II SA/Lu 991/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2023-11-08
NSAAdministracyjneWysokawsa
utrzymanie czystościporządek w gminiezagroda dla drobiuuciążliwość sąsiedzkaimmisjeprawo administracyjnepostępowanie administracyjnedecyzja kasacyjnasprzeciw od decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że organ odwoławczy bezpodstawnie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, zamiast samemu uzupełnić materiał dowodowy.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu J. P. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Wójta Gminy Horodło nakazującą A. M. przesunięcie i zabezpieczenie zagrody dla drobiu. WSA w Lublinie uchylił decyzję SKO, uznając, że organ odwoławczy nie wykazał wystarczających podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. (decyzja kasacyjna), ponieważ mógł sam uzupełnić materiał dowodowy zgodnie z art. 136 k.p.a. Sąd wskazał również na potrzebę prawidłowej wykładni przepisów materialnych dotyczących terenów zabudowy zagrodowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał sprzeciw J. P. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu, która uchyliła decyzję Wójta Gminy Horodło. Decyzja Wójta nakazywała A. M. przesunięcie zagrody dla drobiu i jej zabezpieczenie, aby zapobiec uciążliwościom dla sąsiada, J. P. (pióra, odchody, fetor). SKO uchyliło decyzję Wójta, uznając, że organ I instancji nie zbadał wszystkich istotnych okoliczności, w tym czy J. P. również posiada drób i czy uciążliwości nie pochodzą od jego zwierząt, a także nie ustalił precyzyjnie odległości zagrody od budynków mieszkalnych. Sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw od decyzji kasacyjnej, ocenił, czy organ odwoławczy miał podstawy do jej wydania. Sąd uznał, że SKO bezpodstawnie uchyliło decyzję Wójta, ponieważ uchybienia, które dostrzegło, mogło usunąć samodzielnie w trybie art. 136 k.p.a., nie naruszając zasady dwuinstancyjności. Sąd podkreślił, że decyzja kasacyjna ma charakter wyjątkowy i wymaga szczegółowego uzasadnienia przyczyn niestosowania art. 136 k.p.a. Ponadto, Sąd zwrócił uwagę na konieczność prawidłowej wykładni przepisów materialnych, w szczególności § 10 ust. 2 Regulaminu utrzymania czystości i porządku, wskazując, że jeśli nieruchomość A. M. nie jest terenem wyłączonym z produkcji rolnej, zastosowanie tego przepisu może być niedopuszczalne. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO i zasądził od organu na rzecz J. P. zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ uchybienia, które dostrzegł, mógł usunąć samodzielnie w trybie art. 136 k.p.a., nie naruszając zasady dwuinstancyjności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że decyzja kasacyjna ma charakter wyjątkowy i wymaga wykazania, że organ odwoławczy nie mógł uzupełnić materiału dowodowego samodzielnie. W tej sprawie braki postępowania mogły zostać usunięte przez SKO, co czyniło uchylenie decyzji Wójta nieuzasadnionym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 64a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151a § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

u.c.p.g. art. 4 § ust. 2 pkt 7

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 5 § ust. 5, ust. 6, ust. 7

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

u.c.p.g. art. 9 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 64b § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 136

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 2b

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c

k.c. art. 144

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy bezpodstawnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji, ponieważ mógł sam uzupełnić materiał dowodowy w trybie art. 136 k.p.a. Należy prawidłowo zinterpretować przepisy materialne dotyczące chowu zwierząt na terenach zabudowy zagrodowej.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja kasacyjna ma charakter wyjątkowy. Uchybienia procesowe, jakie dostrzegło Kolegium nie uzasadniają przekazania sprawy Wójtowi do ponownego rozpoznania, gdyż organ odwoławczy mógł sam usunąć wskazane wątpliwości. Zakres i przedmiot postepowania wyznaczany jest przez przepisy prawa materialnego.

Skład orzekający

Jacek Czaja

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazuje na prawidłowe stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. i art. 136 k.p.a. przez organy administracji oraz na konieczność analizy przepisów materialnych przed wydaniem decyzji kasacyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie sprzeciwu od decyzji kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie procedur administracyjnych przez organy, a także jak sąd administracyjny kontroluje decyzje kasacyjne. Dotyczy codziennych problemów sąsiedzkich związanych z chowem zwierząt.

Sąd administracyjny: Organ odwoławczy nie może bezkarnie uchylać decyzji, jeśli sam może naprawić błędy!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 991/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jacek Czaja /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 64a, art. 64e, art. 151a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 136, art. 138
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 8 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu J. P. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 13 września 2023 r., nr SKO.RL/40/4/2023 w przedmiocie wykonania obowiązku w zakresie utrzymania czystości i porządku I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu na rzecz J. P. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzją z 13 września 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu (dalej także jako: Kolegium), po rozpoznaniu odwołania A. M. i odwołania J. P. od decyzji Wójta Gminy Horodło (dalej także jako: Wójt) z 30 marca 2023 r. w sprawie nakazania A. M. w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia decyzji przesunięcia zagrody dla drobiu na odległość minimum 2 metrów od granicy z działką nr [...] oraz zabezpieczenia zagrody dla drobiu w sposób uniemożliwiający wydostawanie się drobiu, odchodów i piór z zagrody, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wójt decyzją z 30 marca 2023 r., wydaną na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 7, art. 5 ust. 5, ust. 6, ust. 7 oraz art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. 2023 r., poz. 477, dalej jako: u.c.p.g.) oraz § 10 ust. 2, ust. 4 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Horodło, wprowadzonego uchwałą Rady Gminy Horodło nr XXII/143/21 z dnia 18 listopada 2021 r. (Dz. Urz. Woj. Lub. z dnia 30 listopada 2021 r., poz. 5068, dalej jako: Regulamin), nakazał A. M. w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia decyzji, przesunięcie zagrody dla drobiu na odległość minimum 2 metrów od granicy z działką nr [...] oraz zabezpieczenie zagrody dla drobiu w sposób uniemożliwiający wydostawanie się drobiu, odchodów i piór z zagrody.
Organ I instancji wskazał, że 23 czerwca 2022 r. wydał decyzję o niestwierdzeniu naruszenia obowiązków w zakresie trzymania drobiu. Kolejno do organu wpłynęła decyzja Kolegium z 7 listopada 2022 r., uchylająca zaskarżoną decyzję w całości.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Wójt przytoczył treść § 10 Regulaminu. Wskazał, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego działka nr [...] w miejscowości K. znajduje się na obszarze oznaczonym symbolem MR – zabudowa zagrodowa. Jako przeznaczenie dopuszczalne na ww. terenach ustalono zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Zdaniem Wójta oznacza to, że są to tereny wyłączone z produkcji rolniczej zajęte pod budownictwo wielorodzinne, instytucje użyteczności publicznej, na których obowiązuje całkowity zakaz chowu i utrzymania zwierząt gospodarskich. W związku z tym, że są to tereny zajęte pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne, zbadano przesłanki określone w § 10 ust. 2-4 Regulaminu. Kolejno Wójt wyjaśnił, że stosownie do treści § 10 ust. 2 Regulaminu na takich terenach dopuszcza się utrzymywanie zwierząt gospodarskich na własne potrzeby, pod warunkiem, że nie sprawia to uciążliwości dla otoczenia będzie prowadzone z zachowaniem warunków sanitarno-higienicznych oraz technicznych. Nadto zgodnie z § 10 ust. 3 i ust. 4 Regulaminu należy przeciwdziałać zanieczyszczeniom wód powierzchniowych i podziemnych nieczystościami. Wójt wskazał, że dokonując ustaleń w zakresie "uciążliwości" dla otoczenia należy kierować się art. 144 Kodeksu cywilnego.
Organ I instancji wskazał, że na nieruchomości A. M. zlokalizowany jest wybieg dla drobiu o wymiarach 52 m na 10 m, przylegający do ogrodzenia z działką sąsiadującą nr [...] należącą do J. P.. Wybieg dla drobiu został zlokalizowany zbyt blisko domu mieszkalnego tj. 4 m. Pióra przedostają się na działkę J. P. (siatka ogrodzeniowa posiada otwory, przez które pod wpływem wiatru pióra przelatują na posesję sąsiada). Drób, który przeskakuje przez siatkę ogrodzeniową pozostawia na gruncie swoje odchody. Siatka ogrodzeniowa częściowo posiada ubytki, które są sukcesywnie naprawiane poprzez wstawianie "metalowych elementów". Na działce J. P. trawa od strony ogrodzenia jest "wypalona" przez wpływ odchodów. Na dokumentacji fotograficznej widać, że na granicy działki nie występuje teren zieleni. W okresie wiosenno-letnim wyczuwalny jest "dokuczliwy fetor".
W toku oględzin z 9 grudnia 2022 r. ustalono, że na działce nr [...] zlokalizowany jest wybieg dla drobiu położony przy budynku gospodarczym o wymiarach 52 m na 10 m. Właścicielka wybiegu dla drobiu oświadczyła, że nie posiada kompostownika na odchody i poinformowała, że są wrzucane do worka na odpady zmieszane i wystawiane podczas zbiórki odpadów komunalnych.
Podczas kolejnych oględzin, które miały miejsce 16 lutego 2023 r. stwierdzono, że na dzień oględzin liczba drobiu wynosi 32 sztuki (27 kur i 5 kaczek). Ponadto Wójt ustalił, że teren wybiegu bezpośrednio graniczy z nieruchomością J. P., przy czym teren jest podmokły, błotnisty. Ogrodzenie zostało wykonane z siatki metalowej, miejscami zostało uzupełnione ("łatane") przez właścicielkę posesji, według jej oświadczeń drób jest chowany na własne potrzeby. Na terenie wybiegu dla drobiu znajduje się stary sprzęt rolniczy (nieużytkowany). Drób na wybieg wychodzi bezpośrednio z budynku gospodarczego. A. M. poinformowała, że posiada złożoną deklarację na odbiór odpadów komunalnych i odpady z wybiegu dla drobiu oddaje raz w miesiącu podczas zbiórki odpadów w worku czarnym, gdyż nie posiada kompostownika.
Tego samego dnia (16 lutego 2023 r.) wykonano oględziny na gruncie nr [...] w miejscowości K., w obecności właściciela działki – J. P. Stwierdzono, że drób przeskakuje na działkę J. P. poprzez stojący sprzęt rolniczy i pozostawia pierze oraz odchody. Wskazano, że "z posesji J. P. nie widać śladów sprzątania wybiegu dla drobiu". J. P. wniósł do protokołu, że w okresie wiosenno-letnim jest duża ilość drobiu, wyczuwalny jest fetor, gromadzone są liczne odchody przy granicy działki, około 4 m od budynku mieszkalnego, do zagrody wyrzucane są także resztki i odpady kuchenne, stare warzywa. Teren wybiegu jest wypalony przez odchody, drób cały czas "poszukuje" zieleni, dlatego przeskakuje na jego posesję. J. P. stwierdził, że piór nie ma w dniu oględzin, ponieważ zostały wcześniej uprzątnięte.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając decyzji: 1) naruszenie przepisu art. 4 ust. 2 pkt 7 u.p.c.g., poprzez zastosowanie § 10 ust. 2 i 4 Regulaminu w sytuacji, gdy przepis ustawy nie uprawnia organu stanowiącego gminy do wprowadzania wymagań i ograniczeń w zakresie chowu i utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach nie wyłączonych z produkcji rolniczej; 2) naruszenie przepisu art. 7 w związku z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy z uwzględnieniem tak interesu społecznego jak i słusznego interesu obywateli poprzez wydanie decyzji zgodnie z żądaniem zawiadamiającego, w sytuacji gdy decyzja znacząco ingeruje w prawo własności skarżącej, a także w sytuacji gdy nie zbadano stosunków sąsiedzkich istotnych z uwagi na zgłaszane immisje; 3) naruszenie przepisu art. 108 k.p.a. w zw. z art. 130 § 3 pkt 1 k.p.a. poprzez ich pominięcie przy jednoczesnym "zastosowaniu" rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, pomimo iż nie ma żadnych ku temu podstaw faktycznych i prawnych, co przejawia się zobowiązaniem strony do wykonania decyzji w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia.
A. M. wniosła o przeprowadzenie dowodu z nagrania z 5 kwietnia 2023 roku (załącznik nr 1), dokumentacji fotograficznej – 10 szt. (załącznik nr 2). Na nagraniach widać, jak w odległości ok. 5 m przed domem skarżącego chodzą jego kury; jak w odległości ok. 12 m od domu skarżącego składowane są odchody zwierzęce, w których przebywają kury. A. M. dążyła do wykazania, że J. P. również posiada drób, a nieruchomość jest zanieczyszczana przez jego zwierzęta.
W odwołaniu A. M. podniosła, że w toku przeprowadzonych czynności ustalono, że działka nr [...] znajduje się w obszarze oznaczonym symbolem MR, a więc jest to zabudowa zagrodowa. Nie jest to zatem teren wyłączony z produkcji rolniczej.
J. P. (dalej także jako: skarżący) zakwestionował wydaną decyzję, wskazując na konieczność odsunięcia zagrody dla kur o co najmniej 5 m od granicy z działką nr [...].
Wskazaną na wstępie decyzją, na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 r., poz. 775, dalej jako: k.p.a.) Kolegium uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu organ przywołał treść ustaleń poczynionych w czasie oględzin w dniu 9 grudnia 2022 r. (dz. ewid. nr [...]) i 16 lutego 2023 r. (dz. ewid. nr [...]). Organ odwoławczy wskazał na podniesioną przez A. M. w odwołaniu od decyzji okoliczność, że skarżący również posiada drób, zwierzęta chodzą po nieruchomości, pozostawiając odchody i pióra, również w odległości ok. 4 m od drzwi wejściowych do domu, a także domu na nieruchomości sąsiedniej. Kolegium wskazało, że z akt sprawy nie wynika jednak, czy Wójt przy rozpatrywaniu sprawy wziął pod uwagę tę okoliczność. Organ I instancji nie ustalił, czy J. P. posiada drób, a jeżeli tak, to należało wskazać w jakiej ilości. Ponadto nie ocenił oddziaływania posiadanego przez skarżącego drobiu na jego działkę, w tym czy pierze i odchody znajdujące się na działce nr [...] mogą pochodzić od zwierząt J. P. Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy nie wynika, w jakiej odległości od budynków mieszkalnych J. P. znajduje się wybieg dla drobiu zarówno należący do A. M., jak i do J. P. Określając wskazaną odległość Wójt powinien wskazać sposób jej ustalenia.
Skarżący wskazanej powyżej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, bowiem decyzja organu I instancji nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez organ odwoławczy. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania na jego rzecz.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634; dalej jako: p.p.s.a.) od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. nie przysługuje skarga, lecz strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64b § 1 p.p.s.a.).
Szczególną cechą odróżniającą sprzeciw od skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ograniczony zakres kontroli sądu dotyczący decyzji objętej sprzeciwem. Wprowadzenie przez ustawodawcę sprzeciwu miało na celu uproszczenie postępowania przed sądami administracyjnymi i przyspieszenie kontroli sądowoadministracyjnej decyzji, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (tzw. decyzji kasacyjnych).
Zgodnie z niebudzącym wątpliwości brzmieniem art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej, o której stanowi art. 138 § 2 k.p.a. (por. m. in. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 2345/21, wyrok NSA z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 959/21). Oznacza to, że sąd ocenia jedynie, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Taką wykładnię przepisu wspiera również art. 151a § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.
W związku z powyższym wymaga podkreślenia, że art. 64e p.p.s.a. w istotnym zakresie zawęża zakres kontroli sądowoadministracyjnej jedynie do badania przesłanek warunkujących wydanie decyzji zgodnie z art. 138 k.p.a. (por. wyrok z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 509/19). Skoro Sąd bada wyłącznie, czy zaszły podstawy do wydania decyzji kasacyjnej, to może ona zostać uchylona tylko wówczas, gdy nie istniały podstawy do wydania decyzji w trybie art. 138 § 2 k.p.a. Sprzeciw jest środkiem zaskarżenia skierowanym ściśle przeciwko uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, jeżeli decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Jednakże, jak stanowi art. 138 § 2b k.p.a., wskazanego powyżej art. 138 § 2 k.p.a. nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w art. 136 § 2 lub 3 k.p.a. Oznacza to, że w sytuacji, gdy organ odwoławczy może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, nie ma podstaw do uchylenia decyzji, chyba że przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy byłoby nadmiernie utrudnione (art. 136 § 4 k.p.a.).
W związku z powyższym w orzecznictwie podkreśla się, że samo naruszenie przepisów przez organ I instancji nie jest wystarczającą przesłanką do uchylenia decyzji, organ odwoławczy musi ponadto stwierdzić, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i zakres tych okoliczności jest na tyle szeroki, że przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. mogłoby skutkować naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (tak np. wyroki NSA: z dnia 25 maja 2023 r., sygn. II OSK 1008/23, z dnia 9 maja 2023 r., sygn. I OSK 489/23). W takim stanie rzeczy należy przyjąć, że wydanie decyzji na podstawie art. 136 § 2 k.p.a. jest niedopuszczalne, gdy organ odwoławczy może uzupełnić braki postępowania we własnym zakresie.
Wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. ma charakter wyjątkowy. Wydając taką decyzję, organ odwoławczy powinien w jej uzasadnieniu nie tylko przekonująco uzasadnić istnienie przesłanek wymagających wyjaśnienia, lecz także wskazać, z jakich przyczyn nie zastosował art. 136 k.p.a. Tylko umotywowane niezastosowanie przez organ odwoławczy art. 136 k.p.a. daje podstawy do wydania decyzji kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie organ nie przedstawił takich okoliczności, które mogłyby stanowić przesłankę do wydania decyzji kasacyjnej, w konsekwencji czego sprzeciw należało uznać za zasadny, a zaskarżoną decyzję uchylić.
Kolegium podniosło, że z akt sprawy nie wynika, czy organ przy rozpatrywaniu sprawy wziął pod uwagę wskazywaną w odwołaniu okoliczność, że skarżący posiada drób. Wskazało, że organ I instancji nie ustalił, czy skarżący posiada drób, a jeżeli tak – to w jakiej ilości, a ponadto nie ocenił, w jaki sposób drób posiadany przez skarżącego oddziałuje na jego działkę, w tym – czy pierze i odchody mogą pochodzić od jego własnego drobiu. Organ odwoławczy wskazał także, że Wójt nie ustalił, w jakiej odległości od budynków mieszkalnych skarżącego znajduje się wybieg dla drobiu – zarówno należący do A. M., jak i J. P., przy czym organ powinien wskazać sposób ustalenia tego parametru.
Odnosząc się do argumentacji organu odwoławczego należy wskazać, że podstawą zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. nie mogą być jedynie braki uzasadnienia lub błędna ocena stanu faktycznego, gdyż takie uchybienia organ odwoławczy może i powinien zweryfikować samodzielnie. Wytyczne organu powinny w sposób jasny koncentrować się na konieczności przeprowadzenia określonych czynności z zakresu postępowania dowodowego.
W konsekwencji powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, aby w sprawie spełnione zostały przesłanki wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Uchybienia procesowe, jakie dostrzegło Kolegium nie uzasadniają przekazania sprawy Wójtowi do ponownego rozpoznania, gdyż organ odwoławczy mógł sam usunąć wskazane wątpliwości, w tym w zakresie odległości wybiegu dla drobiu od budynków mieszkalnych skarżącego. Takie uzupełnienie materiału dowodowego mieściło się w pełni w zakresie art. 136 k.p.a. Tym samym błędem było wydanie decyzji kasacyjnej, skoro braki postępowania mogły zostać uzupełnione w postępowaniu w II instancji.
Sąd powziął przy tym wątpliwość w zakresie niezbędności dokonania ustaleń w zakresie warunków panujących na działce skarżącego. Po pierwsze znaczenie dla sprawy mają okoliczności dotyczące nieruchomości A. M. i uciążliwości wynikające z trzymania przez nią zwierząt gospodarskich. Jeżeli w tym zakresie Kolegium miało wątpliwości, to mogło je usunąć bez konieczności eliminacji decyzji Wójta, ponieważ ten organ badał już wskazane okoliczności. Nie doszłoby zatem do naruszenia zasady dwuinstancyjności.
Po drugie w świetle argumentacji Kolegium wydaje się wątpliwe badanie okoliczności związanych z nieruchomością skarżącego i ewentualnymi warunkami trzymania drobiu w celu ustalenia, czy uciążliwości są generowane na jego gruncie. Sprawa nie dotyczy bowiem warunków utrzymywania zwierząt gospodarskich przez skarżącego.
Po trzecie należy wskazać, że wprawdzie rozpoznając sprzeciw, sąd administracyjny nie powinien dokonywać bezpośrednio wykładni prawa materialnego, tym niemniej, jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny całkowicie zignorowane (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2021 r., sygn. I OSK 2606/20). Istotą niniejszego postępowania jest bowiem usprawnienie postępowania administracyjnego. W świetle powyższych uwag należy wskazać, że § 10 ust. 2 Regulaminu obejmuje dyspozycją "pozostałe tereny wyłączone z produkcji rolniczej, tj. tereny zajęte pod budownictwo jednorodzinne". Z akt sprawy wynika natomiast, że nieruchomość A. M. znajduje się na obszarze zabudowy zagrodowej, jako przeznaczenie dopuszczalne ustalono zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Sąd w tym miejscu podkreśla, że zakres i przedmiot postepowania wyznaczany jest przez przepisy prawa materialnego, mogące znaleźć zastosowanie w tej sprawie. Z tego względu, nie przesądzając o wykładni powyższego przepisu, należy wskazać na konieczność uwzględnienia całej jego treści i dokonania wnikliwej analizy w kierunku ustalenia, czy może zostać zastosowany w niniejszej sprawie. Ewentualne stwierdzenie, że nieruchomość skarżącej nie jest terenem wyłączonym z produkcji rolnej tj. terenem zajętym pod budownictwo jednorodzinne prowadzi do wniosku o niedopuszczalności zastosowania § 10 ust. 2 Regulaminu, a w konsekwencji całkowitej nieprzydatności ustaleń w zakresie uciążliwości, wskazanych jako podstawa uchylenia decyzji Wójta.
Z powyższych względów przed wyznaczeniem zakresu postępowania wyjaśniającego, Kolegium powinno było ustalić, czy powyższa norma w ogóle ma zastosowanie w sprawie. Należy także zauważyć, że problematyka ta została zasygnalizowana przez A. M. w odwołaniu.
Powtórnie rozpoznając niniejszą sprawę Kolegium powinno merytorycznie rozpoznać sprawę administracyjną, mając na względzie, że w sytuacji uznania, że materiał zebrany w aktach administracyjnych jest niewystarczający, możliwe jest skorzystanie przez organ odwoławczy z regulacji określonej w art. 136 k.p.a.
W związku z powyższym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) zasądzając na rzecz strony skarżącej, reprezentowanej przez radcę prawnego, zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Zwrot kosztów objął uiszczony wpis od sprzeciwu w kwocie 100 zł, wynagrodzenie radcy prawnego równe 480 zł i zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI