II SA/Lu 303/08

II SA/Lu 303/08 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2008-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
art. 4, 5, ust. 1 pkt 9, 36 ust. 1, 36a ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
par. 36 ust. 2 pkt 1 i 2, 31 ust. 1 pkt 4
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [..] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 23 listopada 2007 r. D. R. i P. R. zwrócili się do Starosty o zmianę decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na działce nr 377 przy ul. O. w K. z dnia 28 marca 2007 r., znak [...] w zakresie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, która miałaby zastąpić bezodpływowy zbiornik na ścieki. Do wniosku strona dołączyła projekt budowlany oczyszczalni.
Decyzją z dnia 9 stycznia 2008 r. Starosta odmówił wnioskodawcom zmiany ww. decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego w zakresie sposobu odprowadzania ścieków sanitarnych z budynku. Decyzja organu I instancji została oparta na art. 35 ust. 1 w zw. z art. 36a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( D z. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że realizacja przydomowej oczyszczalni ścieków w miejsce zbiornika bezodpływowego, spowoduje ograniczenia możliwości zagospodarowania działki sąsiedniej nr 378 przeznaczonej również pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Zdaniem tego organu obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wprowadza ograniczenia odnośnie tej działki, dotyczące powierzchni zabudowy, która ulega zmniejszeniu na skutek przechodzenia nad nią napowietrznej linii energetycznej średniego napięcia. Powyższe oraz fakt, że bezodpływowy zbiornik na .ścieki sanitarne jest obiektem dla którego przepisy techniczno-budowlane ustalają mniejsze wymagania niż dla przydomowej oczyszczalni związane z zachowaniem odległości pomiędzy pozostałymi obiektami, budowa bezodpływowego zbiornika jest bardziej zasadna i mniej ingerująca w przyszłą zabudowę zgodnie z ustaleniami obowiązującego planu.
Od powyższej decyzji P. R. złożył odwołanie wnosząc o jej "unieważnienie". Uzasadniając żądanie wskazał, że projekt budowlany przydomowej oczyszczalni został uzgodniony przez zespół uzgodnień projektowych przy Starostwie Powiatowy, a ponadto zaskarżona decyzja nie ma uzasadnienia w Prawie budowlanym.
Decyzją z dnia 28 lutego 2008 r. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W jej uzasadnieniu organ ten wskazał, że zgodnie z przepisami Prawa budowlanego każdy ma prawo do zabudowy swojej nieruchomości, ale pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami prawa. Ponadto obiekt należy projektować i budować z poszanowaniem uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego). Powyższe zdaniem organu oznacza, że planując inwestycję należy dostosować przyjęte rozwiązania do wielkości działki budowlanej oraz charakteru (możliwości zabudowy zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego) działek sąsiednich. Przydomowa oczyszczalnia - jak wskazał organ odwoławczy - zgodnie z przepisami rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wprowadza ograniczenia dla zabudowy działki sąsiedniej, gdyż wymaga zachowania odległości przewodu poletka rozsączającego tj. 2 m od granicy działki, ale jednocześnie 5 m od okien i drzwi zewnętrznych pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi oraz odległości 30 m najbliższego przewodu rozsączającego od studni. Powyższe w powiązaniu z zapisami planu miejscowego wprowadzającego ograniczenia w możliwości zabudowy działki sąsiedniej (nr 378) związane z przebiegiem napowietrznej linii średniego napięcia. powoduje, zdaniem organu, iż możliwość zabudowy tej działki zamyka się w trójkącie przylegającym bezpośrednio do granicy działki o wymiarach 7x10 m. Zatem realizacja przydomowej oczyszczalni uniemożliwi sąsiadom zachowanie wymaganych odległości od okien planowanego budynku tym samym uniemożliwi realizację budynku zgodnie z ustaleniami planu. Ponadto budowa przydomowej oczyszczalni ścieków jest niezgodna z m.p.z..p. Działka inwestora leży w terenie projektowanej zabudowy jednorodzinnej (MN1). Ustalenia tego planu dopuszczają realizację oczyszczalni na terenach zabudowy ekstensywnej. Jednakże na terenie nowo realizowanych zespołów (MN) zakazane jest lokalizowanie obiektów kolidujących z podstawową funkcją obszaru oraz wywołujących uciążliwości wykraczające poza granice własności.
P. R., nie zgodziwszy się z takim rozstrzygnięciem, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Domagając się "unieważnienia" powyższej decyzji wskazał on, iż projekt oczyszczalni został uzgodniony przez zespół uzgodnień projektowych przy Starostwie Powiatowym w dniu 4 października 2007 r.
Ponadto zdaniem skarżącego, projektowana oczyszczalnia jest zlokalizowana zgodnie z warunkami technicznymi wyznaczającymi odległości pomiędzy obiektami budowlanymi. Dom na działce sąsiedniej może być zlokalizowany w odległości min. 4 m od granicy jego działki, co zapewni odległości 6m od drenażu. Natomiast studnię można zlokalizować po stronie południowo-zachodniej działki. Również zapisy planu miejscowego w ocenie skarżącego nie wprowadzają zakazu realizacji przydomowych oczyszczalni, która ponadto nie wywołuje żadnych uciążliwości dla sąsiadów.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zajęte wcześniej stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Przedmiotem polemiki między organami, a stroną skarżącą jest kwestia dopuszczalności zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę jaką legitymuje się skarżący w zakresie dotyczącym zrealizowania przydomowej oczyszczalni ścieków w miejsce zaprojektowanego bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe.
Zdaniem skarżącego zmiana ta jest dopuszczalna w świetle zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie będzie powodować żadnych uciążliwości dla nieruchomości sąsiednich. W ocenie natomiast organów administracyjnych obu instancji zamierzenie polegające na realizacji przydomowej oczyszczalni ścieków z umiejscowieniem przewodu osączającego w odległości 2 m od granicy z działką sąsiednią (nr 378) spowoduje ograniczenie w zabudowie tej działki, a ponadto jest sprzeczne z zapisami planu miejscowego. Z tych względów budowa bezodpływowego zbiornika na ścieki jest bardziej zasadna i mniej ingerująca w przyszłą zabudowę zgodnie z ustaleniami obowiązującego planu.
W kontekście powyższych twierdzeń, Sąd nie podzielił stanowiska prezentowanego przez skarżącego, zaznaczając także, że nie wszystkie argumenty organu odwoławczego zasługiwały na uwzględnienie, w szczególności te mówiące o niezgodności zamierzenia z zapisami planu miejscowego.
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Treść przepisu stanowiąca generalną zasadę wskazuje, iż prawo zabudowy własnej nieruchomości gruntowej jest immanentnie związane z prawem własności i może być ograniczone wyłącznie w drodze odpowiednich przepisów powszechnie obowiązujących. Nie jest to zatem wolność bezwzględna, lecz jest ograniczona warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami prawa. Tymi przepisami są oczywiście przepisy ustaw (w tym Prawa budowlanego), ale również ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Ponadto, na co powołują się organy orzekające w sprawie, w myśl art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego - obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy (...) projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych (...) zapewniając m.in.: poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich.
W świetle tego przepisu należy wskazać, iż w orzecznictwie zarówno Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że w celu oceny, czy nie zostały naruszone uzasadnione interesy osób trzecich w rozumieniu art. 5 Prawa budowlanego, konieczne jest ustalenie, czy wzniesienie danego obiektu budowlanego odpowiada warunkom techniczno - budowlanym i czy nie powoduje pogorszenia warunków sanitarnych oraz uciążliwości dla otoczenia. Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich, o której mowa w art. 5 Prawa budowlanego, obejmuje zatem szeroki zakres badania oddziaływania jednej nieruchomości na sąsiednie działki budowlane, a wyliczenie zawarte w art. 5 ma charakter jedynie przykładowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 1996 roku, III ARN 87/95, OSN 1996/21/316, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2001 r., sygn. akt IV SA 558/99, LEX nr 77640).
W związku z tym oczywistym jest, iż omawiana ochrona może się wiązać także z możliwością prawidłowej zabudowy lub innego zagospodarowania działki sąsiedniej, a także możliwością korzystania z tej działki według zasad wynikających z przepisów o wykonywaniu własności. Zatem nie powinno dochodzić do sytuacji, w których działania inwestora, który pierwszy realizuje zamierzenie inwestycyjne danego rodzaju (i to zgodnie z warunkami techniczno-budowlanymi) wpływa na zakres praw dotyczących zabudowy działki sąsiedniej należącej do innego podmiotu.
Jednakże ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich nie jest bezgraniczna i podlega ograniczeniom wynikającym z ustaw. Nie można bowiem dopuścić do sytuacji, w której uprawnienia właściciela nieruchomości sąsiedniej całkowicie ograniczają uprawnienia inwestora. Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich w Prawie budowlanym nie może oznaczać w praktyce konieczności wyrażenia zgody na budowę przez właścicieli sąsiednich działek.
W tym kontekście należy podkreślić, iż zasady postępowania administracyjnego i Konstytucji RP nakazują równe traktowanie stron. Wiąże się to również z możliwością prawidłowego korzystania z nieruchomości zarówno przez inwestorów, jak i właścicieli sąsiednich nieruchomości. W razie konfliktu interesów właścicieli nieruchomości, a więc inwestora i właściciela nieruchomości sąsiedniej, optymalne korzystanie z ich praw wiąże się z reguły z wprowadzeniem ograniczeń w korzystaniu z jednej z tych nieruchomości lub obu. Rozpoznając wniosek inwestora o wydanie pozwolenia na budowę obiektu budowlanego, który ze względu na charakterystykę może wpływać na sposób zagospodarowania działki sąsiedniej, organ zobowiązany jest tak wyważyć interesy stron, aby inwestycja realizowana była w sposób nie naruszający uzasadnionych interesów właściciela działki sąsiedniej, ale z zachowaniem uprawnień inwestora. Wyważenie to następuje w oparciu o przepisy prawa, w tym m.in. warunki techniczne przewidziane w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), ale przede wszystkim w oparciu o przepisy Prawa budowlanego (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 436/07 – niepubl. w zbiorze urzędowym).
Przekładając powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, należy wskazać, iż w ocenie Sądu poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, obejmuje również ochronę przed pozbawieniem właściciela działki sąsiedniej możliwości zagospodarowania tej działki zgodnie z jej przeznaczeniem wyznaczonym przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W pierwszej kolejności należy wskazać, co jest bezsporne, iż zarówno działka skarżącego (nr 377), jak i działka z nią granicząca (nr 378) objęte są zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przeznaczającego te tereny pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wolnostojącą (MN1).
Bezspornym również jest fakt, iż obydwie działki nie posiadają dostępu do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. W związku z czym inwestorzy realizujący na tym terenie zamierzenia zgodne z planem zobowiązani są zarówno do wykonania indywidualnych studni celem dostępu do bieżącej wody jak również urządzeń przeznaczonych do gromadzenia ścieków bytowych. W związku z tym, na co słusznie wskazuje skarżący, zapisy planu miejscowego dopuszczają możliwość odprowadzania ścieków bytowych zarówno do indywidualnych przydomowych oczyszczalni, jak i do zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe ( § 19 ust. 2 planu miejscowego). Z tych względów realizacja przydomowej oczyszczalni ścieków jest z całą pewnością dopuszczalna, a twierdzenia organu, że oczyszczalnia taka koliduje z podstawową funkcją tego obszaru należało uznać za bezpodstawne.
Jednakże nawet uznając, iż planowana inwestycja jest zgodna z planem miejscowym i warunkami technicznymi tj. przewód rozsączający oddalony jest od granicy działki o wymaganą warunkami technicznymi odległość wynoszącą 2 metry, to jednak organy zasadnie przeprowadziły analizę zarówno planu miejscowego, jak i warunków panujących w terenie celem ustalenia czy wnioskowana zmiana zbiornika bezodpływowego na ścieki na przydomową oczyszczalnię nie utrudni korzystania z nieruchomości sąsiedniej należącej do innych osób tj. czy nie spowoduje ujemnych następstw dla właścicieli tej nieruchomości.
Podstawowy zarzut skargi sprowadza się do tego, iż nie było podstaw do wydania zaskarżonej decyzji, ponieważ planowana inwestycja nie narusza prawa, a w szczególności nie narusza przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Twierdzenia te jakkolwiek w tym zakresie słuszne, zdaniem Sądu nie stanowią o wadliwości zaskarżonej decyzji.
W szczególności, ocena skarżącego wskazująca, że lokalizacja przydomowej oczyszczalni stanowi jedynie o naruszeniu interesu faktycznego właściciela działki sąsiedniej, a nie prawnego jest wadliwa.
Jak już powyżej wskazano, właściciel działki sąsiedniej ma prawo do poszanowania jego uzasadnionych interesów, wynikających z prawa do korzystania ze swojej własności. Usytuowanie budynku na działce budowlanej, z poszanowaniem interesu prawnego właścicieli działek sąsiednich, oznacza nie tylko uwzględnienie norm, o których mowa przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ale także wyważenia interesów inwestora i właścicieli działek sąsiednich. Wyważenie tych interesów prawnych oznacza uwzględnienie istniejącej zabudowy oraz możliwości zabudowy działek (por. wyrok NSA z 14 września 2006 r. sygn. akt II OSK 1090/05).
Ten aspekt, jak się wydaje w ogóle przez skarżącego jest niedostrzegany co powoduje niezadowolenie z wydanej decyzji.
Po pierwsze trafnie zwróciły uwagę organy orzekające, iż możliwość zabudowy działki sąsiedniej mimo, iż przeznaczonej pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną ulega daleko idącym ograniczeniom. Ma to związek z przebiegającą nad tą działką linią energetyczną średniego napięcia, która te ograniczenia wprowadza. Przebieg tej linii został uwzględniony w zapisach planu miejscowego poprzez wprowadzenie strefy jej uciążliwości (§ 19 ust. 6 m.p.z.p.). Dla linii ŚN została wyznaczona strefa rzędu 2x7,5m od osi linii energetycznej w obie strony. W strefie tej ze względów bezpieczeństwa nie należy realizować zabudowy mieszkaniowej i gospodarczej. Oznacza to, że już plan miejscowy wyłączył pas gruntu o szerokości 15 metrów biegnący przez całą długość działki sąsiedniej z możliwości zabudowy pozostawiając jedynie niewielki obszar, na którym możliwe jest posadowienie budynków mieszkalnych lub gospodarczych. Obszar ten o kształcie trójkąta, którego boki stanowią: linia strefy bezpieczeństwa od linii energetycznej, wyznaczona linia zabudowy oraz linia stanowiąca granicę z działką nr 377 dodatkowo zgodnie z warunkami technicznymi przesunięta o 4 m w głąb działki nr 378. Obiektywnie rzecz ujmując tak wyznaczony obszar już sam w sobie utrudnia wykorzystanie go na cele budownictwa jednorodzinnego. Dodatkowym ograniczeniem w zabudowie tej działki byłoby usytuowanie przewodu rozsączającego przydomowej oczyszczalni w odległości 2 m od granicy działki.
Zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, odległość przewodu rozsączającego od granicy działki powinna wynosić nie mniej niż 2 m (podobnie jak odległość pokrywy zbiornika bezodpływowego), przy czym jednocześni 5 m od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi (§ 36 ust. 2 pkt 1 i 2) oraz nie mniej niż 30 m od studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi (§ 31 ust. 1 pkt 4). Skarżący podnosi natomiast, że dom na działce sąsiedniej może być zlokalizowany w odległości minimum 4 m od granicy działki co zapewni odległość 6 m od drenażu. Jednakże posadowienie budynku w odległości 4 m od granicy działki mogłoby mieć miejsce w sytuacji, gdyby uwarunkowania działki sąsiedniej na to pozwalałyby. Jak już wskazano powyżej połowa działki sąsiedniej na mocy zapisów planu miejscowego została wyłączona z możliwości jej zabudowy, do zabudowy pozostawiając jedynie niewielkich rozmiarów obszar o kształcie trójkąta, który to kształt dodatkowo jest niekorzystny dla posadowienia budynku mającego z reguły kształt czworoboku.
W związku z tym tak uwarunkowana działka budowlana może stanowić szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 9 ust 1 Prawa budowlanego stanowiący możliwość ustanowienia przez organ odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych dotyczących odległości budynku ze ścianą z otworami od granicy z działką sąsiednią. Z tych też względów nie można wykluczyć, że właściciel działki nr 378 uzyska zgodę na odstępstwo od warunków technicznych tj. na wykonanie ściany z otworami okiennymi i drzwiowymi w budynku mieszkalnym na tej działce w odległości przykładowo 2,50 m od granicy z działką sąsiednią nr 377, a takie posadowienie budynku uniemożliwiałoby wykonanie planowanej przydomowej oczyszczalni z drenażem w odległości 2 m od granicy.
Uzasadnione są zatem twierdzenia właściciela działki nr 378, dotyczące konieczności posadowienia budynku na tej działce bezpośrednio przy granicy z działką skarżącego, co wymusza przebieg linii energetycznej, gdyż nie jest możliwe zachowanie odległości, wynikających z rozporządzenia o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a tylko takie posadowienie nie pozbawia właściciela tej działki możliwości jej zabudowy.
Z tych też względów słusznie uznały organy, że realizacja bezodpływowego zbiornika na ścieki jest bardziej zasadna i mniej ingerująca w przyszłą zabudowę zgodnie z ustaleniami obowiązującego planu, gdyż przepisy dotyczące odległości od zbiornika bezodpływowego ustalają mniejsze wymagania w stosunku do lokowania zarówno studni, jak i budynków mieszkalnych.
Wyjaśnienia również wymaga, iż zaskarżona decyzja poprzez brak zgody na żądaną zmianę nie pozbawia możliwości zabudowy danej działki i korzystania z niej stosownie do uprawnień właścicielskich posiadanych przez skarżącego. Określa jedynie inny sposób zagospodarowania ścieków bytowych wynikający z poszanowania interesów osób trzecich.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.