" realizowanie interesu publicznego. Wnioskodawca żądający informacji publicznej przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. dla jej uzyskania powinien wykazać nie tylko, że jest ona ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, ale również, że jej uzyskanie stwarza realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego. Za podmiot o takich cechach niewątpliwie można uznać: posła, senatora, radnego, a także inne podmioty, które są w stanie wykazać swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domagają, w sytuacji, gdy np. występują w określonych procesowych rolach uczestników postępowań dotyczących tworzenia lub kontrolowania aktów normatywnych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 5090/21, CBOSA).
Wnioskodawczyni, chociaż wykonuje zawód adwokata, nie ma realnych możliwości wykorzystania żądanej informacji dla poprawy funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, w tym w szczególności Sądu Okręgowego w Lublinie. Wskazany przez skarżącą problem zawyżania kosztów opinii biegłych poprzez wykazywanie nierealnej czy też zawyżonej liczby godzin może stanowić negatywny przejaw działania samych biegłych, przy braku właściwej reakcji sądu w konkretnej sprawie. Pomimo tego jednak nie można uznać, że udostępnienie tego typu informacji wnioskodawczyni może w pozytywny sposób wpłynąć na poprawę tego stan rzeczy. Informacje te mogą być istotne dla wnioskodawczyni jako pełnomocnika procesowego w indywidualnych sprawach, ale nie dla interesu publicznego.
W przypadku zaś wątpliwości skarżącej, co do działania konkretnego biegłego we wskazanym zakresie ma ona możliwość wystąpienia do organów samorządu lekarskiego z wnioskiem o zweryfikowania jego działalności, a w przypadku podejrzenia popełnienia czynu zabronionego wystąpienia do organów ścigania, które w ramach swoich ustawowych uprawnień będą miały możliwość pozyskania odpowiedniego materiału dowodowego.
Konkludując powyższe rozważania należy podkreślić, że żądana przez skarżącą informacja w zakresie pytania drugiego (b) zawartego we wniosku z dnia 31 stycznia 2025 r. została prawidłowo zakwalifikowana jako informacja przetworzona. Przygotowanie informacji wymagałoby bowiem jej stworzenia z materiałów źródłowych (akt sprawy), których zgromadzenie oraz analiza przekracza zwykłe obowiązki informacyjne organu w zakresie udostępnienia informacji prostej (w skardze w zasadzie nie zakwestionowano przetworzonego charakteru żądanej informacji). Należało również uznać, odnosząc się do treści art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., że w sprawie nie wykazano, aby uzyskanie informacji było szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.