II SA/Lu 303/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Lublinie oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę ogrodzenia posadowionego na działce stanowiącej drogę gminną, uznając skarżącego za inwestora samowoli budowlanej.
Sąd administracyjny rozpatrywał skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę ogrodzenia, które znajdowało się na działce stanowiącej drogę gminną. Po analizie wcześniejszych orzeczeń i zebranego materiału dowodowego, sąd ustalił, że ogrodzenie zostało wybudowane przez skarżącego w latach 2000-2010 na cudzej nieruchomości, bez wymaganego zgłoszenia, naruszając przepisy Prawa budowlanego oraz ustawy o drogach publicznych. Pomimo błędnej argumentacji organu co do własności ogrodzenia, sąd uznał, że nakaz rozbiórki jest zasadny ze względu na status skarżącego jako inwestora samowoli budowlanej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę R. K. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy nakaz rozbiórki ogrodzenia. Ogrodzenie znajdowało się na działce nr [...] stanowiącej drogę gminną, będącą własnością Gminy. Sąd, odwołując się do wcześniejszych wyroków w tej sprawie, ustalił, że kluczowe jest ustalenie daty budowy ogrodzenia oraz jego lokalizacji. Po analizie materiału dowodowego, w tym zeznań świadków i dokumentacji geodezyjnej, sąd przyjął, że ogrodzenie powstało w latach 2000-2010, a inwestorem był skarżący, który nie posiadał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Budowa została uznana za samowolę budowlaną, ponieważ naruszała przepisy Prawa budowlanego (brak zgłoszenia, budowa na cudzej nieruchomości) oraz ustawy o drogach publicznych (lokalizacja w pasie drogowym). Sąd uznał, że pomimo zmian w przepisach Prawa budowlanego, które zniosły obowiązek zgłoszenia budowy ogrodzeń, postępowanie naprawcze było uzasadnione. Nakaz rozbiórki został uznany za jedyny sposób przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Sąd odrzucił zarzuty skargi, w tym dotyczące wadliwego uzasadnienia decyzji i pominięcia art. 191 k.c., wskazując, że kluczowe jest ustalenie inwestora samowoli budowlanej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, ogrodzenie posadowione na działce stanowiącej drogę gminną, wybudowane przez osobę niebędącą właścicielem tej działki, stanowi samowolę budowlaną, a nakaz rozbiórki jest uzasadniony.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że budowa ogrodzenia na działce gminnej, będącej drogą publiczną, bez zgody właściciela i bez wymaganego zgłoszenia, stanowi samowolę budowlaną. Pomimo zmian w przepisach, które zniosły obowiązek zgłoszenia, postępowanie naprawcze jest uzasadnione, a nakaz rozbiórki jest jedynym sposobem przywrócenia stanu zgodnego z prawem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (30)
Główne
P.b. art. 51 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 50 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
P.b. art. 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 49b
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 30 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 32 § ust. 4 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.b. art. 37 § ust. 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane
P.b. art. 37 § ust. 2
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 191
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
u.d.p. art. 30 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 39 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
u.d.p. art. 2
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
P.b. art. 29 § ust. 1 pkt 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 30 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 29 § ust. 1 pkt 23
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 30 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 52
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 2zzs4 § ust. 2
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 5 § ust. 1 pkt 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ogrodzenie posadowione na działce stanowiącej drogę gminną, będącej własnością Gminy, bez prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, stanowi samowolę budowlaną. Budowa ogrodzenia narusza przepisy ustawy o drogach publicznych (lokalizacja w pasie drogowym). Budowa ogrodzenia, nawet jeśli nie wymagała pozwolenia na budowę lub zgłoszenia według aktualnych przepisów, jeśli została wykonana niezgodnie z prawem obowiązującym w dacie budowy, podlega postępowaniu naprawczemu. Inwestor samowoli budowlanej, nawet niebędący właścicielem gruntu, może być adresatem nakazu rozbiórki.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące wadliwego ustalenia daty budowy ogrodzenia. Zarzuty dotyczące bezzasadnego przyjęcia, że budowa ogrodzenia wymagała zgłoszenia. Zarzuty dotyczące pominięcia art. 191 k.c. (choć sąd przyznał rację co do błędnej argumentacji organu, nie miało to wpływu na wynik sprawy). Zarzuty dotyczące naruszenia art. 39 ust. 1 pkt 1 u.d.p. (sąd uznał, że naruszenie to miało miejsce). Zarzut braku ustalenia wysokości ogrodzenia. Zarzut braku weryfikacji okoliczności nabycia działki przez Gminę. Zarzut wadliwego uzasadnienia decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Granice prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) wyznaczają fizyczne i logiczne możliwości jej ustalenia. W ocenie Sądu ustalenia poczynione przez organy, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, czynią zadość racjonalnie rozumianej zasadzie prawdy obiektywnej – w okolicznościach rozpoznawanej sprawy bardziej precyzyjne ustalenia w kwestii okresu budowy spornego ogrodzenia nie były możliwe. Nie sposób uznać, że ogrodzenie składające się z wbitych w ziemię, niezabetonowanych, nieimpregnowanych drewnianych słupków było w stanie przetrwać blisko 30 lat, a taka musiałaby być konkluzja uznania za prawdziwe twierdzeń skarżącego, że ogrodzenie powstało w 1994 r. Istotą postępowania naprawczego jest doprowadzenie inwestycji zrealizowanej niezgodnie z przepisami do stanu zgodnego z prawem, przy czym chodzi o stan prawny aktualnie obowiązujący.
Skład orzekający
Jerzy Parchomiuk
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Grymuza
członek
Bogusław Wiśniewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie inwestora samowoli budowlanej na cudzej nieruchomości, stosowanie trybu naprawczego w przypadku zmian przepisów, interpretacja przepisów o drogach publicznych w kontekście budowy ogrodzeń."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego (ogrodzenie na drodze gminnej) i interpretacji przepisów obowiązujących w określonym czasie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak długotrwałe spory o samowolę budowlaną mogą być, nawet w przypadku prostego ogrodzenia, oraz jak ważne jest precyzyjne ustalenie faktów i dat.
“Samowola budowlana na drodze gminnej: Sąd nakazuje rozbiórkę ogrodzenia po latach sporów.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 303/22 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2022-09-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-04-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Bogusław Wiśniewski Grzegorz Grymuza Jerzy Parchomiuk /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1333 art. 50-51, art. 7, art. 37, art. 29, art. 30, art. 4, art. 32, art. 49b, art. 48 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art. 7, art. 77, art. 107, art. 8, art. 11 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 1964 nr 16 poz 93 art. 191 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. Dz.U. 2022 poz 329 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2022 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 22 lutego 2022 r. nr ZOA-II.7721.27.2018 w przedmiocie nakazania rozbiórki ogrodzenia oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną do sądu decyzją z 22 lutego 2022 r., po rozpatrzeniu odwołania R. K. (dalej jako: skarżący) Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: Lubelski WINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: PINB) w Opolu Lubelskim z 5 sierpnia 2021 r., w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: W dniu 21 grudnia 2017 r. organ I instancji zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie budowy ogrodzenia na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w K. Drugich od strony drogi zlokalizowanej na działce nr [...]. W toku postepowania ustalono, że na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] r. skarżący kupił od K. i L. małż. [...] działkę nr [...], położoną w miejscowości K. [...]. W stosunku do działki nr [...], położonej w tej samej miejscowości i również stanowiącej własność skarżącego, toczyło się postępowanie administracyjne, w wyniku którego została wydana decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanego ogrodzenia, a w 2017 r. toczyło się postępowanie egzekucyjne w tym zakresie. W czasie oględzin przeprowadzonych w dniu 16 stycznia 2018 r. organ I instancji ustalił, że na działce nr [...] znajduje się ogrodzenie o długości 55 m składające się z drewnianych słupków mocowanych w gruncie, do których została przymocowana stalowa siatka, jest zlokalizowane w odległości ok. 1,4 m od krawędzi jezdni. Droga gminna, zlokalizowana na działce nr [...], ma szerokość 5 m. R. K. oświadczył wówczas, że ogrodzenie zostało wybudowane w 1994 r. Decyzją z 10 sierpnia 2018 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (aktualnie: Dz. U. z 2021 r., poz. 2351, ze zm.; dalej jako: P.b.), organ I instancji nakazał skarżącemu rozbiórkę spornego ogrodzenia wybudowanego na działce nr [...]. W wyniku odwołania skarżącego, decyzją z 19 października 2018 r. Lubelski WINB uchylił decyzję organu I instancji i nakazał skarżącemu doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, poprzez przesunięcie wybudowanego ogrodzenia usytuowanego na działce nr [...] o odległość wynoszącą 1,1 m na teren działki nr [...], celem zachowania wymagań dotyczących odległości w linii rozgraniczającej drogę gminną, tak aby odległość ogrodzenia od krawędzi drogi wynosiła 2,5 m, w terminie do dnia 28 grudnia 2018 r. W wyniku skargi wniesionej przez R. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 25 kwietnia 2019 r. (II SA/Lu 33/19), uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd wskazał na uchybienia w zakresie ustalenia stanu faktycznego. Organ I instancji ponownie przeprowadził oględziny w dniu 16 stycznia 2020 r. Ustalił wówczas, że sporne ogrodzenie działki nr [...] wykonane zostało z siatki stalowej na słupkach drewnianych wkopanych w grunt. Na długości około 12 m dokonano remontu ogrodzenia polegającego na wymianie siatki ogrodzeniowej na siatkę leśną. Ponadto organ stwierdził, że ogrodzenie usytuowane jest w odległości od 1,8 m do 2 m od bliższej krawędzi ujeżdżonej drogi gruntowej oraz w odległości od 6,35 m do 7,1 m od dalszej krawędzi ujeżdżonej drogi gruntowej. Skarżący oświadczył, że lokalizacja ogrodzenia nie uległa zmianie, a powstało ono przed 1994 r. Opierając się na złożonej do akt kopii mapy zasadniczej, PINB w Opolu Lubelskim stwierdził, że przedmiotowe ogrodzenie zlokalizowane jest w całości na działce nr [...], stanowiącej drogę gminną. Ponadto organ ustalił, że decyzją Wojewody Lubelskiego z 24 kwietnia 2013 r. Gmina [...] nabyła z dniem 27 maja 1990 r. z mocy prawa, własność nieruchomości gruntowej składającej się m.in. z działki nr [...] zlokalizowanej w K. [...]. Ustalono także, że uchwałą Nr VI/42/99 Rady Gminy w [...] z dnia 15 marca 1999 r. droga, przy której zlokalizowane jest przedmiotowe ogrodzenie zaliczona została do kategorii dróg gminnych. W tej sytuacji, decyzją z 27 stycznia 2020 r. wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229, ze zm.), organ I instancji nakazał skarżącemu rozbiórkę ogrodzenia działki nr [...], wybudowanego na działce nr [...] stanowiącej drogę gminną nr [...] w [...]. W ocenie organu ogrodzenie zostało wybudowane w warunkach samowoli budowlanej w okresie obowiązywania Prawa budowlanego z 1974 r. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z 27 stycznia 2020 r. L. LWINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W wyniku skargi wniesionej przez R. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 10 grudnia 2020 r. (II SA/Lu 344/20), uchylił decyzje organów obydwu instancji. Sąd wskazał na konieczność wykazania, że obowiązek rozbiórki spornego ogrodzenia może zostać nałożony na skarżącego, nie będącego właścicielem działki nr [...], na której ogrodzenie się znajduje. W dniu 6 maja 2021 r. organ I instancji ponownie przeprowadził oględziny, w toku których ustalono, że ogrodzenie działki nr [...] wykonane jest na całej jej szerokości od strony drogi gruntowej znajdującej się na działce nr [...]. Ogrodzenie zostało wykonane ze słupków drewnianych, mocowanych w gruncie i siatki stalowej plecionej o wysokości ok. 1,3 m. Skarżący oświadczył, że ogrodzenie zostało wykonane przed zakupem działki. Na odcinku o długości 11 m ogrodzenie zostało wykonane ze słupków drewnianych, mocowanych w gruncie oraz siatki (typu "leśna") o wysokości 1,9 m – ogrodzenie wykonano w 2019 r. Pozostała część ogrodzenia o długości 11 m, zlokalizowana w kierunku działki nr [...], została wykonana z takich samych słupków i siatki stalowej plecionej o wysokości ok. 1,3 m. Skarżący oświadczył, że ten odcinek został wykonany przed zakupem działki. Z ustaleń wynika ponadto, że ogrodzenie usytuowane jest w odległości od 1,9 m do 2,1 m od ujeżdżonej krawędzi drogi gruntowej o szerokości około 4,5 m znajdującej się na działce nr [...]. Skarżący oświadczył do protokołu, że sporne ogrodzenie istniało w dniu, gdy zakupił nieruchomość, a w 2019 r. "wymienił, odtworzył siatkę w ogrodzeniu na odcinku 11 m". Wskazał także, że nie zna daty powstania ogrodzenia. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 6 maja 2021 r. przedstawiciel Gminy [...] wskazał, że na podstawie mapy zasadniczej wydanej w 2019 r. sporne ogrodzenie znajduje się w całości na działce drogowej nr [...]. Gmina [...] przedłożyła do akt administracyjnych kopię mapy zasadniczej sporządzonej w dniu 19 maja 2021 r., po przeprowadzonej na zlecenie Gminy [...] inwentaryzacji geodezyjnej spornego ogrodzenia i wpisanej przez Starostę Opolskiego do zasobu geodezyjnego kartograficznego. W dniu 15 czerwca 2021 r. organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem stron i świadka. Przedstawiciel Gminy [...] oświadczył, że Gmina nie wykonała spornego ogrodzenia i nie ma wiedzy, kto jest jego inwestorem. Ponadto wskazał, że gmina nie wykonuje napraw związanych z ogrodzeniem. Obecny na rozprawie świadek zeznał, że nie wie, kiedy zostało wykonane sporne ogrodzenie, lecz istniało już w 2010 r. (od tej daty jest właścicielem sąsiedniej nieruchomości). Do akt sprawy oświadczenia złożyli poprzedni właściciele działki nr [...], którzy wskazali, że ogrodzenie nie istniało w chwili sprzedaży działki nr [...] tj. 26 kwietnia 1996 r. Działka nie była ogrodzona, nie istniało ogrodzenie w drodze gminnej. Właściciele bezpośrednio sąsiadujących działek – p. [...] i p. S. wskazali w pisemnym oświadczeniu, że ogrodzenie powstało w latach 2010-2011. Właściciel innej sąsiadującej działki – A. G. podał, że sporne ogrodzenie powstało w 2010 r. Dołączył do akt pismo, które złożył na Policji we wrześniu 2010 r., w którym wskazał na to, że skarżący postawił na jego działce słupy ogrodzeniowe wraz z siatką. Organ I instancji ustalił, że w latach 1999–2017 skarżący nie dokonał zgłoszenia wykonywania robót budowlanych polegających na budowie spornego ogrodzenia. Mając powyższe okoliczności na uwadze, decyzją z 5 sierpnia 2021 r. PINB w Opolu Lubelskim nakazał rozbiórkę ogrodzenia o długości 54 m, stanowiącego ogrodzenie działki nr [...], wybudowanego na działce nr [...] (droga) położonej w K. [...]. W toku postępowania odwoławczego, na zlecenie Lubelskiego WINB przeprowadzono kolejne oględziny, w toku których ustalono, że stan faktyczny nie uległ zmianie. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, wskazaną na wstępie decyzją z 22 lutego 2022 r. Lubelski WINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ wskazał, że w sprawie zastosowanie miały przepisy Prawa budowlanego obowiązujące przed wejściem w życie nowelizacji z 2020 r. Odpowiadając na zarzut, że skarżący nie może być adresatem decyzji, organ wskazał, że skarżący jest inwestorem i właścicielem ogrodzenia znajdującego się na nieruchomości należącej do Gminy. Na podstawie analizy mapy zasadniczej ustalono, że ogrodzenie działki nr [...] znajduje się w całości na drodze gminnej nr 108039L, zlokalizowanej na działce nr [...]. W ocenie organu odwoławczego PINB zasadnie uznał, że sporne ogrodzenie powstało po roku 2000, a więc wówczas, gdy właścicielem działki był już R. K.. Organ odwoławczy dał wiarę oświadczeniom złożonym przez poprzedników prawnych skarżącego oraz właścicieli działek sąsiadujących i przyjął, że ogrodzenie zostało wybudowane w 2010 r. przez R. K.. Nie dał natomiast wiary oświadczeniu skarżącego, że ogrodzenie powstało zanim stał się właścicielem nieruchomości. Kolejno organ przywołał ustalenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...], uchwalonego w 2002 r., z których wynika, że działka nr [...] znajduje się w terenie oznaczonym symbolem RPm i jest położona na terenie obrębu geod. K. [...]. W części leży w terenie rolnym z dopuszczeniem zabudowy zagrodowej i związanej z produkcją rolną, a w części w terenie rolnym bez prawa zabudowy. Działka nr [...] położona na terenie obrębu geod. K. Drugie, jest to droga gminna klasy dojazdowej, oznaczona symbolem KG(D). Dopuszczalna wg treści planu miejscowego odległość lokalizacji obiektów budowlanych od strony drogi gminnej klasy dojazdowej oznaczonej na planie symbolem KG(D) dla budynków mieszkalnych i zamieszkania zbiorowego wynosi 10 m od krawędzi jezdni, dla pozostałych obiektów budowlanych na terenach zabudowanych minimalnie 6 m od krawędzi jezdni, poza terenami zabudowanymi minimum 10 m od krawędzi jezdni. Minimalna odległość lokalizacji trwałych ogrodzeń działek przy drodze gminnej klasy dojazdowej wynosi 3 m od krawędzi jezdni. Odległość ta dotyczy terenów zabudowanych. Na terenach niezabudowanych obowiązuje sytuowanie ogrodzeń w liniach rozgraniczających drogi. Szerokość w liniach rozgraniczających wynosi minimalnie 10 – 15 m. Lubelski WINB stwierdził także, że zgodnie z uchwałą Nr CXI/1443/04 Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 18 czerwca 2004 r., w sprawie nadania numerów drogom powiatowym i gminnym zlokalizowanym na terenie Województwa Lubelskiego, droga gminna zlokalizowana na działce nr [...] w K. [...] jest drogą publiczną nr [...] Organ odwoławczy stwierdził, że przepisy ustawy o drogach publicznych, obowiązujące również w dacie budowy spornego ogrodzenia, przewidują zakaz dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby spowodować niszczenie lub uszkodzenie drogi, jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. Zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego, w szczególności zabrania się lokalizacji obiektów budowlanych, umieszczania urządzeń, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. W świetle ww. przepisów lokalizacja jakiejkolwiek inwestycji w pasie drogowym, która nie jest związana z gospodarką drogową i obsługą ruchu drogowego bez zgody właściwego zarządcy jest niedopuszczalna. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z realizacją ogrodzenia zlokalizowanego w całości na działce, będącej drogą publiczną, co może zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego, nie stanowi urządzenia związanego z potrzebami zarządzania drogą lub potrzebami ruchu drogowego, a wykonanego bez zgody właściwego zarządcy drogi. Konkludując organ odwoławczy stwierdził, że pomimo braku obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia, ogrodzenie działki nr [...] wykonane zostało niezgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] oraz niezgodnie z przepisami ustawy o drogach publicznych, a więc w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w przepisach, z naruszeniem art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Lubelskiego WINB, pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie: (1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a., poprzez: a) sprzeczne z zeznaniami skarżącego ustalenie, że ogrodzenie zostało wzniesione przez skarżącego po 2000 r., podczas gdy oświadczył on, że nie zna daty powstania ogrodzenia, nie postawił go, natomiast zeznania świadków są w tym zakresie niespójne, nielogiczne, ponadto część świadków pozostaje w konflikcie ze skarżącym i ich zeznania miały na celu wyłącznie obciążenie skarżącego; ponadto skarżący konsekwentnie wskazuje, że nabył ogrodzoną działkę, a ogrodzenie znajdowało się poza granicami nabytej nieruchomości, dlatego też nie jest jego właścicielem; b) bezzasadne uznanie, że budowa przedmiotowego ogrodzenia wymagała uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi w sytuacji, gdy przyjęta przez organ data wykonania ogrodzenia nie jest jednoznaczna, pomiędzy rokiem 2000 a 2010 przepisy prawa budowlanego w zakresie art. 29, 30 zmieniały się, nie można zatem na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. nakładać na skarżącego obowiązku dokonania rozbiórki ogrodzenia; c) pominięcie faktu, że działka nr [...], aktualnie droga gminna, uzyskała kategorię drogi publicznej w 2002 r., kiedy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uznano ją za drogę gminną klasy dojazdowej, zatem przy braku ustalenia daty wzniesienia ogrodzenia nie można wskazywać, że wzniesiono je z pogwałceniem przepisów ustawy o drogach publicznych; d) zaniechanie ustalenia wysokości ogrodzenia, niepoparte materiałem dowodowym stwierdzenie, że ogrodzenie wymagało zgłoszenia z uwagi na fakt, że jego wysokość to powyżej 2,2 m; e) brak weryfikacji okoliczności nabycia przez Gminę [...] działki nr [...] z dniem 27 maja 1990 r., które to nabycie mogło już wypełniać dyspozycję art. 37 P.b. z 1974 r. - przejęcie na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń nieruchomości, na której znajduje się ogrodzenie. (2) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia prawnego decyzji w sposób niezrozumiały, wewnętrznie sprzeczny, co utrudnia sformułowanie konkretnych zarzutów w skardze sądu administracyjnego; (3) art. 191 k.c., poprzez pominięcie zasady superficies solo cedit, na skutek uznania, że skarżący jest właścicielem ogrodzenia posadowionego na działce nr [...], podczas gdy ogrodzenie to stanowi część składową nieruchomości i jej właścicielem jest aktualnie Gmina [...], będąca właścicielem działki; (4) art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1693; dalej jako: u.d.p.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wskazywanie, że ogrodzenie zostało wybudowane w pasie drogowym, podczas gdy w sytuacji nieustalenia daty wzniesienia ogrodzenia nie można wskazać, że zostało ono wzniesione w pasie drogowym, ponieważ o pasie drogowym można mówić wyłącznie w przypadku dróg publicznych, natomiast działka nr [...] uzyskała kategorię drogi publicznej dopiero 31 grudnia 2002 r., zatem, zgodnie z zeznaniami skarżącego, po wzniesieniu ogrodzenia przez nieustaloną osobę; (5) art. 30 ust. 1 pkt 3 P.b., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy ogrodzenie zostało postawione, zgodnie z zeznaniami skarżącego, przed wejściem w życie tego przepisu, ponadto zanim droga uzyskała status drogi publicznej; (6) art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu przyjęcie, że wzniesienia ogrodzenia było sprzeczne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz przepisami ustawy o drogach publicznych, podczas gdy w czasie jego wzniesienia (zgodnie z zeznaniami skarżącego przed 1996 r. lub zgodnie z pierwszą koncepcją organu w 2000 r.) nie istniał ani miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, ani też działka nie stanowiła drogi publicznej, zatem nie miały do niej zastosowania przepisy ustawy o drogach publicznych. Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty, pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Lubelski WINB wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Sprawa została rozpoznana na rozprawie przeprowadzonej zgodnie z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095, ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Ponieważ sprawa była już dwukrotnie przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, z uwagi na treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), kwestią, do której należy się odnieść w pierwszej kolejności jest ocena zastosowania się przez organy orzekające w sprawie do ocen prawnych i wytycznych zawartych w poprzednich wyrokach Sądu – z 25 kwietnia 2019 r. (II SA/Lu 33/19) i z 20 marca 2020 r. (II SA/Lu 344/20). Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że ocena prawna i wytyczne odnoszą się do określonego stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę orzekania. W związku z tym są one wiążące dla organów, ale w granicach niezmienionego stanu faktycznego i prawnego sprawy. Całkowicie nowe ustalenia faktyczne lub zmiana stanu prawnego (przy założeniu konieczności zastosowania nowych przepisów) mogą sprawić, że ocena i wytyczne Sądu przestają być adekwatne do sprawy. W związku z tym należy przypomnieć, że ocena prawna i wytyczne zawarte w wyroku z 25 kwietnia 2019 r. odnosiły się stanu faktycznego, w świetle którego sporne ogrodzenie znajduje się na działce nr [...], stanowiącej własność skarżącego. Kluczową kwestią w ocenie prawnej Sądu stało się ustalenie, czy budowa ogrodzenia poddana była reglamentacji prawnej oraz – w konsekwencji – ustalenie właściwego trybu usunięcia ewentualnej niezgodności robót budowlanych z prawem (tryb legalizacyjny czy naprawczy). Tym niemniej jednak Sąd zwracał również uwagę na konieczność wykorzystania dokumentacji geodezyjnej celem ustalenia przebiegu granicy między działkami nr [...] Te ustalenia faktyczne zostały podważone w toku ponownego rozpatrywania sprawy, dzięki nowemu materiałowi dowodowemu. W listopadzie 2019 r. organ I instancji uzyskał materiały w postaci kopii mapy zasadniczej dla obszaru, na którym położone są obydwie działki (k. 132-134 akt adm. I instancji). Analiza tych dokumentów nie pozostawia wątpliwości, że sporne ogrodzenie znajduje się na działce nr [...], stanowiącej własność Gminy (decyzja komunalizacyjna Wojewody Lubelskiego z 24 kwietnia 2013 r., k. 125-126 akt adm.) oraz mającą status drogi gminnej od 1999 r. (pismo Urzędu Gminy w [...] 30 października 2019 r. wraz z dołączoną uchwałą Rady Gminy w [...] z dnia 15 marca 1999 r., k. 127-130 akt adm.; status drogi publicznej potwierdza uchwała Zarządu Województwa Lubelskiego z 18 czerwca 2004 r., o której mowa w piśmie Wójta Gminy [...] z [...] r., k. 34 akt adm. I instancji). W tej sytuacji ocena prawna wyrażona w wyroku z 25 kwietnia 2019 r. została w istotnym stopniu zdezaktualizowana. Niewątpliwie jednak nadal istotny pozostał aspekt ustalenia, czy roboty budowlane wykonano zgodnie z prawem oraz – w razie odpowiedzi przeczącej – wskazania właściwego trybu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. W kolejnym wyroku – z 10 grudnia 2020 r. – kluczowym elementem oceny prawnej i wytycznych stała się kwestia dokładnego ustalenia daty budowy ogrodzenia, co w konsekwencji pozwoliłoby odnieść ocenę legalności robót budowlanych do właściwych, ówcześnie obowiązujących przepisów. W ówczesnym stanie prawnym ustalenia organu w kwestii daty budowy ogrodzenia bazowały na twierdzeniu skarżącego, że miało to miejsce jeszcze w 1994 r., a zatem przed tym, zanim stał się właścicielem działki nr [...] (1996 r.). W tej sytuacji zasadnie Sąd kwestionował przypisywanie skarżącemu realizacji inwestycji. Sytuacja ponownie uległa zmianie na skutek ustaleń poczynionych przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Wykonując wytyczne zawarte w wyroku Sądu organy zebrały szerszy materiał dowodowy odnoszący się do kwestii daty budowy spornego ogrodzenia. Dodatkowo organy potwierdziły prawidłowość już poprzednio dokonanego ustalenia co do tego, że sporne ogrodzenie znajduje się w całości na działce nr [...] (kopia mapy zasadniczej aktualnej na dzień 19 maja 2021 r., dołączona do pisma Wójta Gminy [...] z 7 czerwca 2021 r., k. 242-243 akt adm. I instancji). Zagadnienie daty realizacji spornego ogrodzenia jest kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu zebrany przez organy materiał dowodowy dawał odpowiednie podstawy do ustalenia., że sporne ogrodzenie powstało pomiędzy rokiem 2000 a 2010 r., przy czym bardziej prawdopodobna jest ta druga data. Ustalenia te, stanowiące prawidłowe wykonanie wytycznych zawartych w wyroku Sądu z 10 grudnia 2020 r. zostały poczynione w oparciu o dostępny materiał dowodowy. Oceniając, na ile organy dopełniły obowiązków wynikających z zasady prawdy obiektywnej, trzeba brać pod uwagę realne, obiektywnie istniejące możliwości dowodowe. Granice prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) wyznaczają fizyczne i logiczne możliwości jej ustalenia. W ocenie Sądu ustalenia poczynione przez organy, stanowiące podstawę rozstrzygnięcia, czynią zadość racjonalnie rozumianej zasadzie prawdy obiektywnej – w okolicznościach rozpoznawanej sprawy bardziej precyzyjne ustalenia w kwestii okresu budowy spornego ogrodzenia nie były możliwe. Przy ocenie materiału dowodowego należy brać poprawkę na znaczny upływ czasu i niemal wyłącznie osobowe źródła dowodowe. Ustalenia organów opierają się na zeznaniach i oświadczeniach złożonych na piśmie przez świadków, będących poprzednimi właścicielami działki nr [...] (p. [...]) oraz właścicielami działek znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie spornej nieruchomości. Oczywiście, materiał ten musi być poddany ocenie, z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego. Wbrew zarzuto skargi nie ma jednak podstaw do kwestionowania wartości tego materiału. Owszem, należy brać poprawkę na to, że część świadków jest skonfliktowana ze skarżącym (p. [...], p. [...]), ale zeznania te są spójne, wsparte dodatkowo dokumentem pochodzącym z 2010 r., a zatem z okresu realizacji ogrodzenia, w postaci zgłoszenia na Policję domniemanego czynu karalnego popełnionego przez skarżącego. Oczywiście ocena zasadności tego zgłoszenia pozostaje całkowicie bez znaczenia dla sprawy, tym niemniej jednak oświadczenie to, pochodzące z okresu domniemanej budowy ogrodzenia wspiera zeznania świadków. Na przeciwnej szali stoi jedynie niepoparte żadnym materiałem dowodowym twierdzenie skarżącego, że ogrodzenie powstało jeszcze w 1994 r. Wiarygodność zeznań i oświadczeń świadków potwierdza doświadczenie życiowe – nie sposób uznać, że ogrodzenie składające się z wbitych w ziemię, niezabetonowanych, nieimpregnowanych drewnianych słupków było w stanie przetrwać blisko 30 lat, a taka musiałaby być konkluzja uznania za prawdziwe twierdzeń skarżącego, że ogrodzenie powstało w 1994 r. W tej sytuacji, należy przyjąć, że ogrodzenie powstało pomiędzy rokiem 2000 a 2010, przy czym bardziej prawdopodobna jest ta druga data. W okresie tym bezspornie skarżący był właścicielem spornej nieruchomości. Tworzy to swoiste domniemanie, że to skarżący, jako właściciel nieruchomości ogrodził ją. Domniemanie to mogłoby być obalone, ale wymagałoby przedstawienia przez skarżącego dowodów wskazujących na to, że choć był właścicielem działki, nie wykonał jej ogrodzenia. Takiego dowodu skarżący nigdy nie przedstawił, ograniczając się do niczym nie popartego twierdzenia, że ogrodzenie powstało zanim nabył działkę. Zebrany materiał dowodowy, oceniony w świetle logiki i doświadczenia życiowego daje wystarczająco mocne podstawy do przyjęcia, że: (1) ogrodzenie zostało zbudowane na działce nr 1611, stanowiącej drogę gminną i własność Gminy, (2) ogrodzenie powstało pomiędzy rokiem 2000 i 2010; (3) inwestorem spornego ogrodzenia był skarżący; (4) na budowę ogrodzenia nie uzyskano pozwolenia, nie zgłaszano również realizacji robót budowlanych do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. Rozpiętość dat okresu, w którym według (prawidłowych) ustaleń organów skarżący zrealizował roboty budowlane, stwarza potencjalnie problem oceny wymogu uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia robót budowlanych, co w konsekwencji determinuje wybór właściwego trybu oceny zgodności robót z prawem i przywrócenia stanu zgodnego z prawem. W świetle stanowiska sądów administracyjnych, ugruntowanego już uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2017 r. (II OPS 2/16), ustalenia czy na budowę danego obiektu wymagane było pozwolenie na budowę należy dokonywać na podstawie przepisów obowiązujących w okresie realizacji tego obiektu. W rozpoznawanej sprawie problem ten w istocie jednak nie występuje, gdyż pomimo licznych zmian w zakresie reglamentacji wolności budowlanej, w całym okresie od 2000 do 2010 r. obowiązywały jednolite zasady: budowa ogrodzeń była zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, jednakże wymagała zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, w przypadku ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m (art. 29 ust. 1 pkt 7 i art. 30 ust. 1 pkt 2 P.b. w okresie do 10 lipca 2003 r.; art. 29 ust. 1 pkt 23 i art. 30 ust. 1 pkt 3 P.b. w okresie od 11 lipca 2003 r.). Jak wskazano wyżej, bezspornie skarżący nie zgłaszał realizacji robót budowlanych do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej, zatem roboty w zakresie budowy spornego ogrodzenia zostały zrealizowane w warunkach samowoli budowlanej (skoro ogrodzenie wybudowano na działce stanowiącej drogę publiczną nie sposób racjonalnie kwestionować obowiązku zgłoszenia na gruncie przywołanych przepisów). Taka konstatacja wskazywałaby na konieczność prowadzenia postępowania w trybie legalizacyjnym (art. 49b P.b.; w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2020 r., co prawidłowo przyjęły organy), a nie naprawczym (art. 50-51 P.b.). Tym niemniej jednak od 28 czerwca 2015 r. budowa ogrodzeń została zwolniona nawet z obowiązku dokonania zgłoszenia (za wyjątkiem ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m). W tej sytuacji w rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego przyjęły stanowisko, że skoro ogrodzenie zostało wprawdzie wykonane w warunkach samowoli budowlanej, jednak obecne przepisy nie wymagają od inwestora pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, w sprawie należy zastosować tryb postępowania naprawczego, a nie legalizacyjnego. Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie nie kwestionuje tego stanowiska organów z dwóch względów. Po pierwsze, jest to stanowisko mające oparcie w orzecznictwie sądowym wskazującym na istotne argumenty za taką interpretacją. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 kwietnia 2022 r. (II OSK 1526/19), dla oceny, czy inwestycja została zrealizowana w warunkach samowoli budowlanej należy brać pod uwagę przepisy prawa obowiązujące w czasie, gdy inwestycja została zrealizowana. Należy jednak mieć na względzie, że celem postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 48 ust. 1 P.b., jest doprowadzenie samowolnie zrealizowanej inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Jeśli po zrealizowaniu obiektu budowlanego dochodzi do zmiany przepisów prawa i realizacja tego rodzaju obiektu nie wymaga już pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, to prowadzenie postępowania legalizacyjnego jest niecelowe. Skoro wolą ustawodawcy było wyłączenie obowiązku uzyskiwania pozwolenia na budowę lub dokonywania zgłoszenia realizacji określonego rodzaju obiektu budowlanego, to organy administracji w postępowaniu legalizacyjnym nie mogą nakładać na inwestora obowiązków związanych z brakiem uzyskania takiego pozwolenia lub niedokonaniem zgłoszenia. Jeśli realizacja obiektu budowlanego nie wymaga ani uzyskania pozwolenia na budowę ani dokonania zgłoszenia, to organy nadzoru budowlanego mogą jedynie prowadzić tzw. postępowanie naprawcze pod kątem sprawdzenia, czy obiekt budowlany nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia dla środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2 i art. 51 P.b.) jeśli istnieją uzasadnione podstawy do przyjęcia, że obiekt budowlany tego rodzaju zagrożenia może stwarzać. Po drugie, zakwestionowanie stanowiska organów nadzoru budowlanego prowadziłoby do sformułowania oceny prawnej niekorzystnej dla skarżącego (konieczność prowadzenia postępowania nie w trybie naprawczym, lecz surowszym dla inwestora trybie legalizacyjnym), co byłoby sprzeczne z zakazem orzekania na niekorzyść skarżącego (art. 134 § 2 p.p.s.a.). W świetle ugruntowanych poglądów orzecznictwa bezsporne jest, że tryb postępowania naprawczego (art. 50-51 P.b.) znajduje zastosowanie również do robót budowlanych nie podlegających obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, wykonanych niezgodnie z przepisami (por. uchwała NSA z 3 października 2016 r., II OPS 1/16, ONSAiWSA 2017/1/2). Zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. (w miarodajnym dla oceny stanu prawnego sprawy brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2020 r. – zob. wyżej), w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. Niezgodność budowy spornego ogrodzenia z przepisami prawa (obowiązującymi w dacie realizacji) w ocenie Sądu jest oczywista. Po pierwsze, skarżący wybudował ogrodzenie na działce stanowiącej własność Gminy (nr [...]), nie mając żadnego tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co oznaczało sprzeczność z art. 4 P.b. (każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami), niezależnie od kwestii szczegółowych podstaw tego wymogu w przepisach dotyczących pozwolenia na budowę i zgłoszenia (art. 30 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b.). Po drugie, realizacja robót budowlanych była sprzeczna z art. 39 ust. 1 pkt 1 u.d.p., naruszała bowiem zakaz lokalizacji lub umieszczania w pasie drogowym urządzeń obcych, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego dokonywania (jak wskazano wyżej, droga znajdująca się na działce nr [...] miała status drogi gminnej od 1999 r.). Po trzecie, jeśli przyjąć za datę budowy ogrodzenia rok 2010 r. (co jak wskazano wyżej – jest najbardziej prawdopodobne w świetle zebranego materiału dowodowego), budowa spornego ogrodzenia narusza ustalenia obowiązującego od 2003 r. planu miejscowego (uchwały Rady Gminy [...] nr XXXIX/216/02 z dnia 9 października 2002 r. oraz nr IV/19/02 z dnia 30 grudnia 2002 r.) – ogrodzenie zostało zbudowane na działce stanowiącej drogę gminną klasy dojazdowej – budowa niezgodna z przeznaczeniem terenu, ponadto niezgodnie z zasadami lokalizacji ogrodzeń w stosunku do krawędzi jezdni (wypis i wyrys z planu miejscowego, k. 29-34 akt adm. I instancji). Istotą postępowania naprawczego jest doprowadzenie inwestycji zrealizowanej niezgodnie z przepisami do stanu zgodnego z prawem, przy czym chodzi o stan prawny aktualnie obowiązujący (zob. powoływana wyżej uchwała NSA z 27 lutego 2017 r.). Biorąc pod uwagę zakres niezgodności z prawem (brak zgody właściciela – Gminy na dysponowanie nieruchomością dla celów budowlanych, naruszenie zakazu umieszczenia obiektów w pasie drogowym, sprzeczność z obowiązującym planem miejscowym) jedynym sposobem przywrócenia stanu zgodnego z prawem jest nakaz rozbiórki spornego ogrodzenia (art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 P.b.). W ocenie Sądu organy prawidłowo nałożyły obowiązek rozbiórki na skarżącego jako na inwestora spornego ogrodzenia. W stanie prawnym miarodajnym dla rozpoznawanej sprawy, art. 52 P.b. stanowił, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. W świetle ugruntowanego, nie budzącego żadnych wątpliwości stanowiska orzecznictwa, podmiotem, na którego w pierwszej kolejności powinny być nakładane obowiązki jest inwestor. Nie stoi temu na przeszkodzie okoliczność, że inwestor nie jest właścicielem działki (nr [...]), na której znajduje się sporne ogrodzenie. Treść pism kierowanych w toku całego postępowania przez Gminę nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że wolą właściciela jest usunięcie obiektu wybudowanego bez jego zgody, na działce stanowiącej drogę publiczną. Powyższe argumenty prowadzą do konkluzji, że nie ma podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Zarzuty skargi są tym samym niezasadne. Wbrew zarzutom skargi (zarzut nr 1a w części historycznej uzasadnienia), organy prawidłowo ustaliły, że ogrodzenie zostało zbudowane przez skarżącego, w okresie pomiędzy rokiem 2000 i 2010 r. Ustaleń w tym zakresie dokonano w oparciu o prawidłowo zebrany i rozważony materiał dowodowy, zweryfikowany w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego. Kwestie te były wyjaśnione we wcześniejszej części uzasadnienia, zbędne jest powtarzanie wywodów w tym miejscu. Podobnie niezasadny jest zarzut (nr 1b) bezzasadnego przyjęcia, że budowa ogrodzenia wymagała zgłoszenia. Jak wskazano wyżej – pomimo zmian w zakresie reglamentacji prawnej, w całym okresie 2000-2010 r., przyjętym jako czas powstania ogrodzenia, istniał prawny obowiązek dokonania zgłoszenia budowy ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m. Ponadto, jak również już wyżej wyjaśniono, tryb naprawczy jest stosowany również do robót budowlanych nie podlegających obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, wykonanych niezgodnie z przepisami. Z tych samych przyczyn niezasadny jest zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 3 P.b. (nr 5). Wbrew zarzutowi skargi (nr 1c) działka nr [...] nie stała się drogą publiczną dopiero od wejścia w życie planu miejscowego z 2002 r. Droga znajdująca się na tej działce miała status drogi gminnej (a zatem drogi publicznej – art. 1 i art., 2 u.d.p.) już od 1999 r., co wynika z przywoływanej wyżej uchwały Rady Gminy w K. z dnia 15 marca 1999 r.) Na marginesie – naruszenie zakazu wynikającego z art. 39 ust. 1 pkt 1 u.d.p. nie jest jedyną przesłanką ustalenia, że ogrodzenie wykonano niezgodnie z prawem. Problemem kluczowym jest budowa na cudzej nieruchomości, bez prawa do dysponowania nią na cele budowlane, co jest w chwili obecnej bezsporne, w świetle materiału w postaci dokumentacji geodezyjnej, włączonej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Tym samym niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 39 ust. 1 pkt 1 u.d.p. (nr 4; w treści skargi, najprawdopodobniej na skutek omyłki pisarskiej wskazano art. 30 u.d.p.). Zarzut braku ustalenia wysokości ogrodzenia (nr 1d) jest całkowicie chybiony – jest to kwestia całkowicie irrelewantna dla sprawy. To nie wysokość spornego ogrodzenia, ale sposób jego usytuowania decydował o wymogu dokonania zgłoszenia, a także o kwalifikacji robót jako wykonanych z naruszeniem przepisów prawa. Jeszcze bardziej chybiony (wręcz nieracjonalny) jest zarzut (nr 1e) braku weryfikacji okoliczności nabycia przez Gminę działki nr [...]. Jak wskazano wyżej, z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że działka nr [...] stała się własnością Gminy w trybie komunalizacji, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r., Nr 32, poz. 191, ze zm.). Próba powiązania tego trybu nabycia z przepisem art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. i przewidzianym w tym przepisie przejęciem na własność Państwa bez odszkodowania obiektu budowlanego albo wybudowanego niezgodnie z przepisami jest tak nieracjonalna, że trudno nawet zrozumieć podstawy takiej argumentacji. W ocenie Sądu nie jest również zasadny zarzut (nr 2) wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a., a także z zasad ogólnych – w tym w szczególności zasady ochrony zaufania (art. 8) i przekonywania (art. 11 k.p.a.). Organ w prawidłowy sposób przedstawił poczynione ustalenia faktyczne i ich źródła, przedstawił i wyjaśnił stan prawny. Uzasadnienie pozwala na odtworzenie toku rozumowania organu, który doprowadził do takiego, a nie innego rozstrzygnięcia, jest klarowne i jasne, nie ma w nim sprzeczności. Wbrew zarzutom skargi, organ konsekwentnie wywodził, że budowa spornego ogrodzenia wymagała dokonania zgłoszenia. Teza ta nie jest nigdzie zaprzeczona. Pomimo tego, organ zasadnie przyjął korzystną dla skarżącego interpretację, że wobec zmiany stanu prawnego i zniesieniu obowiązku dokonania zgłoszenia, oceny legalności budowy spornego ogrodzenia należy dokonać w trybie naprawczym, z istoty swojej mniej rygorystycznym dla inwestora niż tryb legalizacyjny. Prawidłowo również organ wywiódł, że tryb naprawczy stosuje się również w przypadku robót budowlanych nie podlegających reglamentacji (nie wymagających pozwolenia na budowę czy zgłoszenia). Żadnej sprzeczności w argumentacji organu nie ma, a dopatrywanie się takiej sprzeczności może wynikać jedynie z niezrozumienia tych zasad, powszechnie akceptowanych w orzecznictwie sądowym. Z wyżej przedstawionych względów Sąd nie podziela również zarzutu (nr [...]) naruszenia art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. Jak już wyżej wskazano, o niezgodności budowy ogrodzenia z prawem przesądza w pierwszej kolejności brak tytułu prawnego umożliwiającego dysponowanie przez skarżącego na cele budowlane działką nr [...], stanowiącą własność Gminy, na której znajduje się droga gminna – a zatem droga publiczna. Ten argument przesądza o nielegalności robót, nawet gdyby przyjąć korzystniejszą dla skarżącego opcję, że ogrodzenie wykonano w 2000 r. (jak wskazano wyżej – droga miała status drogi publicznej od 1999 r., a nie od 2002 r. jak twierdzi pełnomocnik skarżącego). Przy bardziej prawdopodobnej dacie budowy ogrodzenia – rok 2010 r., pojawia się dodatkowy argument niezgodności budowy z planem miejscowym. Jedynym zasadnym zarzutem podniesionym w skardze jest zarzut (nr 3) pominięcia przez organ art. 191 k.c. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ błędnie argumentował, że skarżący jest właścicielem spornego ogrodzenia. Rację ma pełnomocnik skarżącego, że taki argument jest sprzeczny z zasadą superficies solo cedit. Błąd w argumentacji organu nie ma jednak żadnego znaczenia dla wyniku sprawy. O konieczności nałożenia na skarżącego obowiązku rozbiórki ogrodzenia wykonanego niezgodnie z prawem przesądził fakt, że jest on inwestorem tych robót budowlanych. Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI