II SA/Lu 308/25

II SA/Lu 308/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-06-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Grzegorz Grymuza
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Maciej Gapski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 3 pkt 2 lit. a, art. 17 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Komajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 17 marca 2025 r., znak: SKO.41/2870/OS/2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy Janowiec z dnia 21 czerwca 2024 r., znak: ŚR/4702/748/48/2024; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz M. P. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 17 marca 2025 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: Kolegium) po rozpatrzeniu odwołania M. P. (dalej jako: skarżąca) utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Wójta Gminy J. z dnia 21 czerwca 2024 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką M. L..
Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 23 maja 2024 r. M. P. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. w związku z opieką nad niepełnosprawną córką. Do wniosku dołączono orzeczenie z dnia 14 czerwca 2023 r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. o zaliczeniu M. L. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od 8 maja 2023 r. Ponadto do akt złożono decyzję Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności wydaną w wyniku odwołania z dnia 20 lipca 2023 r., na podstawie której uchylono orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w zakresie symbolu przyczyny niepełnosprawności 02-P i orzeczono jako prawidłowy symbol [...] W wyniku złożonego odwołania do Sądu Rejonowego [...] wyrokiem z dnia 9 maja 2024 r. sygn. akt VII U [...] upr zmieniono orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w pkt 7) i ustalono, że niepełnosprawność M. L. powoduje konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Organ I instancji decyzją z dnia 21 czerwca 2024 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny sprawy wyjaśniając w szczególności, że córka skarżącej nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co uniemożliwia przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2023 poz. 390 ze zm., dalej jako u.ś.r.). Organ wyjaśnił również, że w sprawie miała zastosowanie ustawa o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. w związku z przepisami przejściowymi określonymi w art. 63 ust. 1-3 ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 ze zm., dalej jako u.ś.w.).
Po rozpatrzeniu odwołania M. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzeczeniem z dnia 17 marca 2025 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podzieliło stanowisko Wójta, co do odmowy przyznania świadczenia skarżącej. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podkreśliło, że pomimo zmian orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynikających ze złożonego odwołania do Sądu Rejonowego [...] w L. córka skarżącej nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności co uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.,
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 kwietnia 2025 r. skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie:
1. przepisu prawa materialnego w postaci art. 17 ust. 1 pkt. 1 u.ś.r. w związku z art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, poprzez:
a) wydanie decyzji odmawiającej przyznania M. P. świadczenia pielęgnacyjnego na małoletnią córkę skarżącej M. L., w sytuacji gdy z akt sprawy wynika wprost, że jest do tego w pełni uprawniona, vide: prawomocny wyrok Sądu Rejonowego [...] VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 maja 2024r. w sprawie o sygn. akt VII U [...] upr, ustalający, że niepełnosprawność M. L. powoduje konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, co w konsekwencji oznacza, iż w/w orzeczenie sądowe ustaliło znaczny stopień niepełnosprawności małoletniej M. L., a to w świetle wskazanego powyżej przepisu art. 17 ust. 1 pkt. 1 u.ś.r. uprawnia jej matkę-skarżącą do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego;
b) wydanie decyzji odmawiającej przyznania M. P. świadczenia pielęgnacyjnego na małoletnią córkę skarżącej M. L., w sytuacji, gdy w prawomocnym wyroku z dnia 9 maja 2024r. sygn. akt VII U [...] upr. Sąd Rejonowy [...] VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił, iż małoletnia M. L. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, co jest immanentnie związane wyłącznie ze znacznym stopniu niepełnosprawności, a co oznacza, że w/w wyrok stanowi w rzeczywistości orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, a tym samym małoletnia M. L. (córka skarżącej) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu w rozumieniu w/w przepisu art. 17 ust. 1 pkt. 1 u.ś.r.;
2. naruszenie przepisów prawa o postępowaniu w postaci art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia i pominięcie istotnej okoliczności polegającej na tym, że skoro Sąd Rejonowy [...] VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w swoim wyroku z dnia 9 maja 2024r. ws. sygn. akt VII U [...] upr, ustalił, iż małoletnia M. L. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, to oznacza, iż jednocześnie ustalił on znaczny stopień niepełnosprawności u małoletniej M. L. i tym samym w/w wyrok wraz z poprzedzającą go decyzją stanowi orzeczenie o znacznym stopniu w rozumieniu w/w przepisu art. 17 ust. 1 pkt. 1 u.ś.r.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zobowiązanie do wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne od 14 czerwca 2023 r., a także zasądzenie kosztów postępowania. Dodatkowo wniesiono o skompletowanie i dołączenie do akt niniejszej sprawy sądowo-administracyjnej akt sprawy dotyczącej orzeczenia o niepełnosprawności małoletniej M. L. (o ile nie będą one w aktach, które zostaną przekazane do tut. Sądu), która toczyła się przed Powiatowym Zespołem ds. Orzekania o Niepełnosprawności znak [...](4110) oraz Sądem Rejonowym [...] VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych pod sygn. akt VII U [...] upr. a następnie o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów ze wszystkich dokumentów, które się w tych aktach znajdują (w tym w/w wyroku z dnia 9 maja 2024r. ws. sygn. akt VII U [...] upr. opinii sądowo - psychiatrycznej i psychologicznej).
W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumenty świadczące zdaniem pełnomocnika skarżącej o zasadności złożonego środka zaskarżenia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2025 r. (wydanym w trakcie rozprawy) odmówiono dopuszczenia dowodów żądanych w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu jednak z innych przyczyn niż obejmowały jej zarzuty.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując skargę w takim zakresie Sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a
Materialnoprawną podstawą wydania decyzji w rozpatrywanej sprawie były przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w szczególności art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. regulujący instytucję świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazana ustawa zastosowana była w brzmieniu z dnia 31 grudnia 2023 r. Należy podkreślić, że stosownie do art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm.). w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
Organy obu instancji odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego powołały się na fakt nielegitymowania się przez córkę skarżącej orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sąd podkreśla, że na podstawie dowodów i dokumentów istniejących w okresie orzekania przez organy dokonana interpretacja orzeczenia o stopniu niepełnosprawności M. L. wydanego przez Powiatowy Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. w dniu 14 czerwca 2023 r., a zmienionego następnie przez Wojewódzki Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. decyzją z dnia 20 lipca 2023 r. oraz Sąd Rejonowy [...] wyrokiem z dnia 9 maja 2024 r. sygn. akt VII U [...] upr była prawidłowa. Interpretując treść tych decyzji oraz wyroku należało bowiem uznać, że M. L. została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności po ukończeniu przez nią 16 roku życia. Dokonane w pierwotnym orzeczeniu zmiany w wyniku odwołania i wyroku sądu powszechnego, nie dotyczyły bowiem ustalonego – umiarkowanego – stopnia niepełnosprawności. Ocena wydanych orzeczeń była zgodna z regulacją zawartą w art. 3 pkt 21 lit a u.ś.r. w zw. z art. 4 ust. 2 i 4a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj.: Dz. U. z 2024 r. poz. 44 ze zm.).
Pomimo tego w świetle przedłożonego i dołączonego do akt orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 27 maja 2025 r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. powyższa ocena powinna został ponowie zweryfikowana przez organy. W orzeczeniu tym bowiem zaliczono M. L. do stopnia niepełnosprawności znacznego z jednoczesnym wskazaniem, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 8 maja 2023 r. W sprawie wystąpiła więc poważna wątpliwość, co do daty ustalenia znacznego stopnia niepełnosprawności.
Sąd podkreśla, że co prawda orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności zostało wydane w dniu 27 maja 2025 r. – zaliczające M. L. do znacznego stopnia niepełnosprawności - a zatem po dacie wydania zaskarżonych decyzji, jednak, jak wynika z jego treści, "ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 8.05.2023 r." (k. 21 akt sądowych), a zatem znaczny stopnień niepełnosprawności istniał jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ma charakter deklaratoryjny w zakresie, w jakim potwierdza znaczny stopień niepełnosprawności i okres, w którym powstała. Wymóg legitymowania się takim orzeczeniem należy rozumieć jako wymóg potwierdzenia istnienia niepełnosprawności (wyrok WSA w Gdańsku z 29 maja 2014 r., III SA/Gd 284/14, CBOSA). Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika ponadto, że istotna jest nie tylko data wydania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale również data, od której stwierdza się istnienie znacznego stopnia niepełnosprawności (zob. wyrok WSA w Krakowie z 9 marca 2023 r., III SA/Kr 899/22, CBOSA).
Mając powyższe na uwadze nie można jednoznacznie przyjąć, że nie zostały spełnione ustawowe warunki, szczególnie wskazane w art. 17 ust 1 pkt 1 u.ś.r. dotyczące przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką. Bez wyjaśniania powyższych wątpliwości należałoby uznać, że znaczny stopień niepełnosprawności M. L. datuje się od 8 maja 2023 r., co pozwoliłoby przyznać świadczenie skarżącej, po weryfikacji spełnienia pozostałych przesłanek ustawowych.
Na podstawie powyższych wniosków uchylono decyzje organów obu instancji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt u.ś.r. oraz w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ uwzględni przedstawione powyżej wytyczne Sądu, którymi stosownie do art. 153 p.p.s.a. jest związany.