II SA/LU 296/23

II SA/Lu 296/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-05-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Brygida Myszyńska-Guziur /sprawozdawca/
Grzegorz Grymuza
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 15 ust. 2, art. 16 ust. 1, art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Referent Elwira Szymaniuk-Szkodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2023 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2023 r., znak: [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Sygn. akt II SA/Lu [...]
UZASADNIENIE
K. K. - B. (dalej jako "strona", "skarżąca", "wnioskodawczyni") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 15 lutego 2023 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że pismem z dnia 18 grudnia 2022 r. strona zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. L. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie skanu metryk spraw szczegółowo wskazanych.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. L. decyzją z dnia 29 grudnia 2022 r., wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako: "u.d.i.p.") odmówił skarżącej udostępnienia informacji publicznej w zakresie skanu metryk sprawy znak: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że informacje publiczne, o udostępnienie których wnioskowała skarżąca, służyć mają zaspokojeniu jej indywidualnych (prywatnych) potrzeb a nie uniwersalnemu dobru powszechnemu. Wskazał także, że wnioskodawczyni do momentu wydania decyzji złożyła dziewięć różnych wniosków o udostępnienie informacji publicznej. W ocenie PINB liczba tych wniosków w zbiegu z możliwością złożenia apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w P. IV Wydział Prawa, sygn. akt [...] z dnia 25 października 2022r. do sądu wyższej instancji świadczy o próbie wykorzystania prawa do informacji publicznej do realizacji celów, do których ustawa ta nie została stworzona. Dlatego też organ I instancji uznał, że w niniejszej sprawie doszło do nadużycia prawa w dostępnie do informacji publicznej.
Odwołanie od w/w decyzji wniosła skarżąca, której zdaniem PINB w O. L. nie powinien wydawać decyzji, która zgodnie z jej uzasadnieniem dotyczy jego interesów majątkowych.
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy powołał treść przepisów ustawy o informacji publicznej i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie wniosek strony z dnia 18 grudnia 2022 r. dotyczący skanu metryk spraw nie zawiera żadnego uzasadnienia, w którym wnioskująca mogłaby przedstawić w jakim aspekcie żądana przez nią informacja mogłaby w jakikolwiek sposób wpłynąć lub przyczynić się do sposobu wykonywania przez podmioty władzy publicznej ich uprawnień i obowiązków.
Organ odwoławczy wskazał, że strona powołuje się jedynie na art. 2 ust. 1 u.d.i.p. zgodnie, z którym każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Wskazano, że ze zgromadzonego materiału dowodowego (ale również ilości i treści składanych wniosków) wynika, iż wnioskodawczyni żąda od organu selektywnie wybranych informacji, bez podania jakiegokolwiek uzasadnienia, przy czym okoliczności przedmiotowej sprawy pozostają niewątpliwie w związku z toczącym się procesem cywilnym. LWINB zwrócił uwagę, że w aktach sprawy znajduje się wyrok Sądu Rejonowego w P. IV Wydział Pracy z dnia 25 października 2022 r. o sygn. akt [...] - oddalający powództwo skarżącej przeciwko Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanemu w O. L. o przywrócenie do pracy, a także odpis apelacji złożony od powyższego wyroku. Powyższe, zdaniem organu odwoławczego jednoznacznie wskazuje, że zakres żądanych informacji, ale również ich zbieżność w czasie nie jest przypadkowa i ma służyć prywatnym celom wnioskodawczyni.
LWINB powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślił, że podkreślenia wymaga, że prawo dostępu do informacji publicznej nie może stanowić instrumentu do poszukiwania dowodów w sprawie indywidualnej. Zwrócił uwagę, że orzecznictwo dopuszcza możliwość stosowania konstrukcji nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej. Nadużywanie publicznego prawa podmiotowego ma miejsce wówczas, gdy podejmuje się próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 stycznia 2020 r. o sygn. akt II SAB/Kr 481/19).
Organ odwoławczy stwierdził, że jakkolwiek ustawa zwalnia wnioskodawcę od wykazania interesu prawnego, co utrudnia badanie motywów tego, czy wniosek służy realizacji prawa obywatelskiego, w pełni zgodzić należy się z pragmatycznym i racjonalnym stanowiskiem judykatury, że przy ocenie zaistnienia przesłanek do odmowy udzielenia informacji publicznej z uwagi na przedmiot i zakres żądanych informacji należy brać pod uwagę także m.in. ilość i częstotliwość wniosków składanych przez tego samego wnioskodawcę oraz jego postawę, mogącą wskazywać na nadużycie prawa do informacji publicznej, a także wpływ składanych przez tego wnioskodawcę licznych wniosków na pracę organów publicznych. Zatem w przedmiotowej sprawie LWINB uznał za zasadną odmowę udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p.
W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzją organu I instancji zarzuciła naruszenie:
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie przedstawienie w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a w szczególności pominięcia w uzasadnieniu rozpatrzenia jedynego zarzutu podniesionego w odwołaniu od decyzji organu I instancji, który powinien wydawać decyzji w sprawie, która zgodnie z uzasadnieniem decyzji, dotyczy jego interesów majątkowych;
- art. 8 § 1 k.p.a, poprzez prowadzenie postępowanie w sposób niebudzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami nieproporcjonalności, stronniczości i nierównego traktowania, z pominięciem praw strony, a w szczególności pominięcia i nieuwzględnienie przez LWINB jedynego powodu wniesionego odwołania tj. wątpliwość co do bezstronniczości organu I instancji,
- art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez ocenę zebranego materiału dowodowego w sposób wybiorczy i jednostronny, wbrew zasadzie wszechstronnej oceny całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, oraz pominięcia istotnych kwestii dla sprawy, a w szczególności braku rozpatrzenia wskazanej w odwołaniu okoliczności tj. organ I instancji wydał decyzję wpływającą na swój interes majątkowy;
- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pozorne zapewnienie skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania a w szczególności wydanie decyzji w ciągu 14 dni od otrzymania przez organ II instancji odwołania z aktami sprawy, co uniemożliwiło skarżącej przesłanie szczegółowego uzasadnienia złożonego odwołania.
- art. 24 § 3 k.p.a. oraz 25 k.p.a. poprzez wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji przez osobę, co do której istniały uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności i zaakceptowanie tego faktu przez organ odwoławczy.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że LWINB nie zbadał rzetelnie i skrupulatnie przedmiotu sprawy, nie odniósł się do jedynego zarzutu wniesionego w odwołaniu od decyzji PINB. W ocenie skarżącej LWINB podczas rozpatrywania odwołania nie podjął żadnych czynności wyjaśniających, a swoje uzasadnienie oparł na nielogicznie, stronniczo i nierzetelnie przeprowadzonym przez PINB w O. L. postępowaniu administracyjnym.
Skarżąca wskazała, że organ nadzoru budowlanego, jako instytucja państwowa, która sprawuje nadzór nad przestrzeganiem prawa, powinna wykorzystać wszystkie możliwe środki, aby obywatel miał zaufanie i pewność, że ta instytucja działa prawidłowo. W ocenie strony LWINB nie podjął żadnych czynności, aby sprawdzić, czy zachodzą okoliczności do wyłączenia organu lub pracownika w przedmiotowej sprawie, a to był jedyny zarzut wniesiony przez skarżącą w odwołaniu od decyzji.
Skarżąca podkreśliła, że organ odwoławczy doskonale zna okoliczności wielowątkowego sporu skarżącej z PINB, w którym skarżąca była pracownikiem oraz spraw prowadzonych przez organ I instancji w stosunku do rodziny skarżącej. Wskazała, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. L. wielokrotnie uzasadniał zwolnienie skarżącej z pracy z powodu prowadzenia w tym organie licznych spraw z udziałem rodziny skarżącej, których decyzję i postanowienia były skarżone przez rodzinę skarżącej i zmieniane/uchylane przez organ II instancji, a nawet WSA w Lublinie. Strona podkreśliła, że PINB powody zmian i uchyleń wydawanych przez siebie decyzji traktował osobiście, nie widząc w tym błędnego przyjęcia przez siebie rozstrzygnięcia a jedynie fakt, że wnoszone argumenty "chwyciły". PINB był zbulwersowany faktem wnoszenia przez rodzinę skarżącej odwołań i skarg do sądu, a rozstrzygnięcia organu II instancji i sądu, które uchylały decyzję organu I instancji traktował jako błędne i niezgodne z prawem.
Następnie strona zacytowała fragment protokołu przesłuchania G. L. z dnia 11 października 2022vr. w sprawie sądowej sygn. IV [...] (załącznik nr [...] do skargi) oraz strona wskazała na "inwigilowanie skarżącej poprzez wystąpienie do wszystkich gmin w powiecie i sprawdzanie, gdzie i o co wnioskowała, jeżeli organ I instancji zasięgnął informacji w urzędach, to zapewne wiedział, w jakim celu skarżąca występowała do urzędów z wnioskami tj. zawiadomienia do prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa składania fałszywych zeznań w procesie sądowym" (załącznik nr 3). Zwróciła uwagę na składanie fałszywych zeznań podczas przesłuchania w procesie sądowym (załącznik nr 2) oraz pozyskiwanie (poza proceduralnego) przez PINB w O. L. dokumentów, które organ przedkładał w odpowiedzi na pozew skarżącej o przywrócenie do pracy. Strona wskazała, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. L. już co najmniej w dniu 4 marca 2022 r. był w posiadaniu (w oryginale poświadczanie przez pracownika PINB w O. L. - E. P.) wyroku sądowego WSA w Lublinie z dnia 9 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Lu 557/21, gdzie przedmiotowa sprawa wróciła do organu I instancji (PINB w O. L.) dopiero 17 marca 2022 r. (załącznik nr 2). Strona podniosła także fakt złożenie zawiadomienie przez G. L. do Prokuratury Rejonowej w O. L. z dnia 21 grudnia 2022 r. o popełnieniu przez skarżącą wykroczenia polegającego na utrudnianiu określonych ustawą czynności organu nadzoru budowlanego polegającym na wysłaniu do PINB w O. L. 9 wniosków o udostępnienie informacji publicznej (załącznik nr 3). Skarżąca stwierdziła, że powyższe odbiera jako próbę zastraszenia ze strony Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. L.. Jej zdaniem zawiadomienie zostało złożone w odwecie, po tym jak Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. L. dowiedział się, że skarżąca zbiera dowody celem złożenia zawiadomienia o składaniu fałszywych zeznań przez organ I instancji. Strona wyjaśniła, że wystąpiła z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, aby uzyskać dowody na składanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. L. fałszywych zeznań podczas przesłuchaniu w dniu 11 października 2022r. (załącznik nr 2) w sprawie z powództwa skarżącej o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne (sygn. akt [...]).
Skarżąca wskazała również, że metryka sprawy [...] miały świadczyć o tym, że sprawa ciotki skarżącej wróciła do ponownego rozpatrzenia w 2022 r. (czyli już po zwolnieniu skarżącej przez G. L.), a nie jak zeznała G. L. "pod koniec 2021r.", natomiast pozostałe metryki miały wykazać, jakie sprawy były prowadzone przez PINB w O. L. w stosunku do rodziny skarżącej.
Skarżąca podzieliła pogląd PINB w O. L. oraz LWINB, że wykorzystanie ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie może mieć na celu zaspokajanie indywidualnych potrzeb poprzez uzyskiwanie informacji, dotyczących własnych interesów i spraw wnioskodawcy, albo informacji wprawdzie dotyczących kwestii publicznych, ale z przeznaczeniem ich wykorzystania wyłącznie dla własnych, prywatnych celów wnioskodawcy. Jednak skarżąca wnioskowała o udzielenie informacji w celu złożenia zawiadomienia do prokuratury o składaniu fałszywych zeznań w procesie sądowym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. L.. Zdaniem skarżącej wyjaśnienie, czy osoba powołana na Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego składała fałszywe zeznania w procesie sądowym, zdecydowanie ma znaczenie dla większej ilości osób lub grup obywateli, oraz jest ważne z punktu widzenia prawidłowości funkcjonowania organów państwa. Ponieważ organ nadzoru budowlanego (Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego) powinien cechować się przede wszystkim uczciwością i niekaralnością, aby służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu.
Strona stwierdziła, że skarga jest w pełni uzasadniona ponieważ w konsekwencji organ I instancji wydał decyzję poniekąd w swojej sprawie (na swoją korzyść). Sam w uzasadnieniu wydanych decyzji powoływał się na możliwość złożenia apelacji w sprawie sądowej, w której w razie przegrania musiałaby wypłacić odszkodowanie, a więc mamy do czynienia z sytuacją, w której na rozstrzygnięcie sprawy miał wpływ fakt osobistego zainteresowania pracownika (Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego) tą sprawą, co stanowi naruszenie art. 24 i 25 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji publicznej w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej.
Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Należy w tym miejscu wskazać, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust.1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., następuje w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z ust. 2 art. 16 u.d.i.p. do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji.
W okolicznościach niniejszej sprawy żądane przez stronę informacje w postaci metryk spraw stanowi informację publiczną (wyrok WSA w Warszawie II SAB/Wa 278/13). W treści metryki określa się podejmowane przez organ czynności oraz wskazuje osoby, które uczestniczyły w ich podejmowaniu. Metryka jest na bieżąco aktualizowana i stanowi obowiązkowy element akt postępowania administracyjnego, zawiera wobec tego aktualną informację o sposobie działania organu w konkretnej sprawie. Nie ulega również wątpliwości, że Państwowy Inspektor Nadzoru Budowlanego jest podmiotem zobowiązanym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej do udostępnienia informacji mających charakter informacji publicznej będącej w jego posiadaniu.
Kwestią sporną w sprawie jest okoliczność powołania się przez PINB na nadużycie prawa do informacji publicznej i w związku z tym odmowę udostępnienia skarżącej żądanej informacji.
W tym miejscu podkreślić należy, że obywatelskie prawo do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego. W orzecznictwie Trybunału podkreśla się, że nie istnieje formuła zagwarantowania obywatelom dostępu do informacji "za wszelką cenę" (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2002 r., sygn. K 11/02). Art. 61 ust. 3 Konstytucji dopuszcza ograniczenie tego prawa, ale jednocześnie wyznacza granice dopuszczalnego ograniczenia. Może ono nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach: ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji RP). To znaczy, że ustawodawca, który ogranicza w wydawanych ustawach dostępność informacji publicznej, musi respektować konieczność ważenia zasady jawności (dostęp do informacji publicznej) i wartości wskazanych w art. 61 ust. 3 Konstytucji jako dopuszczalnych kryteriów ograniczenia zasady dostępności (jawności) informacji publicznej. Przepisy muszą być zatem tak ukształtowane, aby ten dostęp był zapewniony, a wszelkie ograniczenia ustawowe muszą być interpretowane ściśle. Wątpliwości w tym zakresie powinny być rozstrzygane na rzecz prawa dostępu do informacji publicznej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt SK 27/14).
Należy także zwrócić uwagę, że ze względu na konstrukcję prawa dostępu do informacji publicznej jako publicznego prawa podmiotowego, w praktyce już samo stwierdzenie, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej implikuje obowiązek udzielania informacji każdemu podmiotowi, który się o to zwróci. Ten stan rzeczy powoduje, że często dochodzi do nadużywania prawa do informacji do realizacji celów, które nie wynikają ani z Konstytucji RP, ani z ustawy o dostępie do informacji publicznej, oraz celów, które są trudne do pogodzenia z założeniami całego systemu prawa, składającego się z leżących u jego fundamentów wartości i zasad aksjologicznych. Zachowanie podmiotu wnoszącego o udzielenie informacji publicznej winno być więc w każdym przypadku oceniane indywidualnie nie tylko w kontekście uprawnienia do uzyskania takiej informacji, ale w konkretnych sytuacjach również przy uwzględnieniu nadrzędnych wobec niego zasad i wartości.
Wobec powyższego, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego funkcjonuje pogląd dopuszczający możliwość stosowania konstrukcji nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej. Nadużywanie publicznego prawa podmiotowego ma miejsce wówczas, gdy jakiś podmiot podejmuje prawnie dozwolone działania dla osiągnięcia celów innych niż przewidziane przez ustawodawcę. Takie działanie lub zaniechanie jest wprawdzie zachowaniem podmiotu "mającego prawo", ale nie służy społecznie uzasadnionym interesom tego podmiotu (H. Knysiak-Molczyk, Granice prawa do informacji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym). Nadużycie prawa definiowane jest więc jako wykorzystywanie tego prawa w sposób, który nie jest zgodny z założeniami aksjologicznymi leżącymi u jego podstaw [A. Piskorz-Ryń (w:) G. Szpor, A. Piskorz-Ryń (red.), Jawność i jej ograniczenia. Dostęp i wykorzystywanie. Tom V, 2015, wyd. el./Legalis]. W kontekście prawa dostępu do informacji publicznej nadużycie prawa definiuje się więc jako próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów. W doktrynie oraz w orzecznictwie konstrukcja nadużycia prawa do informacji publicznej pojawia się w kontekście: 1) wykorzystania prawa do informacji w celu zakłócenia funkcjonowania organów administracji publicznej (do swoistego pieniactwa z wykorzystaniem prawa do informacji); 2) wykorzystania dla celów gospodarczych, zawodowych lub na potrzeby prowadzenia indywidualnych sporów prawnych; 3) wykorzystania dla szykanowania osób piastujących funkcje publiczne, do pozyskiwania informacji o tych osobach nie w celu społecznej kontroli, lecz dla prowadzenia sporów osobistych, zaspokojenia prywatnych animozji (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 stycznia 2020 r. sygn. akt II SAB/Kr 481/19). Celem ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest bowiem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji, wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych, niż wyżej wymienione. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków (por. wyroki NSA z dnia 23 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1601/15, z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt III OSK 7224/21). Wprawdzie więc osoba korzystająca z prawa do informacji nie jest zobowiązana wskazywać celów ani motywów swego działania, to jednak w każdym indywidualnym przypadku istnieje możliwość oceny zachowania wnioskującego o informację publiczną pod kątem tego, czy korzysta on ze swojego uprawnienia zgodnie z jego celem i funkcją. Ocena ta powinna być oparta o okoliczności faktyczne, w szczególności uwzględniać treść wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz dotychczasowe relacje z wnioskodawcą (por. A. Kręcisz-Sarna, Informacja w Administracji Publicznej 2019/1, s. 50 i nast.).
Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy oraz oświadczenia skarżącej wnioskowała ona o udzielenie informacji w celu złożenia zawiadomienia do prokuratury o składaniu fałszywych zeznań przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. L. w procesie sądowym pomiędzy PINB a skarżącą. Z całokształtu akt sprawy wynika, że skarżąca pozostaje w konflikcie z byłym pracodawcą, a treść wniosku skarżącej wskazuje, że chce ona wykorzystać instytucję prawa do informacji publicznej dla osiągniecia celu innego niż troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności działania organów administracji. Podkreślić należy, że realizacja prawa do informacji publicznej nie może służyć zaspakajaniu indywidualnych potrzeb skarżącej w ramach istniejącego konfliktu pomiędzy nią a jej byłym pracodawcą. Stosowanie trybu ustawy o dostępnie do informacji publicznej dla realizacji takiego celu nie było zamierzeniem ustawodawcy i nie podlega ochronie prawnej również w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd zwraca uwagę, że w sytuacji złożenia przez skarżącą zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez PINB w O. L. prokurator będzie prowadził postępowanie w tym zakresie zgodnie z obowiązującą procedura karną posiadając odpowiednie środki do pozyskania dowodów w tym postępowaniu.
Podkreślić należy, że art. 61 Konstytucji RP ma na celu zagwarantowanie obywatelom, możliwości sprawowania kontroli nad organami władzy. Ma zatem w efekcie prowadzić do poprawy funkcjonowania organów władzy, przekładając się na poprawę działania całego Państwa. Tylko taki cel, co do zasady, winien wiec przyświecać stronie wnoszącej o udostępnienie informacji publicznej. W tej sytuacji, nie można - korzystając z instrumentów prawnych przewidzianych w ustawie o dostępie do informacji publicznej - występować z wnioskiem (żądaniem) uzyskania informacji, która dotyczy indywidualnej sprawy wnioskodawczyni, a którą ona zamierza następnie wykorzystać przeciwko podmiotowi zobowiązanemu na gruncie u.d.i.p. w sporze sądowym. Stanowiłoby to niewątpliwie wypaczenie instytucji dostępu do informacji publicznej, gdyż uprawnienia obywatelskie wynikające z Konstytucji RP nie powinny bowiem być wykładane w sposób sprzeczny z celami, jakimi mają służyć.
W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy wniosek skarżącej o udostępnienie informacji publicznej w postaci metryk sprawy, nie miał na celu uzyskania informacji służącej obiektywnie jakiemukolwiek dobru powszechnemu, lecz zmierzał wyłącznie do realizacji jedynie indywidualnego interesu wnioskodawczyni, która wskazała, że metryka sprawy [...] miała świadczyć o tym, że sprawa ciotki skarżącej wróciła do ponownego rozpatrzenia w 2022 r. (czyli już po zwolnieniu skarżącej przez G. L.), a nie jak zeznała G. L. "pod koniec 2021r.", natomiast pozostałe metryki miały wykazać, jakie sprawy były prowadzone przez PINB w O. L. w stosunku do rodziny skarżącej.
Jeszcze raz należy podkreślić, że celem ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż wyżej wymienione. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może być podstawą do otrzymania informacji we własnej sprawie. Stosownie do powołanego wyżej art. 1 ust. 1 u.d.i.p. jedynie informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Sprawami publicznymi nie są konkretne i indywidualne sprawy określonej osoby lub podmiotu. Pisma składane w indywidualnych sprawach, przez podmioty, których interesów sprawy te dotyczą, nie mają waloru informacji publicznej. Ich przedmiotem nie jest problem czy kwestia, która ma znaczenie dla większej ilości osób, czy grup obywateli, lub jest ważna dla funkcjonowania organów państwa. Przedmiotem takiego pisma jest realizacja lub ochrona indywidualnych interesów podmiotu, który pismo to składa. Wobec tego pismo takie nie dotyczy sprawy publicznej i nie powinno być udostępniane w trybie u.d.i.p.
Jak wynika z decyzji organu I instancji wnioskodawczyni do chwili wydania decyzji złożyła dziewięć różnych wniosków o udostępnienie informacji publicznej. W ocenie Sądu ilość wniosków o informację publiczną skarżącej składanych do organu a także koincydencja czasowa między rozwiązaniem przez PINB w O. L. umowy o pracę, w zbiegu z możliwością złożenia apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w P. wydanym w postępowaniu dotyczącym przywrócenia do pracy skarżącej także wskazuje na to, że strona próbuje wykorzystać instytucję prawa do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego niż troska o dobro publiczne. Z całokształtu akt sprawy, wynika, że złożony w niniejszej sprawie wniosek ma na celu wywołanie dolegliwości u adresata. Realizacja prawa do informacji publicznej nie może jednak służyć zaspokojeniu indywidualnych potrzeb wnioskodawczyni związanych z istniejącym konfliktem wynikającym z rozwiązania przez PINB umowy o pracę ze skarżącą. Powyższe potwierdziła strona na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 25 maja 2023 r. wskazując, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożyła w związku ze zwolnieniem jej z Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w O. L. i toczącymi się postępowaniami przed sądem pracy oraz w Prokuraturze Rejonowej w P..
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że w realiach rozpoznawanej sprawy powołanie się przez organ I instancji na instytucję nadużycia prawa do informacji publicznej ma oparcie w wyraźnych i jednoznacznych ustaleniach faktycznych, co przesądziło o prawidłowości kontrolowanych w sprawie rozstrzygnięć. Ocena okoliczności faktycznych dokonana przez organy rozstrzygające w sprawie nie narusza przy tym konstytucyjnej zasady proporcjonalności.
W konsekwencji, uznać należy, że w niniejszej sprawie doszło do nadużycia przez stronę skarżącą instytucji dostępu do informacji publicznej, albowiem skarżąca wystąpiła z wnioskiem o udostępnienie informacji we własnym indywidualnym interesie. Takie zaś działanie nie może podlegać akceptacji i ochronie przez sąd administracyjny.
Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji przez osobę, co do której istniały uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności, który to zarzut dotyczył rozpatrywania sprawy przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. L. , Sąd wskazuje, że przepis art. 24 k.p.a. o wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie nie odnosi się do piastuna organu (v. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r. sygn. I OPS 13/09, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podstawy do wyłączenia organu od załatwienia sprawy są ściśle określone w art. 25 k.p.a. Strona nie wykazała w tej sprawie, aby wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 25 § 1 k.p.a., stanowiące podstawę do wyłączenia organu. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych: 1) jego kierownika lub osób pozostających z tym kierownikiem w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3; 2) osoby zajmującej stanowisko kierownicze w organie bezpośrednio wyższego stopnia lub osób pozostających z nim w stosunkach określonych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3. Zdaniem Sądu rozpoznanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej w przedmiotowej sprawie nie dotyczyło ochrony interesów majątkowych Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. L.. Dodatkowo należy wskazać, że informacji publicznej udziela podmiot który nią dysponuje, a zastosowanie instytucji wyłączenia organu w prosty sposób prowadzi do nieudostępnienia informacji, w sposób i w formie nieprzewidzianej przez ustawę o dostępie do informacji publicznej. Również należy stwierdzić, że organ odwoławczy we właściwym terminie rozpatrzył odwołanie strony, zgodnie z uregulowaniami u.d.i.p.
W związku z powyższym w ocenie Sądu nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów zarzucanych w skardze i z uwagi na brak podstaw do jej uwzględnienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.