II SA/LU 316/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2022-11-22
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanerozbiórkastan technicznynakaz rozbiórkinadzór budowlanywsanieruchomościbudynek

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę budynku, uznając jego katastrofalny stan techniczny za wystarczającą przesłankę do wydania nakazu.

Skarżący kwestionował decyzję nakazującą rozbiórkę budynku mieszkalnego, zarzucając organom nadzoru budowlanego brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i niepoinformowanie o możliwości remontu. Sąd uznał jednak, że stan techniczny budynku był na tyle zły, że obiektywnie uniemożliwiał jego remont lub odbudowę. Brak przedstawienia przez stronę ekspertyzy technicznej podważającej ustalenia organów oraz irrelewantność argumentów dotyczących woli potencjalnego nabywcy działki doprowadziły do oddalenia skargi.

Sprawa dotyczyła skargi W. S. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora nakazującą rozbiórkę budynku mieszkalnego z uwagi na jego zły stan techniczny. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów KPA poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i niepoinformowanie o możliwości remontu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. Sąd podkreślił, że kluczową przesłanką do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego jest obiektywny stan techniczny obiektu, który uniemożliwia jego remont lub odbudowę. Organy nadzoru budowlanego prawidłowo oceniły stan techniczny budynku na podstawie własnych oględzin i rozpraw, stwierdzając jego katastrofalny stan. Brak przedstawienia przez skarżącego ekspertyzy technicznej podważającej te ustalenia oraz argumenty dotyczące woli potencjalnego nabywcy działki uznano za niewystarczające do uchylenia decyzji. Sąd wskazał, że interes publiczny związany z zagrożeniem katastrofą budowlaną przeważa nad subiektywnymi zamiarami właścicieli, jeśli nie są one poparte obiektywnymi dowodami technicznymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli organy nadzoru budowlanego nie mają wątpliwości co do stanu technicznego obiektu, nie mają podstaw do żądania od właściciela lub zarządcy przedstawienia ekspertyzy. Pracownicy organów nadzoru budowlanego dysponują wiedzą techniczną umożliwiającą dokonywanie oceny technicznej obiektów budowlanych.

Uzasadnienie

Przepisy rozporządzenia z 2004 r. wskazują, że ekspertyza nie jest obligatoryjna, jeśli organy nie mają wątpliwości co do stanu technicznego. Pracownicy nadzoru budowlanego posiadają wiedzę techniczną do oceny stanu obiektu. Właściciel sprzeciwiający się nakazowi rozbiórki powinien wykazać, że stan techniczny obiektu pozwala na remont lub odbudowę, najlepiej poprzez przedstawienie własnej ekspertyzy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

P.b. art. 67 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki nieużytkowanego lub niewykończonego obiektu budowlanego, który nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi, jeśli brak podstaw do jej uwzględnienia.

Pomocnicze

P.b. art. 66 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu budowlanego, gdy może on zagrażać życiu, zdrowiu, bezpieczeństwu lub środowisku.

P.b. art. 61

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Obowiązek właściciela lub zarządcy utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i zapewnienia bezpiecznego użytkowania.

P.b. art. 62

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Obowiązek przeprowadzania okresowych kontroli stanu technicznego obiektu budowlanego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada ochrony zaufania do organów państwa.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki.

k.p.a. art. 52

Kodeks postępowania administracyjnego

Pomoc prawna w postępowaniu administracyjnym.

k.c. art. 390 § 2

Kodeks cywilny

Skutki umowy przedwstępnej zawartej w zwykłej formie pisemnej.

k.c. art. 158

Kodeks cywilny

Forma umowy przenoszącej własność nieruchomości.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Katastrofalny stan techniczny budynku uniemożliwiający remont lub odbudowę. Brak przedstawienia przez stronę ekspertyzy technicznej podważającej ustalenia organów. Niewiarygodność i irrelewantność argumentów skarżącego dotyczących woli potencjalnego nabywcy działki.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 7 i 77 KPA poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i poczynienie ustaleń, że budynek nie nadaje się do remontu bez opinii specjalisty. Zarzut naruszenia art. 8 i 9 KPA poprzez zaniechanie poinformowania uczestników postępowania o możliwości remontu spornego budynku.

Godne uwagi sformułowania

Pojęcie "obiekt nie nadaje się do remontu, wykończenia lub odbudowy" w sposób jednoznaczny odnosi się do obiektywnego stanu technicznego. Jeżeli obiektywny stan techniczny uniemożliwia remont lub odbudowę – należy zastosować środek z art. 67 ust. 1 P.b.– nakaz rozbiórki. Konkluzję o katastrofalnym stanie technicznym spornego budynku, wykluczającym jego remont lub odbudowę, organy nadzoru budowlanego sformułowały na podstawie własnych ustaleń. Samo oświadczenie o woli przeprowadzenia remontu czy odbudowy spornego obiektu budowlanego, bazujące jedynie na subiektywnych zamiarach, nie jest wystarczające do uchylenia się od nakazu rozbiórki obiektu znajdującego się w krytycznym stanie technicznym. Wola potencjalnego nabywcy działki, na której znajduje się sporny budynek nie ma żadnego znaczenia dla oceny przesłanek zastosowania art. 67 ust. 1 P.b.

Skład orzekający

Jerzy Parchomiuk

przewodniczący sprawozdawca

Bogusław Wiśniewski

sędzia

Brygida Myszyńska-Guziur

asesor sądowy

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 67 Prawa budowlanego w kontekście oceny stanu technicznego obiektu budowlanego i obowiązku przedstawienia ekspertyzy przez stronę."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budynku w katastrofalnym stanie technicznym, gdzie brak jest obiektywnych dowodów na możliwość remontu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje, jak ważna jest obiektywna ocena stanu technicznego budynku i jakie są konsekwencje braku przedstawienia dowodów technicznych przez właściciela w postępowaniu o nakaz rozbiórki.

Katastrofalny stan budynku przesądził o nakazie rozbiórki – sąd wyjaśnia, kiedy ekspertyza jest niezbędna.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 316/22 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2022-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Bogusław Wiśniewski
Brygida Myszyńska-Guziur
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 385/23 - Postanowienie NSA z 2023-06-28
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 61-65, art. 67
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur, Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2022 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 8 marca 2022 r. znak ZOA-I.7721.3.2022 w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do sądu decyzją z 5 marca 2022 r., po rozpatrzeniu odwołania W. S. (dalej jako: skarżący) Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: Lubelski WINB) uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: PINB) w Lublinie z 11 stycznia 2022 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku, w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i ustalił nowy termin przystąpienia do ww. robót budowlanych, w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
Pismem z 3 lutego 2020 r. Urząd Miejski w B. zwrócił się do PINB w Lublinie z prośbą o przeprowadzenie oględzin i podjęcie stosowanych działań dotyczących budynku położonego w B. przy ul. C. na działce o nr [...], z uwagi na jego zły stan techniczny.
Podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 4 marca 2020 r., ustalono, że na ww. działce znajduje się nieużytkowany budynek mieszkalny o wymiarach 3,40 m x 4,40 m, o konstrukcji drewnianej szkieletowej, na drewnianej podwalinie opartej bezpośrednio na podmurówce betonowo-ceglanej.
Oceniając stan techniczny budynku, organ stwierdził: ugięcia podwaliny górnej
i dolnej od strony zachodniej, ugięcia konstrukcji dachu, ubytki w poszyciu dachowym, rozwarstwienie pionowe ściany murowanej, ugięcia belek stropowych, ubytki w drewnianej podłodze na legarach, ubytki w okładzinach wewnętrznych ścian i stropu, uszkodzenie komina ponad dachem, ubytki w oszkleniu stolarki okiennej
i rozwarstwienie pomiędzy ścianą murowaną, a konstrukcją drewnianą w prawym narożu. Obecny podczas prowadzonych czynności jeden ze współwłaścicieli – M. S. poinformował, że do budynku nie jest doprowadzona żadna instalacja, w tym elektryczna, a obiekt jest nieużytkowany od ponad 20 lat.
Po ustaleniu stron postępowania, PINB w Lublinie przeprowadził w dniu 21 lipca 2021 r. oględziny, podczas których potwierdzono stan faktyczny ustalony w trakcie kontroli przeprowadzonej 4 marca 2020 r.
W dniu 22 listopada 2021 r. w siedzibie PINB w Lublinie, a w dniu 24 listopada 2021 r. w siedzibie PINB w Gryfinie przeprowadzono rozprawy administracyjne w sprawie. Podczas czynności wszystkie strony postępowania - współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości - niezależnie od siebie oświadczyły, że nie zamierzają prowadzić robót budowlanych polegających na remoncie lub odbudowie przedmiotowego budynku, wskazując, iż zamierzają dokonać jego rozbiórki oraz akceptują jego rozbiórkę w przypadku woli pozostałych współwłaścicieli.
Pismem z 17 grudnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zawieszenie postępowania z uwagi na zamiar sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku, postanowieniem z 4 stycznia 2022 r., PINB w Lublinie odmówił zawieszenia postępowania w sprawie stanu technicznego spornego budynku.
Decyzją z 11 stycznia 2022 r., PINB w Lublinie, na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351, ze zm.; dalej jako: P.b.), nakazał L. T., H. S., T. S.
i W. S. rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego znajdującego się na działce o nr [...] w miejscowości B., wyznaczając termin przystąpienia do rozbiórki na dzień 8 marca 2022 r., termin zakończenia rozbiórki
i uprzątnięcia terenu na dzień 31 lipca 2022 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniono, że przedmiotowy obiekt budowlany nie nadaje się do remontu lub odbudowy w sposób umożliwiający jego bezpieczne użytkowanie zgodne z jego dotychczasową funkcją.
W odwołaniu od powyższej decyzji, pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że złożył oświadczenie o braku zamiaru przeprowadzenia remontu, ponieważ nie wiedział, iż istnieje możliwość wyremontowania przedmiotowego budynku. Podniósł, że po konsultacji z rzeczoznawcą budowlanym posiada wiedzę o możliwości "doprowadzenia tego obiektu do stanu zgodnego z prawem".
Po rozpoznaniu odwołania, Lubelski WINB decyzją z 5 marca 2022 r., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i ustalił nowy termin przystąpienia do robót budowlanych mających na celu rozbiórkę budynku na dzień 6 maja 2022 r. i ich zakończenia na dzień 1 sierpnia 2022 r., w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ wskazał, że stwierdzony zły stan techniczny spornego budynku stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia, a z punktu widzenia sztuki budowlanej, wykluczone jest podejmowanie jakichkolwiek robót budowlanych zmierzających do poprawy stanu technicznego ww. obiektu budowlanego. Dotyczy to zarówno możliwości technicznych, jak i zamiarów właścicieli w tym względzie. Zdaniem Lubelskiego WINB opisany i udokumentowany na zdjęciach stan obiektu upoważniał pracowników nadzoru budowlanego do dokonania oceny, że ze względów technicznych nie nadaje się on do remontu lub odbudowy. Ponadto w trakcie postępowania współwłaściciele nieruchomości nie wykazali zamiaru dokonania remontu lub odbudowy obiektu.
Lubelski WINB nie podzielił argumentów strony, jakoby przedmiotowy obiekt mógł zostać poddany remontowi, a jego współwłaściciele nie byli tego świadomi, więc błędnie oznajmili, że nie zamierzają go remontować i zgadzają się na jego rozbiórkę. Zdaniem organu wszyscy współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości mieli świadomość stanu technicznego obiektu budowlanego i zgodnie oświadczyli (pouczeni o konsekwencjach składania fałszywych zeznań), że obiekt nie jest użytkowany, nie mają zamiaru go remontować i zgadzają się na jego rozbiórkę. W ocenie organu twierdzenia, jakoby skarżący miał zamiar dokonać remontu obiektu należy uznać za pozorne, z uwagi na zamiar sprzedaży nieruchomości, na której znajduje się sporny budynek.
Organ odwoławczy wskazał także, że w okolicznościach sprawy nie było potrzeby nakładania na strony postępowania obowiązku sporządzenia ekspertyzy lub oceny technicznej budynku. Ustalenia organu nie budziły wątpliwości co do stanu technicznego budynku, co z kolei pozwalało uprawnionym pracownikom organu nadzoru budowlanego dokonać oceny co do ewentualnych możliwości doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem, a następnie wydać rozstrzygnięcie.
W ocenie Lubelskiego WINB, z uwagi na zbyt krótki termin wykonania obowiązku określony w zaskarżonej decyzji, należało ustalić nowy termin przystąpienia do ww. robót budowlanych.
W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Lubelskiego WINB, W. S., reprezentowany przez pełnomocnika (córkę) zarzucił naruszenie:
(1) art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i poczynienie ustaleń, że budynek nie nadaje się do remontu bez opinii specjalisty z zakresu budownictwa, tj. biegłego rzeczoznawcy budowlanego, podczas gdy opinia taka wykazałaby, że remont przedmiotowego budynku jest możliwy
i doprowadziłby budynek do stanu zgodnego z prawem;
(2) art. 8 i art. 9 k.p.a., poprzez zaniechanie poinformowania uczestników postępowania o możliwości remontu spornego budynku, co doprowadziło strony do wyrażenia zgody na rozprawie administracyjnej na jego rozbiórkę.
Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Lubelski WINB wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Sprawa została rozpoznana na rozprawie przeprowadzonej zgodnie z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095, ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Nakaz rozbiórki budynku w rozpoznawanej sprawie został wydany w ramach stosowania przez organy nadzoru budowlanego regulacji odnoszących się do utrzymania obiektów budowlanych (rozdział 6 Prawa budowlanego). Podstawą prawną nakazu był art. 67 ust. 1 P.b. Dla wykładni tego przepisu istotna jest systematyka ustawy – Prawo budowlane i zwrócenie uwagi, na fakt, że przepis ten znajduje się w grupie kilku regulacji odnoszących się do działań organów nadzoru budowlanego podejmowanych w sytuacji ustalenia, że właściciel obiektu nie realizuje obowiązku utrzymania obiektu w należytym, wymaganym prawem stanie technicznym.
Utrzymanie obiektu budowlanego w odpowiednim stanie technicznym
i zapewnienie bezpiecznego użytkowania obiektu należy do obowiązków jego właściciela lub zarządcy (art. 61 P.b.). Weryfikacji realizacji tego obowiązku służą okresowe kontrole stanu technicznego obiektu budowlanego (art. 62-62a P.b.), które muszą być w odpowiedni sposób dokumentowane (art. 63-65 P.b.).
Organy nadzoru budowlanego zostały wyposażone również w kompetencje władcze, uprawniające do wydawania stosownych nakazów lub zakazów w sytuacji, kiedy obowiązek utrzymania obiektu budowlanego w odpowiednim stanie technicznym nie jest prawidłowo realizowany. W ramach tych kompetencji organy nadzoru budowlanego mogą m.in. nakazać, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia (art. 66 ust. 1 P.b.). Z kolei, jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót
i ich zakończenia (art. 67 ust. 1 P.b.).
Szczegółowe kwestie stosowania przez organy nadzoru budowlanego środka przewidzianego w art. 67 ust. 1 P.b., reguluje rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych (Dz. U. z 2004 r., Nr 198, poz. 2043). Rozporządzenie nakazuje organowi nadzoru budowlanemu ustalenie przyczyn niewykonania przez właściciela lub zarządcę remontu, odbudowy lub wykończenia obiektu budowlanego; dokonanie oględzin i oceny stanu technicznego obiektu oraz przeprowadzenie rozprawy (§ 2). Jeżeli w wyniku oględzin powstaną uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego obiektu budowlanego, organ nadzoru budowlanego nakazuje właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego sporządzenie ekspertyzy technicznej tego obiektu (§ 2 pkt 2 w zw. z § 4 ust. 1), którą muszą wykonać osoby posiadające uprawnienia budowlane bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności, rzeczoznawca budowlany albo jednostka badawczo-rozwojowa bądź uczelnia posiadająca kompetencje do prowadzenia badań naukowych i prac rozwojowych dotyczących budownictwa (§ 4 ust. 2). Decyzja w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu wydawana jest w oparciu o ustalenia poczynione w toku oględzin, rozprawy administracyjnej oraz ewentualnej ekspertyzy. Nakaz taki jest wydawany w sytuacji stwierdzenia, że obiekt budowlany lub jego część nie nadaje się do remontu, wykończenia lub odbudowy (§ 6 rozporządzenia).
Treść przywołanych przepisów (art. 67 ust. 1 P.b. oraz rozporządzenia z 2004 r. wskazuje, że to ocena stanu technicznego spornego obiektu jest kluczowa dla wydania decyzji o nakazie rozbiórki. Pojęcie "obiekt nie nadaje się do remontu, wykończenia lub odbudowy" w sposób jednoznaczny odnosi się do obiektywnego stanu technicznego – chodzi o to, czy obiektywnie istnieje możliwość odbudowy lub rozbiórki obiektu. Wyniki wykładni językowej wspiera odwołanie się do systematyki ustawy – Prawo budowlane, która wskazuje, że w sytuacji, gdy stan techniczny obiektu budowlanego obiektywnie pozwala na jego remont, wykończenie lub odbudowę – organ nadzoru budowlanego powinien sięgnąć po środki przewidziane w art. 66 P.b., tj. nakazać wykonanie odpowiednich robót budowlanych. Jeśli obiektywny stan techniczny uniemożliwia remont lub odbudowę – należy zastosować środek z art. 67 ust. 1 P.b.– nakaz rozbiórki.
W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z uzasadnień decyzji, organ I instancji oparł się na dwóch argumentach – braku woli remontu lub odbudowy budynku ze strony aktualnych współwłaścicieli oraz niemożliwości remontu lub odbudowy z uwagi na to, że budynek jest usytuowany w sposób naruszający wymagania techniczne w zakresie norm odległościowych. W ocenie Sądu nie są to odpowiednie argumenty do wydania decyzji o nakazie rozbiórki spornego budynku w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Po pierwsze – choć jeszcze podczas rozpraw administracyjnych wszyscy współwłaściciele nie oponowali przeciwko rozbiórce i nie wyrażali zainteresowania odbudową lub remontem budynku, to jeszcze przed wydaniem decyzji stan ten zmienił się wobec tego, że jeden ze współwłaścicieli sprzeciwił się rozbiórce i wyraził wolę remontu lub odbudowy, choć nie osobiście, lecz przez potencjalnego nabywcę działki (pismo procesowe pełnomocnika skarżącego z 17 grudnia 2021 r., zawierające wniosek o zawieszenie postępowania, k. 146 akt organu I instancji). Po drugie, organ nie czynił żadnych ustaleń w kwestii daty powstania spornego budynku, obowiązujących ówcześnie wymogów technicznych w zakresie norm odległościowych, ustalenia czynione w toku oględzin skupiały się na stanie technicznym budynku, a nie na kwestiach zachowania norm odległościowych (choć wielkość i kształt działki zasadniczo potwierdzają, że usytuowanie budynku może nie spełniać wymogów prawnych wynikających z norm odległościowych).
Kwestie te są jednak irrelewantne dla rozstrzygnięcia sprawy przez sąd, którego przedmiotem kontroli jest decyzja organu odwoławczego. Z argumentacji Lubelskiego WINB wynika już, że podstawową przesłanką wydania nakazu rozbiórki był katastrofalny wręcz stan techniczny obiektu, wykluczający jego remont lub odbudowę. Wątek woli współwłaścicieli pojawia się w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, ale już jako argument o wtórnym znaczeniu.
Konkluzję o katastrofalnym stanie technicznym spornego budynku, wykluczającym jego remont lub odbudowę, organy nadzoru budowlanego sformułowały na podstawie własnych ustaleń, poczynionych w toku oględzin, przeprowadzonych w dniach 4 marca 2020 r. i 21 lipca 2021 r., a także rozpraw administracyjnych przeprowadzonych w dniach 22 listopada i 24 listopada 2021 r. (w tym drugim przypadku, w trybie pomocy prawnej, art. 52 k.p.a.). W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy konkluzja ta jest prawidłowa i dawała wystarczające podstawy do wydania nakazu rozbiórki spornego budynku na podstawie art. 67 ust. 1 P.b. Wynika to z kilku argumentów.
Po pierwsze, z przywołanych już wyżej przepisów rozporządzenia z 2004 r. (§ 6) wynika, że źródłem ustaleń niezbędnych do wydania decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu są obligatoryjnie oględziny oraz rozprawa administracyjna. Ekspertyza nie jest elementem obligatoryjnym postępowania wyjaśniającego w tego rodzaju sprawie. Organ nadzoru budowlanego nakłada na właściciela lub zarządcę obiektu obowiązek sporządzenia takiej ekspertyzy wówczas, gdy w wyniku oględzin powstaną uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego obiektu budowlanego (§ 2 pkt 2 w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia). Rozumując zatem a contrario – jeśli organy nadzoru budowlanego nie mają wątpliwości, co do stanu technicznego obiektu, nie mają podstaw do żądania od właściciela lub zarządcy przedstawienia ekspertyzy.
Po drugie, rację ma Lubelski WINB, powołując się na poglądy wyrażane w orzecznictwie sądowym, w którym wskazuje się że z założenia pracownicy organów nadzoru budowlanego dysponują wiedzą techniczną umożliwiającą dokonywanie oceny technicznej obiektów budowlanych (oprócz orzeczeń powołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji por. przykładowo: wyroki NSA z 8 czerwca 2022 r., II OSK 1880/19 i z 15 września 2022 r., II OSK 2851/19; wyrok WSA w Poznaniu z 19 lipca 2022 r., II SA/Po 165/22; wyrok WSA w Warszawie z 19 października 2022 r., VII SA/Wa 364/22; wyrok WSA w Rzeszowie z 25 października 2022 r., II SA/Rz 766/22). Bez takiej wiedzy nie byliby w stanie wykonywać czynności urzędowych. Jeżeli w granicach posiadanych kompetencji organy doszły do konkluzji, że wyjątkowo zły stan techniczny budynku wykluczał jego remont lub odbudowę, to rzeczą właściciela (współwłaściciela) sprzeciwiającego się nakazowi rozbiórki było wykazanie, że tak nie jest. Innymi słowy, skoro skarżący sprzeciwiał się nakazowi rozbiórki, powinien był udowodnić tezę przeciwną, przy czym – skoro teza organów opierała się na wiedzy technicznej, teza przeciwna forsowana przez skarżącego również powinna odwoływać się do odpowiedniej wiedzy technicznej. Bezspornie ani skarżący, ani żaden z pozostałych współwłaścicieli nigdy nie przedstawił ekspertyzy technicznej, wskazującej, że wbrew twierdzeniom organów nadzoru budowlanego, stan techniczny obiektu pozwalał na jego odbudowę lub remont. Skarżący ograniczył się do gołosłownego w istocie stwierdzenia (zawartego w skardze), że "Po konsultacji z rzeczoznawcą budowlanym i wizji lokalnej przedmiotowego obiektu ze specjalistą z zakresu budownictwa, strony przekonały się o możliwości doprowadzenia [spornego} obiektu [...] do stanu zgodnego z prawem, tj. możliwości wykonania remontu" (k. 3 akt sądowych). Nie sposób racjonalnie uznać, że tego typu stwierdzenie jest w stanie skutecznie podważyć ocenę wyspecjalizowanego organu nadzoru budowlanego. Wypada przy tym zauważyć, że nawet dla laika, bazującego wyłącznie na dokumentacji fotograficznej dołączonej do protokołów oględzin oraz na opisach znajdujących się w tych protokołach, stan techniczny budynku jest wręcz katastrofalny.
Konkludując: ani skarżący, ani żaden z innych współwłaścicieli spornego budynku nie przedstawili wartościowego dowodu podważającego ustalenia organów nadzoru budowlanego prowadzących do konkluzji, że obiekt nie nadaje się do odbudowy ani remontu i musi zostać rozebrany.
Argumentacja skarżącego i innej współwłaścicielki spornego budynku (H. S. – vide: zażalenie na postanowienie Sądu o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz pismo procesowe z 14 lipca 2022 r.; k. 38 i 60 akt sądowych) sprowadza się do twierdzenia, że strony nie chcą zgodzić się na rozbiórkę budynku, gdyż zainteresowany zakupem działki potencjalny nabywca uzależnia transakcję od pozostawienia budynku na działce.
Odnosząc się do tej argumentacji należy stwierdzić, że samo oświadczenie o woli przeprowadzenia remontu czy odbudowy spornego obiektu budowlanego, bazujące jedynie na subiektywnych zamiarach, nie popartych żadnymi elementami obiektywnymi, nie jest wystarczające do uchylenia się od nakazu rozbiórki obiektu znajdującego się w krytycznym stanie technicznym. Należy mieć na uwadze fakt, że wydając decyzję w oparciu o art. 67 P.b., organ powinien z jednej strony uwzględniać słuszny interes strony (właściciela obiektu), a zatem do pewnych granic szanować jego wolę remontu czy odbudowy obiektu (o ile znajduje ona potwierdzenie w obiektywnym stanie technicznym obiektu, pozwalającym na remont czy odbudowę), z drugiej jednak organ musi mieć na uwadze interes publiczny. Zły stan techniczny budynku jest nieakceptowalny z punktu widzenia interesu publicznego, stwarza bowiem realne ryzyko katastrofy budowlanej, będącej źródłem bezpośredniego zagrożenia dla mienia, zdrowia, a nawet życia ludzkiego. Decyzja wydawana na podstawie art. 67 P.b. powinna stanowić wyraz ważenia obydwu kolidujących interesów, do czego obliguje również organ zasada ogólna postępowania administracyjnego wyrażona w art. 7 k.p.a. Należy mieć przy tym na uwadze, że ochronie podlega interes słuszny, a zatem nie wyłącznie subiektywne przekonanie strony o jej racjach, ale takie przekonanie, które jest wsparte obiektywnymi argumentami. W związku z tym, aby podważyć konkluzję organu o braku możliwości remontu lub odbudowy, strona (właściciel obiektu) powinna przedstawić obiektywne argumenty podważające zasadność stanowiska organu. Nie wystarczy zatem samo subiektywne twierdzenie, że właściciel ma zamiar wyremontować lub odbudować obiekt. Konieczne jest wykazanie, że obiektywnie istnieją techniczne możliwości remontu czy odbudowy, co wymaga przedłożenia ekspertyzy technicznej, która skutecznie podważyłaby ocenę staniu technicznego obiektu, na jakiej opierają się organy nadzoru budowlanego.
W rozpoznawanej sprawie, nie dość, że współwłaściciele sprzeciwiający się nakazowi rozbiórki (w tym skarżący) nie przedstawili żadnej ekspertyzy technicznej określającej stan spornego budynku, to jeszcze ich argumenty odnoszące się do przesłanek przeciwnych wydaniu nakazu rozbiórki są irrelewantne. Wola potencjalnego nabywcy działki, na której znajduje się sporny budynek nie ma żadnego znaczenia dla oceny przesłanek zastosowania art. 67 ust. 1 P.b. To, czy potencjalny nabywca chce, żeby budynek pozostał na działce jest zupełnie bez znaczenia – ważne jest jedynie to, czy obiektywny stan techniczny budynku pozwala na jego remont lub odbudowę. Co więcej argumenty aktualnych współwłaścicieli są nawet niewiarygodne. Załączona do wspomnianego pisma procesowego z 14 lipca 2022 r. (k. 68 akt sądowych) umowa przedwstępna jest zawarta w zwykłej formie pisemnej, a zatem nie tworzy podstaw roszczenia o zawarcie umowy przyrzeczonej (art. 390 § 2 w zw. z art. 158 k.c.). Nie ma w tej umowie żadnej, najmniejszej choćby wzmianki o spornym budynku znajdującym się na działce. Gołosłowne pozostają zatem twierdzenia skarżącego, że potencjalny nabywca uzależnia nabycie nieruchomości od istnienia na niej spornego budynku. Przy tej gołosłowności, argument skarżącego osłabia również fakt, że jest on mało wiarygodny w świetle doświadczenia życiowego – nieracjonalne jest twierdzenie, że nabywcy szczególnie zależy na budynku znajdującym się w katastrofalnym stanie technicznym, grożącym katastrofą budowlaną. Dołączone do pisma procesowego dokumenty wcale nie wspierają argumentów skarżącego – umowa przedwstępna została zawarta w grudniu 2021 r., a faktury zakupu materiałów budowlanych podchodzą z lipca i sierpnia 2021 r. (jedna tylko faktura dotyczy zakupu pustaków w grudniu 2021 r., ale również przed zawarciem umowy przedwstępnej). Argumentacji tej brak zatem logiki: jak się ma zakup materiałów budowlanych na potrzeby rzekomego remontu spornego budynku do daty zawarcia umowy przedwstępnej? Niewiarygodne w świetle doświadczenia życiowego jest również kupowanie przez potencjalnego nabywcę działki materiałów budowlanych na remont lub odbudowę budynku, w sytuacji, kiedy toczy się postępowanie zmierzające do wydania nakazu rozbiórki tego budynku.
Wobec powyższego, całkowicie niezasadne są podniesione w skardze zarzuty naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), ochrony zaufania (art. 8 k.p.a.) oraz informowania stron (art. 9 k.p.a.). Organy nadzoru budowlanego na podstawie w pełni prawidłowo ustalonego stanu faktycznego doszły do prawidłowej konkluzji, że stan techniczny spornego budynku wyklucza jego remont lub odbudowę, co uzasadniało wydanie decyzji o nakazie rozbiórki budynku, na podstawie art. 67 ust. 1 P.b.
Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI