II SA/LU 304/23

II SA/Lu 304/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-07-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Joanna Cylc-Malec
Maciej Gapski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 824
art. 26 ust. 2 pkt 17 lit. b, art. 26 ust. 1 pkt 20
Ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lipca 2023 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Lublinie z dnia 13 lutego 2023 r., znak: WLWz.110.1.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Sądu decyzją Lubelskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Lublinie (dalej jako: organ lub WLW) z dnia 13 lutego 2023 r., znak: WLWz.110.1.2023 po rozpatrzeniu odwołania M. M. (dalej jako: skarżący) utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w Świdniku (dalej jako: PLW) z dnia 4 stycznia 2023 r. znak: Bżp.4407.186.2022 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 900,00 zł za niespełnienie wymagań weterynaryjnych przy produkcji mięsa na własny użytek.
Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Dnia 28 września 2022 r. działając z upoważnienia PLW w Świdniku przeprowadzono kontrolę bioasekuracji oraz ubojów na użytek własny w gospodarstwie M. M., zam. P. Nr 121, [...] R. Z powyższej czynności sporządzono protokół z dnia 28 września 2022r. Podczas kontroli ustalono, iż w gospodarstwie nie zgadza się stan zwierząt z gatunku trzoda chlewna. Właściciel świń oświadczył, że 9 sztuk świń zostało ubite na użytek własny w gospodarstwie. Uboje nie zostały zgłoszone do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. Brak było wpisów w księdze rejestracji dotyczącej przeprowadzenia 9 ubojów na użytek własny w gospodarstwie. Przed dokonaniem uboju posiadacz zwierzęcia nie zgłosił zamiaru uboju świń Powiatowemu Lekarzowi Weterynarii w Ś., a uboju dokonała osoba nie posiadająca kwalifikacji ubojowych - posiadacz zwierząt. Mięso z powyższych 9 sztuk świń nie zostało zbadane w kierunku włośnicy. Nie dokonano też badania przedubojowego, ani poubojowego ubitych świń. M. M. podpisał protokół kontroli z dnia 28 września 2022 r. nie wnosząc do niego zastrzeżeń. PLW w Ś. wskazał ponadto, iż gospodarstwo strony położone jest na obszarze objętym restrykcjami dotyczącymi afrykańskiego pomoru świń.
Oran powołał następnie § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 sierpnia 2021 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (Dz. U. z 2021 r., poz. 1485) zgodnie, z którym:
1. Zakazuje się przeprowadzania uboju świń w celu produkcji mięsa na użytek własny w gospodarstwach położonych na obszarach objętych ograniczeniami I, obszarach objętych ograniczeniami II i obszarach objętych ograniczeniami III.
2. Dopuszcza się przeprowadzanie uboju świń utrzymywanych w gospodarstwie położonym na obszarach objętych ograniczeniami I, obszarach objętych ograniczeniami II i obszarach objętych ograniczeniami III w celu produkcji mięsa na użytek własny, pod warunkiem że:
1) świnie te były utrzymywane w tym gospodarstwie co najmniej przez 30 dni przed ubojem;
2) świnie te zostaną poddane badaniu przedubojowemu świń przeprowadzonemu w sposób określony w art. 11 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2019/627 z dnia 15 marca 2019 r. ustanawiającego jednolite praktyczne rozwiązania dotyczące przeprowadzania kontroli urzędowych produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 oraz zmieniającego rozporządzenie Komisji (WE) nr 2074/2005 w odniesieniu do kontroli urzędowych (Dz. Urz. UE L 131 z 17.05.2019, str. 51, ze zm.);
3) mięso pozyskane w wyniku uboju tych świń zostanie poddane badaniu poubojowemu w sposób określony w przepisach w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji mięsa przeznaczonego na użytek własny.
3. Próbki do badania laboratoryjnego w kierunku afrykańskiego pomoru świń pobiera się przy przeprowadzaniu badania przedubojowego świń lub badania poubojowego mięsa z tych świń, w przypadku gdy ubój świń jest dokonywany w gospodarstwie położonym na:
1) obszarach objętych ograniczeniami III;
2) obszarach objętych ograniczeniami I i obszarach objętych ograniczeniami II, jeżeli istnieje podejrzenie wystąpienia afrykańskiego pomoru świń.
Wymagania dotyczące zdrowia zwierząt, z których pozyskuje się mięso, w szczególności wymagania, jakie powinny być spełnione przy uboju na terenie gospodarstwa reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 października 2010 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji mięsa przeznaczonego na użytek własny (Dz. U. z 2021 r., poz. 2059 ze zm.):
§ 3. Przy uboju zwierząt na terenie gospodarstwa powinny być spełnione wymagania określone w przepisach o ochronie zwierząt i w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, a także w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
§ 4 ust. 1 co najmniej na 48 godzin przed dokonaniem uboju zwierząt, z wyłączeniem drobiu lub zajęczaków, w celu produkcji mięsa, jeżeli ubój ma być dokonany:
1) na terenie gospodarstwa, w którym zwierzęta były utrzymywane - posiadacz zwierząt,
2) w gospodarstwie innym niż gospodarstwo, w którym zwierzęta były utrzymywane - podmiot prowadzący to gospodarstwo- informuje powiatowego lekarza weterynarii właściwego ze względu na miejsce prze-prowadzenia uboju o zamiarze przeprowadzenia uboju.
2. Informacja, o której mowa w ust. 1 i 1a: 1) zawiera:
a) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania oraz adres posiadacza zwierząt poddawanych ubojowi,
b) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania oraz adres podmiotu prowadzącego gospodarstwo - w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2,
c) gatunek i liczbę zwierząt poddawanych ubojowi,
d) numer identyfikacyjny zwierzęcia lub zwierząt poddawanych ubojowi, jeżeli z przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt wynika obowiązek oznakowania zwierzęcia, , a w przypadku uboju świń - numer siedziby stada,
e) miejsce i termin uboju,
f) imię i nazwisko oraz adres osoby uprawnionej do przeprowadzenia uboju,
g) inne dane mające na celu ułatwienie kontaktu z informującym, w szczególności numer telefonu informującego lub adres jego poczty elektronicznej,
i) wskazanie, że dotyczy uboju zwierząt, o którym mowa w § 2 ust. 3 - w przypadku uboju, o którym mowa w tym przepisie,
j) datę urodzenia i liczbę stałych siekaczy wyrżniętych z dziąsła - w przypadku uboju owiec lub kóz;
2) może zawierać zgłoszenie mięsa do badania poubojowego - w przypadku, o którym mowa w § 8 ust. 1.
§ 7. 1. Mięso świń i nutrii poddanych ubojowi oraz mięso dzików odstrzelonych, w celu produkcji mięsa, poddaje się badaniu na obecność włośni jedną z metod określoną w załączniku 1 do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/1375 z dnia 10 sierpnia 2015 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące urzędowych kontroli w odniesieniu do włośni (Trichinella) w mięsie (Dz. Urz. UE L 212 z 11.08.2015, str. 7) albo metodą badania trychinoskopowego określoną w załączniku nr 3 do rozporządzenia:
1) posiadacza tego mięsa lub
2) podmiotu prowadzącego gospodarstwo, w którym dokonano uboju w przypadku uboju zwierząt, o którym mowa w § 5 ust. 1.
1a. Posiadacz mięsa świń i nutrii poddanych ubojowi oraz mięsa dzików odstrzelonych, w celu produkcji mięsa, lub podmiot prowadzący gospodarstwo, w którym dokonano uboju w przypadku uboju zwierząt, o którym mowa w § 5 ust. 1 zapewnia, że mięso zostanie poddane badaniu, o którym mowa w ust. 1.
2. W przypadku gdy tusza podlega badaniu, o którym mowa w § 8, próbki do badania mięsa na obecność włośni pobiera i bada urzędowy lekarz weterynarii, o którym mowa w ustawie z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 306), zwany dalej "urzędowym lekarzem weterynarii".
3. W przypadku gdy tusza nie podlega badaniu, o którym mowa w § 8, próbki do badania mięsa na obecność włośni pobiera i dostarcza do urzędowego lekarza weterynarii:
1) posiadacz mięsa - w przypadku dzików oraz uboju zwierząt na terenie gospodarstwa, w którym zwierzęta były utrzymywane;
2) podmiot prowadzący gospodarstwo, w którym dokonywany jest ubój - w przypadku uboju zwierząt, o którym mowa w § 5 ust. 1.
4. Sposób pobierania próbek do badania mięsa na obecność włośni oraz zasady dostarczania próbek do urzędowego lekarza weterynarii określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.
5. Powiatowy lekarz weterynarii podaje do publicznej wiadomości, w sposób zwyczajowo przyjęty na danym terenie, nazwiska urzędowych lekarzy weterynarii wyznaczonych do badania, o którym mowa w ust. 1 i § 8, ich siedziby oraz obszar działania.
6. Mięso zbadane na obecność włośni metodą badania trychinoskopowego określoną w załączniku nr 3 do rozporządzenia:
1) przed spożyciem powinno zostać poddane obróbce cieplnej zapewniającej podgrzanie mięsa do temperatury wewnętrznej wynoszącej co najmniej 71°C;
2) nie powinno być wykorzystywane do przygotowania potraw na grillu lub w kuchence mikrofalowej.
§ 9. 1. Jeżeli w wyniku przeprowadzonego badania poubojowego, o którym mowa w § 8, oraz badania na obecność włośni, o którym mowa w § 7 ust. 2, w przypadku badania mięsa świń, nutrii i dzików, stwierdzono, że badane mięso zwierząt jest zdatne do spożycia przez ludzi, urzędowy lekarz weterynarii wystawia zaświadczenie o przeprowadzeniu badania poubojowego mięsa, które zawiera:
1) imię i nazwisko, miejsce zamieszkania oraz adres posiadacza mięsa;
2) miejsce i termin uboju albo odstrzału;
3) datę przeprowadzenia badania;
4) gatunek zwierzęcia, z którego pozyskano mięso, oraz numer identyfikacyjny tego zwierzęcia, jeżeli z przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt wynika obowiązek oznakowania zwierzęcia, a w przypadku uboju świń - numer siedziby sta¬da;
5) wynik badania;
6) w przypadku badania mięsa świń, nutrii i dzików, informację o ograniczeniach w sposobie wykorzystania mięsa - jeżeli badanie na obecność włośni przeprowadzono przy zastosowaniu metody badania trychinoskopowego określonej w załączniku nr 3 do rozporządzenia.
Organ I instancji ustalił, iż w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy strona nie zgłosiła PLW w Ś. zamiaru przeprowadzenia uboju dziewięciu sztuk trzody chlewnej, co najmniej na 48 godzin przed planowanym ubojem. Uboju dokonała samodzielnie, nie posiadając uprawnień do jego przeprowadzenia i nie zapewniając tym samym, że został on wykonany bez zadawania zwierzęciu zbędnych cierpień. Po dokonaniu uboju mięso dziewięciu sztuk świń ubitych w gospodarstwie nie zostało przebadane na obecność włośni, co stanowić może poważne zagrożenia dla osób spożywających mięso z ubitych zwierząt.
Zwierzęta nie zostały poddane badaniu przed i poubojowemu, które obowiązuje w obszarze objętym ograniczeniami ze względu na występowanie afrykańskiego pomoru świń, co może stanowić zagrożenie epizootyczne związane z ASF.
PLW w Ś. ocenił, iż Pan M. M. dokonał uboju na użytek własny dziewięciu sztuk świń z naruszeniem wymogów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 października 2010 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji mięsa przeznaczonego na użytek własny (Dz. U. z 2021 r., poz. 2059 ze zm.).
Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1753 ze zm.):
Kto prowadząc produkcję produktów pochodzenia zwierzęcego, powoduje zagrożenie dla zdrowia publicznego, nie zapewniając spełniania wymagań weterynaryjnych określonych w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie podlega karze pieniężnej do wysokości nieprzekraczającej trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Art. 26 ust. 1 pkt 20 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1753 zm.) stanowi, że kto nie spełnia wymagań weterynaryjnych przy produkcji mięsa na użytek własny lub wbrew zakazowi określonemu w art. 1 Ib wprowadza na rynek mięso przeznaczone na użytek własny lub żywność zawierającą takie mięso podlega karze pieniężnej.
Wysokość kar została określona została w art. 26 ust. 2 pkt 17 lit. b i wynosi od 100 zł do 2.000 zł - za niespełnienie wymagań weterynaryjnych przy produkcji mięsa na użytek własny.
Identycznie wysokość kary pieniężnej za tego rodzaju naruszenia reguluje § 1 pkt 39 rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1182): Wysokość kar pieniężnych za naruszenia, o których mowa w art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego wynosi od 100 zł do 2.000 zł - za niespełnienie wymagań weterynaryjnych przy produkcji mięsa na użytek własny.
Przesłanki wymiaru kary uregulowane są w art. 27 ust. 2a ww. ustawy:
2a. Wymierzając karę pieniężną, o której mowa w art. 26, powiatowy lekarz weterynarii bierze pod uwagę:
1) rodzaj, zakres lub stopień stwierdzonych naruszeń;
2) wielkość produkcji w zakładzie, którego dotyczy naruszenie, oraz rodzaj produkowanych w tym zakładzie produktów pochodzenia zwierzęcego lub żywności, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b;
3) stopień spowodowanego zagrożenia dla bezpieczeństwa żywności lub zdrowia publicznego;
4) dotychczasową działalność podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo spożywcze, w tym liczbę wcześniej stwierdzonych naruszeń tego samego rodzaju co naruszenie, w następstwie którego ma być wymierzona kara pieniężna;
5) stopień przyczynienia się podmiotu, na który jest nakładana kara pieniężna, do powstania naruszenia;
6) działania podjęte przez podmiot dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia.
Przy wymiarze kary Powiatowy Lekarz Weterynarii w Ś. wziął pod uwagę poniższe przesłanki. Wymóg zgłoszenia zamiaru uboju świni oraz przeprowadzenia badania przedubojowego i poubojowego ma na celu zachowanie bezpieczeństwa sanitarnego kraju i jest bezwzględnym obowiązkiem wynikającym z przepisów prawa. Opisane w decyzji naruszenia stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi narażonych na spożycie mięsa nieprzebadanego, w tym w kierunku włośnicy, która stanowi bardzo poważną i trudną do zwalczenia chorobę. Strona dokonywała uboju samodzielnie, nie korzystając z pomocy wyszkolonego ubojowca. Tym samym mogła narazić zwierzęta na niepotrzebne cierpienie. Strona nie przestrzegała również wymogów związanych z afrykańskim pomorem świń, nie dostarczając właściwemu organowi informacji o zamiarze ubicia zwierząt. Hodowca świń od wielu lat utrzymuje zwierzęta i był w pełni świadomy powyższych obowiązków związanych z wymogami przy uboju świń na użytek własny. Uprzednio bowiem wywiązywał się z powyższych obowiązków. Przedmiotem uboju była też znaczna liczba świń - 9 sztuk w okresie 4 miesięcy. W tych okolicznościach trudno uznać, że niewywiązanie się z powyższych wymogów nastąpiło przez przeoczenie, czy nieświadomość.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności organ nałożył na posiadacza zwierząt karę w wysokości 900 zł za niedopełnienie obowiązków przy produkcji mięsa na użytek własny.
Wojewódzki Lekarz Weterynarii w L. po rozpatrzeniu odwołania M. M. z dnia 12 stycznia 2023 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podkreślono, że na podstawie protokołu kontroli z dnia 28 września 2022r., ustalono, iż w gospodarstwie M. M. nie zgadza się stan zwierząt z gatunku trzoda chlewna. Właściciel świń oświadczył, że 9 sztuk świń zostało ubite na użytek własny w gospodarstwie. Uboje nie zostały zgłoszone do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. Brak było wpisów w księdze rejestracji dotyczącej przeprowadzenia 9 ubojów na użytek własny w gospodarstwie. Przed dokonaniem uboju posiadacz zwierzęcia nie zgłosił zamiaru uboju świń Powiatowemu Lekarzowi Weterynarii w Ś., a uboju dokonała osoba nie posiadająca kwalifikacji ubojowych - posiadacz zwierząt – M. M. Mięso z powyższych 9 sztuk świń nie zostało zbadane w kierunku włośnicy. Nie dokonano też badania przedubojowego, ani poubojowego ubitych świń. M. M. podpisał protokół nie wnosząc do niego żadnych zastrzeżeń. Organ odwoławczy podniósł ponadto, że podczas kontroli ustalono wiele faktów świadczących, iż strona naruszyła ww. przepisy. W protokole kontroli strona oświadczyła, iż uboje nie zostały zgłoszone do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. Strona podpisała ww. protokół i nie wniosła do niego zastrzeżeń. Brak było wpisów w księdze rejestracji dotyczącej przeprowadzenia 9 ubojów na użytek własny w gospodarstwie, co jest wymogiem rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 października 2010 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji mięsa przeznaczonego na użytek własny (Dz. U. z 2021 r., poz. 2059 ze zm.). Należy zauważyć, że strona przed dokonaniem uboju będąc jednocześnie posiadaczem zwierzęcia nie zgłosiła zamiaru uboju świń Powiatowemu Lekarzowi Weterynarii w Ś. na minimum 48 godzin przed planowanym ubojem. Strona dokonała uboju nie posiadając żadnych kwalifikacji ubojowych. Mięso z powyższych 9 sztuk świń nie zostało zbadane w kierunku włośnicy. Nie dokonano też badania przedubojowego, ani poubojowego ubitych świń.
Organ wyjaśnił, że kontrola gospodarstwa M. M. została przeprowadzona jako kontrola interwencyjna, z uwagi na fakt, że w dniu 28.09.2022 Powiatowy Lekarz Weterynarii w Ś. został powiadomiony przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w K., że na terenie gminy Ż. powiat K. została złapana świnia o numerze kolczyka PL06523465-001. Na podstawie danych z systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt ARiMR ustalono że, zwierzę należy do M. M. zam. P. Początkowo strona nie potrafiła wyjaśnić sytuacji oraz odpowiedzieć na pytanie co stało się z brakującymi 9 sztukami świń z gospodarstwa jednak w toku dochodzenia strona przyznała się, że świnie zostały ubite na użytek własny.
W ocenie Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii negatywnie należy ocenić postawę strony, która początkowo twierdziła, iż świnie "ktoś ukradł", by dopiero później przyznać się do popełnienia czynu nielegalnego i oświadczyć, że dokonała nielegalnego uboju w gospodarstwie 9 sztuk świń na użytek własny i nie zgłosiła uboju zgodnie z istniejącym obowiązkiem prawnym do PLW w Ś. oraz ARiMR, poza tym strona przyznała się, że nie dokonała badania przedubojowego i nie zbadała mięsa z tych świń na obecność włośni. W ocenie organu odwoławczego czyn taki naraził (mógł narazić) na utratę zdrowia a nawet życia potencjalnych konsumentów takiego mięsa. Ponadto należy podkreślić, że strona jako wieloletni hodowca świń (jak sama stwierdza w odwołaniu 50 lat hoduje świnie) wcześniej zgłaszała uboje, tym samym przepisy prawa są stronie znane, a to jednoznacznie wskazuje, iż M. M. w przedmiotowej sprawie świadomie dokonywał nielegalnego czynu zabronionego prawem.
M. M. nie zastosował się do obowiązującego prawa i nie poinformował, PLW w Ś. o zamiarze przeprowadzenia, we własnym gospodarstwie, w/w ubojów w sumie 9 sztuk świń, co jest niezgodne z § 3, § 4 ust. 1 pkt 1, § 7 ust. 1, ust. 2, § 8 ust. 1 pkt 1, § 9 ust. 1, § 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 października 2010 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji mięsa na użytek własny (Dz. U. z 2021 r., poz. 2059). Strona nie dokonała również badania mięsa na włośnie czym naruszyła § 7 ust. 1, ust. 2, § 8 ust. 1 pkt 1, § 9 ust. 1, § 12 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 października 2010 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji mięsa na użytek własny (Dz. U. z 2021 r., poz. 2059)
Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że zgodnie z prawem unijnym, jak i regulacjami krajowymi powiat ś., na całym swoim obszarze od dnia 19 listopada 2021 r. jest objęty ograniczeniami dla II strefy w związku z występowaniem afrykańskiego pomoru świń. W ocenie WLW w omawianej wyżej sytuacji bezwzględnie należało uwzględnić status powiatu, w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń w Polsce. Zdaniem organu występowanie zakaźnej choroby zwalczanej z urzędu tj. afrykańskiego pomoru świń na terenie Polski i nieprzestrzeganie przepisów prawa, w tym przepisów o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt tak jak w przedmiotowej sprawie dotyczącej II strefy z ograniczeniami może powodować rozprzestrzenianie się wirusa ASF, stwarzając tym samym zagrożenie epizootyczne dla hodowli świń nie tylko na terenie w/w powiatu ale i w całej Polsce, jak również może generować straty ekonomiczne dla przedsiębiorstw sektora spożywczego, utrudnienia w eksporcie świń, mięsa, przetworów wieprzowych, jak również straty dla Skarbu Państwa.
W ocenie Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii kwota nałożonej administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 900 zł jest adekwatna do popełnionego przewinienia. Organ II Instancji uznał, że świadome łamanie prawa przez stronę (wcześniej strona zgłaszała uboje) daje podstawę do zastosowania takiego wymiaru kary przewidzianego w prawie, który zapobiegnie w przyszłości dalszym tego typu naruszeniom. Ponadto WLW uznał, że wymierzenie kary finansowej ze względu na epizootyczne zagrożenie dla zwierząt w dobie ewentualnej możliwości rozprzestrzeniania się choroby zakaźnej świń jaką jest ASF spełni swoją funkcję prewencyjną. W ocenie organu II instancji strona dopuściła się licznych nieprawidłowości, a stopień stwierdzonych naruszeń jest znaczny (brak zgłoszonego uboju do ARiMR, do PLW w Ś., brak przeprowadzonych badań w kierunku włośnicy, brak badania przedubojowego i poubojowego, ubój dokonała osoba nie posiadająca kwalifikacji ubojowych). Jednocześnie stopień spowodowanego zagrożenia dla bezpieczeństwa żywności i zdrowia publicznego jest znaczny, gdyż strona nie dokonując badania w kierunku obecności włośni uzyskanego w wyniku takiego uboju mięsa mogła narazić na zakażenie się Trichinella Spiralis potencjalnych konsumentów wyprodukowanego nielegalnie mięsa, zwłaszcza, iż przedmiotem uboju była duża liczb świń 9 sztuk w okresie 4 miesięcy. Ponadto, strona sama nie zaprzestała naruszeń, gdyż ujawnienie nieprawidłowości nastąpiło dopiero w wyniku kontroli interwencyjnej PLW w Ś., a M. M. nie podjął żadnych działań celem uniknięcia skutków naruszenia prawa. Ponadto podnoszone przez stronę jej możliwości płatnicze i sytuacja finansowa nie stanowią przesłanek wskazanych w art. 27 ust. 2a ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego, które organ bierze pod uwagę przy wymiarze przedmiotowej kary.
W skardze do sądu administracyjnego M. M. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich jej okoliczności, w szczególności w sposób lakoniczny odniesienie się do zarzutów stawianych w odwołaniu. Skarżący zarzucił naruszenie art. 6, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy oraz błędne uzasadnienie decyzji ograniczającej się jedynie do przytoczenia przepisów prawa w zakresie ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego. Ponadto zarzucono w skardze naruszenie art. 11, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na całkowicie wadliwym uzasadnieniu przez organy obu instancji w odniesieniu do konkretnych okoliczności sprawy, na podstawie których skarżący powinien otrzymać jedynie upomnienie od organu I instancji. Dodatkowo skarżący zarzucił naruszenie art. 27 ust. 2a ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego poprzez ich zastosowanie w przedmiotowej sprawie i niewłaściwie uznanie, że mają one zastosowanie. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasadzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu przedstawiono argumenty świadczące zdaniem skarżącego o zasadności złożonego środka zaskarżenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy zawnioskował ponadto o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej jako: p.p.s.a.).
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły także przepisów prawa materialnego.
Materialnoprawną podstawą przedmiotowej sprawy są przepisy ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenie zwierzęcego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1753, ze zm.; dalej jako: u.p.p.z.) oraz rozporządzeń wykonawczych w szczególności: z dnia 21 października 2010 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji mięsa przeznaczonego na użytek własny (Dz. U z 2021 poz. 2059), z dnia 10 sierpnia 2021 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z występowaniem afrykańskiego pomoru świń (Dz. U. z 2021 r. poz. 1485), z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1182).
Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone przez organy obu instancji w przedmiotowej sprawie. Należy uznać, że zarówno w ramach ustaleń odnoszących się do stanu faktycznego, jak i subsumcji tego stanu do obowiązujących przepisów prawa materialnego organy nadzoru weterynaryjnego działały prawidłowo.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego w zakresie naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego regulujących postępowanie wyjaśniające oraz określających wymogi uzasadnienia decyzji administracyjnej należy uznać, że są bezpodstawne. Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie został ustalony przede wszystkim w oparciu o przeprowadzoną w dniu 28 września 2022 r. kontrolę przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w Ś. Z protokołu kontroli (k. 50-54 akt adm.) wynika, że w stadzie trzody chlewnej należącej do M. M. brakuje 9 zwierząt – 3 loch oraz 6 tuczników. Właściciel gospodarstwa wyjaśnił, że 9 świń zostało ubitych na potrzeby własne, a uboje nie zostały zgłoszone oraz odnotowane w księdze rejestracji – spisie świń. Ustalono również, co potwierdził skarżący, że nie dokonano badań przedubojowych oraz poubojowych zwierząt, a uboju dokonał sam właściciel świń, który nie posiada odpowiednich kwalifikacji. Protokół kontroli został podpisany bez zastrzeżeń przez M. M.
W oparciu o ustalenia z kontroli organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne o czym poinformował skarżącego pismem z dnia 16 listopada 2022 r. (k. 46 akt adm.). Strona we wskazanym piśmie (doręczonym w dniu 18.11.2022 r.) została pouczona o przysługujących prawach procesowych, w tym o możliwości składania wyjaśnień, wniosków dowodowych oraz uwag. Strona nie skorzystała z przysługujących mu uprawnień. Następnie pismem z dnia 29 listopada 2022 r. zawiadomiono o zamiarze wydania decyzji oraz możliwości przeglądania akt sprawy w celu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz przedstawienia żądań. Skarżący nie przedstawił żadnych żądań ani wniosków dowodowych. W odwołaniu od decyzji organu I instancji M. M. wniósł o zamianę kary na upomnienie albo zmniejszenie jej do 100 zł. Strona w odwołaniu przyznała się do wskazanych w decyzji nieprawidłowości, jednakże z uwagi na wiek oraz niskie dochody zażądała zmniejszenia kary. Na etapie postępowania przed organem odwoławczym skarżący również nie przedstawił żadnych wniosków dowodowych, ani dowodów, które świadczyłyby o niewłaściwym ustaleniu stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Dlatego też słusznie organy przyjęły, że M. M. dokonując uboju, bez zgłoszenia przedubojowego oraz badania poubojowego mięsa należących do niego 9 świń, naruszył przepisy odnoszące się do produktów pochodzenia zwierzęcego, w tym odnoszących się do produkcji mięsa na własny użytek. Naruszenia obowiązujących przepisów są tym bardziej poważne, że dotyczą obszaru powiatu objętego szczegółowymi restrykcjami wynikającymi z zagrożenia wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń. Odnośne przepisy zostały już powołane powyżej konieczne jest jedynie wskazanie, że powiat świdnicki, na całym swoim obszarze zgodnie z Rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2021/2024 z dnia 18 listopada 2021 r. zmieniającym załącznik I do Rozporządzenia Wykonawczego (UE) 2021/605 ustanawiającego szczególne środki zwalczania afrykańskiego pomoru świń (Dz. Urz. UE. L Nr 411, str. 3) od dnia 19 listopada 2021 r. jest obszarem objętym ograniczeniami dla II strefy w związku z występowaniem afrykańskiego pomoru świń. Stosownie do § 3 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 sierpnia 2021 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (Dz. U. poz. 1485 z późn. zm.) oraz zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 października 2010 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji mięsa przeznaczonego na użytek własny (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2059 z późn. zm.) dopuszczone jest przeprowadzenie uboju świń na obszarze objętym ograniczeniami dla strefy II na użytek własny, pod warunkiem, że zwierzęta zostaną poddane badaniu przedubojowemu, a ich mięso również badaniu poubojowemu. Z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika, że skarżący naruszył wskazane powyżej wymogi.
Stwierdzenie naruszenia powyższych przepisów stosownie do art. 26 ust. 1 pkt 20 u.p.p.z. stanowi delikt administracyjny. Zgodnie z powołanym przepisem: kto nie spełnia wymagań weterynaryjnych przy produkcji mięsa na użytek własny lub wbrew zakazowi określonemu w art. 11b wprowadza na rynek mięso przeznaczone na użytek własny lub żywność zawierającą takie mięso podlega karze pieniężnej. Stwierdzone przez organy nadzoru weterynaryjnego naruszenie wymagań odnoszących się do produkcji mięsa na własny użytek powoduje konieczność nałożenia na osobę, która dokonała stosownych naruszeń kary pieniężnej. Stosownie do art. 26 ust. 2 pkt 17 lit b u.p.p.z. wysokość przedmiotowej kary pieniężnej wynosi od 100 zł do 2000 zł, jeżeli nie zostały spełnione wymagania weterynaryjne przy produkcji mięsa na użytek własny. Konieczne jest podkreślenie, że każde nawet jednorazowe naruszenie przepisów – ubój bez stosownych zgłoszeń i badań – stanowi delikt administracyjny nakazujący zastosowanie kary pieniężnej. W realiach przedmiotowej sprawy należy zaś podkreślić, że skarżący naruszył przepisy dziesięciokrotnie, a za każde naruszenie może być zastosowana kara w granicach od 100 do 2000 zł.
Zasady wymiaru kar pieniężnych za naruszenie przepisów ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego zostały uregulowane w art. 27. Zgodnie z tym przepisem: ust. 1 kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, powiatowy lekarz weterynarii; ust. 2a wymierzając karę pieniężną, o której mowa w art. 26, powiatowy lekarz weterynarii bierze pod uwagę:
1) rodzaj, zakres lub stopień stwierdzonych naruszeń;
2) wielkość produkcji w zakładzie, którego dotyczy naruszenie, oraz rodzaj produkowanych w tym zakładzie produktów pochodzenia zwierzęcego lub żywności, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b;
3) stopień spowodowanego zagrożenia dla bezpieczeństwa żywności lub zdrowia publicznego;
4) dotychczasową działalność podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo spożywcze, w tym liczbę wcześniej stwierdzonych naruszeń tego samego rodzaju co naruszenie, w następstwie którego ma być wymierzona kara pieniężna;
5) stopień przyczynienia się podmiotu, na który jest nakładana kara pieniężna, do powstania naruszenia;
6) działania podjęte przez podmiot dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia.
Mając na uwadze fakt, że skarżący naruszył przepisy odnoszące się do wymagań weterynaryjnych dziewięciokrotnie, nie zgłosił zamiaru uboju zwierząt na terenie powiatu objętego restrykcjami w związku z zagrożeniem afrykańskim pomorem świń, a także nie przekazał mięsa zwierząt do badań weterynaryjnych, nałożenie na niego kary pieniężnej w wysokości 900 zł należy uznać za uzasadnione. Sąd podkreśla, że jest to faktycznie najniższa z możliwych sankcji finansowych jaką mógł być obciążony M. M. Konieczne jest również podkreślenie, że odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny, sam fakt dokonania uboju bez stosownych powiadomień, zgłoszeń i badań stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej. W realiach przedmiotowej sprawy Sąd nie miał żadnych wątpliwości, że kara pieniężna była uzasadniona, a jej wysokość nie była wygórowana, czy też nieadekwatna do licznych naruszeń przepisów regulujących wymagania weterynaryjne odnoszące się do produktów pochodzenia zwierzęcego oraz produkcji mięsa na własny użytek w sferze zagrożonej wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń. Dlatego też zarzucane przez skarżącego naruszenie przepisów prawa materialnego przy wymiarze kary – art. 27 ust 2a u.p.p.z. – należało uznać, za zupełnie nieuzasadnione.
Z powyższych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.