II SA/Lu 290/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2021-07-15
NSAAdministracyjneWysokawsa
informacja publicznaareszt śledczyprzywrócenie terminuodwołanienadużycie prawaprawo do informacjikoszty korespondencjiosadzony

WSA w Lublinie oddalił skargę na postanowienie Prezesa Sądu odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uznając, że skarżący nadużywał prawa do informacji publicznej i nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu.

Skarżący, osadzony w areszcie, wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Sądu, twierdząc, że Dyrektor Aresztu odmówił wysłania jego korespondencji. Prezes Sądu odmówił przywrócenia terminu, uznając argumentację za gołosłowną. WSA w Lublinie oddalił skargę, stwierdzając, że choć organ popełnił błąd proceduralny, odmowa przywrócenia terminu była zasadna. Sąd wykazał, że skarżący nadużywał prawa do informacji publicznej, wysyłając ogromne ilości korespondencji na koszt Skarbu Państwa, a ograniczenia w wysyłce wynikały z wyczerpania limitu bezpłatnych przesyłek lub braku środków własnych, na co sam się naraził.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę R. S. na postanowienie Prezesa Sądu odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący, przebywający w areszcie śledczym, twierdził, że Dyrektor Aresztu odmówił wysłania jego odwołania, co uniemożliwiło dotrzymanie terminu. Prezes Sądu odmówił przywrócenia terminu, uznając brak dowodów na poparcie twierdzeń skarżącego i wskazując na jego wcześniejszą swobodę w wysyłaniu korespondencji. Sąd uznał skargę za dopuszczalną, odrzucając argumentację organu o jej niedopuszczalności. Wskazał na rozbieżności w orzecznictwie dotyczące wydawania postanowień w przedmiocie przywrócenia terminu i stwierdzenia jego uchybienia, przychylając się do poglądu, że postanowienie o odmowie przywrócenia terminu jest wystarczające i zamyka postępowanie w tej kwestii. Przechodząc do meritum, Sąd stwierdził, że choć Prezes Sądu popełnił błąd, nie weryfikując twierdzeń skarżącego poprzez kontakt z administracją aresztu, to odmowa przywrócenia terminu była zasadna. Sąd, opierając się na informacjach z innych postępowań sądowych dotyczących tego samego skarżącego, ustalił, że skarżący nie miał zakazu wysyłania korespondencji. Ograniczenia wynikały z wyczerpania limitu bezpłatnych przesyłek lub braku środków własnych, na co sam się naraził, odmawiając podjęcia zatrudnienia i wysyłając ogromne ilości korespondencji (ponad 7 tys. sztuk w 7 miesięcy, generując koszty ponad 23 tys. zł). Sąd uznał, że skarżący nadużywał prawa do informacji publicznej i prawa do sądu, a jego działania nie stanowiły obiektywnej przeszkody w dotrzymaniu terminu. W związku z tym, mimo błędu organu, rozstrzygnięcie o odmowie przywrócenia terminu było prawidłowe, a oddalenie skargi uzasadnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie, na które służy skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.

Uzasadnienie

Sąd przychylił się do poglądu, że postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, wydane na podstawie art. 59 § 2 k.p.a., jest ostateczne i zamyka etap postępowania, wykluczając potrzebę wydawania kolejnego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Podkreślono, że oba postanowienia (o odmowie przywrócenia terminu i o stwierdzeniu uchybienia terminu) rozstrzygają o tym samym fakcie uchybienia terminu, a postanowienie o odmowie przywrócenia terminu jest zaskarżalne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

k.p.a. art. 59 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis reguluje sytuację, w której strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania i złożyła wniosek o przywrócenie terminu. Obowiązkiem organu jest rozpoznanie wniosku i wydanie postanowienia o przywróceniu lub odmowie przywrócenia terminu, które jest ostateczne.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa, że sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których postanowienia wydane przez organy administracji publicznej kończą postępowanie w sprawie.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

Pomocnicze

k.p.a. art. 134

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczy stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, gdy strona nie złożyła wniosku o jego przywrócenie. Wydawanie postanowienia na podstawie tego przepisu jest zbędne, gdy zostało już wydane postanowienie na podstawie art. 59 § 2 k.p.a.

p.p.s.a. art. 250 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzekania o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu art. § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 4 ust. 3

Podstawa prawna ustalenia wysokości wynagrodzenia radcy prawnego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności art. § 18

Określa limit bezpłatnej korespondencji dla skazanych nieposiadających środków pieniężnych.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności art. § 22

Określa zasady ponoszenia kosztów przesyłania wniosków, skarg i próśb przez skazanych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący nadużywał prawa do informacji publicznej i prawa do sądu poprzez wysyłanie ogromnych ilości korespondencji. Ograniczenia w wysyłce korespondencji wynikały z wyczerpania limitu bezpłatnych przesyłek lub braku środków własnych, na co skarżący sam się naraził. Twierdzenia skarżącego o zakazie wysyłania korespondencji przez Dyrektora Aresztu były nieprawdziwe. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu jest zaskarżalne do sądu administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu o niedopuszczalności skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Argumentacja organu, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu w sposób wystarczający.

Godne uwagi sformułowania

skarżący w sposób rażący nadużywa przyznanych mu uprawnień jako osadzonego. skarżący wysyłał ogromne ilości korespondencji do licznych organów i sądów. Trudno uznać takie działanie za podyktowane realną potrzebą ochrony prawnej, skala działań wskazuje ewidentnie na nadużywanie prawa do ochrony prawnej, w tym nadużywanie prawa do skargi do sądu administracyjnego. ochrona prawna jaka gwarantuje skarga do sądu administracyjnego ma być narzędziem efektywnym, prowadzącym do realnej poprawy sytuacji skarżącego, a nie jedynie do wytykania błędów organów, które nie wpływały na prawidłowość samego rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie.

Skład orzekający

Jerzy Parchomiuk

sprawozdawca

Joanna Cylc-Malec

przewodniczący

Marcin Małek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska WSA w Lublinie w kwestii dopuszczalności skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz oceny nadużywania prawa do informacji publicznej i prawa do sądu przez osadzonych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji osadzonego w areszcie i jego nadużywania prawa do informacji publicznej. Interpretacja przepisów k.p.a. w zakresie przywracania terminu może być stosowana szerzej, ale ocena nadużycia prawa jest zawsze indywidualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądy oceniają nadużywanie prawa do informacji publicznej i prawa do sądu przez osoby osadzone, a także wyjaśnia kwestie proceduralne dotyczące zaskarżania postanowień o odmowie przywrócenia terminu.

Czy osadzony w areszcie może nadużywać prawa do informacji publicznej? WSA w Lublinie odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Lu 290/21 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-07-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jerzy Parchomiuk /sprawozdawca/
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący/
Marcin Małek
Symbol z opisem
6480
Sygn. powiązane
III OSK 7118/21 - Wyrok NSA z 2025-03-05
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 lipca 2021 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Prezesa Sądu z dnia [...] marca 2021 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu K. Ł. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług.
Uzasadnienie
Zaskarżonym do sądu postanowieniem z [...] marca 2021 r. Prezes Sądu odmówił przywrócenia R. S. (dalej jako: skarżący) terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Sądu R. w L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy:
Pismem z [...] grudnia 2020 r. skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu R. o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniem, wydanych w roku 2016, zarejestrowanych w repertorium C pod symbolem 325.
Decyzją z [...] stycznia 2021 r. Prezes Sądu R. umorzył postępowanie w sprawie o udostępnienie informacji publicznej z wniosku skarżącego. Decyzja została doręczona skarżącemu (przebywającemu w areszcie śledczym) w dniu [...] lutego 2021 r.
Pismem z [...] lutego 2021 r. skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący podniósł, że sporządzone przez siebie odwołanie oddał w dniu [...] lutego 2021 r. administracji aresztu śledczego, celem wysłania korespondencji. Dyrektor Aresztu odmówił wysłania korespondencji. Dopiero po zmianie jednostki penitencjarnej skarżący mógł ponownie wysyłać korespondencję.
Po rozpatrzeniu wniosku, wskazanym na wstępie postanowieniem z [...] marca 2021 r. Prezes Sądu [...] odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu organ stwierdził, że skarżący nie dotrzymał terminu do złożenia odwołania, który upłynął w dniu [...] lutego 2021 r. Skarżący ograniczył się do stwierdzenia, że to Dyrektor Aresztu odmówił wysłania korespondencji, jednakże nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie tego stanowiska. W ocenie Prezesa takie stanowisko jest sprzeczne z tym, że dotychczas skarżący miał pełną swobodę w kierowaniu wszelkiej korespondencji do organów administracji publicznej. Strona powinna dołożyć szczególnej staranności, aby nie doszło do uchybienia terminu oraz podjąć wszelkie możliwe działania, które będą miały na celu zabezpieczenie się przed dotrzymaniem terminu. Przywrócenie terminu nie jest możliwe gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Postanowieniem z [...] marca 2021 r. Prezes Sądu [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji Prezesa Sądu R. z [...] stycznia 2021 r.
W skardze do sądu administracyjnego na postanowienie z [...] marca 2021 r. R. S. podtrzymał swoje argumenty, że odwołanie oddał do wysłania administracji aresztu śledczego w dniu [...] lutego 2021 r., jednakże Dyrektor Aresztu odmówił wysłania korespondencji, czego dowodem jest wniosek skarżącego i decyzja Dyrektora. Korespondencja skarżącego nie była wysyłana od początku stycznia do końca pobytu w tym areszcie śledczym. Dopiero po zmianie aresztu skarżący miał możliwość wysłania korespondencji, co niezwłocznie uczynił. W jego ocenie nie może ponosić konsekwencji bezprawnych działań Dyrektora Aresztu.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu [...] wniósł o odrzucenie ewentualnie o oddalenie skargi. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi organ wywiódł, że postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie można kwalifikować jako kończącego postępowanie w sprawie, gdyż skutkiem odmowy przywrócenia terminu jest konieczność wydania przez organ odwoławczy postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W razie uznania, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku, organ wydaje dwa postanowienia i to drugie postanowienie (stwierdzające uchybienie terminu) należy uznać za kończące postępowanie, na które służy skarga do sądu administracyjnego. Postanowienie w przedmiocie terminu do wniesienia środka zaskarżenia rozstrzyga jedynie zagadnienie wpadkowe, dotyczące kwestii incydentalnej. W ocenie Prezesa, niedopuszczalność skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu nie zamyka drogi do sądu, gdyż zasadność odmowy przywrócenia terminu będzie podlegała kontroli sądu w ramach rozstrzygania w granicach danej sprawy, w sytuacji wniesienia skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W piśmie procesowym z [...] lipca 2021 r. ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego poparł skargę, wywodząc, że linia postępowania, na jaką wskazał organ w odpowiedzi na skargę sprzyja zbędnemu przedłużaniu postępowania. W sytuacji, gdy strona nie chce czekać na wydanie przez organ postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, które jest oczywistą konsekwencją odmowy przywrócenia terminu, postulat szybkości postępowania nakazuje rozpoznać skargę na postanowienie w przedmiocie przywrócenia terminu. Pełnomocnik powołał się również na postanowienia wydane przez WSA w Lublinie, w innych sprawach tego samego skarżącego, w których przywracano skarżącemu terminy procesowe.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że niezasadny jest wniosek organu o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej.
Sąd dostrzega rozbieżność w orzecznictwie dotyczącą wydawania postanowień w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (art. 59 § 2 k.p.a.) oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.). Mając świadomość tego, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd o konieczności wydawania dwóch postanowień, skład orzekający w rozpoznawanej sprawie zdecydowanie przychyla się do stanowiska przeciwnego (zaprezentowanego m.in. w wyroku NSA z 24 września 2008 r., I OSK 1490/07; wyroku WSA we Wrocławiu z 24 listopada 2011 r., IV SA/Wr 506/11; wyroku WSA w Lublinie z 2 lutego 2017 r., III SA/Lu 1065/16; wyroku WSA w Gdańsku z 26 kwietnia 2018, III SA/Gd 154/18; wyroku WSA w Rzeszowie z 4 grudnia 2019 r., II SA/Rz 1115/19; wyroku WSA w Krakowie z 19 czerwca 2019 r., II SA/Kr 436/19; w doktrynie: R. Stankiewicz, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, wyd. 4, Warszawa 2017, s. 551). W ocenie Sądu relacja między obydwoma przepisami powinna być ujmowana następująco: przepisy te regulują dwie odrębne sytuacje: pierwszą, odnoszącą się do sytuacji, w której strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania
i złożyła wniosek o przywrócenie terminu oraz drugą – w której doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, ale strona nie złożyła wniosku o jego przywrócenie. W pierwszej sytuacji zastosowanie znajduje wyłącznie art. 59 § 2 k.p.a. – obowiązkiem organu jest rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu i wydanie stosownego postanowienia – o przywróceniu lub o odmowie przywrócenia terminu. Każde z tych postanowień wyklucza wydanie kolejnego postanowienia – stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.). Wydawanie takiego postanowienia jest po prostu zbędne, prowadzi do niepotrzebnego mnożenia aktów, na które przysługują oddzielne skargi do sądu administracyjnego. Jest kwestią oczywistą, że wniosek o przywrócenie terminu ma rację bytu wyłącznie w sytuacji, gdy doszło do uchybienia terminu. Zarówno pozytywne jak i negatywne dla strony postanowienie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu jest wystarczającym potwierdzeniem, że doszło do uchybienia terminu. Z brzmienia art. 59 § 2 k.p.a. wynika jednoznacznie, że postanowienia te są ostateczne, zatem zamykają dany etap postępowania. W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. (z uwagi na niespełnienie przesłanek z art. 58 k.p.a.), całkowicie zbędne jest wydawanie kolejnego postanowienia, stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w oparciu o art. 134 k.p.a. Prowadzi to w istocie do wydania dwóch postanowień rozstrzygających o tym samym – że doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania (nie ma znaczenia, że postanowienie z art. 59 § 2 k.p.a. stwierdza ten fakt jedynie pośrednio, jako przesłankę rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu).
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zbędne było wydanie przez Prezesa Sądu R. postanowienia z [...] marca 2021 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji, gdy zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2021 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Co istotniejsze jednak, chybiona jest argumentacja organu, że skarga do sądu administracyjnego przysługuje wyłącznie na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania (art. 134 k.p.a.), a postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest niezaskarżalne, jako dotyczące wyłącznie kwestii wpadkowej.
Po pierwsze, są to postanowienia wydane w oparciu o odrębne podstawy prawne, wskazujące w każdym przypadku, że są to postanowienia ostateczne. Ostateczny charakter postanowienia wskazuje na to, że żadne czynności nie są już w postępowaniu (w danej instancji) podejmowane. Zarówno zatem postanowienie wydawane na podstawie art. 59 § 2, jak i art. 134 k.p.a. są postanowieniami kończącymi postępowanie w sprawie, na które służy skarga na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
Po drugie, nawet wśród przedstawicieli poglądu wskazującego na konieczność wydania w analizowanej sytuacji dwóch postanowień, nie jest kwestionowany fakt, że postanowienie wydane na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. jest zaskarżalne do sądu administracyjnego. Świadczą o tym z jednej strony okoliczności spraw, w których wydawane były wyroki, na które powołuje się organ w odpowiedzi na skargę. Jak wynika z lektury uzasadnień tych orzeczeń, w sprawach tych sądy administracyjne dokonywały odrębnej kontroli legalności postanowień wydanych na podstawie art. 59
§ 2 i art. 134 k.p.a. (por. przykładowo uzasadnienie wyroku NSA z 8 lutego 2011 r.,
II OSK 272/10, powoływanego w odpowiedzi na skargę). Z drugiej strony, nawet przedstawiciele doktryny, którzy prezentują stanowisko o konieczności wydania dwóch postanowień przez organ odwoławczy, jednoznacznie wskazują na odrębną zaskarżalność do sądu administracyjnego postanowienia wydanego na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. (por. B. Admiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 15, Warszawa 2017, s. 709). Pogląd organu o niedopuszczalności skargi jest zatem zdecydowanie zbyt daleko idący i stojący w sprzeczności nawet ze stanowiskiem wyrażanym w orzecznictwie, na które organ się powołuje.
Konkludując: skarga w rozpoznawanej sprawie jest dopuszczalna, wniosek o jej odrzucenie jest niezasadny.
Przechodząc do meritum sprawy, należy stwierdzić, że skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte takimi wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jego uchylenia (stwierdzenia nieważności).
Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] stycznia 2021 r. skarżący oparł na argumentacji, z której wynika, że jest osobą przebywającą w areszcie śledczym, sporządził odwołanie w ustawowym terminie, jednak Dyrektor Aresztu bezpodstawnie odmówił wysłania korespondencji, co uniemożliwiło dokonanie czynności procesowej w terminie.
Prezes Sądu nie podzielił argumentacji skarżącego, uznając ja za gołosłowną, niepopartą żadnymi dowodami i sprzeczną z faktem, że skarżący wcześniej miał pełną swobodę w zakresie wysyłania korespondencji.
Oceniając argumenty obydwu stron należy stwierdzić, że Prezes Sądu powinien był dołożyć większej staranności w zakresie weryfikacji twierdzeń skarżącego. Przesądza o tym kilka argumentów. Po pierwsze, ustawodawca nie wymaga udowodnienia, ale jedynie uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że do uchybienia terminu doszło z przyczyn niezawinionych przez stronę (art. 58 § 1 k.p.a.). Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym wobec dowodu, nie wymaga wykazania pewności istnienia jakiegoś faktu, a jedynie odpowiedniego stopnia jego prawdopodobieństwa. Po drugie, oceniając argumentację skarżącego, należy brać pod uwagę fakt, że przebywa w areszcie śledczym, zatem wysyłanie przezeń jakiejkolwiek korespondencji podlega kontroli administracji aresztu i potencjalnym ograniczeniom. Po trzecie, oczywiście to na stronie spoczywa ciężar uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, jednak kierując się tą zasadą należy brać poprawkę na realne możliwości wykazania przez stronę tych okoliczności. Jeżeli skarżący zwracał się o wysłanie korespondencji i spotkał się z odmową ze strony administracji aresztu, to weryfikacja tych twierdzeń jest możliwa wyłącznie poprzez kontakt z administracją aresztu. Skarżący zasadniczo nie będzie w takiej sytuacji dysponował żadnym dokumentem potwierdzającym fakt odmowy wysłania korespondencji. W aktach sprawy znajduje się natomiast pewna "poszlaka" wspierająca argumentację skarżącego, choć nie przesądzająca o jej zasadności, o czym będzie mowa w dalszych wywodach uzasadnienia. Potwierdzając własnym podpisem odbiór decyzji z [...] stycznia 2021 r. skarżący na potwierdzeniu dopisał odręcznie adnotację: "Brak możliwości odpowiedzi. Decyzją Dyrektora AŚ mam zakaz wysyłania korespondencji".
W tej sytuacji prawidłowe działanie Prezesa Sądu wymagało podjęcia kroków w celu weryfikacji twierdzeń skarżącego, poprzez zwrócenie się do Dyrektora Aresztu Śledczego o informację, czy rzeczywiście skarżący miał ograniczona możliwość wysyłania korespondencji, a jeżeli tak – z jakich przyczyn. Brak weryfikacji twierdzeń skarżącego w przedstawionych okolicznościach był błędem Prezesa Sądu.
Tym niemniej jednak, błąd organu nie rzutował na prawidłowość samego rozstrzygnięcia. Należy bowiem uwzględnić okoliczności, które są znane samemu skarżącemu, a sądowi orzekającemu w rozpoznawanej sprawie znane z urzędu, jako ustalone na bazie analizy akt spraw zawisłych przed tutejszym sądem, jak również orzeczeń sądów administracyjnych wydanych w sprawach tego samego skarżącego.
Okolicznością znaną skarżącemu, jak również znaną sądowi z urzędu jest fakt, że skarżący złożył skargę na postanowienie Prezesa Sądu A. w L. z [...] marca 2021 r. stwierdzające uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Sądu O. w R. z [...] stycznia 2021 r. Sprawa ta została zarejestrowana w Sądzie pod sygn. akt II SA/Lu 303/21. W aktach administracyjnych, jakie Prezes Sądu A. przekazał do tutejszego Sądu znajduje się pismo tego organu skierowane do Dyrektora Aresztu Śledczego w T. jak również odpowiedź Dyrektora Aresztu (pismo z [...] marca 2021 r.). Korespondencja ta była prowadzona w związku z tym, że składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Sądu O. w R. skarżący posłużył się identycznym argumentem objęcia go przed administrację Aresztu bezprawnym zakazem wysyłania korespondencji. Z wyjaśnień zawartych w piśmie Dyrektora z [...] marca 2021 r. wynika, że do korespondencji wysyłanej przez skarżącego stosowano § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 2231). Z przepisu tego wynika, że skazany nieposiadający środków pieniężnych otrzymuje od administracji zakładu karnego papier, koperty oraz znaczki pocztowe na dwie przesyłki listowe ekonomiczne w miesiącu o masie do 20 g. Z kolei zgodnie z § 22 rozporządzenia koszty przesłania wniosków, skarg i próśb adresowanych do organów, o których mowa w art. 8a § 3 k.k.w., ponosi skazany, a jeżeli nie posiada środków pieniężnych, otrzymuje od administracji zakładu karnego papier, koperty i znaczki pocztowe poza limitem określonym w § 18. Dyrektor wyjaśnił, że skarżący wykorzystał limit wysyłanej korespondencji, przysługujący mu na podstawie § 18 rozporządzenia. Z informacji Dyrektora wynika, że skarżącemu oferowano podjęcie zatrudnienia w czasie pobytu w areszcie śledczym, co pozwoliłoby na uzyskanie środków finansowych na prowadzenie tak licznej korespondencji. Pomimo braku przeciwwskazań zdrowotnych czy też wynikających z braku kwalifikacji lub umiejętności, skarżący odmówił podjęcia zatrudnienia. Dyrektor podniósł także, że ze względu na skalę, działalność skarżącego zakłócało prawidłowe funkcjonowanie wymiany korespondencji w Areszcie, co bezpośrednio naruszało prawa innych osadzonych związane z prowadzeniem korespondencji. Z ustaleń Dyrektora poczynionych w toku wymiany pism z innymi sądami wynika, że korespondencja, jaką prowadzi skarżący, nie dotyczy spraw karnych z jego udziałem. Najczęściej skarżący zwraca się o udostępnienie informacji publicznej w postaci orzeczeń sądów w sprawach cywilnych. W ocenie Dyrektora skarżący w sposób rażący nadużywa przyznanych mu uprawnień jako osadzonego. Dyrektor wskazał także, że w okresie 7 miesięcy, od czerwca 2020 r. do lutego 2021 r. skarżący wysłał na koszt Skarbu Państwa korespondencję urzędową w ilości 7.143 sztuk listów, co wygenerowało koszty w wysokości 23.571,90 zł. Konkludując, Dyrektor stanowczo podkreślił, że wobec skarżącego nigdy nie został wydany zakaz wysyłania korespondencji.
Analogiczne wyjaśnienia można znaleźć w uzasadnieniach orzeczeń sądów administracyjnych, wydanych w podobnych sprawach tego samego skarżącego. Sądy również dokonywały weryfikacji podobnych twierdzeń skarżącego, powołującego się na zakaz wysyłania korespondencji w administracji Aresztu Śledczego w T. . W odpowiedziach Dyrektor Aresztu Śledczego przedstawiał podobne informacje. Dodatkowo w wyjaśnieniach tych pojawia się jeszcze stwierdzenie, że w związku z dużą liczbą korespondencji, w której wysłanie skarżący występował, został zobowiązany do wskazania, które z listów związane są z postępowaniami karnymi dotyczącymi jego osoby, co uzasadniałoby wysłanie jej na koszt Skarbu Państwa. Skarżący odmówił wskazania takiej korespondencji. W związku z tym przesyłki były skarżącemu zwracane w celu opłacenia kosztu ich nadania. Ponadto w informacjach przedstawianych na żądanie sądów Dyrektor Aresztu wyjaśniał, że skarżący dysponował kwotą depozytową w wysokości 4.050 zł, którą przelał na wybrany przez siebie rachunek bankowy (por. przykładowo: postanowienie WSA w Opolu z 31 marca 2021 r., II SAB/Op 83/20; postanowienie WSA w Warszawie z 30 kwietnia 2021 r.,
II SPP 389/20; postanowienia WSA w Łodzi z 28 maja 2021 r., II SA/Łd 188/21 i z 15 czerwca 2021 r., II SA/Łd 187/21; postanowienie WSA we Wrocławiu z 22 czerwca 2021 r., IV SA/Wr 355/21).
W zaistniałych okolicznościach należy stwierdzić, że choć Prezes Sądu Okręgowego popełnił błąd nie dokonując samodzielnej weryfikacji twierdzeń skarżącego podniesionych we wniosku o przywrócenie terminu, to jednak zasadna była odmowa przywrócenia terminu. Nie jest prawdą, że skarżący miał zakaz wysyłania korespondencji. Z uwagi na obowiązujące przepisy mógł korzystać z bezpłatnej wysyłki ograniczonej ilości listów. Pozostałą korespondencję mógł wysyłać, jednakże już na swój własny koszt. Skarżący wysyłał ogromne ilości korespondencji do licznych organów i sądów. Trudno uznać takie działanie za podyktowane realną potrzebą ochrony prawnej, skala działań wskazuje ewidentnie na nadużywanie prawa do ochrony prawnej, w tym nadużywanie prawa do skargi do sądu administracyjnego. Skarżący wysyłając tak duże ilości korespondencji musiał mieć świadomość, że bezpłatna wysyłka korespondencji podlega ograniczeniom. Powinien zatem przewidzieć konieczność wygospodarowania własnych środków na wysyłkę tak dużej ilości korespondencji, przekraczającej znacząco limity korespondencji wysyłanej bezpłatnie. Jak wynika z wyjaśnień administracji aresztu śledczego skarżący nie podjął zatrudnienia w trakcie pobytu, pomimo przedstawiania mu takiej oferty, pozbawiając się tym samym możliwości uzyskania środków finansowych. W tej sytuacji twierdzenia skarżącego o obiektywnych przeszkodach w wysłaniu w terminie odwołania od decyzji z [...] stycznia 2021 r. absolutnie nie zasługują na uwzględnienie. Skarżący nie mógł jedynie skorzystać z bezpłatnej wysyłki korespondencji. Ewentualny brak środków własnych na wysłanie korespondencji wynikał wyłącznie z decyzji samego skarżącego (odmowa podjęcia zatrudnienia w trakcie pobytu w areszcie, przelanie środków z konta depozytowego), jest zatem okolicznością w pełni zależną od niego, nie stanowi obiektywnej, niemożliwej do usunięcia przeszkody w dokonaniu czynności procesowej w terminie. Jeżeli skarżący postanowił z takich czy innych przyczyn podjąć próbę wykorzystania na szeroką skalę instytucji publicznego prawa do informacji, dającej niestety pole do prowadzenia licznych sporów prawnych bez realnego wpływu na sytuację prawną skarżącego, nie może oczekiwać, że jego działania, stanowiące ewidentną postać nadużycia prawa do informacji i prawa do sądu, będą finansowane ze środków publicznych.
W tej sytuacji, skoro do uchybienia terminu do wniesienia odwołania doszło z przyczyn leżących po stronie skarżącego, samo rozstrzygnięcie Prezesa Sądu odmawiające przywrócenia terminu jest prawidłowe. Uchylanie zaskarżonego postanowienia, tylko po to, aby Prezes Sądu uzyskał od administracji aresztu śledczego informacje na temat faktów znanych skarżącemu i ustalonych z urzędu przez sąd administracyjny, byłoby działaniem nieracjonalnym, gdyż w efekcie prowadziłoby do konieczności wydania przez Prezesa Sądu rozstrzygnięcia o tej samej treści. Ochrona prawna jaka gwarantuje skarga do sądu administracyjnego ma być narzędziem efektywnym, prowadzącym do realnej poprawy sytuacji skarżącego, a nie jedynie do wytykania błędów organów, które nie wpływały na prawidłowość samego rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a
O wynagrodzeniu radcy prawnego, świadczącego pomoc prawną z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U z 2019 r. poz. 68).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI