II SA/Lu 30/25

II SA/Lu 30/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-03-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Brygida Myszyńska-Guziur /sprawozdawca/
Grzegorz Grymuza
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1478
art. 234
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77, art. 79, art. 80, art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 marca 2025 r. sprawy ze skargi B. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 25 października 2024 r., znak: SKO.PW/40/20/2024 w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę.
Uzasadnienie
B. F. (dalej jako "strona", "skarżący"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 25 października 2024 r. w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem z 8 marca 2023 r. M. K. zwrócił się do Wójta [...] G. o wszczęcia postępowania, w sprawie naruszenia stosunków wodnych, spowodowanych przez właściciela działki nr [...] położonej w D. , poprzez zablokowanie odpływu wód, zasypanie rowu odprowadzającego wodę, w wyniku czego wody opadowe zmieniły kierunek biegu i podtapiają działkę oraz budynki gospodarcze ba działce nr [...].
W toku postępowania prowadzonego przez organ I instancji przeprowadzono w dniu 10 sierpnia 2023 r., podczas których stwierdzono, że zasypanie rowu odwodnieniowego na działce nr [...]. Ponadto ustalono, że obecna granica działek [...] i [...] została ustalona w wyniku postępowań sądowych prowadzonych przed Sądem Rejonowym w B. o sygn.. akt I Ns [...], I Ca [...] i I C [...].
Postanowieniem Wójt [...] G. z dnia 26 czerwca 2024 r. dopuścił dowód w postaci opinii biegłego sądowego w zakresie hydrogeologii i zmiany stosunków wodnych dr. T. N., celem zbadania czy doszło do naruszenia stosunków wodnych.
W wyniku przeprowadzenia postępowania, Wójt [...] G. decyzją z dnia 12 września 2024 r., na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm.) – dalej jako "u.p.w.", nakazał B. F. przywrócenie stanu poprzedniego poprzez usunięcie muru stanowiącego barierę dla płynących wód oraz usunięcie nawiezionej do koryta rowu ziemi na działce nr [...] położonej w miejscowości D.. Wskazano, że koryto rowu należy odsunąć 0,5 m od ściany budynku. Szerokość koryta należy ukształtować na 0,6 m, a głębokość na 0,5 m. Czynności należy wykonać w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z opinii biegłego wynika, iż na skutek zablokowania rowu na działce będącej własnością B. F. doszło do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą na działki sąsiedniej. Kierując się treści opinii biegłego organ I instancji stwierdził, ze odblokowanie rowu pozwoli na przywrócenie stosunków wodnych.
W wyniku rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia 25 października 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Kolegium powołując treść art. 234 ust.1 – 3 u.p.w. wskazało, że powołany biegły ustalił, iż działka nr [...] stanowiąca własność M. K. zabudowana jest budynkiem mieszkalnym oraz budynkami gospodarczymi. Od strony wschodniej w części południowej działka jest odgrodzona od działki nr [...] murem z płyt betonowych. Stodoła znajdująca się w centralnej części działki nr [...] zlokalizowana jest w granicy z działką nr [...]. Przy wschodniej ścianie stodoły znajduje się rów odwodnieniowy, który dalej biegnie na południe na działce nr [...] wzdłuż granicy z działką nr [...]. Działka nr [...] stanowiąca własność B. F. stanowi pole uprawne. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. w sprawie o rozgraniczenie przedmiotowych działek klin obejmujący rów przy stodole został przyznany właścicielowi działki nr [...]. W marcu 2023r. właściciel działki nr [...] B. F. częściowo zasypał rów odwodnieniowy i wybudował mur graniczny z płyt betonowych. W wyniku zasypania i zablokowania istniejącego na tym terenie rowu odwodnieniowego nastąpiło spiętrzenie wód i w efekcie podmywane są fundamenty budynku stodoły, co może grozić katastrofą budowlaną. Nadmiar wody z rowu wylewa się także do stodoły i dalej na teren gospodarczy działki nr [...]. Rów odwodnieniowy od dekad stanowi jedyne odwodnienie dla wód napływających z kierunku północnego. Częściowe jego zasypanie i zablokowanie murem betonowym ingeruje w ustalone od lat na tym terenie stosunki wodne. Wobec powyższych ustaleń biegły stwierdził, iż należy nakazać właścicielowi działki nr [...] przywrócenie stanu poprzedniego poprzez usunięcie muru stanowiącego barierę dla płynących wód oraz usunięcie nawiezionej do koryta rowu ziemi.
Organ odwoławczy stwierdził, że przedłożona opinia jest spójna i fachowa. Podaje ogólną charakterystykę terenu badań, analizuje aktualny stan oraz przedstawia ekspertyzę dotyczącą stosunków wodnych - biegły opisał i przedstawił w formie graficznej istniejący stan wody na gruncie, ocenił kierunek odpływu wód opadowych, ustalił szkody wywołane zalewaniem wód opadowych oraz ocenił zmiany stanu wody na gruncie. Wnioski zostały przedstawione na podstawie analizy materiałów archiwalnych, wizji terenowej oraz położenia poziomu wód gruntowych (pomiary wysokościowe, otwór badawczy). Podaje również co spowodowało zmianę stanu wody na gruncie i wskazuje rozwiązanie takiego stanu rzeczy.
Kolegium uznało zarzuty wobec opinii za niezasadne i stwierdziło, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo i nie ma potrzeby przesłuchiwania stron, w tylko do jednej ze stron postępowania, a także przesłuchania świadków. W ocenie organu odwoławczego ustalenie, kto wykopał rów na posesji odwołującego się i w jakim okresie, nie ma żadnego znaczenia dla sprawy. W opinii stwierdzono, że ze względu na ukształtowanie terenu spływ wód na badanym terenie odbywa się na południe. Dominującym elementem kształtującym stosunki wodne jest spływ powierzchniowy, gdyż infiltrację utrudniają występujące na powierzchni utwory słabo przepuszczalne. Wody z pól położonych na północ od zabudowań spływają na południe i od dekad i są koncentrowane w rowie położonym na terenie działki nr [...] na granicy z działką nr [...]. Rów ten odwadnia teren i odprowadza wody do systemu odwodnieniowego znajdującego się wzdłuż drogi na południe od przedmiotowych nieruchomości. System ten pozwala na odpływ wód dalej na południe. Zatem pierwotne, naturalne ukształtowanie terenu (przed wykopaniem rowu) powodowało zalewanie działki nr [...]. Dopiero wykonanie rowu odwadniającego na tej działce, na granicy z działką nr [...], spowodowało, że wody opadowe są odprowadzane do tego rowu i działka nr [...] nie była zalewana. W tym miejscu należy zaznaczyć, że rów ten był wykopany na działce nr [...], a dopiero po dokonanym rozgraniczeniu nieruchomości okazało się, że jego początek znajduje się na działce nr [...]. Zatem właściciel działki nr [...] , wykopując ten rów, był w dobrej wierze, że reguluje stosunki wodne na własnej nieruchomości. Nie może więc tu być mowy, na co wskazuje skarżący, iż rów został wykonany nielegalnie. Wprawdzie rów zmienił naturalny spływ wód, ale z korzyścią dla działki nr [...] a nie ze szkodą dla działki nr [...]. Dopiero zasypanie początkowej części tego rowu znajdującego się obecnie na działce nr [...] i wybudowanie ogrodzenia spowodowało naruszenie ukształtowanego od dekad spływu wód. Wprawdzie nie była to zmiana natężenia odpływu wód, ale bez wątpienia była to zmiana stanu wody na gruncie. Uczynił to obecny właściciel działki nr [...] ze szkodą dla działki nr [...]. Stąd też, w ocenie Kolegium zarzut, że biegły nie ustalił, jakie było pierwotne ukształtowanie terenu, nie zasługuje na uwzględnienie.
Organ odwoławczy ocenił również, że nie zasługuje na uwzględnienie wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego z zakresu hydrologii celem ustalenia tych faktów. Stwierdził, że skarżący miał prawo wnieść uwagi do tej opinii i ewentualnie albo zgłosić wniosek o jej uzupełnienie albo przedłożyć opinię innego biegłego w tym temacie. Domaganie się, na etapie postępowania odwoławczego, powołanie nowego biegłego celem ustalenia okoliczności, które już zostały ustalone lub nie mają żadnego znaczenia, jest całkowicie bezzasadne.
W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu, skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie wszczętego postępowania uznając je za bezprzedmiotowe, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I Instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowo-administracyjnego w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych lub według przedłożonego spisu kosztów wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
I. przepisów postępowania, mające wpływ na treść wydanej decyzji, w szczególności:
a) art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez brak podjęcia wszelkich i czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, co skutkowało brakiem zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a to poprzez uznanie, że:
- decyzja może zostać wydana przez organ II instancji wyłącznie na podstawie ekspertyzy sporządzonej przez dr T. N. przy jednoczesnym zaniechaniu wyjaśnienia wewnętrznych sprzeczności w tej opinii - organ w ogóle nie przeanalizował wydanej opinii i wywiedzionych z niej wniosków pomimo, że biegły wydając opinię nie opisał stanu pierwotnego na analizowanym terenie oraz stan zastany (po wykonaniu kwestionowanych prac), w tym biegły nie określił nachylenia terenu i kierunków spadków terenu i spływu wody przed i po wykonanych pracach;
- organ pominął dowód z przesłuchania świadków: W. F. i T. F., którzy mieli istotną wiedzę w zakresie czy po postawieniu ogrodzenia nastąpiła zmiana stosunków wodnych tj. jak wyglądał stan wód przed i po wybudowaniu ogrodzenia i zasypania rowu, czy nastąpiło podniesienie gruntu, zmiana spadku wód oraz czy wcześniej dochodziło do podtopień;
- skarżący spowodował zmiany stanu wody na gruncie, co powinno wpływać na grunty sąsiednie, w tym na działkę własność M. K. przy jednoczesnym całkowitym zignorowaniu układu wysokościowego działek oraz budowy geologicznej podłoża gruntowego działek;
niewskazaniu dowodów za wyjątkiem ekspertyzy sporządzonej przez Dr T. N., które organ II instancji uznał za wiarygodne i przydatne do rozstrzygnięcia sprawy oraz dowodów, którym odmówiono wiarygodności z jednoczesnym całkowitym pominięciu tego, że w prowadzonym postępowaniu nie rozpoznano zgłoszonych przez nich wniosków dowodowych;
- w wyniku zasypania i zablokowania istniejącego na tym terenie rowu odwodnieniowego nastąpiło spiętrzenie wód i w efekcie czego podmywane są fundamenty budynku stodoły M.. K., co może grozić katastrofą budowlaną podczas gdy, teren nieruchomości skarżącego nie został podniesiony, a rów został wykopany przez M.. K. nielegalnie na części nieruchomości skarżącego i nie pełnił żadnej roli jako odprowadzający wodę;
- rów odwodnieniowy od dekad stanowi jedyne odwodnienie dla wód napływających z kierunku północnego a częściowe jego zasypanie ingeruje w ustalone od lat na tym terenie stosunki wodne podczas gdy z dołączonych do odwołania przez skarżącego map ewidencyjnych wyraźnie widać, że rów nie był na nie naniesiony i nie znajdował się w tym miejscu od dekad został nielegalnie wykopany przez M. K. na nieruchomości skarżącego, gdy pomimo iż wiedział że dana część nieruchomości nie jest jego (nie znajdował się w dobrej woli), a jedynie tą część nieruchomości użytkował o co był spór z skarżącym;
- wody z pól położonych na północ od zabudowań spływają na południe i od dekad są koncentrowane w rowie położonym na terenie działki nr [...] na granicy z działką nr [...]
- właściciel działki nr [...] wykopując rów był w dobrej wierze, że reguluje stosunku wodne na własnej nieruchomości;
- zalewanie działki M.. K. występuje od momentu postawienia ogrodzenia oddzielającego sąsiadujące posesje (do czego ma prawo każdy właściciel nieruchomości) i zasypania nielegalnego rowu, podczas gdy woda opadowa napływała do Państwa K. wiele lat wcześniej przed ww. czynnościami;
- opinia biegłego jest spójna i fachowa podczas gdy jednorazowe oględziny były niewystarczające do ustalenia aktualnego stanu faktycznego na gruncie tj. czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, ponadto z opinii nie wskazano/ nie określono w jaki sposób wody opadowe spływały pierwotnie (czy w latach przed postawieniem ogrodzenia nie dochodziło do zalewania działki M. K.) i w jaki sposób po wybudowaniu ogrodzenia i zasypaniu rowu nastąpiła zmiana stosunków wodnych na działce skarżącego;
- nastąpił związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy postawieniem ogrodzenia i zasypaniem rowu a zmianą stosunków wodnych i powstałą szkodą podczas gdy związek ten nie został wykazany, ponadto M. K. w granicy swojej nieruchomości może wykonać odwodnienie i zbierać opady deszczowe do odpowiedniego zbiornika z wykorzystaniem go dla celów gospodarczych;
- nastąpiła zmiana kierunku spływu wód opadowych, podczas gdy taka sytuacja nie miała miejsca, jak również ani z opinii ani z dowodów zgormadzonych w sprawie nie wynika, w jaki sposób miała nastąpić zmiana kierunku wód opadowych;
- rów na nieruchomości skarżącego znajduje się od dekad, co nie jest zgodne z prawdą (organ nigdzie nie ustalał kiedy został ów rów wybudowany jak również nie wynika to z ustaleń faktycznych dokonanych przez organ I instancji). M. K. wykopał samowolnie rów po swojej części nieruchomości w 2014 r. czym zmienił bieg wody, która wcześniej przepływała spadkowe przez jego podwórko. Ponadto to M. K. podniósł swoją działkę przez nasypanie ziemi a w konsekwencji rów nie został wybudowany przez M.. K. w dobrej wierze; pomiędzy stronami od lat istniał konflikt co do granic działki;
- uznanie, że zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy wybudowaniem ogrodzenia i zasypaniem rowu a zmianą stanu wody w oparciu o wydaną opinią, podczas gdy jest ona wadliwa i nie dowodzi, że zaszła zmiana stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Aby to potwierdzić należałoby porównać sytuację "przed i po", co nie zostało wykonane;
- nastąpiła zmiana stanu wód na działce M. K. pomimo braku przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie jak również na działkach sąsiednich zakresie, w okresie poprzedzającym domniemane naruszenie stosunków wodnych, a w konsekwencji nieustalenie przesłanki konstytuującej możliwość zastosowania art. 234 u.p.w.;
- M. K. poniósł szkody pomimo braku przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie szkody wyrządzonej gruntom sąsiednim domniemaną zmianą stosunków wodnych, a w konsekwencji nieustalenie przesłanki konstytuującej możliwość zastosowania art. 234 u.p.w.
b) art. 138 § 1 i 2 k.p.a. w zw. art. 234 ust. 1 i 3 u.p.w., poprzez:
- stwierdzenie naruszenia stosunków wodnych i wydanie decyzji merytorycznej przez Kolegium, pomimo braku pełnego materiału dowodowego, na mocy którego można byłoby stwierdzić, że spełnione zostały wszystkie przesłanki umożliwiające wydanie decyzji o nakazie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom - w sprawie prowadzonej na mocy art. 234 ust. 3 u.p.w. konieczne było powołanie innego biegłego ds. hydrogeologii, czego w niniejszej sprawie zaniechano, nie zostali przesłuchani świadkowie (mimo iż strona składała taki wniosek), a w konsekwencji nieuchylenie decyzji wydanej Wójta Gminy;
c) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, a także dowodów, którym odmówił nadania waloru wiarygodności, a ponadto brak uzasadnienia w treści decyzji podstaw i czynników skutkujących dlaczego organ wydający decyzję wybrał wskazanie wykonania niniejszych urządzeń (które jest najbardziej kosztownym rozwiązaniem i niewspółmiernym do rzekomej szkody);
II. przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
- art. 234 u.p.w. poprzez jego zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie poprzez postawienie ogrodzenia i zasypanie nielegalnego rowu (wybudowanego przez M..K. na nieruchomości skarżącego) doszło do zmiany stanu wody na działce M.. K. podczas gdy nie zmieniono kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych i nie zmieniono natężenia odpływu wód opadowych i roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich w konsekwencji czego nie nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że skarżący wraz z M. K. od lat pozostawali w konflikcie sąsiedzkim, właśnie na tle granicy działek. Na mapie projektu rozgraniczenia z dnia 11 maja 2017 r. w miejscu gdzie miał być rów jest brama z furtką, a na mapie nie został ujęty żaden rów. M. K. wykopał samowolnie rów, którego część znajduje częściowo na terenie skarżącego Tymi działaniami nie tylko naruszył własność skarżącego, ale zmienił bieg wody na swojej nieruchomości, która wcześniej przepływała przez podwórko M. K.. Dodatkowo M..K. nawiózł na swoje podwórko ziemi przez co podniósł teren. Zdaniem skarżącego organ pominął fakt, że rów został wykopany wzdłuż ściany nośnej stodoły a w konsekwencji M.. K. działał na swoją niekorzyść. Wskazano, że jak wynika to z map ewidencyjnych przedłożonych przez skarżącego nie został na nich naniesiony żaden rów odprowadzający wodę. W ocenie skarżącego, że gdyby było tak jak wskazuje Kolegium to taki rów musiałby zostać umieszczony na mapach. Nie może się ostać przyzwolenie na nielegalną ingerencję osób trzecich w prawo własności właściciela działki, tym bardziej, że M. K. ma różnego rodzaje możliwości na odwodnienie swojej działki lub na wykopanie takiego rowu po swojej części nieruchomości. Tym bardziej jest nieuzasadnione stanowisko Kolegium, ponieważ rów służył tylko M. K. a skarżący nie miał z tego tytułu żadnych korzyści, a wręcz miał ograniczony dostęp do korzystania ze swojej posesji. Skoro M. K. ma problem z odpływem wód winien wykonać przykładowo odwodnienie. Działania skarżącego w żaden sposób nie wpłynęły na zmianę stanu wód na gruncie.
Wskazując na orzecznictwo sądów admisnitracyjnych wskazano, że sam fakt dokonania określonej zmiany na gruncie nie jest wystarczający do zastosowania art. 234 ust. 3 u.p.w. Konieczne jest bowiem ustalenie, że zmiana zmodyfikowała stan wody na gruncie powodując pogorszenie stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Dla przypisania odpowiedzialności za szkodliwą zmianę stosunków wodnych niezbędne jest więc ustalenie związku przyczynowego między działaniem a skutkiem. Zdaniem skarżącego w sprawie nie sposób również mówić o jakiejkolwiek szkodzie. W niniejszej sprawie nie ma również rozstrzygającego znaczenia treść ww opinii przez biegłego odnośnie warunków gruntowych na terenie w/w działek, która wskazuje na niekorzystne warunki glebowe oraz filtracyjne gruntu. Nie dotyczy to stanu zagospodarowania na spornym terenie i zmian na poszczególnych działkach. W ocenie skarżącego opinia wydana przez biegłego T. N. jest niepełna, niejasna i sporządzona wadliwie.
Końcowo stwierdzono, że skarżący swoimi działaniami nie spowodował naruszenia stosunków wodnych na gruncie i co istotne nie doszło również do wystąpienia szkody na działce M.. K.. Spływ wód powierzchniowych na działce skarżącego w następstwie dotychczas wykonanych robót budowlanych nie uległ zmianie. Wykonane prace nie wpłynęły ukształtowanie działki, np. poprzez osiadanie terenu, co mogło by mieć wpływ na kierunek spływu wód powierzchniowych, czyli zmianę stosunków wodnych w rozumieniu art. 234 ust. 1 u.p.w.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - powoływanej dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Biorąc pod uwagę zakreśloną kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób określony w przywołanych wyżej przepisach, co tym samym uzasadnia oddalenie skargi w całości.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne.
Stosownie do art. 234 ust. 1 u.p.w. właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;
2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie.
Art. 234 ust. 1 u.p.w. określa dwa typy niedozwolonych zachowań właściciela gruntu Pierwsze z nich polega na dokonywaniu przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie, a w szczególności zmiany kierunku i natężenia odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, bądź zmiany kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 234 ust. 1 pkt 1 p.w.). Zmiana stanu wody na gruncie, to każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (zwiększenie się bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie) oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Jest to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Zmiana ta może polegać na zmianie kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej i roztopowej bądź kierunku odpływu ze źródeł poprzez np. wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu, nawiezieniu ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięciu ziemi w celu obniżenia terenu, wykopaniu rowu, zasypaniu istniejącego rowu, utwardzeniu powierzchni działki kostką brukową, wzniesieniu murowanego ogrodzenia, czy wykopania studni i poboru z niej takiej ilości wody, która spowoduje obniżenie poziomu lustra wody na gruntach sąsiednich. Należy też zauważyć, że zastosowanie przytoczonego przepisu nie jest uzależnione od tego, czy szkoda nastąpiła w wyniku działania legalnego czy nielegalnego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 października 2024 r. II SA/Kr 911/24, Lex nr 3781609).
Drugie zachowanie polega na odprowadzaniu wód oraz wprowadzaniu ścieków na grunty sąsiednie (art. 234 ust. 1 pkt 2 p.w.).
Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 234 ust. 2 u.p.w.). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (art. 234 ust. 3).
Z powyższego wynika, że przesłankami poniesienia przez właściciela gruntu odpowiedzialności administracyjnej za zmianę stosunków wodnych na gruncie w świetle art. 234 ust. 1 pkt 1 u.p.w. jest stwierdzenie:
1) zmiany stanu wody na gruncie oraz
2) szkodliwego oddziaływanie takiej zmiany na nieruchomości sąsiednie.
Z przytoczonego wyżej unormowania jasno wynika, że warunkiem wydania przez organ decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, na podstawie art. 234 ust. 3 u.p.w., jest ustalenie w toku postępowania wyjaśniającego, że doszło do zmiany stanu wody na gruncie i zmiana ta wpływa szkodliwie na grunty sąsiednie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych, wypracowanym na tle art. 234 u.p.w, wskazuje się na konieczność badania związku pomiędzy zmianą stanu wody a szkodą (szkodliwym oddziaływaniem) na gruncie sąsiednim. Stosuje się w tym przypadku konstrukcję związku przyczynowo-skutkowego, który w sprawach z zakresu stosunków wodnych dotyczy nie tylko określonych działań ludzkich i ich skutków, ale zaistnienia określonych zjawisk przyrodniczych (zmiana stanu wody - np. kierunku lub intensywności spływu, zalanie gruntu, podtopienie budynku itp.). W prowadzonym postepowaniu organy powinny zbadać, czy pomiędzy konkretnym działaniem właściciela jednej nieruchomości, powodującym zmiany w stosunkach wodnych, a stwierdzoną szkodą na innych gruntach istnieje związek przyczynowo-skutkowy.
Istota zawisłego przed Sądem sporu sprowadza się do oceny zasadności nakazania właścicielowi działki nr [...] przywrócenie stanu poprzedniego poprzez usunięcie muru stanowiącego barierę dla płynących wód oraz usunięcie nawiezionej do koryta rowu ziemi na działce nr [...] położonej w miejscowości D.. Wskazano ponadto, że koryto rowu należy odsunąć 0,5 m od ściany budynku. Szerokość koryta należy ukształtować na 0,6 m, a głębokość na 0,5 m.
Na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego orzekające w sprawie organy uznały, że działania polegające na budowie muru granicznego z płyt betonowych oraz zasypanie rowu odwodnieniowego przez właściciela działki nr [...] położonej w miejscowości D. stanowią podstawę do zastosowania środków przewidzianych w art. 234 ust. 3 u.p.w., albowiem skutkowały zmianą stosunków wodnych, a przede wszystkim doprowadziły do powstania szkody dla nieruchomości sąsiedniej – działki nr [...]. W ocenie Sądu, stanowisko to zasługuje na aprobatę.
W toku prowadzonego postępowania przez organ I instancji została sporządzona opinia biegłego T. N.. Co istotne, zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 79 § 2 k.p.a., w toku postępowania przed organem I instancji przeprowadzono oględziny z udziałem biegłego w dniu 2 kwietnia 2024 r., zapewniając przy tym możliwości udziału w tych czynnościach stronom. Wywołana opinia były niewątpliwie zasadniczym dowodem, który legł u podstaw ustalenia stanu faktycznego w sprawie oraz następnie wydanego przez organ I instancji i utrzymanego w mocy przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu, dowód w postaci "Ekspertyzy w zakresie hydrologii, hydrogeologii, stosunków wodnych oraz melioracji wodnej, dotyczącej zmiany stanu wody na gruncie tj. na działce nr [...] w obrębie D. gm. P. G., mogącej mieć szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie tj. działkę nr [...] w obrębie D. gm. P. G." sporządzony przez dr T. N. został zasadnie uznany za wiarygodny, zaś jego ocena dokonana przez organy nie nosi cech dowolności i nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Przy czym należy wskazać, że ocena tego dowodu dokonywana przez organy, jak i przez Sąd, nie może ingerować w jej sferę merytoryczną. Opinia biegłego, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., podlega ocenie, jak każdy inny dowód, jednak ocena ta nie obejmuje weryfikacji wiadomości specjalnych.
Oceniając opinię pod kątem formalnym, prawidłowo wskazano także w zaskarżonej decyzji, że opracowanie to uznano za spójne i fachowe. Biegły szczegółowo wyjaśnił zastosowaną metodologię i wskazał podstawy powziętych wniosków. Z treści opinii wynika, że na potrzeby jej sporządzenia, w dniu 2 kwietnia 2024 przeprowadzono z udziałem biegłego szczegółowe oględziny działek objętych postępowaniem. Podczas oględzin wykonano pomiary wysokościowe terenu, analizę charakterystyki obszaru, rządnych terenu, spadków terenu i stosunków wodnych. Biegły dokonał również weryfikacji pokrycia terenu przedmiotowych działek, a także analizę systemu zagospodarowania wód opadowych na tych działkach oraz analizę istniejących naturalnych linii spływu wody, uwzględniając zagospodarowanie terenu i istniejącą zabudowę. W świetle opisanego wyżej zakresu materiału poddanego ocenie biegłego, nie sposób zgodzić się z zarzutem skargi, jakoby sporządzona opinia jest niepełna, niejasna i sporządzona wadliwie. Należy podkreślić, że wnioski opinii są jednoznaczne i wskazują, iż działania właściciela działki nr [...] polegające na częściowe zasypanie i zablokowanie murem betonowym rowu odwodnieniowego stanowiącego części działki nr [...] powoduje ingerencję w ustalone od lat na tym terenie stosunki wodne i stanowi ich naruszenie. Z opinii wynika, że wskazane działania powoduję spiętrzenie wód w rowie na granicy działki nr [...] i [...], co w efekcie prowadzi do zwiększenia natężenia przepływu i zagraża substancji budynku gospodarczego znajdującego się na działce nr [...]. Wyjaśniono także, że okresowe zmiany stanu wody (podtopienia] na działce [...] pod wpływem wód opadowych i roztopowych, w najmniej korzystnym okresie roku są bezpośrednim efektem zasypania i zablokowani rowu odwodnieniowego na fragmencie dz. [...]. W ekspertyzie wykazano związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy zmianą zagospodarowania terenu i zwiększeniem natężenia odpływu wód, co w połączeniu ze słabymi parametrami infiltracyjnymi płytko występujących w podłożu utworów lessopodobnych powoduje podtopienia zagrażające substancji budynku gospodarczego na dz. [...]. Sam fakt, że skarżący nie zgadza się z opinią autorstwa biegłego T. N., uznając ją za wadliwą, nie nakłada na organ obowiązku powołania kolejnego biegłego, co niewątpliwie przyczyniłoby się również do przedłużenia postępowania administracyjnego. Nie jest rzeczą organów przeprowadzanie kolejnych dowodów celem wykazania trafności stanowiska skarżącego. Dodać w tym miejscu należy, że sprawy z zakresu zmiany stanu wody na gruncie są sprawami stosunkowo skomplikowanymi, wymagającymi wiadomości specjalnych z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, melioracji wodnych, postępowań wodnoprawnych, którymi dysponują co do zasady biegli. Jest to wiedza specjalistyczna, wykraczająca poza wiedzę pracowników organu, ale także i Sądu, którą dysponują biegli. Regułą w sprawach tego rodzaju jest przeprowadzenie przez organ dowodu z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda. Inne dowody takie jak oględziny, czy zeznania świadków, stron, nieposiadających fachowej wiedzy, nie zawsze są wystarczające i miarodajne dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy, tj. dla wyjaśnienia, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w tym czy istnieje związek przyczynowo - skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą. Z tego też względu do skutecznego podważenia opinii biegłego nie wystarczy formułowanie w toku postępowania gołosłownych zarzutów, nie mających oparcia w wiarygodnych dowodach. Wiarygodną opinię biegłego można podważyć wyłącznie przedkładając kontropinię sporządzoną przez innego biegłego. W procedurze administracyjnej ciężar wykazania okoliczności istotnych dla sprawy spoczywa co do zasady na organie, co zresztą organy orzekające w rozpatrywanej sprawie uczyniły. W przedmiotowej sprawie skarżący nie zdołał skutecznie podważyć poczynionych ustaleń, na podstawie których organy obu instancji wydały swoje rozstrzygnięcia. Sąd przychyla się do pozytywnej oceny dowodu z przytoczonej opinii biegłego, przyjętej przez organy obu instancji, a tym samym aprobuje również wnioski organów powzięte na podstawie tej opinii. Wskazać należy, że opinia zawiera dokumentację, sporządzoną w celu wykazania historycznego i aktualnego przekroju terenu (k. 19, 20 ekspertyzy), pomiary wysokościowe, a także wskazano na mapach kierunek spływu wód (załącznik nr 1 i 2). Jak wyżej wskazano skarżący w żaden sposób nie podważył wiarygodności tego opracowania, a zwłaszcza nie przedstawili żadnej ekspertyzy lub opinii, która zaprzeczałaby ustaleniom biegłego T. N.. W tej sytuacji twierdzenia skarżącego, jakoby jego działania nie spowodowały naruszenia stosunków wodnych na gruncie i nie doszło również do wystąpienia szkody na działce M. [...], ocenić należy jako oparte wyłącznie na jego subiektywnym przekonaniu. Należy zwrócić uwagę, że sporny rów znajdował się pierwotnie znajdował się na działce nr [...], dopiero na skutek rozgraniczenia część rowu znalazła się na działce nr [...]. W związku z powyższym nie można uznać, że sporny rów, który od lat koncentrował wody opadowe i roztopowe spływające głównie powierzchniowo, naturalnie z północy na południe został wykonany nielegalnie.
W związku z powyższym organy prawidłowo przyjęły, że zostały spełnione przesłanki z art. 234 ust. 3 u.p.w., do wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu; spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., a treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Wbrew zarzutom skargi, ustalenia faktyczne poczynione przez organ są prawidłowe i odpowiadają zebranym dowodom. Ustalenia organu, jak również ich ocena prawna, znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zawartym w aktach administracyjnych, który był wystarczający do wydania decyzji. Zdaniem Sądu, organy prawidłowo zebrały i przeprowadziły dowody w sprawie i prawidłowo je oceniły. W związku z powyższym zarzuty naruszenia przepisów postępowania Sąd ocenia jako nieuzasadnione.
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji według kryteriów określonych w art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się także naruszenia innych niż objęte zarzutami skargi, przepisów prawa.
Reasumując, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego mogącego mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.